***dy Patentowego Int. Cl.3 H03K 17/78 H01H 43/00 Twórcy wynalazku: Józef Truszynski, Leszek Meder, Michal Sroka Uprawniony z-patentu: Kombinat Metalurgiczny „Huta Katowice" Dabrowa Górnicza (Polska) Przekaznik fotoelektryczny Przedmiotem wynalazku jest przekaznik fotoelektryczny dzialajacy w oparciu o zmiany rezystancji foto¬ tranzystora przy zmianie jego oswietlenia.W znanych literaturowo i eksploatowanych praktycznie rozwiazaniach stosowane sa w tym celu fotoprze- kazniki wyposazone w dwie oddzielne pary przewodów zasilania fotoprzekaznika i obwodu sterowania do prze¬ kazywania informacji, przy czym obwody te co najwyzej moga miec wspólna mase. Koniecznosc prowadzenia przewodów zasilajacych oraz osobnych przewodów sygnalizacyjno-sterujacych czesto jest bardzo niedogodna z,punktu widzenia przemyslowej praktyki ruchowej i eksploatacyjnej.Celem wynalazku jest usuniecie powyzszych niedogodnosci poprzez opracowanie przekaznika fotoelek- trycznego wyposazonego w sygnalizacje stanu bezposrednio na czujniku oraz tylko jedna pare przewodów, pelniacych role przewodów sygnalizacyjnych i zasilajacych. W dotychczasowym stanie techniki tego typu uklady fotoprzekazników nie sa znane, zas stosowane maja nieporównywalnie odmienna budowe.Istota wynalazku zawierajacego znany uklad prostowniczy, fototranzystor oraz klucz tranzystorowy jest to, ze fototranzystor w stanie podswietlenia pracujacy z kluczem tranzystorowym w stanie otwarcia, jest zasilany za posrednictwem diody separujacej, napieciem podawanym z diody Zenera polaczonej szeregowo z pobudzo¬ nym tyrystorem silowego lacznika elektronicznego i równolegle z dioda luminescencyjna ukladu zasilajaco-syg- nalizacyjnego, przy czym bramka tyrystora, zasilanego z bieguna dodatniego ukladu prostowniczego, polaczona jest poprzez opornik bramkowy na wyjscie klucza tranzystorowego, zas katoda diody Zenera zasilana jest z biegu¬ na ujemnego ukladu prostowniczego.Fototranzystor w stanie niepodswietlenia pracujac z kluczem tranzystorowym w stanie zamknietym jest zasilany napieciem podawanym z drugiej diody Zenera, polaczonej szeregowo z opornikiem redukcyjnym, pracu¬ jacym równolegle z neonówka ukladu zasilajaco-sygnalizacyjnego, przy czym katoda drugiej diody Zenera zasila¬ na jest z ujemnego bieguna ukladu prostowniczego, którego biegun dodatni podlaczony jest do opornika reduk¬ cyjnego.Fotoprzekaznik wedlug wynalazku wyposazony jest w dwa przewody sygnalizacyjno-zasilajace, wlaczone bezposrednio w szereg z obciazeniem. Odmiane wynalazku stanowi uklad, w którym fototranzystorjest polaczo-2 130952 ny w obwodzie polaryzacji klucza elektronicznego, od strony napiec diod Zenera z dioda sprzegajaca. W tym przypadku fototranzystor w stanie podswietlenia spowoduje zamkniecie klucza tranzystorowego, co powoduje wylaczenie obciazenia.Przedmiot wynalazku jest pokazany na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia jego schemat elektroniczny, fig. 2 przedstawia jego schemat blokowy, fig. 3 - fragment ukladu dzialajacy przy podswietleniu, fig. 4 -przy braku podswietlenia fototranzystora, a % 5 - schemat elektroniczny odmiany przekaznika fotoelektrycznego, w której zalaczanie obciazema nastepuje przy nieoswietlonym fotoprzekaznikuc Uklad sklada sie z bloku fototranzystora 1, klucza tranzystorowego 2, silowego lacznika elektronicznego 3 wyposazonego w uklad prostowniczy PR oraz z ukladu zasilajaco-sygnalizacyjnego 4.Na skutek oswietlenia fototranzystora 1 polaczonego szeregowo z opornikiem emiterowym R8 nastepuje zmniejszenie rezystancji fototranzystora 1, zasilanego za posrednictwem opornika zasilacza R7 i potencjometru regulacji czulosci PI. Napiecie wystepujace na kolektorze fototranzystora 1 zasila poprzez diody sprzegajace D2, D3, D4 baze tranzystora kluczujacego Tl wyposazonego w kondensator wygladzajacy C4, polaczony równolegle z opornikiem polaryzacji bazy R6 oraz kondensator filtrujacy C3, laczacy emiter i kolektor tranzystora Tl.Potencjal bieguna dodatniego X, poprzez oporniki: obciazenia R5 i bramkowy R2 powoduje przewodzenie tyrystora Th, którego zadzialanie wlacza obciazenie PO w obwodzie ukladu prostowniczego PR wraz z oporni¬ kiem zabezpieczajacym Rl oraz dioda Zenera DZ1. Dioda Zenera DZ1 zapewnia napiecie Ul, filtrowane przez kondensator elektrolityczny C2 dla bloku fototranzystora 1 poprzez diode separujaca Dl. Napiecie diody Zenera DZ1 powoduje swiecenie diody luminescencyjnej DL, która z opornikiem R3 stanowi czesc ukladu zasilajaco-sy¬ gnalizacyjnego 4. Przy braku oswietlenia fototranzystora 1, opornik redukcyjny R4 oraz druga dioda^Zenera DZ2 zapewniaja napiecie zasilania U2 dla bloku fototranzystora 1 w stanie niepobudzenia czujnika. W tym przypadku rezystancja fototranzystora 1 jest duza, co powoduje zamkniecie klucza tranzystorowego 2. Przy zamknietym kluczu tranzystorowym 2 tyrystor Th nie przewodzi, a w punktach Z, X wystepuje cale napiecie wyprostowane przez mostek prostowniczy PR.Dioda separujaca Dl oddziela napiecie na drugiej diodzie Zenera DZ2 od wplywu diody Zenera DZ1 i diody luminescencyjnej DL. W tym przypadku rezystancja obciazenia ukladu prostowniczego PR jest obwód opornika redukcyjnego R4 i dru^ej diody Zenera DZ2, której katoda zasilana jest z ujemnego bieguna Z. Równo¬ legle do opornika redukcyjnego R4 podlaczona jest neonówka LN z opornikiem zabezpieczajacym R9, która sygnalizuje stan niepobudzenia czujnika.Zastosowanie przekaznika fotoelektrycznego wedlug wynalazku, zwlaszcza w ciezkich warunkach pracy zapewnia latwa eksploatacje oraz duza dyspozycyjnosc systemów automatyki, poprzez mozliwosc jednoznaczne¬ go okreslania przyczyny ewentualnego niedzialania systemu.Zastrzezenia patentowe 1. Przekaznik fotoelektryczny zawierajacy uklad prostowniczy, czujnik fotoelektryczny oraz klucz tranzy¬ storowy, znamienny tym, ze fototranzystor (1) w stanie podswietlenia pracujacy z kluczem tranzystoro¬ wym (2) w stanie otwarcia, jest zasilany za posrednictwem diody separujacej (Dl) napieciem (Ul), podawanym z diody Zenera (DZ1) polaczonej szeregowo z pobudzonym tyrystorem (Th) silowego lacznika elektronicznego (3) i równolegle z dioda luminescencyjna (DL) ukladu zasilajaco-sygnalizacyjnego (4), przy czym bramka tyrysto¬ ra (Th), zasilanego z bieguna dodatniego (X) ukladu prostowniczego (PR), polaczona jest poprzez opornik bramkowy (R2) na wyjscie klucza tranzystorowego (2), zas katoda diody Zenera (DZ1) zasilana jest z bieguna ujemnego (Z) ukladu prostowniczego (PR), a czujnik fotoelektryczny w stanie braku podswietlenia pracujac z kluczem tranzystorowym (2) w stanie zamknietym, jest zasilany napieciem (U2) podawanym z drugiej diody Zenera (DZ2), polaczonej szeregowo z opornikiem redukcyjnym (R4) pracujacym równolegle z neonówka (LN) ukladu zasilajaco-sygnalizacyjnego (4), przy czym katoda drugiej diody Zenera (DZ2) zasilana jest z ujemnego bieguna (Z) ukladu prostowniczego (PR), którego biegun dodatni (X) polaczony jest do opornika redukcyjne¬ go (R4). 2. Przekaznik fotoelektryczny wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze fototranzystor (1) jest pola¬ czony w obwodzie polaryzacji klucza elektronicznego (2) od strony napiecia zasilania (Ul) i(U2) z dioda sprzegajaca (DZ). 3. Przekaznik fotoelektryczny wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, ze wyposazony jest w dwa przewody sygnalizacyjno-zasilajace, wlaczone bezposrednio w szereg z obciazeniem (PO).130 952 /•.,( sS K \ \r FIG.Z.© FI6.5.130 952 S* K r^~® IN FIG 4 D< FIG.5.Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 100 zl PL