Przedmiotem wynalazku jest uklad ogranicznika pradu napedu tyrystorowego pradu stalego z regulatorem pradu, który znajduje zastosowanie w napedach z silnikami o duzej przeciazalnos- cl, dla których zaleznosc pomiedzy dopuszczalnym pradem w stanach dynamicznych a predkoscia obrotowa zblizona jest do hiperboli. Napedy takie sa stosowane jako napedy serwomechanizmowe zwlaszcza w obrabiarkach sterowanych numerycznie.Znane sa uklady ograniczników pradu napedu tyrystorowego pradu stalego ograniczajacych ten prad poprzez ograniczanie napieola wyjsciowego regulatora predkosci stanowiacego wartosc zada¬ na dla regulatora pradu. Rozwiazane sa w ten sposób, ze uklad ogranicznika utrzymuje pulap pradu na stalej, niezaleznej od predkosci obrotowej, wartosci /firma General Electric/ lub uklad skokowo obniza pulap pradu dla predkosoi obrotowych wiekszych od pewnej nastawionej predkosci /firma Inland Motor/ lub uklad utrzymuje pulap pradu na stalej wartosci dla pred¬ kosci mniejszych od pewnej nastawionej predkosoi 1 obniza ten pulap w sposób liniowo zalezny od predkosci obrotowej dla predkosoi wiekszych od nastawionej /firma ARG Telefunken/. Zadne ze znanych rozwiazan nie zapewnia pelnego wykorzystania silnika w stanach dynamloznych.W odróznieniu od znanych rozwiazan uklad wedlug wynalazku ogranicza prad napedu tyrysto¬ rowego w ten sposób, ze zaleznosc pomiedzy modulem pradu a modulem predkosci mozna we wspólrzednych prostokatnych wyrazic za pomoca krzywej lamanej zblizonej do hiperboli. Nachy¬ lenia poszczególnych odcinków krzywej, których ilosc z&lezy od przyjetego stopnia aproksy¬ macji, oraz punkty zalamania sa nastawialne, co pozwala na dopasowanie charakterystyki ukladu ogranicznika do charakterystyki silnika o duzej przeoiazalnosol a zatem na jego pelne wyko¬ rzystanie w stanach dynamicznych. /' Cel ten osiagnieto w ten sposób, ze w ukladzie wedlug wynalazku sygnal proporcjonalny do predkosci obrotowej podawany jest na wejscie dzielnika dopasowujacego o wspólczynniku do¬ pasowania zaleznym od przylaczonego do niego potencjometru. Wyjscie dzielnika dopasowujace¬ go laczy sie z wejsciem prostownika dwupolówkowego, którego wyjscie laczy sie z wejsoiea2 1.10 902 generatora funkcji nieUnionej o charakterystyce typu logarytmicznego aproksymowanej za pomoca krzywej lamanej. Nachylenia poszczególnych odcinków krzywe,| looianej oraz napiecia przy których nastepuja zalamania krzywej lamanej sa. nastawiane za pomoca przylaczonych do generatora funkcji nieliniowej potencjometrów. Wyjscie generatora funkcji nieliniowej laczy sie z wejsciem sumatora z ograniczeniem o napieciu ograniczenia zaleznym od nastawy przylaczonego do niego potencjometru* Do drugiego, równowaznego wejscia sumatora z ograniczeniem przylaczony jest suwak potencjo¬ metru, wlaczonego pomiedzy stale napiecie o biegunowosci przeoiwnej do biegunowosci napiecia na wyjsoiu generatora funkcji nieliniowej a mase ukladu. Wyjscie sumatora z ogranlozeniem la¬ czy sie z wejsciem sterujacym pierwszym czlonu ograniczajacego oraz z wejsciem lnwertora.Wyjsoie lnwertora laczy sie z wejsciem sterujacym drugim czlonu ograniczajacego. Wyjscie pierw¬ sze czlonu ograniczajacego polaczone jest z wejsciem odwracajacym wzmacniacza operacyjnego na bazie, którego zbudowany jest regulator predkosci. Wyjscie drugie czlonu ograniczajacego po¬ laczone jest z wyjsciem tego wzmacniacza operacyjnego.Rysunek przedstawia przyklad realizacji ukladu ogranicznika wedlug wynalazku, w którym za¬ stosowano trzyodoinkowa aproksytuacje charakterystyki.Sygnal proporcjonalny do predkosci obrotowej, którym w przykladzie rozwiazania jest napie¬ cie tachopradnicy UT zostaje obnizony w dzielniku dopasowujacym 1 o wspólczynniku dopasowania zaleznym od nastawy przylaczonego do niego potencjometru 1P a nastepnie wyprostowany w pros¬ towniku dwupolówkowym 2 1 przeksztalcony w generatorze funkcji nieliniowej 3 o charakterystyce typu logarytmicznego aproksymowanej za pomoca krzywej lamanej. Nachylenia poszczególnych od¬ cinków charakterystyki sa nienastawialne, dobrane optymalnie dla pewnej grupy silników. Napie¬ cia, przy których nastepuja zalamania charakterystyki sa zalezne od nastaw potencjometrów 2P, 3P, przylaczonych do generatora funkcji nieliniowej 3. Napiecie wyjsciowe z generatora funkcji nieliniowej 3 sumowane jest ze stalym napieciem, którego wartosc zalezy od nastawy potencjo¬ metru 4P wlaozonego pomiedzy napieoie zasilania UZ o polaryzaoji przeciwnej do polaryzacji napiecia na wyjsciu generatora funkcji nieliniowej 3 a mase ukladu.Sumowanie odbywa sie w sumatorze z ograniczeniem 4 o napieciu ograniczenia zaleznym od nastawy przylaczonego do niego potencjometru rP. Napiecie wyjsciowe sumatora z ograniczeniem 4 oraz napiecie o identycznym przebiegu w funkcji predkosci ale o polaryzaoji przeciwnej uzyski¬ wane na wyj solu lnwertora 5 sluza do ograniozenla ujemnych 1 dodatnich napiec wyjsciowych z regulatora predkosci HV. Ograniczenie odbywa sie za pomoca czlonu ograniczajaoego 6, które¬ go wejscie sterujace pierwsze Wesl polaozone jest z wyjsciem sumatora z ograniczeniem 4 a wejscie sterujace drugie Wes2 polaczone jest z wyj solem lnwertora 5. Wyjsoie pierwsze Wyl ozlonu ograniczajacego 6 polaczone jest z wejsciem odwracajacym wzmacniacza operacyjnego W na bazie którego zbudowany jest regulator predkosci IIV. Wyjsoie drugie Wy2 czlonu ograniczaja¬ cego 6 polaczone jest z wyjsciem wzmacniacza operacyjnego W.Zastrzezenie patentowe Uklad ogranioznlka pradu napedu tyrystorowego pradu stalego z regulatorem pradu, który ogranicza ten prad poprzez zalezne od predkosci obrotowej silnika ograniczanie napiecia wyjs¬ ciowego regulatora predkosci, które stanowi wartosc zadana dla regulatora pradu, znamien¬ ny tym, ze sygnal /UT/ proporcjonalny do predkosci obrotowej silnika podawany jest na wejscie dzielnika dopasowujacego /l/ o wspólczynniku dopasowania zaleznym od nastawy przyla¬ czonego do niego potencjometru /1P/ a wyjsoie dzielnika dopasowujacego /l/ polaczone jest z wcjsoiem prostownika dwupolówkowego /2/, którego wyjscie polaczone jest z wejsciem generato¬ ra funkcji nieliniowej /3/ o aproksymowanej za pomoca krzywej lamanej charakteryatyce typu lo¬ garytmicznego zaleznej od nastaw przylaczonych do niego potencjometrów /2P, 3P/ a wyjscie ge¬ neratora funkcji nieliniowej /3/ polaozone jest z wejsciem sumatora z ograniczeniem /4/ o napieciu ograniozenla zaleznym od nastawy przylaczonego do niego potencjometru /5P/ przy czym1H0 992 n do równowaznego drugiego wejscia sumatora z ogranicz en lem /4/ przylaczony Jest suwak poten¬ cjometru /4P/ wlóczonego pomiedzy stale napiecie /UZ/ o biegunowosci przeciwnej do bieguno¬ wosci napiecia na wyjsciu generatora funkcji li ni ot*ej /a/ a mase przy czym wyjscie sumatora z ograniczenie*! /4/ polaczone jest z wejsciem sterujacym pierwszym /Wcal/ czlonu ograniczaja¬ cego /G/ oraz z wejsciem lnwertora /5/9 którego wyjecie polaczone jest z wejsciem sterujacym drugliu /tt'es2/ czlonu ograniczajacego /6/, którego wyjscie pierwsze /Wyl/ polaczone jest z wejsciem odwracajacym wzmacniacza operacyjnego /*/ na bazie którego zbudowany jest regula¬ tor predkosci /IW/ priy ozym wyjsole tego wzmacniacza operacyjnego /W/ polaczone jest z wyjs¬ ciem drugim Ay2/ czlonu ograniczajacego /6/# cv 1P ;p 2P 3P UP 5P PL