Ostatnio drogi publiczne i ulice budo¬ wano metoda nasycania smola makadamu, rozposcierajac tluczony kamien, zwir lub zuzel na przygotowanem uprzednio pod¬ lozu warstwa 5 — 15 cm lub grubsza, co zalezy od intensywnosci ruchu, a nastepnie warstwe te pokrywano silnie ogrzanem, miekkiem, bitumicznem spoiwem, najwla- sciwiej pod pewnem cisnieniem, Nastepnie na te powloke bitumiczna narzucano cienka warstwe drobniejszych kamyków i pokrywano ja jeszcze silniej ogrzanem spoiwem bitumicznem, na które sypano jeszcze piasek lub drobne odpryski kamienne, poczem cala nawierzchnie sta¬ rannie ugniatano.Jedne drogi wybudowane w ten spo¬ sób byly doskonale, inne zas liche, ko¬ sztowne w utrzymaniu i wogóle niezada- walajace. Aby osiagnac nalezyte przyle¬ ganie spoiwa bitumicznego do kamienia, stosuje sie w praktyce spoiwo bitumiczne o konsystencji miekkiej. W spoiwie tern, badanem przy 25°C, igla Nr. 2, obciazona 100 g, zaglebia sie na 10 — 15 mm w cia¬ gu 5 sek. Nazywa sie to zwykle przenika¬ niem o 100 — 150 stopni w powszechnie stosowanych przyrzadach do badania tych norm.Pod dzialaniem silnych promieni slo¬ necznych takie spoiwo bitumiczne topnie¬ je i, wydobywajac sie na powierzchnie, wywoluje tak zwane ,,puszczanie".W razie puszczania nalezy powstale tluste plamy pokryc piaskiem, odpryska¬ mi kamiennemi albo pylem, aby zapobiecuszkodzeniu tych miejsc przez pojazdy.Zwykle piasek lub "kamyki, rozsypane na tlustych plamach,"zostaja wtloczone w glab bitumu, wskutek czego tworza sie Wypu¬ klosci i powierzchnia drogi staje sie nie¬ równa.Wynalazek niniejszy ma na celu usu¬ niecie tych wad przy budowie dróg zapo- moca ulepszonej metody nasycania i za¬ pewnia lepsze przyleganie spoiwa do ka¬ mienia, a jednoczesnie pozwala na stoso¬ wanie twardszego spoiwa (niz spoiwo sto¬ sowane przy innych metodach) oraz na zmniejszenie jego ilosci, niezbednej do o- siagniecia nieprzepuszczaliiosci nawierzch¬ ni i trwalego zwiazania kamieni tak, iz nadmiar bitumu nie wydobywa sie juz na powierzchnie, co zapobiega puszczaniu.Spoiwo bitumiczne moze sie skladac z naturalnego asfaltu, stopionego do odpo¬ wiedniego stanu przez dodanie odpowied¬ niego topnika, lub moze pochodzic z ropy naftowej albo smoly weglowej, z których usunieto bardziej lotne skladniki zapomo- ca destylacji lub innym sposobem.Zgodnie ze sposobem wedlug wynalazku mozna stosowac spoiwo bitumiczfte tward¬ sze o 10 do 35 stopni przenikania i nie¬ zbedna jego ilosc obnizyc o 5 do 20% w porównaniu z iloscia wymagana normalnie.Pozwala tb równiez uniknac wad, zwia¬ zanych z przyleganiem drobnego pylu do kamieni, czemu w praktyce nie mozna by¬ lo zapobiec, poniewiaz pyl powstaje przy rozcieraniu kamieni podczas walcowania; nawet przy poslugiwaniu sie dokladnie o- czyszcztanym materjalem kamiennym ka¬ myki podczas wprowadzania spoiwa bitu¬ micznego sa pokryte mniej lub wiecej przy¬ legajacym pylem.Sposób budowy dróg wedlug wyna¬ lazku niniejszego jest nastepujacy.Na przygotowanem uprzednio podlozu rozposciera sie warstwe kamieni zadanej wielkosci na taka grubosc, aby warstwa ta po ugnieceniu wykazywala grubosc 5— 10 cm, chociaz naogól grubosc jej moze byc dowolna.Kamien pokrywa sie upilzednio albo po rozpostarciu na miejscu niewielka iloscia oleju weglowodorowego, latwo przesiaka¬ jacego i plynnego, lecz slabo lotnego w temperaturze atmosferycznej.Olej ten musi byc dosc plynny, czyli malo lepki, aby mógl wsiakac w pory warstwy kamiennej i wywolywac trwale przyleganie kamienia do wprowadzanego nastepnie ogrzanego spoiwa .bitumicznego, pomimo ze pewna ilosc wilgoci i przylega¬ jace czastki kurzu nie dadza sie nigdy cal¬ kowicie usunac.Poniewaz olej ten zwieksza sile przy¬ legania miedzy kamieniem a spoiwem, nie powinien wiec w znacznym stopniu zmiek¬ czac tego spoiwa. Powinien on sie mieszac z niem we Wszelkich stosunkach. Najko¬ rzystniej jest, gdy olej ten sklada sie z mieszaniny weglowodorów cyklicznych o- raz weglowodorów o lancuchach otwartych.Jezeli uzyte spoiwo pochodzi iz mazi pogazowej, najlepiej jest do uprzedniego pokrycia warstwy kamienia uzyc oleju te¬ go samego pochodzenia, przy zastosowaniu zas jako spoiwa naturalnego asfaltu lub spoiwa, pochodzacego z ropy naftowej, na¬ lezy pokryc warstwe kamienia olejem po¬ dobnego pochodzenia.Przy uzyciu oleju z mazi pogazowej jego ciezar wlasciwy powinien wynosic 1,05, pfzy uzyciu zas oleju z ropy naftowej winien pozbstaWac w granicach 0,8 do 0,95, przyczem lotnosc olejów w obu przypad¬ kach nie powinna przekraczac % ich obje¬ tosci w ciagu 5 godz. w temperaturze 100°C, lepkosc zas wedlug wiskozomierza Englera, mierzona przy 25aC, Wyraza sie czasem przeplywu w granicach od 65 do 140 sek.Materjal kamienny spryskuje sie ole¬ jem conajmniej na dwie gbdziny przed wprowadzeniem nan spoiwa bitumicznego, aby zapewnic zwilzenie wszystkich porów — 2 — «powierzchni kawalków kanaknia olejem bez stosowania nadmiaru tegoz.Przy pokrywaniu kamienia olejem przed rozsypaniem go na miejscu wystar¬ cza w zwyklych warunkach pracy 3f8 litra oleju do pokrycia warstwy kamienia o po¬ wierzchni 6,5—8 m2, której grubosc po u- gnieceniu wynosi 12,5 cm.Po nasypaniu warstwy kamienia nale¬ zy ja ugniesc tak, aby naladowane taczki nie pozostawialy sladów, L j. nie wygnia¬ taly kolein. Nastepnie pokrywa sie ja o- grzanem spoiwem bitumicznem w ilosci 38 —¦ 76 litrów na 0,8 m2. A wiec 5,6 — 6,75 kg lub w przyblizeniu 5,7 litra ogrza¬ nego spoiwa bitumicznego, wprowadzone¬ go na warstwe kamienna, pokryta olejem, zwiaze czastki równie mocno, jak 6,75 — 9 kg lub wiecej tegoz spoiwa niezbedne do pokrycia 0,8 m2 przy uzyciu kamienia nie- pokrytego olejem. - Po wprowadzeniu spoiwa bitumicznego nasypuje sie druga warstwe drobnego tlucznia kamiennego, wolnego od kurzu.Kamien tej warstwy powinien byc drob¬ niejszy niz w warstwie pierwszej i nasy¬ puje sie go cienka warstwa, wystarczajaca do pokrycia Warstwy spodniej. Zaleca sie na warstwe te uzyc przesiewki z sita, któ¬ re zatrzymuje kamienie, stosowane na warstwe pierwsza. Jezeli np. kamienie pierwszej warstwy zatrzymuje sito o ocz¬ kach 3,75 cm2, to kamien na warstwe dru¬ ga winien przesiewac sie przez takiez sito, lecz zatrzymywac na sitach o oczkach 1,8 cm2. Zaleca sie stosowanie w warstwie pierwszej kamienia, przechodzacego przez sito o oczkach 6,25 cm2, a zatrzymywane¬ go na sicie o oczkach 2,5 cm2, w drugiej zas warstwie — stosowac kamien, prze¬ chodzacy przez oczka 2,5 cm2, a zatrzy¬ mywany przez oczka 1,25 cm2.Pokrywanie kamienia tej drugiej war¬ stwy olejem nalezy albo pominac, albo u- skutecznic przed jej nasypaniem. Zaleca sie na warstwe te stosowac kamien, pokry¬ ty olejem na kilka godzin przed rozsypa¬ niem go na miejscu; lecz, nie naruszajac istoty wynalazku, mozna to pokrywanie olejem zupelnie pominac, poniewaz glów¬ nym warunkiem jest powleczenie olejem kamienia, stanowiacego pierwsza glówna warstwe jezdni. - Po nasypaniu drugiej czyli posredniej warstwy kamienia ugniata sie ja zapomo- ca ciezkich walców, az osiadzie ona twardo na warstwie spodniej; nastepnie pokrywa sie ja zkolei ogrzanem spoiwem bitumicz¬ nem w ilosci od 20 do 50% zuzytej na pierwsza warstwe, poczem znoWu pokry¬ wa sie ja mialkim kamieniem, grubym pia¬ skiem lub zwirem, który dobrze jest u- przednio poki^yc olejem na pewien czas przed uzyciem.W pewnych przypadkach okazalo sie korzystnem rozsianie cienkiej Warstwy piasku, najwlasciwiej pokrytego olejem na najnizszej warstwie po zastosowaniu spoi¬ wa bitumicznego, lecz pr^ed rozsypaniem posredniej warstwy kamienia. Warstwe te rozsypuje sie W ilosci okolo 38—190 litrów na 0,8 m2, ograniczajac te ilosc do ilosci, mogacej sie zmiescic miedzy czastkami kamienia pokrytego bitumem bez pozosta¬ wiania nadmiaru na powierzchni. Nastep¬ nie po nasypaniu posredniej warstwy zwi¬ ru i uWalcowaniu az do trwalego osadze¬ nia sie pokrywa sie ja spoiwem bitumicz¬ nem, jak opisano powyzej.Chociaz stosowianie kamienia, pokryte¬ go olejem w warstwie posredniej i konco¬ wej, nie jest istotna cecha wynalazku, jest ono jednak korzystne dla uzyskania silniej¬ szego zwiazania tych warstw.Po nasypaniu wierzchniej warstwy mialkiego kamienia, zwiru kamiennego lub piasku nalezy powierzchnie ugniesc wal¬ cem, aby wcisnac ten zwir i zwiazac ze so¬ ba obie warstwy.W pewnych przypadkach pokrywanie spoiwem bitumicznem posredniej warstwy kamienia oraz posypywanie mialkim ka- — 3 —mieniem lub zwirem mozna pominac, a za¬ miast tego stosowac zawczasu przygoto¬ wana mieszanine spoiwa bitumicznego i agregatu mineralnego o grubosci od 1,2 do 5 cm lub wiecej, zaleznie od intensywno¬ sci ruchu na drodze, a nastepnie calosc mocno ugniesc. W tym przypadku na war¬ stwe posrednia mozna stosowac kamien nieco drobniejszy, najwlasciwiej zas prze¬ chodzacy przez sito o oczkach 1,8 cm2, a zatrzymywany pi*zez sitb o 8 do 10 ocz¬ kach na powierzchni 2,5 cm2, stosujac przytern ilosc jego, wystarczajaca bez wy¬ datniejszego nadmiaru do dokladnego po¬ krycia powloki bitumicznej, lezacej na poprzedniej warstwie powledzOnego ole¬ jem kamienia.Mozna stosowac ten sam materjal na warstwe posrednia w postaci cienkiej po¬ wloki drobniejszych kamieni, nasypywanej i walcowanej do silnego zwiazania przed nalozeniem warstwy, zlozonej z mieszani¬ ny bitumu i ag^gatu kamiennego. Po roz¬ sypaniu tej mieszaniny nalezy ja ugniesc, az nabierze ona twardosci pod dzialaniem walców (walce nie pozostawia sladów).Dla ruchu lekkiego, bezposrednio po pokryciu warstwy powleczonego olejem kamienia spoiwem biiumicznem, mozna narzucic stosunkowo cienka warstwe po¬ krytego olejem piasku lub mialu kamienne¬ go, poczem calosc starannie ugniesc bez dodatku Wzmiankowanej w ustepie po¬ przednim mieszaniny spoiwa bitumicznego i materjalu mineralnego, dopóki inten¬ sywnosc ruchu nie bedzie Wymagac dodat¬ kowego zabezpieczenia nawierzchni. PL