Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do zabezpieczania przestrzeni tlocznej, zwlaszcza dla stojaka hydraulicznego obudowy górniczej, przed dynamicznym przeciazeniem cisnieniem, przede wszystkim przy gwaltwnej zbieznosci stropu w chodniku podziemnej kopalni wegla.Dla zabezpieczenia wyrobiska kopalnianego stojakami hydraulicznymi, które stosuje sie w trudnych geologicznych warunkach kopalni stosuje sie róznego rodzaju urzadzenia zabezpiecza¬ jace, które zwykle zlozone sa ze specjalnych zaworów udarowych o duzym natezeniu przeplywu lub z akumulatorami hydraulicznymi oraz z dalszych pomocniczych dolaczonych elementów hydraulicznych.Z opisu wynalazku wedlug czechoslowackiego swiadectwa autorskiego nr 193 640 znany jest typ róznicowy urzadzenia zabezpieczajacego dla obudowy górniczej z zaworem udarowym, który dolaczony jest do przestrzeni tlocznej obudowy górniczej, a jego doplyw cieczy z przestrzeni tlocznej uchodzi bezposrednio w srodkowe wydrazenie korpusu zaworowego w kierunku zwezenia elementu odcinajacego zaworu udarowego.W odmiennym wykonaniu tego urzadzenia w wydraze¬ niu znajduje sie równiez zawór bezpieczenstwa, a ewentualnie pomiedzy nim a srodkowym wydra¬ zeniem umieszczony jest zawór oddzielajacy.Do przestrzeni tlocznej moze byc równiez dolaczony jeszcze akumulator hydrauliczny, który ewentualnie umieszczony jest we wnetrzu stojaka hydrauli¬ cznego obudowy.Opisane urzadzenie zabezpieczajace przy wyczerpujacych badaniach na stanowisku prób spelnia podstawowe wymagania i wykazuje wieksza skutecznosc i niezawodnosc niz inne znane urzadzenia tego samego rodzaju, jak na przyklad wedlug opisu wylozeniowego RFN nr 2 636 794.Przy wytwarzaniu wiekszej liczby takich urzadzen niedogodne okazuja sie wysokie wymagania dotyczace jakosci materialu i nakladów pracy.Niektóre z zaworów udarowych o prostszym wykonaniu, na przyklad wedlug opisu wyloze¬ niowego RFN nr 2548 998, gdzie element odcinajacy jest wtlaczany w gniazdo zaworu przez ciesnienie gazu, jezeli chodzi o ich wlasciwosci nie nadaja sie zwlaszcza do zabezpieczania stojaków hydraulicznych o wiekszych wymiarach i wiekszym skoku.2 130316 Podane wady znanych urzadzen, które zabezpieczaja przestrzen tloczna przed dynamicznym przeciazeniem cisnieniem z zaworem udarowym typu róznicowego i sa wyposazone w zawór odcinajacy, który dociskany jest do gniazda zaworowego przez element sprezynowy, usuwa w znacznym stopniu urzadzenie wedlug wynalazku.Wynalazek polega na tym, ze zawór udarowy urzadzenia ma utworzony z glówki element odcinajacy, który jest ulozyskowany suwliwie i szczelnie w wydrazeniu korpusu zaworu udaro¬ wego, i do którego po stronie oddalonej od gniazda dolaczone jest przedluzenie, którego powierzchnia zewnetrzna jest ulozyskowana suwliwie i szczelnie w korpusie zaworu udarowego, ewentualnie w jego tulei, tak ze jej strona zewnetrzna styka sie z elementem sprezynowym. Wlot zaworu udarowego jest utworzony przez kanalik wykonany w elemencie odcinajacym i jest polaczony z wydrazeniem korpusu powyzej glówki.Urzadzenie wedlug wynalazku ma w stosunku do znanych urzadzen tego typu znacznie wieksza skutecznosc. Zaleta urzadzenia polega na charakterystyce pracy i dynamice zaworu udarowego. Ma ono mniejsze wymiary i mniejszy ciezar, a wiec charakteryzuje sie mniejszym zuzyciem materialu i latwym wykonaniem.W stosunku do innych urzadzen z zaworem udarowym, w których element odcinajacyjest wtlaczany w gniazdo przez cisnienie gazu, w przypadku urzadze¬ nia wedlug wynalazku wystarcza nizsze cisnienie napelniania, co ulatwia napelnianie i konserwacje zaworu. Dalsza zaleta polega na tym, ze z komora gazowa polaczona jest tylko pojedyncza ruchoma powierzchnia elementu odcianajacego, a zawór udarowy ma wieksza srednice wlotu.Mniejsze wymiary urzadzenia wedlug wynalazku umozliwiaja umieszczenie go w stojaku wewnetr¬ znym lub w dnie stojaka.Wynalazek zostanie dokladniej opisany na podstawie rysyunku, na którym fig. 1 przedstawia zawór udarowy jako glówna czesc urzadzenia w pionowym przekroju osiowym, przy czym w kazdej polówce rysunku pokazano dwa rózne warianty urzadzenia, fig. 2 — stojak hydrauliczny z wykonaniem podstawowym urzadzenia w przekroju w plaszczyznie przebiegajacej przez os sto¬ jaka, a fig. 3 — stojak hydrauliczny z odmiennym wykonaniem urzadzenia, z umieszczonym z zewnatrz akumulatorem hydraulicznym oraz ze wskaznikiem cisnienia, w przekroju w plaszczyznie przebiegajacej przez os stojaka.Podstawowe wykonanie urzadzenia wedlug wynalazku zlozone jst z zaworu udarowego 1, który jest dolaczony do stojaka hydraulicznego 2 poprzez doprowadzenie 20, które laczy go z przestrzenia tloczna 21. Zawór udarowy 1jest umieszczony w dnie 22 stojaka hydraulicznego 2 ijest chroniony pokrywa 23 jak pokazano na fig. 2, albo tez moze byc umieszczony na zewnetrznej stronie stojaka zewnetrznego 24 lub wewnatrz stojaka wewnetrznego 25.W odmiennym wykonaniu, które przeznaczone jest zwlaszcza dla stojaków o wiekszych wymiarach i udzwigu, wlot 15 zaworu udarowego 1 dolaczony jest do przestrzeni tlocznej 21 poprzez kanal 26, przy którym moze byc równiez zamontowany co najmniej jeden umieszczony z zewnatrz akumulator hydrauliczny 3 lub manometr 4. Kanal 26 moze byc przynajmniej czesciowo wykonany w samodzielnym uchwycie 5, który jest dolaczony do stojaka hydraulicznego 2. W dalszej odmianie do przestrzeni tlocznej 21 moze byc dolaczony element akumulatorowy 6, np. wypelniona ciecza przestrzen lub akumulator sprezynowy, który jest umieszczony w stojaku wewnetrznym 25.Zasadnicza czesc urzadzenia wedlug wynalazku — zawór udarowy 1 — zlozona jest z korpusu 10 z wydrazeniem 11, w którym umieszczone jest gniazdo. Element odcinajacy 13 zaworu udaro¬ wego 1 zlozony jest z glówki 130, która jest ulozyskowana suwliwie i szczelnie w wydrazeniu 11, a po stronie oddalonej od gniazda 12 dolaczone jest do niej przedluzenie 131. Przedluzenie 131 ma wyciecie 132 i jest ulozyskowane suwliwie i szczelnie w korpusie 10 lub tulei 100, która moze byc dolaczona do korpusu 10 rozbieralnie, np. z pokrywa 14. Strona zewnetrzna 133 przedluzenia 131 styka sie z elementem sprezystym 110, korzystnie z wypartym gazem, który znajduje sie pomiedzy nia a korpusem 10. Pokrywa 14 ma zawór napelniania 140. Wlot 15 zaworu udarowego 1 jest polaczony z kanalikiem 134, wykonanym w elemencie odcinajacym 13, i z wydrazeniem 11 korpusu.Element odcinajacy 13 ma wkladke 135 umieszczona w zaglebieniu 136, która to wkladka jest po stronie przylegajacej do gniazda 12 zabezpieczona pierscieniem 137, który ma zderzak 138 przylegajacy do wkladki 135 swa powierzchnia dolna 139. Pierscien 137 moze byc dolaczony do130316 3 elementu odcinajacego 13 z zabezpieczeniem 16, jak pokazano w lewej czesci fig. 1, albo tez moze byc polaczony z wydrazona sruba 17, jak to pokazano w prawej czesci fig. 1. Korpus 10 zaworu udarowego moze byc dolaczony do stojaka hydraulicznego 2 za pomoca sworznia 101, którego gwint 102, wykonany jest na stronie oddalonej od gniazda 12 (fig. 1 z lewej strony) lub na stronie przylegajacej do gniazda 12 (fig. 1 z prawej strony). Mozna równiez zastosowac znane polaczenie niegwintowane, np. polaczenie wtykowe.Przy pierwszym wykonaniu trzpienia 101 uzyskuje sie wieksza srednice wlotu 15, przy czym przeplyw cieczy z przestrzeni tlocznej 21 nastepuje bezposrednio w osi elementu odcinajacego.Dzialanie urzadzenia wedlug wynalazku w wykonaniu podstawowym jest nastepujace. Ele¬ ment odcinajacy 13 zaworu udarowego 1 jest pod dzialaniem elementu sprezystego 110 na przedlu¬ zeniu 131 wciskany w gniazdo 12, przez co uniemozliwione jest uchodzenie cieczy z przestrzeni tlocznej 21 zabezpieczanego urzadzenia, np. stojaka hydraulicznego. Przy przeciazeniu dynami¬ cznym stojaka hydraulicznego 2 cisnienie w przestrzeni tlocznej 21 silnie wzrasta, co poprzez doprowadzenie 20 przenosi sie na wlot 15 i dalej na element odcinajacy 13, który jest przesuwany wbrew naciskowi elementu sprezystego 110 od gniazda 12. Na skutek tego umozliwiony jest odplyw cieczy z przestrzeni tlocznej 21 do wyplywu 18. Nastepnie cisnienie w przestrzeni tlocznej 21 maleje, element odcinajacy 13 lezy w gniezdziel2i odcina przeplyw, Jako element sprezysty 110 mozna równiez stosowac sprezyny srubowe lub sprezyny talerzowe, wzglednie material sprezynujacy.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie do zabezpieczania przestrzeni tlocznej przed dynamicznym przeciazeniem cisnieniem, z zaworem udarowym dowolnego rodzaju, które wyposazone jest w element odcinajacy i jest dociskane do gniazda przez element sprezynowy, znamienne tym, ze jego zawór udarowy (1) ma element odcinajacy (13), który utworzonyjest z glówki (130) ulozyskowanej suwliwie i szczelnie w wydrazeniu (11) korpusu (10) zaworu udarowego (1), przy czym do glówki (130) po stronie oddalonej od gniazda (12) dolaczone jest przedluzenie (131), którego powierzchnia zewnetrzna (13, 10) jest ulozyskowana suwliwie i szczelnie w korpusie (10) zaworu udarowego (1) lub w jego tulei (100) tak, ze jej strona zewnetrzna (133) styka sie z elementem sprezynowym (110), a ponadto wlot (15) zaworu udarowego (1) jest poprzez kanalik (134) umieszczony w elemencie odcinajacym (13) polaczony z wydrazeniem (11) korpusu (10) nad glówka (130). 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze wkladka (135) elementu odcinajacego (13) od strony przylegajacej do gniazda (12) zabezpieczona jest przez pierscien (137), który wyposazony jest w urzadzenie zderzakowe (138), i który nalozony jest na powierzchnie dolna (139) wkladki (135). 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze wlot (15) zaworu udarowego (1) dolaczony jest do przestrzeni tlocznej (21) poprzez kanal (26), w którym dolaczony jest co najmniej jeden umieszczony z zewnatrz akumulator hydrauliczny (3). 4. Urzadzenie wedlug zastrz. 3, znamienne tym, ze do przestrzeni tlocznej (21) dolaczony jest element akumulatorowy (6) umieszczony w stojaku wewnetrznym (25).130316 uo FIG 2 / 21- r^'/.-' r^tl^S^^ V\ W1 1 U1 1 |LJ L 1 1 U v/f JE4] Jrrii _r H 1 FIG. 3 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 100 zl PL