Przedmiotem wynalazku jest falownik pradu o komutacji fazowej z rozszerzonym zakresem czestotliwosci pradu wyjsciowego przydatny do zasilania silników pradu przemiennego, zwlaszcza silników indukcyjnych klat¬ kowych.Dotychczas do'zasilania silników pradu przemiennego stosuje sie powszechnie trójfazowe falowniki pradu z diodami odcinajacymi o komutacji miedzyfazowej. Zasadnicza wada rozwiazania jest brak mozliwosci uzyska- nia szerokiego zakresu czestotliwosci pradu wyjsciowego, gdyz górna granica jest ograniczona zdolnosc komuta¬ cji, a dolna znieksztalcenie momentu silnika.Ponadto znany jest jednofazowy transformatorowy falownik pradu stosowany do zasilaniasilnikówjednofa¬ zowych, skladajacy sie z transformatora z dzielonym uzwojeniem pierwotnym, do którego konców podlaczone sa dwa tyrystory i kondensator komutacyjny. Do srodkowego odczepu uzwojenia pierwotnego transformatora podlaczony jest poprzez dlawik prostownik sterowany. Drugi biegun prostownika podlaczony jest do zwartych ze soba katod tyrystorów, zas do uzwojenia wtórnego transformatora podlaczony jest odbiornik. Tego typu falownika nie stosuje sie do zasilania silników trójfazowych, poniewaz wymaga zastosowania trzech falowników jednofazowych, a tym samym trzech kosztownych transformatorów.Falownik praciu o komutacji fazowej wedlug wynalazku sklada sie z prostownika sterowanego polaczone¬ go z trzema zespolami falowników jednofazowych. Charakteryzuje sie tym, ze kazdy zespól sklada sie z jednofa¬ zowego zerowego falownika praciu i trójkoncówkowego uzwojenia fazy stojana silnika pradu przemiennego po¬ dzielonego na dwie równe czesci z wyprowadzonymi koncami i punktem srodkowym, przy czym zespoly te sa polaczone ze soba i z dlawikiem szeregowo.Kolejny falownik pradu o komutacji fazowej wedlug wynalazku sklada sie z prostownika sterowanego polaczonego z trzema zespolami falowników jednofazowych. Charakteryzuje sie tym, ze kazdy zespól zlozony z jednofazowego zerowego falownika pradu i trójkoncówkowego uzwojenia fazy stojana silnika pradu przemien¬ nego podzielonego na dwie równe czesci z wyprowadzonymi koncami i punktem srodkowym, przy czym zespoly te polaczone sa ze soba poprzez zespól dlawików równolegle.Inny falownik pradu o komutacji fazowej wedlug wynalazku sklada sie z prostownika sterowanego pola¬ czonego z trzema zespolami falowników jednofazowych charakteryzuje sie tym, ze kazdy zespól zlozony jest z jednofazowego mostkowego falownika pradu i dwukoncówkowego uzwojenia fazy stojana silnika pradu prze¬ miennego, przy czym zespoly te polaczone sa ze soba i z dlawikiem szeregowo.2 130 970 Nastepny falownik praciu o komutacji fazowej wedlug wynalazku sklada sie z prostownika sterowanego polaczonego z trzema zespolami falowników jednofazowych. Charakteryzuje sie tym, ze kazdy zespól zlozony z jednofazowego mostkowego falownika pradu i dwukoncówkowego uzwojenia fazy stojana silnika pradu prze¬ miennego, przy czym zespoly te polaczone sa ze soba poprzez zespól dlawików równolegle. W tak zbudowanym falowniku uzwojenie stojana silnika spelnia podwójna funkcje, mianowicie wytwarza pole magnetyczne w staja¬ nie silnika i umozliwia, dzieki autotransformatorowemu dzialaniu, prace zerowego jednofazowego falownika praciu, czyli komutacje praciu miedzy tyrystorami. Praktycznie taki falownik umozliwia uzyskanieszerokiego zakresu czestotliwosci pradu wyjsciowego i w konsekwencji uzyskanie wyzszych predkosci obrotowych silników i plynna zmiane kierunku predkosci obrotowej silników.Wynalazek jest blizej objasniony w przykladach wykonania pokazanych na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat blokowy falownika pradu o komutacji fazowej z jednofazowymi zerowymi falownikami pradu z zespolami polaczonymi miedzy soba szeregowo, fig. 2 — schemat blokowy falownika pradu o komutacji fazowej z jednofazowymi zerowymi falownikami pradu z zespolami polaczonymi miedzy soba równolegle, fig. 3 — schemat blokowy falownika pradu o komutacji fazowej z jednofazowymi mostkowymi falownikami pradu z zespolami polaczonymi miedzy soba szeregowo, fig. 4 — schemat blokowy falownika pradu o komutacji fazowej z jednofazowymi mostkowymi falownikami pradu z zespolami polaczonymi miedzy soba równolegle, a fig. 5 — szczególowe rozwiazanie zespolu: falownik jednofazowy zerowy i uzwojenie fazy stojana silnika.Falownik praciu o komutacji fazowej (fig. 1) sklada sie z prostownika sterowanego 7 polaczonego z trzema zespolami falowników jednofazowych 1 i 2, 3 i 4, 5 i 6, z których kazdy zespól sklada sie z jednofazowego zerowego falownika pradu 1,3,5 i trójkoncówkowego uzwojenia fazy stojana silnika pradu przemiennego podzie¬ lonego na dwie równe czesci z wyprowadzonymi koncami i punktem srodkowym 2,4,6, przy czym zespoly te sa polaczone ze soba i z dlawikiem 8 szeregowo. W falowniku tym jednofazowy zerowy falownik (fig. 5) sklada sie z dwóch tyrystorów T1, T2 polaczonych ze soba katodami, zas pomiedzy anody wlaczone sa równolegle kon¬ densator komutacyjny c i uzwojenie fazy stojana zasilanego silnika 2.Falownik pradu o komutacji fazowej pokazany na fig. 2 sklada sie z prostownika sterowanego 7 polaczo¬ nego z trzema zespolami falowników jednofazowych 1 i 2, 3 i 4, 5 i 6, z których kazdy zespól sklada sie z jednofazowego zerowego falownika pradu 1, 3, 5 i trójkoncówkowego uzwojenia fazy stojana silnika pradu przemiennego podzielonego na dwie równe czesci z wyprowadzonymi koncami i punktem srodkowym 2, 4, 6, przy czym zespoly te polaczone sa ze soba poprzez zespól dlawików 8 równolegle.Falownik pradu o komutacji fazowej pokazany na fig. 3 sklada sie z prostownika sterowanego 7 polaczo¬ nego z trzema zespolami falowników jednofazowych 9 i 10, 11 i 12, 13 i 14, z których kazdy zespól sklada sie z jednofazowego mostkowego falownika pradu 9, 11, 13 i dwukoncówkowego uzwojenia fazy 10,12,14 stojana silnika praciu przemiennego, przy czym zespoly te polaczone sa ze soba i z dlawikiem 8 szeregowo.Falownik pradu o komutacji fazowej pokazany na fig. 4 sklada sie z prostownika sterowanego 7 polaczo¬ nego z trzema zespolami falowników 9 i 10,11 i 12,13 i 14, z których kazdy zespól sklada sie z jednofazowego mostkowego falownika pradu 9, 11, 13 i dwukoncówkowego uzwojenia fazy stojana silnika pradu przemienne¬ go 10,12,14, przy czym zespoly te polaczone sa ze soba poprzez zespól dlawików 8 równolegle.Falownik wedlug wynalazku pracuje w nastepujacy sposób, prad z prostownika 7 poprzez dlawik 8 wplywa do srodkowego odczepu uzwojenia fazy stojana 2 i dzieki autotransformatorowemu dzialaniu tego uzwojenia laduje kondensator komutacyjny c w ten sposób, ze zalaczenia tyrystora nieprzewodzacego T1 powo¬ duje wylaczenie tyrystora aktualnie przewodzacego T2. Poprzez naprzemienne zalaczanie tyrystorów T1 iT2 uzwojenie 2 wytwarza przemienne pole magnetyczne. Trzy zespoly falowników jednofazowych i uzwojen silni¬ ka 1, 2 i 3,4 i 5,6 wytwarzaja pole magnetyczne stojana silnika. Przesuniecie fazowe pradów w poszczególnych uzwojeniach silnika pradu przemiennego uzyskuje sie poprzez takie sterowanie tyrystorami U i T2 falowników przelaczonych do tych uzwojen silnika, aby impulsy sterujace tyrystorami tych falowników byly przesuniete wzgledem siebie tak, ze impulsy sterujace falownika drugiej fazy silnika sa opóznione wzgledem impulsów sterujacych tyrystorami falownika pierwszej fazy silnika okat2?r/3 i jednoczesnie sa one wyprzedzane o kat 2tt/3 wzgledem impulsów sterujacych tyrystorami falownika trzeciej fazy silnika Dzieki opisanemu sterowaniu tyrystorami falowników jednofazowych przy takiej samej amplitudzie pradu w kazdej z faz silnika uzyskuje sie wirujace pole magnetyczne.Zastrzezenia patentowe 1. Falownik pradu o komutacji fazowej skladajacy sie z prostownika sterowanego polaczonego z dlawi¬ kiem i z trzema zespolami falowników jednofazowych oraz uzwojeniami stojana silnika pradu przemiennego, znamienny t ym,. ze kazdy zespól (1 i 2, 3 i 4, 5 i 6) sklada sie z jednofazowego zerowego falownika pradu (1, 3, 5) i trójkoncówkowego uzwojenia fazy stojana silnika pradu przemiennego podzielonego na dwie równe czesci z wyprowadzonymi koncami i punktem srodkowym (2, 4,6), przy czym zespoly te sa polaczone ze soba i z dlawikiem (8) szeregowo.130 970 3 2. Falownik pradu o komutacji fazowej skladajacy sie z prostownika sterowanego polaczonego z dlawikiem i z trzema zespolami ! falowników jednofazowych oraz uzwojeniami stojana silnika pradu przemiennego, zna¬ mienny tym, ze kazdy zespól (1 i 2,3 i 4,5 i-6) zlozony z jednofazowego zerowego falownika pradu (1, 3, 5) i trójkoncówkowe&o uzwojenia fazy stojana silnika pradu przemiennego podzielonego na dwie równe czesci z wyprowadzonymi koncami i punktem srodkowym (2, 4, 6), przy czym zespoly te polaczone sa ze soba poprzez zespól dlawików (8) równolegle. 3. Falownik pradu o komutacji fazowej skladajacy sie z prostownika sterowanego polaczonego z dlawi kiem i z trzema zespolami falowników jednofazowych oraz uzwojeniami stojana silnika pradu przemiennego, znamienny tym, ze kazdy zespól (9 i 10, 11 i 12, 13 i 14) zlozony jest z jednofazowego mostkowego falownika pradu (9, 11, 13) i dwu koncówkowego uzwojenia fazy stojana silnika pradu przemiennego (10, 12, 14), przy czym zespoly te polaczone sa ze soba i z dlawikiem (8) szeregowo. 4. Falownik pradu o komutacji fazowej skladajacy sie z prostownika sterowanego polaczonego z dlawi kiem i z trzema zespolami falowników jednofazowych oraz uzwojeniami stojana silnika pradu przemiennego znamienny tym, ze kazdy zespól (9 i 10, 11 i 12, 13 i 14) zlozony z jednofazowego mostkowego falownika pradu (9, 11, 13) i dwukoncówkowego uzwojenia fazy stojana silnika pradu przemiennego (10, 12 14), przy czym zespoly te polaczone sa ze soba poprzez zespól dlawików (8) równolegle. 7 1 8 ZL 2 I r 3 ZL U JZ 5. jZL 6 Rgi 7 J Q L lor Hh i-1-^ 1 2 h-1 "nr^ -i— ,-JL, 3 U nzl—b-1 • _L_ ,-U 5 6 ^-r1 "-r-1 Rg. 2130 970 7 Ro" a L o r 12 11 L r J nr i* Fig. 3 7 # po 9~[j e [_ L 12 11 fl -i r-\ luj Rg. 4 \ r -w- Uh Fig. 5 PracowniaPoligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 100 zl* PL