Przedmiotem wynalazku jest sposób sterowania tyrystorowego ukladu wzbudzenia i regulacji napiecia generatora synchronicznego duzej mocy, przy czym uklad wzbudzenia zasilany jest napieciem.z zacisków generatora i posiada statyczny tyrystorowy prostownik wzbudzenia.W znanyoh, dotychczas stosowanyoh sposobach sterowania tyrystorowych ukladów wzbudzenia generatorów synchronicznych prostownik wzbudzenia sterowany jest z regulatora napiecia, do którego doprowadzone sa sygnaly z analogowych przetworników: napiecia, pradu stojana i pradu wzbudzenia, przy czym w przetworniku "napiecia generatora wytwarza sie sygnal analogowy pro¬ porcjonalny do napiecia generatora, a w przetworniku pradu wzbudzenia i w przetworniku pradu stojana generatora wytwarzane sa sygnaly analogowe proporojonalne do pradu stojana i pradu wzbudzenia# Generator 1 uklad wzbudzenia zabezpieczone sa od skutków zwarc na zaciskach stojana i w obwodzie wzbudzenia systemem zabezpieozen analogowo-logicznyoh, które powoduja odwzbu- dzenie i wylaczenie generatora z pracy* Poniewaz proces wylaczania i odwzbudzania generatora przebiega zbyt wolno, sposoby te wy¬ magaja takiego wymiarowania prostownika wzbudzenia, aby wytrzymal on przelezenie pradowe wy¬ stepujace przy zwarciach udarowych na zaciskach stojana i w obwodzie wzbudzenia generatora.Przy udarowym zwarciu na zaoiskach stojana, w obwodzie wirnika pojawia sie skladowa swobodna pradu, dodajaca sie do pradu wzbudzenia i wielokrotnie przewyzszajaca jego wartosc znamiono¬ wa. Poniewaz jednoczesnie zanika napiecie zasilajace i sterujace praca tyrystorów, caly ten nadmierny prad plynie jedynie przez dwa ramiona prostownica wzbudzenia, które przewodzily w momencie wystapienia zwarcia. Przy zwarciu w obwodzie wzbudzenia generatora prad plynaoy przez tyrystor prostownika równiez wielokrotnie przekracza prad zna&ionoYpy.^ Wada dotyohcttas stosowanyoh sposobów sterowania tyrystorowymi ukladami wzbudzenia jest koniecznosc wymiarowania kazdego ramienia prostownika na prad równy sumie wartosci pradu2 130 99H znamionowego i skladowej swobodnej Indukowanej w wirniku podczas udarowego zwarcia na zacis¬ kach stojana oraz koniecznosc takiego doboru zestawu tyrysto-bezpiccznik, aby bezpieczniki mogly wylaczyc zwarcie w obwodzie wzbudzenia generatora.Dotychczas stosowane uklady do sterowania tyrystorowego ukladu wzbudzenia zawieraja ana¬ logowe przetworniki: napiecia stojana, pradu stojana i pradu wzbudzenloy polaczone z regulato¬ rem napiecia. llegulator napiecia steruje praca prostownika wzbudzenia przez zmiane kata opóz¬ nienia zaplonu tyrystorów.Jako uklady do zabezpieczenia generatora i ukladu wzbudzenia wykorzystuje sie uklady przekaznikowe lub elektroniczne zwiazane z systemem zabezpieczen bloku. Zabezpieczenia te nie sa w stanie zabezpieczyc prostownika wzbudzenia od pradów pojawiajacyoh sie w obwodzie wirnika w czasie opisanych wyzej, zwarc.Celem wynalazku Jest zabezpieczenie tyrystorowego prostownika wzbudzenia od pradów poja¬ wiajacych sie w obwodzie wirnika podczas zwarc.Cel ten zostal osiagniety wedlug wynalazku poprzez logiczny system wykorzystania sygnaló\i z przetwornika napieola generatora oraz z przetworników pradu stojana 1 pradu wzbudzenia w pro¬ cesie sterowania praca prostownika wzbudzeniaf które wprowadzane sa do regulatora napiecia generujaoego sygnal analogowy bedacy funkcja sygnalów wejsciowych z przetworników. Równoczes¬ nie sygnaly z przetwornika napiecia 1 pradu generatora wprowadza sie do bloku zabezpieczen od zwarc na zaciskach generatora i bloku zabezpieczen od zwarc na zaolskaoh uzwojenia wzbu¬ dzenia generatoraf które generuja sygnaly zerojedynkowe bedace funkcjami sygnalów wejsciowych majace wartosc zero, gdy dany blok zabezpieczen dziala lub wartosc jeden gdy zabezpieczenie nie dziala* Dodatkowo w generatorze Impulsów wytwarza sie sygnal ciagu impulsów prostokatnych.Z tak uzyskanych sygnalów analogowychy zerojedynkowych i ciagu Impulsów prostokatnych wy¬ twarzaja sie we wzmacniaczu impulsów ukladu wyzwalania tyrystorów sygnaly sterujace, wyzwa¬ lajace kolejno odpowiednie pary ramion prostownika tyrystorowego, gdy nie ma zwarcia na za¬ ciskach generatora i jego uzwojeniu wzbudzenia, wyzwalajace wszystkie ramiona prostownika tyrystorowego przy zwarciu na zaolskaoh generatora, powodujao równomierny rozplyw pradów skladowej swobodnej indukowanej w wirniku podczas udarowego zwarcia we wszystkich tyrystorach, odsterowujaoe wszystkie ramiona prostownika tyrystorowego przez zanik Impulsów wyzwalajacych przy zwarciu na zaciskach uzwojenia wzbudzenia9 blokujac przeplyw nadmiernego pradu przez tyrystory.Uklad do realizacji tego sposobu ma bramki mnozace, w których tworzy sie odpowiednio do¬ brane iloczyny. Przykladowo przy zastosowaniu trzech bramek pierwsza bramka jest polaczona z regulatorem napiecia doprowadzajacym sygnal analogowy i wyjsciem bloku zabezpieczen od zwarc na zaolskaoh generatora doprowadzajacym sygnal zerojedynkowy, druga bramka jest polaczo¬ na z generatorem impulsów prostokatnych i poprzez element logiczny negacji z wyjsciem bloku zabezpieczen od zwarc na zaciskach generatora oraz trzecia bramka jest polaozona z wyjsciami pozostalych dwóoh bramek 1 wyjsciem bloku zabezpieczen od zwarc na zaciskach uzwojenia wzbu¬ dzenia. Wyjscie tej bramki polaczone jest z wejsciem wzmacniaoza impulsów ukladu wyzwalania tyrystorów.Ponadto w ukladzie tym wejsoic bloku zabezpieczen od zwarc na zaciskach generatora 1 wejsole bloku zabezpieczen od zwarc na zaciskach uzwojenia wzbudzenia generatora jest pola¬ czone z przetwornikiem pradu wzbudzenia a wyjscie wzmacniacza impulsów ma polaczenie z tyrys¬ torowym prostownikiem wzbudzenia. Jako bramki moga byc zastosowane tranzystory.Korzysci wynikajace ze stosowania wynalazku polegaja na skutecznej ochronie prostownika wzbudzenia przed nadmiernymi pradami wywolanymi przez udarowe zwarcia w obwodach generatora bez koniecznosci takiego przewymiarowania tyrystorów, aby zniosly te prady.Wynalazek jest blizej objasniony w przykladzie wykonania na rysunku, który przedstawia schemat Ideowy tyrystorowego ukladu wzbudzenia 1 regulaoji napiecia generatora synchronicz¬ nego duzej mocy. Urzadzenie to sklada sie z przetwornika pradu wzbudzenia 1 przylaczonego do zacisków przekladnlków pomiarowyoh 2 pradu wzbudzenia, wlaczonych w przewody strony wtórnej130 993 3 transformatora wzbudzenia 3, przetwornika praciu stojana generatora 4 przylaczonego do zacis¬ ków przekladników pomiarowych 5 pradu stojana, wlaczonych w przewody wyjsciowe generatora, przetwornika napleoia 6 generatora, przylaozonego do zacisków przekludnika pomiarowego 7 napiecia generatora, regulatora napiecia 8, który jest elementem wzmocnienia i wytwarza odpowiednie sygnaly sterujace, generatora impulsów prostokatnych 9, bramek mnozacych 10, 11, 12, w których tworzy sie odpowiednio dobrane iloczyny, elementu logicznej negacji 13, bloku zabezpieczen 14 od zwarc na zaciskach' generatora, bloku zabezpieczen 15 od zwarc na zaciskach uzwojenia wzbudzenia generatora oraz wzmaoniacza impulsów 16, wytwarzajacego odpowiednie syg¬ naly sterujace tyrystorami prostownika wzbudzenia 17.Przetworniki i, 4, 6 wytwarzaja sygnaly analogowe Ug, Tg, Iw proporcjonalne do napiecia generatora oraz pradu stojana i wirnika* Sygnaly Ug, Ig, Iw stanowia wejsola regulatora na¬ piecia 8, generujacego sygnal analogowy H, natomiast sygnaly Ug, Iw stanowia wejscia bloków zabezpieczen od zwarc ha zaciskach uzwojenia wzbudzenia i generatora, wytwarzajacych sygnaly zerojedynkowe Zg, Zw równe zero, gdy dany blok zabezpieczen dziala lub równe jeden, gdy dany blok zabezpieczen nie dziala i bedace funkcjami sygnalów Ug, Ig, Iw lub Ug, Iw. Generator impulsów 9 generuje sygnal ciagu impulsów prostokatnych Znu Sygnaly wyjsciowe regulatora 8, bloku zabezpleozen 14 1 generatora impulsów 9 sa wprowa¬ dzane do bramek 10, 11 realizujacych Iloczyny sygnalów R, Ztn przez odpowiednie sygnaly Zg, natomiast wyjscia bramek 10, 11 i wyjscia bloku zabezpieczen 15 wprowadzone sa do bramki 12 realizujacej iloozyn tych sygnalów wejsolowych. Wyjscie bramki 12 jest wprowadzone na wejscie wzmacniacza impulsów 16 sterujacego tyrystorami prostownika wzbudzenia 17.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób sterowania tyrystorowego ukladu wzbudzenia 1 regulacji napiecia generatora syn¬ chronicznego duzej mocy, w którym w przetworniku napiecia generatora wytwarza sie sygnal analo¬ gowy proporcjonalny do napiecia generatora, a w przetworniku pradu wzbudzenia 1 w przetworniku pradu stojana generatora wytwarzane sa sygnaly analogowe proporcjonalne do pradu stojana i wir¬ nika, które wprowadza sie do regulatora napiecia generujacego sygnal analogowy bedacy funkcja sygnalów wejsciowych, znamienny tym, ze sygnaly wejsciowe /Ug, Iw/ proporcjonal¬ ne do napiecia i pradu wirnika generatora wprowadza sie równoczesnie do bloku zabezpieczen /14/ od zwarc na zaclskaoh generatora oraz bloku zabezpieczen /i5/ od zwarc na zaclskaoh uzwojenia wzbudzenia, które to bloki /14, 15/ generuja sygnaly zerojedynkowe /Zg, Zw/, bedace funkcjami sygnalów wejsciowych /Ug, Iw/ 1 majace wartosc zero, gdy dany blok zabezpleozen /14, 15/ dziala lub wartosc jeden, gdy dany blok zabezpieczen /14, 15/ nie dziala, natomiast w geuerato¬ rze impulsów /9/ wytwarza sie impulsy prostokatne /Zm/, przy czym z sygnalu analogowego /H/ z regulatora napleoia /8/, z sygnalów zerojedynkowych /Zg, Zw/ z bloków zabezpieczen /id, 15/ oraz z sygnalu ciagu Impulsów prostokatnych /Zm/ wytwarza sie we wzmacniaczu impulsów /IG/ ukladu wyzwalania tyrystorów sygnaly steruJaoe /Is/ wyzwalajace kolejne pary ramion tyrysto¬ rowego prostownika wzbudzenia /i7/ gdy bloki zabezpieczen /14, 15/ nie dzialaja, wyzwalajace jednoczesnie wszystkie ramiona tyrystorowego prostownika wzbudzenia /i7/ przy zwarciu na za¬ ciskach generatora gdy dziala blok zabezpleozen /i4/ od zwarc na zaclskaoh generatora, a odstcrowujaoe wszystkie ramiona tyrystorowego prostownika wzbudzenia /i7/ przy zwarciu na zaciskach uzwojenia wzbudzenia gdy dziala blok zabezpieczen /i5/ od zwarc na zaciskach uzwo¬ jenia wzbudzenia generatora* 2, Uklad do sterowania ukladu wzbudzenia 1 regulacji napleoia generatora synchronicznego duzej mooy, zawierajacy statyczny tyrystorowy prostownik wzbudzenia, przetwornik pradu wzbu¬ dzenia, przetwornik napiecia generatora i przetwornik pradu stojana generatora, przy czym przetworniki te sa polaczone z regulatorem napiecia, z n a m 1 e n n y t y d, ze rae bramki mnozace /10, 11, 12/, w których tworzy sie odpowiednio dobrane Iloczyny, przy czym przy zastosowaniu trzech bramek pierwsza branka /10/ jest polaczona z regulatorem napiecia /&/4 130 993 doprowadzajacym sygnal analogowy /U/ i z wyjsciem bloku zabezp^gfeen /li/ od zwarc na zacis¬ kach generatora doprowadzajacym sygnal zerojedynkowy /Zg/f druga bramka /li/ jest, polaczona z generatorem impulsów.prostokatnych /*/, doprowadzajacym sygnal cla^u Impulsów prostokat¬ nych /Zm/ i poprzez element logiczny ne^eji /ln/ z wyjsciem li 1 oku zabezpieczen /ii/ od zwarc na zaciskach generatora doprowadzajacym sygnal zerojedynkowy /Zg/f trzecia bramko /12/ jest polaozona z wyjsciami pozostalych dwóoh bramek /to, 11/ oraz z wyjsciem bloku zabezpie¬ czen /15/ od zwarc na zaoiskach uzwojenia wzbudzenia generatora doprowadzajacym sygnal zero- jedynkowy /Zw/, a wyjscie tej bramki /12/ polaczone jest z wejsciem wzmacniacza impulsów /IG/ ukladu wyzwalania tyrystorów ponadto wejscie bloku zabezpieczen /li/ od zwarc na zaciskach generatora i wejscie bloku zabezpieczen /i5/ od zwarc no zaciskach uzwojenia wzbudzenia gene¬ ratora jest polaczone z przetwornikiem /i/ praciu wzbudzenia, zas wyjscie wzmacniacza /IG/ impulsów ma polaczenie z tyrystorowym prostownikiem wzbudzenia* 3# Uklad wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze bramki mnozace /iO, 11, 12/ stanowia tranzystory.S 5 Pracownia Poligraficzna UF PRL. Naklad 100 egz.Cena 100 zl PL