Przedmiotem wynalazku jest zespolona mechaniczno-biologiczno-chemiczna oczyszczalnia scieków i wód deszczowych, przeznaczona do' osiagniecia wysokiego stopnia oczyszczania scieków, szczególnie kanalizacji ogól¬ nosplawnej.Dotychczas znanych jest wiele oczyszczalni zblokowanych o róznej konstrukcji i przeznaczeniu. Najczesciej stosowanymi oczyszczalniami zblokowanymi sa konstrukcje oczyszczalni biologicznych i mechaniczno-biologicz¬ nych przeznaczonych szczególnie do oczyszczania scieków z kanalizacji ogólnosplawnej, to jest przyjmujacych i oczyszczajacych okresowo znaczne ilosci wód deszczowych. Jeszcze mniej konstrukcji zblokowanych oczysz¬ czalni posiada w swoim skladzie elementy oczyszczalni chemicznych.Najbardziej zblizona do rozwiazania wedlug wynalazku jest oczyszczalnia znana z polskiego opisu patento¬ wego nr 116 871. Wymieniona oczyszczalnia zastosowana z powodzeniem w praktyce wykazala jednak równiez pewne niedogodnosci. Osadniki wstepne i koncowe tej oczyszczalni posiadaja rózne wymiary co utrudnia wy¬ konawstwo elementów.Dwustopniowa oczyszczalnia biologiczna wymaga wyposazenia w osadnik miedzystopniowy i aerator po- ziomoosiowy. Przeplyw scieków przez oczyszczalnie posiada dosc skomplikowany przebieg. Przeplyw nastepuje przez osadnik wstepny radialny odsrodkowy na zewnatrz, dalej poprzez przewód do oddalonej komory pierwsze¬ go stopnia biologicznego oczyszczania, z której po osadniku miedzystopniowym scieki przeplywaja systemem przewodów do komory biologicznego oczyszczania usytuowanej w poblizu doplywu calej oczyszczalni z komory drugiego stopnia, dalej przeplywaja przewodem pod dnem oczyszczalni do osadnika koncowego, w którym przeplyw odbywa sie odsrodkowo. Takawielokrotna zmiana kierunków przeplywu wymaga pokonania znacz¬ nych strat hydraulicznych. Usytuowane wewnatrz prostokatnego zbiornika oczyszczalni-sciany i przegrody osadni¬ ków wstepnego i koncowego lacznie z dlugoscia scian calej oczyszczalni wymagaja zainstalowania lacznie znacz¬ nej dlugosci scian i przegród.Inna niedogodnoscia tego typu oczyszczalni jest utrudniony dostep do mechanizmów usytuowanych wew¬ natrz osadników, co ma szczególne znaczenie przy eksploatacji konstrukcji osadników wiekszych oczyszczalni, których pompy do recyrkulacji i inne mechanizmy posiadaja znaczny ciezar co powoduje, ze ich reczny demon¬ taz jest niemozliwy. Ponadto wymieniona wyzej oczyszczalni pozbawiona jest elementu oczyszczalni chemicznej, co zmniejsza jej efekt oczyszczania.2 130 071 Celem rozwiazania wedlug wynalazku jest usuniecie wymienionych wad i niedogodnosci znanych urzadzen, zapewnienie uzyskania prostej, jednolitej, latwej w budowie i eksploatacji oczyszczalni scieków o wysokim stop¬ niu oczyszczania, przeznaczonej szczególnie do oczyszczania mieszaniny srednich i duzych ilosci scieków gospo¬ darczych i wód deszczowych, a wytyczonym do rozwiazania zagadnieniem technicznym jest opracowanie kons¬ trukcji oczyszczalni umozliwiajacej osiagniecie tego celu.Cel ten zostal osiagniety w ten sposób, ze oczyszczalnie stanowi zbiornik, podluzny o zaokraglonych scianach doplywu i odplywu, wewnatrz którego za pomoca krótkich przegród wydzielone sa inne zbiorniki, przy czym podstawowe przegrody poczatkowa i koncowa posiadajace ksztalt czesci okregu, wyodrebniaja z calej oczyszczalni zbiorniki osadnika wstepnego i koncowego, pomiedzy którymi usytuowana jest dwustopniowa, oczyszczalnia biologiczno-chemiczna, podzielona przegroda na komore sorbcji biologiczno-chemicznej i komore biostabilizacji koncowej oraz na wyposazeniu calej oczyszczalni w proste mechanizmy i urzadzenia.Szczególna zaleta rozwiazania wedlug wynalazku jest takie zespolenie elementów oczyszczalni, które umoz¬ liwia wyposazenie jej w obrotowe zgarniacze i jeden typ aeratorów, co znacznie upraszcza automatyke i eksploa¬ tacje calosci i nie wymaga stosowania ciaglej obslugi oraz zapewnia prosty jednokierunkowy o niskich predkos¬ ciach przeplyw scieków przez wszystkie elementy oczyszczalni, z minimalnymi stratami hydraulicznymi wplywa¬ jacymi na oszczednosc energii.Inna zaleta jest uzyskanie minimalnej sumarycznej dlugosci scian zewnetrznych i przegród, pokazne zmniejszenie ilosci przewodów wewnetrznych i mechanizmów oczyszczalni, jak i znaczne uproszczenie operacji montazowych i remontów.Przedmiot wynalazku uwidoczniony jest w przykladzie wykonania na zalaczonych rysunkach, na których fig. 1 przedstawia zespolona mechaniczno-biologiczno-chemiczna oczyszczalnie scieków w widoku z góry, fig, 2 — oczyszczalnie jak na fig. 1 w przekroju pionowym wzdluz linii A-A, a fig. 3 - szczegól ukladu odprowa¬ dzania oczyszczonych wód deszczowych i odplywu mechanicznie oczyszczonych scieków na sorbeje biologicz¬ no-chemiczna. Zespolona oczyszczalnie scieków Stanowi zbiornik 1 posiadajacy zaokraglona sciane doplywu 2 i zaokraglona sciane odplywu 3. Zbiornik 1 zaopatrzony jest w przegrode lukowa poczatkowa 4 i przegrode lukowa koncowa 5. Przegroda lukowa poczatkowa 4 dzieli zbiornik 1 w ten sposób, ze pomiedzy zaokraglona sciana doplywu 2 a przegroda lukowa poczatkowa 4 wyodrebniona jest komora 6 stanowiaca wstepny osadnik.Przegroda lukowa koncowa 5 dzieli zbiornik 1 w ten sposób, ze pomiedzy zaokraglona sciana odplywu 3, a przegroda lukowa koncowa 5 wyodrebniona jest komora osadnika koncowego 7. Srodkowa czesc przestrzeni zbiornika 1 pomiedzy przegroda lukowa poczatkowa 4, a przegroda lukowa koncowa 5 stanowi komore 8 oczyszczania biologiczno-chemicznego. Komora 8 oczyszczania biologiczno-chemicznego podzielona jest za po¬ moca przegrody srodkowej 9 na komore absorpcji 10 i chemicznego stracania i komore biostabilizacji 11. Czesc przestrzeni 10 biosorpcji i chemicznego stracania pomiedzy sciana zbiornika 1 a czescia przegrody lukowej po¬ czatkowej 4 ograniczona scianami 12 tworzy studnie 13 odbioru scieków oczyszczonych mechanicznie, zaopa¬ trzona w odplyw 14.Czesc przestrzeni komory biostabilizacji 11 pomiedzy sciana zbiornika 1 a czescia przegrody lukowej kon¬ cowej 5 ograniczona scianami 15 tworzy studnie 16 odbioru scieków calkowicie oczyszczonych zaopatrzonych w odplywy koncowe 17. Komora 6 osadnika wstepnego wyposazona jest w przylegajace do zaokraglonej scianki doplywu 2 koryto rozprowadzajace 18. Po przeciwnej stronie komora 6 wyposazona jest w przylegajace do prze¬ grody lukowej poczatkowej 4 koryto 19 oczyszczonych mechanicznie scieków i przylegajace do studni 13 kory¬ ta 20 oczyszczonych wód deszczowych. W czesci centralnej komora 6 osadnika wstepnego posiada lej osado¬ wy 21 z pompa osadów 22 i przewodem tlocznym 23 osadów i zgarniacz osadów 24. Do koryta rozprowadzaja¬ cego 18 podlaczone sa przewody osadów nadmiernych 25 zaopatrzone w zasuwy 26.Komora 10 biosorpcji i chemicznego stracania wyposazona jest w doplyw 27 scieków mechanicznie oczysz¬ czonych 14, aeratory 28, urzadzenie dawkujace chemikalia 29 i przewody chemikaliów 30, przewody osadów powrotnych 31 z zasuwami 32 oraz odplywy 33. Komora biostabilizacji 11 wyposazona jest w aeratory 34, prze¬ wody osadów recyrkulowanych 35 i usytuowana nad dnem szczeline odplywowa 36. Komora 7 osadnika konco¬ wego zaopatrzona jest w system koryt odbiorczych 37, do których podwieszone sa kierownice 38, w urzadze¬ nie 39 do odprowadzania osadów sciekowych, wyposazone w przewody ssawne osadów 40, pompy osadowe 41, obrotowy przewód osadów 42 i nieruchomy przewód osadów 43. Wewnetrzne koryta odbiorcze 37 polaczone sa ze studniami 16 scieków oczyszczonych przewodami laczacymi 44. Zespolona oczyszczalnia posiada doplyw 45 scieków nieoczyszczonych. * Dzialanie urzadzenia wedlug wynalazku przedstawione jest ponizej, przy czym wyodrebniono najpierw dzialanie podczas suchej pogody, a nastepnie w czasie deszczu. Doprowadzane doplywem 45 scieki surowe roz¬ dzielane za pomoca koryta rozprowadzajacego 18 wzdluz zaokraglonej sciany doplywu 2, skierowane zostaja ku dolowi komory osadnika wstepnego 6 i przeplywaja dalej w kierunku koryta 19 oczyszczonych mechanicznie scieków. Do koryta 19 scieki przeplywaja przez nizsza krawedz przelotowa tego koryta, w którym plyna dalej w kierunku doplywu scieków mechanicznie oczyszczonych 27, a nastepnie poprzez krótka krawedz przelewaja sie do komory biosorpcji i chemicznego stracania 10. Umieszczone powyzej koryt 19 oczyszczonych mechanicz¬ nie scieków, koryta 20 oczyszczonych wód deszczowych w tym czasie nie pracuja.130 071 3 Wytracajace sie whzasie przeplywu scieków przez komore osadnika wstepnego osady opadaja na dno, po którym za pomoca zgrzebel zgarniacza 24 sa przemieszczone do leja osadowego 21, z którego za pomoca pompy osadów 22 i przewodu /tlocznego osadów 23 usuwane sa na zewnatrz. Doprowadzone doplywem 27 scieki oczyszczone mechanicznie trafiaja do komory 10 biosorpcji i chemicznego stracania, w której sa w sposób ciagly natleniane i utrzymywane w ruchu burzliwym za pomoca aeratorów 28. Do komory 10 poprzez urzadzenie 29 dawkujace chemikalia, przewodem 30 chemikalia doprowadzone sa pod wirnik aeratora 28 i tu mieszaja sie z cala objetoscia oczyszczanymi scieków. Proces biosorpcji i chemicznego stracania odbywa sie równolegle w tej samej komorze 10.Z komory 10 poprzez odplywy 33 scieki wraz z mieszanina osadów przeplywaja do komory biostabili- zacji 11, w której podlegaja dalszemu natlenianiu i mieszaniu za pomoca aeratorów 34 i odplywaja z niej szczeli¬ na 36 usytuowana nad dnem w dolnej czesci przegrody lukowej koncowej 5. Scieki po biologiczno-chemicznym oczyszczaniu w komorach 10 i 11 szczelina 36 doprowadzane sa do komory 7 osadnika koncowego, w którym poziomo przeplywaja pod kierownicami 38 nad dnem osadnika 7 i rozplywaja sie po calym wnetrzu komory osadnika koncowego 7.Nastepnie zachodzi zmiana kierunku przeplywu scieków z poziomego na pionowy az do osiagniecia przez scieki koryt odbiorczych 37. Z koryt odbiorczych 37 usytuowanych wzdluz zaokraglonej sciany odplywu 3 i przegrody lukowej koncowej 5 oczyszczone scieki przeplywaja bezposrednio do studni scieków calkowicie oczyszczonych 16. Z koryt odbiorczych 37 umieszczonych wewnatrz komory osadnika koncowego 7 scieki oczyszczone przeplywaja przewodami laczacymi 44 ulozonymi w dnie osadnika 7 równiez do studni 16 scieków calkowicie oczyszczonych, z której poprzez odplywy koncowe 17 opuszczaja zbiornik 1.Opadajace w czasie przeplywu pionowego scieków osady gromadza sie na dnie, z którego w czasie ruchu obrotowego urzadzenia do odprowadzania osadów sciekowych 39 odsysane sa poprzez przewody ssawne osa¬ dów 40 i odpompowywane przez pompy osadowe 41. Z pomp osadowych 41 poprzez przewód obrotowy osa¬ dów 42 i nieruchomy przewód osadów 43 usytuowany wzdluz scian zbiornika 1, przewodami 31 osadów powrot¬ nych poprzez zasuwy 32 osady te doprowadzane sa do komór 10 i 11 w celu dalszego ich wykorzystania w proce¬ sie biologicznego oczyszczania. Nadmiar osadu poprzez przewody osadów nadmiernych 25 i zasuwy 26, doprowa¬ dzony jest do koryta rozprowadzajacego 18, w którym laczy sie ze sciekami surowymi (nieoczyszczonymi).Dzialanie oczyszczalni wedlug wynalazku w czasie trwania deszczu jest nastepujace. Doprowadzone zwiek¬ szone ilosci scieków i wód deszczowych przeplywaja analogicznie jak w czasie suchej pogody do czasu, w którym zwiekszona ilosc przeplywu wywola na krawedzi doplywu 27 scieków mechanicznie oczyszczonych zwiekszone wypelnienie, które spowoduje podtopienie krawedzi nizszej koryta 19 oczyszczonych mechanicznie scieków i podwyzszanie sie calkowitego wypelnienia sciekami komory osadnika wstepnego 6 az do osiagniecia krawedzi koryta 20 oczyszczonych wód deszczowych. Po osiagnieciu tego podwyzszonego poziomu oprócz pracujacego w ukladzie podtopionym koryta 19 zaczyna prace koryto 20. W czasie dalszego trwania deszczu koryta 19 i 20 pracuja równolegle w dalszym ciagu az do zmniejszenia doplywu powodujacego obnizenia wypelnienia i samo¬ czynne wylaczenie z pracy koryta 20 oczyszczonych wód deszczowych. Doplyw scieków do koryta 20 odbywa sie obustronnie bezposrednio z komory osadnika 6 oraz przez studnie 13 odbioru scieków oczyszczonych mecha¬ nicznie. Oczyszczone mechanicznie wody deszczowe z koryta 20 przez odplyw 14 odprowadzane sa na zewnatrz.Zastrzezenia patentowe 1. Zespolona mechaniczno-biologiczno-chemiczna oczyszczalnia scieków, znamienna tym, ze sta¬ nowi ja podluzny zbiornik (1), posiadajacy zaokraglona sciane doplywu (2) i zaokraglona sciane odplywu (3) i zaopatrzony w przegrode lukowa poczatkowa (4) oraz w przegrode lukowa koncowa (5), przy czym pomiedzy sciana doplywu (2), a przegroda lukowa poczatkowa (4) wyodrebniona jest komora (6) stanowiaca osadnik wstepny, a pomiedzy sciana odplywu 3 a przegroda lukowa koncowa (5) wyodrebniona jest komora (7) osadni¬ ka koncowego, zas srodkowa czesc przestrzeni zbiornika (1) pomiedzy przegrodami (4) i (5) stanowia komo¬ re (8) oczyszczania biologiczno-chemicznego, która podzielona jest przegroda (9) na komore (10) biosorpcji i chemicznego stracania oraz komore biostabilizacji (11). 2. Zespolona oczyszczalnia wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze czesc przestrzeni komory (10) biosorpcji i chemicznego stracania pomiedzy sciana zbiornika (1) a czescia przegrody lukowej poczatkowej (4) ograniczona sciankami (12) tworzy studnie (13) odbioru scieków oczyszczonych mechanicznie zaopatrzona w odplyw (14), a czesc komory biostabilizacji (11) pomiedzy sciana zbiornika (1)1 a czescia przegrody lukowej koncowej (5) ograniczona sciankami (15) tworzy studnie (16) odbioru scieków calkowicie oczyszczonych zao¬ patrzonych w odplywy koncowe (17). 3. Zespolona oczyszczalnia wedlug zastrz. 1,znamienna tym, ze komora (6) osadnika wstepnego wyposazona jest w przylegajace do zaokraglonej scianki doplywu (2) koryto rozprowadzajace (18), a po przeciw¬ leglej stronie w przylegajace do pzegrody lukowej poczatkowej (4) koryto (19) oczyszczonych mechanicznie4 130 071 scieków i w przylegajace do studni (13) koryto (20) oczyszczonych wód deszczowych, natomiast komora (7) osadnika koncowego zaopatrzona jest w system koryt odbiorczych (37), do których podwieszone sa kierowni¬ ce (38) i w urzadzenia (39) do odprowadzania osadów sciekowych, przy czym wewnetrzne koryta odbiorcze (37) polaczone sa ze studniami (16) scieków oczyszczonych przewodami (44). 4. Zespolona oczyszczalnia wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze komora (10) biosorpcji i chemicz¬ nego stracania wyposazona jest w doplywy (27) scieków mechanicznie oczyszczonych, urzadzenie (29) dawkuja¬ ce chemikalia, przewody chemikaliów (30), przewody osadów powrotnych (31) z zasuwami (32) i odplywy (33) zas komora biostabilizacji (11) wyposazona jest w aeratory (34), przewody osadów recyrkulowanych (35) i szcze¬ line doplywowa (36).130 071 19 27 r 20 •v- \ 1Z I.V A i.\J J2_ A BO fig. 3 PL