Przedmiotem wynalazku jest bezprzewodowy zegarek do ochrony zdrowia i bezpieczenstwa górników szczególnie pod ziemia, przeznaczony do sygnalizowania w czasie pracy omdlenia lub zgonu i zycia w przypadku wypadków górniczych oraz w czasie zawalów kopalina, w zaleznosci od zaniku tetna i cieploty ciala czlowieka.Dotychczas znany jest na przyklad z polskiego opisu patentowego nr 75 162 uklad z numerem rozpoznawczym do zdalnej bezprzewodowej sygnalizacji o pracy tetna i tempraturze ciala górnikw zasypanych kopalina, z mozliwoscia podania numeru rozpoznawczego. Urzadzenie zawiera opa¬ ske polaczona za pomoca nadajnika fal elektromagnetycznych z zestawem przetwarzajacym.Opaska ma wytloczony numer kontrolny górnika oraz umocowany czujnik tetna i temperatury ciala, polaczony z mikronadajnikiem fal elektromagentycznych mikrozasilaczem i antena nadaw¬ cza. Zestaw przetwarzajacy umieszczony w torbie akumulatora lampy górniczej ma zasilacz polaczony przez odbiornik, przetwornik sygnalu z numeratorem elektronowym i nadajnikiem.Odbiornik lokalizujacy druzyny ratowniczej zawiera zasilacz polaczony przez odbiornik lokalizu¬ jacy ze sluchawkami. Zasada dzialania znanego ukladu polega na tym, ze opaska nalozona na wyczuwalne miejsce tetna wyczuwa za pomoca czujnika prace tetna i tempratury ciala. Nastepnie poprzez mikrozasilacz i nadajnik z antena nadawanyjest bezprzewodowo przez zestaw przetwarza¬ jacy, przetwornik i numerator elektronowy sygnaly numerua poprzez nadajnik impulsowy akusty¬ czny umieszczony w torbie akumulatorowej wysylana informacja o numerze osobistym górnika, w zaleznosci od pracy tetna i temperatury.Powyzsze znane urzadzenie bezprzewodowe ma jeszcze pewne niedogodnosci funkcjonalne i wady, poniewaz nie sygnalizuje w zaleznosci od zaniku tetna omdlewnia górników przy pracy, szczególnie na scianach górniczych. Urzadzenie sygnalizuje tylko numer osobisty, tojest stan zycia lub smierci poszczególnych górników w zawalach górniczych w zaleznosci od równoczesnego zaniku granicznych wartosci tetna i temperatury ciala, przez sygnal akustyczny w sluchawkach odbiornika lokalizujacego druzyny ratowniczej. Ponadto za pomoca znanego bezprzewodowego urzadzenia ze wzgledu na ograniczone cechy funkcjonalne i konstrukcyjne nie mozna mierzyc w sposób dyskretny cieploty ciala w zakresie od 33°C do 42°C oraz ilosci uderzen na minute2 129 618 amplitudy tonu tetna, a takze zapisywac w pamieci i wyswietlac te parametry fizjologiczne po kazdej zmianie pracy przez poszczególnych górników, w bezprzewodowym zegarku oddawanym wraz z lampa, torba akumulatorowa i pochlaniaczem po zakonczonej pracy. Codzienna systematy¬ czna kontrola i rejestracja przez markownie cieploty ciala i tetna, to jest podstawowych parame¬ trów fizjologicznych, ma istotne znaczenie w kontrolnych badaniach stanu zdrowia i ochrony zalóg górniczych, a szczególnie dla ochrony przed szkodliwym dzialaniem niejonizujacych zródel energii na powierzchni jak i na dole kopalni, w wyniku których wzrasta u czlowieka wartosc temperatury ciala, tetna lub cisnienia tetniczego skurczowego i rozkurczowego krwi.Znane jest równiez stosowanie podczas akcji ratunkowych w kopalniach ukladu do samoczyn¬ nej kontroli dzialania nadajników lokacyjnych zawierajacego antene ferrytowa, która odbiera sygnal z nadajnika lokacyjnego i przekazuje go na detektor sterujacy wzmacniaczem niskiej czestotliwosci, przy czym wzmacniacz niskiej czestotliwosci uruchamia generator akustyczny i sygnalizacje swietlna. Ponadto znany jest górniczy osobisty nadajnik typu GON, w który wyposa¬ zeni sa pracownicy zatrudnieni w podziemiach kopaln. We wszystkich akcjach, których celem jest ratowanie zycia ludzkiego w wypadku zasypania wzglednie odciecia, warunkiem natychmiasto¬ wego udzielenia pomocy jest mozliwosc dokladnego zlokalizowania miejsca przebywania czlo¬ wieka. Dzialanie górniczych osobistych nadajników, oparte jest na zasadzie fal radiowych o czestotliwosci dokladnie okreslonej dla poszczególnych uzytkowników. Dla pracowników dolo¬ wych nadajniki zabudowane sa we wszystkich typach lamp górniczych akumulatorowych stano¬ wiacych nieodzowne ich wyposazenie. Inni pracownicy wyposazeni sa w nadajniki lokacyjne kierunkowe zasilane z przenosnego akumulatora. Znany jest takze przenosny aparat lokalizujacy sygnaly z nadajników lokacyjnych, który sluzy do ustalania kierunku przebywania zasypanego czlowieka. Wada tych znanych ukladów jest jednak ograniczone ich stosowanie ze wzgledu na niemozliwosc identyfikacji górnika w przypadku zagubienia lub odrzucenia w czasie zawalu górniczego torby z lampa akumulatorowa.Znane jest takze lokalizowanie czlowieka zasypanego zawalem skal za pomoca promieni podczerwonych dla okreslenia miejsca i najkrótszej drogi dojscia do zasypanego czlowieka. Sposób ten polega na kierowaniu w rejon zawalu skalnego wiazki promieni podczerwonych, które po odbiciu sa odbierane przez kamere telewizyjna, wyznaczajac w postaci izoterm czlowieka majacego inna temperature ciala od otaczajacych go skal. Wada tego sposobu jest niemozliwosc jednozna¬ cznego lokalizowania czlowieka zasypanego kopalina w zaleznosci od izoterm w przypadku wystepowania na scianach górniczych duzych mas metalowych urzadzen urabiajacych, transporto¬ wych i obudowy górniczej, które znieksztalcaja pomiary przy ciele czlowieka wysylajacego wlasne promienie podczerwone.Oprócz tego znanyjest system mikronadajnika promieni podczerwonych z przyciskiem senso¬ rowym zabudowany na pasku zakladanym na reke. System ten wspólpracuje z telefonicznym aparatem i automatycznie poprzez przetwornik sygnalowy zabudowany w aparacie telefonicznym wybiera zakodowany numer telefoniczny ustalonego abonenta. Wada systemu jest ograniczony funkcjonalnie uklad, który nie nadaje sie do kontroli lub pomiaru promieni podczerwonych z organizmu czlowieka z sygnalizowaniem ich granicznych wartosci.Powyzsze wady i niedogodnosci udal sie usunac za pomoca bezprzewodowego zegarka do ochrony zdrowia i bezpieczenstwa górników szczególnie pod ziemia wedlug wynalazku, zaopatrzo¬ nego w opaske z wytloczonym numerem osobistym górnika i mikroczujnikiem tetna i temperatury ciala, polaczona za pomoca nadajnika fal elektromagnetycznych poprzez zestaw przetwarzajacy torby lampy akumulatorowej górnika z odbiornikiem lokalizujacym druzyny ratowniczej.Zgodnie z wynalazkiem bezprzewodowy zegarek ma dwuczesciowa obudowe wklesla stala i plaska przesuwna z ukladem zasilajacym bateryjnym guzikowym polaczonym przez uklad impul¬ sowy mikronadajnika fal elektromagnetycznych zaopatrzonego w antene skladana z cyfrowym ukladem tetna i cieploty ciala poprzez wytloczone mikroszyny elektryczne w pasku-opasce i obudowie plaskiej przesuwnej oraz przez membranowa elektrode piezoelektryczna tetna i dwie elektrody cieploty ciala stykajace sie z cialem reki górnika w miejscu wyczuwania tonu tetna i cieploty ciala. Obudowa plaska przesuwna z wyswietlaczem cyfrowym tetna, cieploty ciala i129618 3 numeru identyfikacyjnego górnika oraz wskaznikiem akustycznym, styka sie równiez z cialem reki lecz od strony przeciwnej miejsca wyczuwania tonu tetna.Uklad cyfrowy tetna zawiera membranowa elektrode piezoelektryczna polaczona przez dwie elektrody iglowe z podlozem piezoelektrycznym w zamknietej obudowie oraz przez element czasowo-pomiarowy i deszyfrator z wyswietlaczem cyfrowym tetna, a ponadto przez impulsator z ukladem impulsowym w mikronadajniku fal elektromagnetycznych. Uklad cyfrowy cieploty ciala zawiera dwie elektrody stykowe polaczone z dioda prostownicza, która przez wzmacniacz opera¬ cyjny z ujemnym i dodatnim kondensatorowym sprzezeniem zwrotnym i uklad potencjometrów z dioda Zenera polaczona jest poprzez jednozlaczowy tranzystor polowy i tranzystor oraz przez element i deszyfrator ze wskaznikiem cieploty ciala, a przez impulsator z ukladem impulsowym mikronadajnika fal elektromagnetycznych. Mikronadajnik fal elektromagnetycznych ma konden¬ sator polaczony z ukladem impulsowym orazprzez tranzystor-wzmacniacz, tranzystor modulator i tranzystor-generator polaczony obwodem rezonansowym z antena nadawcza, przy czym tranzystor-modulator polaczony jest przez modulator cyfrowy z elementem pamieciowym i wyswietlaczem cyfrowym identyfikacyjnym numeru osobistego górnika. Odbiornik lokalizujacy fal elektromagnetycznych druzyny ratowniczej górniczej zawiera antene odbiorcza namiarowa polaczona przez kondensator separujacy z obwodem rezonansowym. Obwód rezonansowy pola¬ czony jest przez tranzystor wzmacniajacy o sprzezeniu galwanicznym, przez wzmacniajacy rezo¬ nansowy tranzystor i uklad detekcyjny z tranzystorem wzmacniajacym mocy malej czestotliwosci, przy czym zdetektowany sygnal polaczony jest z demodulatorem cyfrowym, elementem pamiecio¬ wym i wyswietlaczem identyfikacyjnym górnika. Bezprzewodowy zegarek ma ponadto sygnaliza¬ tor promieni podczerwonych z organizmem czlowieka, zawierajacy uklad optyczno-filtracyjny z dioda polaczony przez detektor-przetwornik promieni podczerwonych, wzmacniacz operacyjny, potencjometr, diody, kondensator oraz rezystor i kondensator z tranzystorem. Tranzystor jest polaczony z brzeczkiem akustycznym i ukladem impulsowym w mikronadajnikach fal elektromagnetycznych.Zastosowanie bezprzewodowego zegarka wedlug wynalazku do ochrony zdrowia i bezpie¬ czenstwa górników, zwieksza skutecznosc akcji ratunkowej w czasie pracy górników, pracujacych szczególnie w wyrobiskach scianowych, w przypadku omdlenia, zgodnu na stanowisku pracy lub w przypadku wypadków górniczych.Przedmiot wynalazu jest uwidoczniony w przykladowym rozwiazaniu na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat pogladowy bezprzewodowego zegarka, fig. 2 — jego schemat ideowy, a fig. 3 — schemat ideowy sygnalizatora promieni podczerwonych.Bezprzewodowy zegarek wedlug wynalazku zawiera dwuczesciowa obudowe wklesla stala OS z plaska przesuwna OT wykonana z tworzywa sztucznego z elastycznym paskiem-opaska OP z wytloczonymi w pasku i obudowie plaskiej przesuwnej OT mikroszynami elektrycznymi PZ polaczonymi z ukladem zasilajacym UZ mikrobateryjnym guzikowym. Uklad zasilajacy UZ polaczony jest przez uklad impulsowy Ul mikronadajnika fal elektromagnetycznych MN z impul- satorem tetna IT w ukladzie cyfrowym tetna CT oraz z impulsatorem cieploty cialaIC w ukladzie cyfrowym cieploty ciala CC. Mikroczujnik tonów tetna polaczony jest z wyczuwalnym miejscm tonów tetna na rece przez membranowa elektrode piezoelektryczna EP i dwie elektrody iglowe El z podlozem piezoelektrycznym PE w zamknietej obudowie O przez element czasowo-pamieciowy EC i deszyfrator DT z wyswietlaczem cyfrowym tetna WT.Oprócz tego impulsator IT w ukladzie cyfrowym tetna WT polaczony jest z ukladem impulsowym Ul w mikronadajniku fal elektromagnetycznych MN.Mikroczujnik cieploty ciala polaczony jest przez dwie elektrodyEM z wyczuwalnym miejscem cieploty ciala na rece oraz z dioda prostownicza D. Dioda prostownicza D polaczona jest przez wzmacniacz operacyjny WO z ujemnym i dodatnim kondensatorowym sprzezeniem zwrotnym i uklad potencjometrów Pi, P2 z dioda Zenera DZ oraz polaczona jest przezjednozlaczowy tranzy¬ stor polowy TP i tranzystor T, przez element pamieciowy EP i deszyfrator DC ze wskaznikiem cieploty ciala WC, a przez impulsator IC z ukladem impulsowym Ul mikronadajnika fal elektro¬ magnetycznych MN. Mikronadajnik fal elektromagnetycznych MN zawiera kondensator C pola-4 129 618 czony z ukladem impulsowym Ul oraz przez tranzystor-wzmacniacz TW, tranzystor-modulator TM i tranzystor-generator TG z obwodem rezonansowym OR z antena nadawcza AS. Tranzystor- modulator TM polaczony jest przez modulator cyfrowy MC z elementem pamieciowym EP i wyswietlaczem cyfrowym identyfikacyjnym WI numeru osobistego górnika. Odbiornik lokalizu¬ jacy fal elektromagnetycznych OL druzyny ratowniczej górniczej zawiera antene odbiorcza namia¬ rowa AN polaczona przez kondensator separujacy z obwodem rezonansowym OR. Obwód rezonansowy OR polaczony jest przez wzmacniajacy rezonansowy tranzystor TR i uklad detek¬ cyjny UD z tranzystorem wzmacniajacym mocy malej czestotliwosci TM. Zdetektowany sygnal polaczony jest z demodulatorem cyfrowym DC, elementem pamieciowym EM i wyswietlaczem identyfikacyjnym WI górnika.Zasada dzialania bezprzewodowego zegarka polega na tym, ze w zaleznosci od zaniku tonu tetna lub równoczesnego zaniku tonu tetna i cieploty ciala, poprzez impulsatory tetna IT lub cieploty ciala IC w zaleznosci od granicznych parametrów fizjologicznych tojest zaniku tonu tetna wyczuwanego membranowa elekroda piezoelektryczna EP, przy omdleniu, lub w czasie zgonu górnika przy zaniku cieploty ciala ponizej 33°C wyczuwanej elektrodami cieploty EM, zostaje przez modulator cyfrowy MC i obwód rezonansowy OR z antena nadawcza wyemitowany i zapisany w pamieci EP bezprzewodowy cyfrowy sygnal binarny identyfikacyjny numeru osobi¬ stego górnika WI i sygnal alarmowy akustyczny do odbiornika przy obudowie górniczej o identy¬ cznej budowie z odbiornikiem ratowników, sygnalizujacy omdlenie górnika. W przypadku zgonu górnika w czasie zawalów górniczych, wysylany jest dodatkowy sygnal alarmowy optyczny lub akustyczny odbierany przez demodulator cyfrowy DC i obwodem rezonansowym OR z ukladem detekcyjnym w odbiorniku lokalizujacym OL druzyny ratowniczej. Po zakonczonej pracy przy oddawaniu w markowni torby lampy akumulatorowej górnik przed zdjeciem z reki bezprzewodo¬ wego zegarka naciska przycisk zalaczajacy PI i w ciagu 10 sekund az do czasu pojawienia sie w zegarku sygnalu akustycznego WA dokonuje w zegarku cyfrowego pomiaru ilosci uderzen tetna na minute za pomca czasowego elementu mnozacego razy 6, który koduje w pamieci wartosc tetna wyswietlajac poprzez deszyfrator DT i wyswietlacz cyfrowy WT wartosc tetna. Równoczesnie poprzez deszyfrator DC i element pamieciowy EP i uklad impulsowy licznikowy zostaje zmierzona wartosc dyskretna cieploty ciala górnika w °C, wyswietlana na wyswietlaczu cyfrowym WC i zakodowana w pamieci EP. Po oddaniu bezprzewodowego zegarka obsluga markowni odczytuje z wyswietlaczy cyfrowych zegarka parametry fizjologiczne, wartosc tetna i cieploty ciala wpisujac do zeszytu kontrolnego wraz z numerem identyfikacyjnym górnika i kasujac przyciskiem wylaczaja¬ cym P2 odczytane w/w wartosci.Bezprzewodowy zegarek do ochrony zdrowia i bezpieczenstwa górników zawiera ponadto sygnalizator akustyczny SP promieni podczerwonych emitowanych z organizmu czlowieka, prze¬ znaczony do kontroli zalozenia lub zdjecia z reki zegarka oraz granicznych wartosci promieni podczerwonych. Sygnalizator promieni podczerwonych zawiera uklad optyczno-filtracyjny z dioda OD polaczony przez detektor promieni podczerwonych DP i wzmacniacz operacyjny WO przez kondensator Ci, diode Di z potencjometrem Pi, oraz przez diode D2 i uklad filtru R2C2 i tranzystor Ti z brzeczkiem akustycznym BA i ukladem impulsowym Ul w mikronadajniku fal elektromagnetycznych MN.Zasada dzialania sygnalizatora promieni podczerwonych polega na tym, ze emitowane pro¬ mienie podczerwone PP z organizmu czlowieka, przechodza przez uklad optyczno-filtracyjny z dioda OD do detektora przetwornika DP.W detektorze przetwornika DP promienie te sa zamie¬ niane na napiecie elektryczne. Uklad filtracyjny przepuszcza skladowa zmienna zawarta w pasmie czestotliwosci promieniowania podczerwonego pochodzacym od zywego organizmu czlowieka.Uklad filtracyjny tlumi jednoczesnie wielkie czestotliwosci lezace powyzej 25 Hz, szczególnie czestotliwosci okolo 90 Hz pochodzace od oswietlenia elektrycznego w celu wyeliminowania zaklócen sygnalizatora. Wzmocniony przez wzmacniacz operacyjny WO sygnal wychodzacy z ukladu optyczno-filtracyjnego poprzez uklad diodowo-potencjometryczny i tranzystorTi urucha¬ mia brzeczek akustyczny BA i uklad impulsowy Ul w mikronadajniku fal elektromagnetycznych wysylajac równiez bezprzewodowy sygnal akustyczny do odbiornika lokalizujacego-kontrolnego, informujacy o odpieciu zegarka z reki górnika.129618 5 Zastrzezenia patentowe 1. Bezprzewodowy zegarek do ochrony zdrowia i bezpieczenstwa górników szczególnie pod ziemia, zaopatrzony w opaske z wytloczonym numerem osobistym górnika i mikroczujnikiem tetna i temperatury ciala, polaczona za pomoca nadajnika fal elektromagnetycznych poprzez zestaw prze¬ twarzajacy torby lampy akumulatorowej górnika z odbiornikiem lokalizujacym druzyny ratowni¬ czej, znamienny tym, ze ma dwuczesciowa obudowe wklesla stala (OS) i plaska przesuwna (OT) z ukladem zasilajacym bateryjnym guzikowym(UZ) polaczonym przez uklad impulsowy (Ul) mikro- nadajnika fal elektromagnetycznych (MN) zaopatrzonego w antena skladana (AS) z cyfrowym ukladem tetna (CT) i cieploty ciala (CC) poprzez wytloczone mikroszyny elektryczne (PZ) w pasku-opasce (OP) i obudowie plaskiej przesuwnej (OT) oraz przez membranowa elektrode piezoe¬ lektryczna tetna (EP) i dwie elektrody cieploty ciala (EM) stykajace sie z cialem reki górnika w miejscu wyczuwania tonu tetna i cieploty ciala, przy czym obudowa plaska przesuwna (OT) z wyswietlaczem cyfrowym tetna (WT), cieploty ciala (WC) i numeru identyfikacyjnego (WI) górnika oraz wskaznikiem akustycznym (WA) styka sie równiez z cialem reki lecz od strony przeciwnej miejsca wyczuwania tonu tetna. 2. Bezprzewodowy zegarek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze uklad cyfrowy tetna (CT) zawiera membranowa elektrode piezoelektryczna (EP) polaczona przez dwie elektrody iglowe (El) z podlozem piezoelektrycznym (PE) w zamknietej obudowie (O) oraz przez element czasowo- pamieciowy (EC) i deszyfrator (DT) z wyswietlaczem cyfrowym tetna (WT), a ponadto przez impulsator (TT) z ukladem impulsowym (Ul) w mikronadajniku fal elektromagnetycznych (MN). 3. Bezprzewodowy zegarek wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, ze uklad cyfrowy cieploty ciala (CC) zawiera dwie elektrody stykowe (EM) polaczone z dioda prostownicza (D), która przez wzmacniacz operacyjny (WO) z ujemnym i dodatnim kondensatorowym sprzezeniem zwrotnym i uklad potencjometrów (Pi, P2) z dioda Zenera (DZ) polaczona jest poprzez jednozlaczowy tranzy¬ stor polowy (TP) i tranzystor (T) oraz przez element pamieciowy (EP) i deszyfrator (DC) ze wskaznikiem cieploty ciala (WC), a przez impulsator (IC) z ukladem impulsowym (Ul) mikronadaj- nika fal elektromagnetycznych (MN). 4. Bezprzewodowy zegarek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze mikronadajnik fal elektromag¬ netycznych (MN) ma kondensator (C) polaczony z ukladem impulsowym (Ul) oraz przez tranzystor-wzmacniacz (TW), tranzystor-modulator (TM) i tranzystor-generator (TG) polaczony obwodem rezonansowym (OR) z antena nadawcza (AS), przy czym tranzystor modulator (TM) polaczony jest przez modulator cyfrowy (,C) z elementem pamieciowym (EP) i wywietlaczem identyfikacyjnym (WI) numeru osobistego górnika. 5. Bezprzewodowy zegarek wedlug zastrz 1 albo 4, znamienny tym, ze odbiornik lokalizujacy fal elektromagnetycznych (OL) druzyny ratowniczej górniczej zawiera antena odbiorcza namia¬ rowa (AN) polaczona przez kondensator separujacy z obwodem rezonansowym (OR), który polaczony jest przez tranzystor wzmacniajacy (TW) o sprzezeniu galwanicznym, przez wzmacnia¬ jacy rezonansowy tranzystor (TR) i uklad detekcyjny (UD) z tranzystorem wzmacniajacym mocy malej czestotliwosci (TM), przy czym zdetektowany sygnal polaczony jest z demodulatorem cyfro¬ wym (DC), elementem pamieciowym (EP) i wyswietlaczem identyfikacyjnym (WI) górnika. 6. Bezprzewodowy zegarek wedlug zastrz. 1 albo 5, znamienny tym, ze ma sygnalizator (SP) promieni podczerwonych z organizmu czlowieka, zawierajacy uklad optyczno-filtracyjny 7 dioda (OD) polaczony przez detektor-przetwornik (DP) promieni podczerwonych, wzmacniacz opera¬ cyjny (WO), potencjometr (PI), diody (Di, D2), kondensator (Ci) oraz rezystor (R2) i kondensator (C2) z tranzystorem (Ti), który jest polaczony z brzeczkiem akustycznym (BA) i ukladem impulso¬ wym (Ul) w mikronadajniku fal elektromagnetycznych (MN).129618 sp sp £li cc ar pz m uz as op A\\\mmi PC] WA foJh7l I3l*.l6l \l\2\1_\ we w ^r%| fgTTTTTZJT , SUl w 1 M- 1301 Figt CL CT_ krtfC129618 SP + •- O dp pp_ \ Jo 25 Hz "Lh iS on O* w ia\ HZ Ki m) O- ^ Li" f/o 3 PL