W (patencie niemieckim Nr 336788 sa opisane narzedzia rolnicze z napedem li¬ nowym, uruchamiane wedlug systemu jed- riomaszynowego, przy którym posuwanie narzedzia naprzód i wstecz uskutecznia sie zapomoca jednej tylko liny bez zastosowa¬ nia zakotwionych prowadnic liny w ten sposób, ze skojarzone z tern narzedziem kolo linowe, wokolo którego biegnie lina o koncach, nawinietych na dwa bebny ma¬ szyny napedowej, napedza podczas wy¬ jazdu narzedzia, czyli suwie jalowym, jego kola biegowe, podczas zas roboczego suwu narzedzia - dziala jako narzad ciagnacy. W ciagu kazdej pary suwów jeden z bebnów maszyny jest obracany tak, aby nawijal na siebie line, podczas gdy drugi beben pod¬ czas wyjazdu narzedzia obraca sie swobod¬ nie, rozwijajac line, przy sciaganiu zas narzedzia zpowrotem jest hamowany lub w jakikolwiek inny sposób zabezpieczony przed obracaniem sie.Dotychczas osadzano kolo linowe na wale przystawki, ustawionym równolegle do osi kól biegowych, z którego naped prze¬ noszony byl na os kól biegowych podczas obracania sie kola linowego w jednym z kierunków (nawijanie liny przez jeden z bebnów) zapomoca dwóch kól zebatych, a przy odwrotnym kierunku obracania sie kola linowego (nawijanie liny przez drugi beben) zapomoca pedni lancuchowej, wtym celu, aby leola biegowe napedzane by¬ ly zawsze w jednakowym kierunku, mia¬ nowicie kierunku wyjazdu narzedzia.Wskutek tego kolo linowe musialo pod¬ czas wyjazdu byc sprzegane raz z prze¬ kladnia zebata, raz z pednia lancuchowa, podczas zas roboczego suwu narzedzia rol¬ niczego musialo byc odlaczane od oby¬ dwóch pedni.Ten sposób budowy wykazuje w zasto¬ sowaniu praktycznem rózne wady. Rama podwozia narzedzia rolniczego przechyla sie wokolo osi kól biegowych wskutek te¬ go, ze kolo zebate walu przystawki obiega koilo zebate, osadzone na osi kól biegowych, skoro tylko obrót kól biegowych napotka na jakas powazniejsza przeszkode. Niedo¬ godnosci, wlasciwe zawsze pedniom lancu¬ chowym, powiekszaja sie w dodatku przez to, ze waly, polaczone pednia lancuchowa, sa sprzegniete ze soba równiez przez ko¬ la zebate. Wskutek bynajmniej niescie- snionej budowy mechanizmu napedowego utrudnione jest okapturzenie tegoz i utrzy¬ mywanie go w porzadku.Wedlug wynalazku niniejszego wal kola linowego jest ustawiony prostopadle do osi kól biegowych, najkorzystniej pod ta osia. Wskutek tego nietylko wyklu¬ czone jest przechylanie sie narzedzia rol¬ niczego wokolo osi kól biegowych, lecz tez równoczesnie osiaga sie moznosc przeno¬ szenia zmiennego ruchu obrotowego walu kola linowego zapomoca stozkowych kól zebatych na os kól biegpwych w postaci ru¬ chu obrotowego, uskutecznianego zawsze w jednym kierunku, oraz moznosc rozla¬ czania w nader prosty sposób osi kól bie¬ gowych i walu kola linowego przez wysu¬ niecie stozkowego kólka zebatego, osadzo¬ nego przesuwnie na wale kola linowego.Pedni, w ten sposób uproszczonej, mozna nadac wedlug wynalazku tak sciesniona budowe, ze cala ta pednia wraz ze sprze¬ glami daje sie umiescic w jednej oslonie, obejmujacej zarazem równiez lozyska osi kól biegowych, która to oslona ponadto mo¬ ze tez byc wykorzystana do umocowania na niej kola linowego. Wskutek tego ciezar calego mechanizmu napedowego jest pod¬ trzymywany wylacznie przez os kól bie¬ gowych, co jest bardzo korzystne ze wzgle¬ du na zwiekszenie przyczepnosci kól bie¬ gowych.Jeden z przykladów wykonania wyna¬ lazku jest przedstawiony na rysunku. Ma¬ szyna napedowa z bebnami do nawijania liny, umieszczonemi i dzialajacemi w zna¬ ny sposób, nie jest na nim przedstawiona.Fig. 1 przedstawia widok narzedzia rolni¬ czego zgóry, fig. 2 — widok tegoz zprzodu w wiekszej skali, z czesciowym przekro¬ jem pionowym oslony i kola linowego, fig. 3 — przekrój wzdluz linji x—x na fig. 2.A oznacza rame podwozia narzedzia rolniczego z dwoma przedniemi kolami biegowemi B i tylnem kolem do kierowa¬ nia C. Na przednim koncu ramy podwozia jest umocowana dolna polowa oslony D, podzielonej wzdluz osi 4 kól biegowych; oslona D sklada sie zasadniczo z wewnatrz pustej kuli Di z dwoma bocznemi przedlu¬ zeniami D2 i D3 oraz przedluzeniem dol- nem Z)4. Oba przedluzenia boczne tworza lozyska osi 4 kól biegowych; przedluzenie dolne sluzy do osadzenia kola linowego 5 i jego walu 6, podczas gdy kula tworzy okapturzenie ponizej opisanej przekladni zebatej.Na wale 6 kola linowego, ustawionym prostopadle do osi 4 kól biegowych, poni¬ zej tej osi, jest osadzone przesuwnie w prowadnicach zlobkowych stozkowe kólko zebate 7 tak, ze mozna je wprowadzic rów¬ noczesnie w zazebienie z dwoma zebatemi kolami stozkowemi 8 i 9, które obracaja sie swobodnie na osi 4. Tarcze kól zebatych 8 i 9 sa uksztaltowane w postaci czasz kuli¬ stych, wskutek czego wewnatrz tych kól mozna umiescic urzadzenie do wlaczania i wylaczania kólka 7 oraz podwójne sprze¬ glo klowe. To ostatnie sklada sie z dwóch — 2 —tarcz klowych 10 i 11, polaczonych stale z kolami stozkowemi 8 wzglednie 9, i z lacz¬ nicy 12, osadzonej przesuwnie na osi 4, jednak nieobracajacej sie na niej; lacznica 12 posiada po obu stronach kly, które sa skierowane tak, ze kly obydwóch tarcz 10 i 11 tylko podczas obracania kól 8 i 9 w jednym z kierunków, mianowicie tym, któ¬ ry odpowiada suwowi roboczemu narze¬ dzia rolniczego, zazebiaja sie z klami lacz¬ nicy, w razie zas obracania sie kól w kie¬ runku odwrotnym — odpychaja od siebie lacznice. Poniewaz oba kola stozkowe 8 i 9 sa napedzane izawisze w kieirunkacih wza¬ jemnie odwrotnych, to lacznica 12, a wo¬ bec tego i os 4, sa obracane przez jedna z tarcz klowych 10 lub 11 sprzegla zawsze w jednakowym kierunku, odpowiadajacym suwowi jalowemu narzedzia rolniczego bez wzgledu na to, czy kolo linowe 5 wraz z kólkiem 7 obraca sie w jednym lub dru¬ gim kierunku. Gdy lina Sx ciagnie, to kolo stozkowe 8 sprzega sie z osia 4, gdy zas li¬ na S2 ciagnie, to z osia 4 sprzega sie kolo stozkowe 9.Powyzsze sprzeglo podwójne zastapic mozna jakiemkolwiek urzadzeniem, wy¬ twarzaj acem takie polaczenie miedzy ko¬ lami stozkowemi 8 i 9 z jednej strony a osia 4 z drugiej strony, ze os jest obraca¬ na przez oba kola stozkowe tylko przy jed¬ nym i tym samym kierunku obrotu.Urzadzenie do wlaczania i wylaczania kólka napedowego 7 sklada sie w opisa¬ nym przykladzie wykonania wynalazku z nastepujacych czesci: piasty 13 kólka 7, przedluzonej ku górze i konczacej sie kraz¬ kiem 14; w zlobek, wykonany na po¬ wierzchni bocznej teigo krazka, jest wsta¬ wiony pierscien dwudzielny 15 tak, ze mo¬ ze sie obracac naokolo krazka. Z czopami 16 i 16* tego pierscienia sa polaczone prze- guboWo drazki 17, 17' mimosrodów, osa¬ dzonych na wydrazonym walku 18, w któ¬ rym jest umieszczony drazek 19, zamoco¬ wany zapomoca trzpienka 20. Drazek 19 jest osadzony w nadlewach 21 i 21' dolnej polowy kuli D± w przestrzeni miedzy oby¬ dwoma kolami stozkowemi 8 i 9. Tylny ko¬ niec drazka 19 wystaje z oslony naze- wnatrz i jest zaopatrzony w korbe 24, znajdujaca sie w obrebie zasiegu reki pro¬ wadzacego narzedzie, obok koziolka 23.Oslona moze byc nalezycie uszczelnio¬ na i wypelniona olejem. Jej górna polowa jest przymocowana do dolnej zapomoca srub 25 i po wykreceniu nakretek daje sie zdjac bez trudu.Aby narzedzie rolnicze moglo wyje¬ chac, nalezy tylko wlaczyc kólko nkpedó- we 7 przez obrót korba 24 i wlaczyc jeden z belbnów maszyny do napedzania. Podczas wyjazdu lina odwija sie z drugiego, swo¬ bodnie obracajacego isie, bebna na dliugosc, przekraczajaca dlugosc liny, nawijanej przez beben pedzony, stosownie do zwiek^ szenia sie odleglosci miedzy narzedziem a bebnem maszyny. Sciaganie narzedzia rol¬ niczego uskutecznia sie po wylaczeniu kól¬ ka napedowego 7 przez ustalenie bebna nienapedzanego przy ciagle trwajacem na¬ wijaniu liny przez beben napedzany. Przy nastepnych suwach naprzód i wstecz, od¬ wraca sie tylko dzialanie bebnów, zmiana w dzialaniu kól stozkowych 8 i 9 nastepu¬ je samoczynnie.Polaczenie kól biegowych B z osia 4 wykonane jest w znany sposób tak, ze la¬ two je mozna odlaczyc od tej osi, aby na¬ rzedzie rolnicze posiadlo moznosc jazdy do pracy na swobodnie obracajacych sie kolach. PL