Przedmiotem wynalazku jest detektor sygnalów stereofonicznych, trans¬ mitowanych na fali nosnej, zmodulowanej zarówno amplitudowo suma sygnalów stereofoni¬ cznych, jak równiez zmodulowanej fazowo sygnalem, którego sinus podwojonej wartosci wyraza sie stosunkiem róznicy sygnalów stereofonicznych do ich sumy, uzupelnionej o skladowa stala.Wynalazek ten znajduje zastosowanie w radiofonii, zwlaszcza przy stosowaniu zakresu fal hektometrowych.Stan techniki. Z opisu patentowego Standw Zjednoczonych Ameryki Pólnocnej nr 4172966 znany jest detektor sygnalów stereofonicznych, transmitowanych na fali nosnej, zmodulowanej zarówno amplitudowo suma sygnalów stereofonicznych, jak równiez zmodulowanej fazowo syg¬ nalem, którego tangens wyraza sie stosunkiem róznicy sygnalów stereofonicznych do ich sumy, uzupelnionej o^skladowa stala.Stosowany dotychczas detektor, pracujacy wedlug opisanej powyzej zasady, posiada detektor obwiedni oraz matryce sumacyjno-róznicowa i zawiera ponadto ogranicznik amplitudy polaczony szeregowo z detektorem fazy, a nastepnie z elementem nieliniowym, którego sygnal wejsciowyjest funkcja tangens zwiazany ze swoim sygnalem wyjsciowym.Istota wynalazku. Cecha znamienna detektora sygnalów stereofonicznych, zgodnego z wyna¬ lazkiem, jest to, ze zawiera on tor detekcji róznicy sygnalów stereofonicznych, w którym wlaczony jest detektor fazy. Wejscie jego polaczone jest z wejsciem detektora obwiedni, którego wyjscie wlaczone jest do jednego z wejsc matrycy sumacyjno-róznicowej. Wyjscie detektora fazy poprzez wzmacniacz doprowadzone jest do drugiego wejscia matrycy sumacyjno-róznicowej. Poza tym na wejsciu toru detekcji róznicy sygnalów stereofonicznych wlaczony jest podwajacz fazowy sygnalu demodulowanego. Wyjscie tego podwajacza fazowego dolaczone jest do wejscia detektora fazy.Na wejsciu toru róznicy sygnalów stereofonicznych jest ponadto wlaczony ogranicznik ampli¬ tudy i wówczas na wyjsciu tego toru jest jednoczesnie wlaczony uklad mnozacy, którego jedno z wejsc polaczone jest z wyjsciem detektora obwiedni.Przed ukladem mnozacym wlaczony jest element nieliniowy o charakterystyce, za pomoca której jego sygnal wejsciowy jest funkcja sinus wiazany ze swoim sygnalem wyjsciowym.130648 Podwajacz fazowy sygnalu demodulowanego sklada sie z filtru pasmowo-przepustowego i z dolaczonego do niego ukladu mnozacego o polaczonych ze soba wejsciach.Tak opracowany detektor sygnalów stereofonicznych umozliwia odbiór programów stereofo¬ nicznych przez odbiorniki radiowe niskiej klasy, w których nie jest oplacalne stosowanie skompli¬ kowanych ukladów odtwarzajacych niezmodulowany przebieg nosny.Objasnienie rysunku. Przedmiot wynalazku przedstawiony jest na rysunku w postaci schematu blokowego, obrazujacego przykladowy detektor kompletny do przeksztalcania sygnalów stereofonicznych.Przyklad wykonania wynalazku. Detektor sygnalów stereofonicznych, zgodny z wynalazkiem, ma dla doprowadzonego sygnalu S wspólne wejscie do dwóch torów ukladu, a mianowicie zarówno do toru detekcji sumy sygnalów stereofonicznych, zbudowanego w postaci detektora obwiedni O, jak i zarazem do toru T, w którym realizowany jest proces detekcji róznicy sygnalów stereofonicznych. Wyjscie detektora obwiedni O wlaczone jest do jednego z wejsc sumacyjno- róznicowej matrycy M, której drugie wejscie polaczone jest z wyjsciem toruT.Detektor fazy D jest istotna czescia skladowa toru T, którego wejscie poprzez ogranicznik amplitudy A i przez mnozacy uklad Jl oraz poprzez pasmowo-przepustowy filtr F doprowadzone jest do wejscia detektora fazy D. Wyjscie jego przez wzmacniacz W i poprzez nieliniowy element E wlaczone jest do jednego z wejsc mnozacego ukladu J, którego drugie wejscie polaczone jest z wyjsciem detektora obwiedni O, przy czym wyjscie mnozacego ukladu J dolaczone jest dojednego z wejsc sumacyjno-róznicowej matrycy M.Mnozacy uklad Jl wraz z pasmowo-przepustowym filtrem F tworza fazowy podwajacz P sygnalu demodulowanego.Opisany powyzej detektor sygnalów stereofonicznych moze byc czesciowo lub znacznie uproszczony. Miedzy innymi w torze T detekcji róznicy sygnalów stereofonicznych pominiety byc moze ogranicznik amplitudy A wraz z mnozacym ukladem J, a ponadto mnozacy uklad Jl razem z pasmowo-przepustowym filtrem F, jak równiez w ukladzie detektora sygnalów stereofonicznych nie jest konieczny nieliniowy element E, a takze wlaczony przed nim wzmacniacz W.Do prawidlowego spelnienia swego zadania detektor sygnalów stereofonicznych, zgodny z wynalazkiem, musi zawierac detektor fazy D, detektor obwiedni O oraz sumacyjno-róznicowa matryce M.Zasada dzialania detektora sygnalów stereofonicznych polega na tym, ze z doprowadzonego na jego wejscie kompletnego sygnalu stereofonicznego S, którego postac matematyczna wyraza sie wzorem (1+ L+R)cos(ot+<£), w którym n< L"R 1 + L + R uzyskuje sie na wyjsciu sumacyjno-róznicowej matrycy M osobno wydzielone sygnaly stereofoni¬ czne L orazR.W torze T detekcji róznicy sygnalów stereofonicznych na wyjsciu ogranicznika amplitudy A powstaje sygnal o postaci cos(cot + <£), a po pasmowo-przepustowym filtrze F, czyli na wyjsciu podwajacza fazowego P, sygnal ten przyjmuje postac cos 2(cut+ wyrazonej wzorem L-R cos (2cwt + arc sin » . " i* 1 + L + R Po procesie demodulacji w detektorze fazy D i po wzmocnieniu we wzmacniaczu W, sygnal ma postac L-R arcsin . 1 + L+R130648 3 Nieliniowy element E przeksztalca go na postac L-R l + L + R* a mnozacy uklad J zamienia ten sygnal na posiac L-R.W torze detekcji sumy sygnalów stereofonicznych detektor obwiedni O przeksztalca wejs¬ ciowy sygnal S do postaci 1 + L + R.Z sygnalów uzyskanych na wyjsciach obydwóch torów detekcji i doprowadzonych do wejsc sumacyjno-róznicowej matrycy M powstaja na jej wyjsciach dwa wydzielone sygnaly stereofoni¬ czne L orazR.Zastrzezenia patentowe 1. Detektor sygnalów stereofonicznych, transmitowanych na fali nosnej zmodulowanej am¬ plitudowo suma sygnalów stereofonicznych i zmodulowanej równiez fazowo sygnalem, którego sinus podwojonej wartosci wyraza sie stosunkiem róznicy sygnalów stereofonicznych do ich sumy uzupelnionej o skladowa stala, zawierajacy detektor obwiedni i matryce sumacyjno-róznicowa, a ponadto ogranicznik amplitudy i detektor fazy orazelement nieliniowy, znamienny tym, ze posiada tor (T) detekcji róznicy sygnalów stereofonicznych wyposazony w detektor fazy (D), przy czym jego wejscie polaczone jest z wejsciem detektora obwiedni (O), którego wyjscie wlaczone jest dojednego z wejsc sumacyjno-róznicowej matrycy (M), a wyjscie tego detektora fazy (D) poprzez wzmacniacz (W) doprowadzone jest do drugiego wejscia sumacyjno-róznicowej matrycy (M). 2. Detektor wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze na wejsciu toru (T) detekcji róznicy sygnalów stereofonicznych wlaczony jest fazowy podwajacz (P) sygnalu demodulowanego o wyjsciu dolaczo¬ nym do wejscia detektora fazy(D). 3. Detektor wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, ze na wejsciu toru (T) detekcji róznicy sygnalów stereofonicznych wlaczony jest ogranicznik amplitudy (A), przy czym na wyjsciu toru (T) detekcji róznicy sygnalów stereofonicznych jest jednoczesnie wlaczony mnozacy uklad (J), którego jedno z wejsc polaczone jest z wyjsciem detektora obwiedni (O). 4. Detektor wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze przed mnozacym ukladem (J) wlaczony ma nieliniowy element (E), którego charakterystyka wiaze jego sygnal wejsciowy funkcja sinus ze swoim sygnalem wyjsciowym. 5. Detektor wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze fazowy podwajacz (P) sygnalu demodulowa¬ nego zlozony jest z pasmowo-przepustowego filtru (F) i z wlaczonego przed nim mnozacego ukladu (Jl), który ma polaczone ze soba dwa swe wejscia.130648 1 1 o 1 J r m L- r i- 4 < J/ i F r'~ D \^ W E j i M L n R P Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 100 zl PL