Przedmiotem wynalazku jest ultradzwiekowy przetwornik aerolokacyjny przeznaczony do wytwarzania i odbioru fal ultradzwiekowych w gazach, a zwlaszcza w powietrzu. Przetwornik ten znajduje zastosowanie w ukladach transmisji sygnalów ultradzwiekowych.Z opisu polskiego patentu tymczasowego nr 126683 znany jest ultradzwiekowy przetwornik aerolokacyjny skladajacy sie ze wzbudnika drgan, drgajacej plytki i czterech reflektorów, przy czym wzbudnik drgan stanowi przeciety pierscien z materialu piezoelektrycznego, na którego bocznych plaskich powierzchniach naparowane sa matalowe elektrody. Oba konce przecietego pierscienia w miejscu przeciecia sa uksztaltowane tak, ze kazdy z nich ma wglebienie i wystep z prostoliniowa krawedzia o dlugosci równej grubosci przecietego pierscienia, przy czym na jednym koncu przecietego pierscienia wystep usytuowany jest w poblizu wewnetrznej srednicy przecietego pierscienia, a na drugim koncu wystep usytuowany jest w poblizu zewnetrznej srednicy przecietego pierscienia. Drgajaca plytka jedna z krótszych krawedzi osadzona jest bezposrednio w szczeline przecietego pierscienia tak, iz styka sie jedynie z prostoliniowymi krawedziami wystepów oraz jest na trwale zamocowana za pomoca gumowych wkladek i termoutwardzalnego kleju. Cztery reflek¬ tory w postaci metalowych plyt ustawione sa parami w stosunku do siebie i drgajacej plytki.Zasadnicza niedogodnoscia tego przetwornika jest koniecznosc stosowania czterech reflekto¬ rów, których polozenie i nachylenie wzgledem siebie i drgajacej plytki — w celu uzyskania na wyjsciu przetwornika jednej skoncentrowanej wiazki ultradzwiekowej — musi byc dokladnie nastawiane za pomoca zlozonego ukladu regulacji. Ponadto zespól czterech reflektorów powoduje, ze rozmiary przetwornika sa znaczne.Istota wynalazku polega na tym, ze przetwornik wyposazony jest w dwie drgajace plytki ustawione wzgledem siebie pod katem 90° i metalowy lacznik, który w swej srodkowej czesci ma ksztalt walca a jego wystajace konce sa wzgledem siebie usytuowane pod katem 90°, zas oba konce przecietego pierscienia w miejscu przeciecia sa uksztaltowane tak iz kazdy z nich ma wglebienie o powierzchni walcowej i wystepy usytuowane w poblizu zewnetrzenj i wewnetrznej srednicy pier¬ scienia, przy czym do wystajacych konców matalowegolacznika przymocowane sa drgajace plytki, zas metalowy lacznik swa walcowa czescia jest osadzony w walcowo uksztaltowanej szczelinie przecietego pierscienia tak iz tylko obie krawedzie wystepów usytuowanych w poblizu zewne-2 130 118 trznej srednicy pierscienia stykaja sie bezposrednio z metalowym lacznikiem w miejscu jego przewezenia, natomiast powierzchnie walcowe wglebienia konców przecietego pierscienia i czesci walcowej metalowego lacznika sa ze soba polaczone na trwale za pomoca termoutwardzalnego kleju.Zasadnicza zaleta przetwornika wedlug wynalazku jest wyeliminowanie zespolu czterech reflektorów, których role spelniaja dwie drgajace plytki, dzieki czemu jego konstrukcja jest prostsza i ma mniejsze rozmiary.Przedmiot wynalazku przedstawiony jest w przykladzie wykonania na rysunkach, na których fig. 1 przedstawia ultradzwiekowy przetwornik aerolokacyjny w widoku na plaska strone wzbud¬ nika, fig. 2 — ultradzwiekowy przetwornik aerolokacyjny w widoku z boku, a fig. 3 — szczegól A ultradzwiekowego przetwornika aerolokacyjnego.Ultradzwiekowy przetwornik aerolokacyjny stanowi wzbudnik drgan, skladajacy sie z przec¬ ietego pierscienia 1 z materialu piezoelktrycznego i naparowanych na jego plaskich bocznych powierzchniach metalowych elektrod 2, metalowy lacznik 3 i dwie drgajace plytki 4 ustawione wzgledem siebie pod katem 90°. Oba konce przecietego pierscienia 1 w miejscu przeciecia sa uksztaltowane tak, ze kazdy z nich ma wglebienie o powierzchni walcowej i wystepy 5 i 6 z prostoliniowa krawedzia o dlugosci równej grubosci przecietego pierscienia l,przy czym krawedzie te usytuowane sa w poblizu zewnetrznej i wewnetrznej srednicy pierscienia 1. Metalowy lacznik 3 w swej srodkowej czesci ma ksztalt walca, zas jego konce sa wzgledem siebie usytuowane pod katem 90°. Metalowy lacznik 3 swa walcowa czescia jest osadzony w walcowo uksztaltowanej szczelinie przecietego pierscienia 1 tak iz tylko obie krawedzie wystepów 5, usytuowanych w poblizu zewnetrzenj srednicy pierscienia 1, stykaja sie bezposrednio z metalowym lacznikiem 3 w miejscu jego przewezenia, natomiast powierzchnie walcowe wglebien konców przecietego pierscienia 1 i czesci walcowej metalowego lacznika 3 sa ze soba polaczone na trwale za pomoca termoutwardzal¬ nego kleju 7. Do wystajacych konców metalowego lacznika 3 przymocowane sa za pomoca kleju i wkretów 8 dwie drgajace plytki 4.Dzialanie tego przetwornika jest nastepujace. Po podlaczeniu elektrod 2 do generatora 9 napiecia zmiennego wydluzenia przecietego pierscienia 1, pobudzonego do drgan za pomoca pola elektrycznego, rozchodzac sie wzdluz jego obwodu powoduja wytworzenie zmiennych sil gnacych w miejscach styku prostoliniowych krawedzi wystepów 5 z metalowym lacznikiem 3. Pod wplywem zmiennych sil gnacych drgajace plytki 4 wytwarzaja i promieniuja cztery wiazki fal ultradzwieko¬ wych o kierunkach wzajemnie prostopadlych. Dwie wiazki fal ultradzwiekowych maja kierunek promieniowania zgodny z osia symetrii przetwornika i fala akustyczna tych wiazek biegnie do przodu. Dwie pozostale wiazki fal ultradzwiekowych zostaja skierowane do przodu po odbiciu od przeciwleglych drgajacych plytek 4, natomiast wiazki skierowane do tylu i na boki zostaja wytlumione.Zastrzezenie patentowe Ultradzwiekowy przetwornik aerolokacyjny, skladajacy sie ze wzbudnika drgan w postaci przecietego pierscienia z materialu piezoelektrycznego i naparowanych na jego plaskich bocznych powierzchniach metalowych elektrod, oraz drgajacej plytki, znamienny tym, ze ma dwie drgajace plytki (4) ustawione wzgledem siebie pod katem 90° i metalowy lacznik (3), który w swej srodkowej czesci ma ksztalt walca a jego wystajace konce sa wzgledem siebie usytuowane pod katem 90°, zas oba konce przecietego pierscienia (1) w miejscu przeciecia sa uksztaltowane tak iz kazdy z nich ma wglebienie o powierzchni walcowej i wystepy (5 i 6) usytuowane w poblizu zewnetrznej i wewnetr¬ znej srednicy pierscienia (1), przy czym do wystajacych konców metalowego lacznika (3) przymo¬ cowane sa drgajace plytki (4), zas metalowy lacznik (3) swa walcowa czescia jest osadzony w walcowo uksztaltowanej szczelinie przecietego pierscienia (1) tak iz tylko obie krawedzie wystepów (5) usytuowanych w poblizu zewnetrznej srednicy pierscienia (1) stykaja sie bezposrednio z metalo¬ wym lacznikiem (3) w miejscu jego przewezenia, natomiast powierzchnie walcowe wglebien kon¬ ców przecietego pierscienia (1) i czesci walcowej metalowego lacznika (3) sa ze soba polaczone na trwale za pomoca termoutwardzalnego kleju (7).130118 A- 1 2 Fig 1 Fig 2130118 frczeaó* A Fig 3 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 100 zl PL