KI. 20 f 6.Wynalazek dotyczy urzadzenia do na¬ stawiania klocków hamulcowych, w któ- rem (odpowiednio do zuzycia klocków zmie¬ nia sie czynia dlugosc jednego iz drazków, nalezacych do ukladu drazków hamulco¬ wych, zapoanoca urzadzenia zapadkowego z uwzglednieniem 'wydluzenia tego ukladu pod wplywem ciepla. Przy jednakowych konstrukcjach ukladów wydluzenie jest prawie jednakowe i nieizimienne, dzieki oze- miu uwzglednia sie je odrazu przy ustala¬ niu najwiekszego odstepu imiedzy klódka¬ mi hamulicowemi.W urzadzeniu wedlug mimiejisizego wy¬ nalazku ispnezyne wlacza sie miedzy na¬ rzad, zmieniaijacy dzynna dlugosc jednego e ogniw ukladu drazków hamulcowych, a zapadke, poruszajaca ten narzad; wskutek oporu w narzadzie sprezyna ta pozostaje napieta tak dlugo — w danym wypadku podczas kilku nastepujacych po sobie ha¬ mowan — póki napiecie jej nie wystarczy do pokonania tych oporów; wówczas spo¬ woduje ona ruch narzadu zmieniajacego czynna dlugosc jednego ogniwa uikladu drazków.W ten sposób sprezyna wedlug wyna¬ lazku dziala jako akumulator sily. Mecha¬ nizm zapadkowy, regulujacy nastawianie, laczy sie przytem bezposrednio i nieela¬ stycznie z uchwytem, uruchomianym zapo¬ moca przyrzadu do nastawiania; mecha¬ nizm ten mozna takze napedzac bezpo¬ srednio zapomoca sprezonego powietrza, przeplywajacego z cylindra hamulcowego.Na ^zalaczonych rysunkach przedsta-toione sa pmyklady wykonania urzadzenia, stanowiacego przedmiot wynalazku w {za¬ stosowaniu dtfv hamulca powietrzmego, a mianowicie: fig. 1 przedstawia schemat u- klfadu drazków i napedu (zapadkowego; fig. 2 i 3 — przyklad wykonania odpo¬ wiedniego przyrzadu do nastawiania kloc¬ ków w przekroju podluznym i widoku zty- lu; fig. 4 i 5 mwiidociztniaija drugi przyklad wykonania przyrzadu do nastawiania w takim samym przekroju i widoku; fig. 6 przedstawia schemat — analogiczny do schematu, Uwidocznionego na fig. 1 — in- neigo urzadzenia do nastawiania; fig. 7 i 8 przedstawiaja przyrzad do nastawiania, dostosowany do urzadzenia wedlug fig. 6 w przekroju podluznym i widoku; fig. 9 i 10 przedstawiaja urzadzenie do nastawia¬ nia klocków, napedzane sprezonem powie¬ trzem.Na fig. 1 przedstawiono urzadzenie do nastawiania klocków hamulcowych wraz z cylindrem 1 i trzonem 2 tloka hamulca, poruszanego sprezonem powietrzem. Do trzonu 2 przymoclowana jest przegubowo w punkcie 4 dzwignia 3. Druga dzwignia 5 polaczona jest przegubowo w punkcie 6 z nadlewem cyiimdra. Obie dzwignie pola¬ czone sa przegubowo zapomioca drazka 7, laczacego je mniej wiecej w srodku. Do wlolnych konców 8 i 9 dzwigni 5, 3 przy¬ mocowane sa przegubowo drazki 10 i 11.Koniec dzwigni 3 dziala na drazek 12, któ¬ rego druigi koniec jest polaczony przegu- bowlo z raimieniem 13 dzwigni kolankowej 14, osadzonej wahliwie na koncu dzwigni 5. Drugie ramie 15 dzwigni kolankowej 14 zaopatrzone jest w ramie zwrotne 16.Przyrzad do nastawiania zesjpolony jest z drazkiem 10, który jest zaopatirizony w gwint 17 (fig. 2) i jest wkreaony w pochwe 18, osadzona luzno na czopie 19, przymo¬ cowanym do trzymaka 22, polaczonego przegubowlo z dzwignia 5 i dzwignia ko¬ lankowa 14. Na czopie 19 obraca sie po¬ nadto swobodnie kolo zapadkowe 20 i ob¬ sada ii zapadki 25 (fig. 2 i 3); do trzyrM- ka 22 przymocowany jest czop zapadki 23 i zderzak 24 dla obsady 21. Obsada 21, na której osadzona jest luzno zapadka 25, posiada ramie, obciazone ciezarem 26, i wysitep 27, opierajacy sie o izderzak 24 trzymaka 22. Obsada 21 zaopatrzona jest w drazek 28, wystajacy miedzy ramionami 15 i 16 dzwigni kolankowej 14. Kolo za¬ padkowe 20 i pochwa 18 polaczone sa za- poimoca spiralnej sprezyny 29, przymoco¬ wanej koncami do obu tych czesci i owi¬ nietej luzno dokola pochwy 18.Przy hamowaniu trzon tloka 2 przesu¬ wa sie w prawo, powiekszajac przez to od¬ leglosc miedzy przegubami 4 i 6, pirzyczem dzieki polaczeniu punktów 30 i 31 zimniej - isza sie odleglosc miedzy przegubami 8 i 9.Wisktutek tego zostaja przyciagniete draz¬ ki 10 i U, a jednoczesnie zostaija docisnie¬ te klocki hamulcowe, dzwighia zas kolan¬ kowa 14 obraca sie wlskutek polaczenia jej ramienia 13 z drazkiem 12. Polozenie me¬ chanizmu kierowlniczego przy hamdwaniu przedstawione jest zapomoca linji przery¬ wanych. W czasie hamowania ramie 15 dzwigni kolankowej 14 (poczatkowo obraca sie swobodnie, a nastepnie uderza o dra¬ zek 28 obsady 21 i zabiera go. Ruch jalo¬ wy dzwigni kolankowej 14 ma na celu za¬ bezpieczenie wlasciwego dzialania przy¬ rzadu do nastawiania i w tym wypadku, gdy przy odhamowywaniu tlok nie wraca callkoWicie do swego polozenia koncowe¬ go 4, lecz zatrzymuje sie wczesniej, np. w punkcie 4". Im wiekszy jest wiec odstep klocków hamulcowych od obwodu kola wa¬ gonu, tern bandziej zblizaja sie do siebie podczas hamowania przeguby 8 i 9 dzwi¬ gni prowadzacych 3 i 5 (polozenia 8* i 9') i tern dalej obraca sie dzwignia kolankowa 14s a z nia kolo zapadkowe 20.Przyrzad do nastawiania powinien dzialac dopiero przy pewnej okreslonej dlugosci skoku tloka hamulca, a poniewaz z drugiej strony mozna przyjac, ze drazki - 2 —ciagnace 10, 11 pozostaja prawie równole¬ gle w czasie ruchu i przyrzad do nastawia¬ nia zaczyna dzialac przy pewtnem okreslo- nem polozeniu dzwigni kolankowej 14, wiec dzwignie 3, 5— po wykonaniu przez tlok odpowiedniego skoku ¦— musza utwo¬ rzyc dwa przeciwlegle boki równoleglobo- ku, którego wierzcholki stanowia punkty polaczenia dzwigjni 3, 5, 12 i 14.Przy obrocie obsady 21 zapomoca draz- " ka 28 zapadka 25 zaczepia o kolo 20 i ob¬ raca przytem sprezyne 29, która napina dotad, dopóki nie przezwyciezy ona tarcia gwintu 17, a wówczas wkreca nakretke 18 na drazek 10. W chwili zetkniecia sie kloc¬ ków h&muiLcowych z wiencem kola wzra¬ staja naprezenia rozciagajace w ukladzie drazków, a wskutek tego tarcie w gwincie 17 nakretki 18 powiekstza sie do tego stop¬ nia, ze nakretka nie moze sie obracac, spre¬ zyna zas 29 napina sie w dalszym ciagu dzieki obrotowi kola zapadkowego 20.Przy 'zwalnianiu hamulca dzwignia 14 cofa sie dzieki ruchowi tloka hamulca i zwalnia drazek 28, wskutek czego obsada 21 obraca sie pod dzialaniem ciezaru 26 w kierunku odwrotnym niz poprzednio, az do chwili zetkniecia sie wystepu 27 ze zde¬ rzakiem 24. Jednoczesnie dzieki temu, ze obsada 21 obraca sie w kierunku odwrot¬ nym, zwalnia sie takze kolo zapadkowe 20 i pod dzialanidm napietej S(prezyny 29 ob¬ raca sie w kieruimkii odwrotnym niz po¬ przednio az do chwili zatrzymania go ptrzeiz zapadke 23. O ile sprezyna 29 nie zwolni sie pnzy tern calkowicie, to obraca ona w dalszym ciagu nakretke 18 w kie¬ runku nastawiania. Jezeli opór nakretki (wywolany, np. zanieczyszteizenieim) wzra¬ sta do tego stopnia, ze napiecie sprezyny 29, odpowiadajace obrotowi kola zapad¬ kowego 20 o jeden zab, poddzas jednora¬ zowego hamowania i nastawienia nie wy- srtaijaza do obrócenia nakretki 18, wów¬ czas napiecie sprezyny 29 wlzrasta przy kazdem nastepnem hamowaniu i przesu¬ nieciu o jeden zab dopóty, dopóki nie wy¬ starczy do przezwyciezenia oporów. Obsa¬ da 21 zapadki mtusi byc zfculdowana w ten Sjposób, azeby w czasie spodzynku miedzy zapadka 25 i nastepnym zebem 32 pozo¬ stawala wolna przestrzen 33 dla zabezpie¬ czenia dobrego zazebienia z kolem zapad¬ kowemu Gdyby ciezar 26 nie cofal z jakie¬ gokolwiek powodu obsady 21 do polozenia poczatkowego, wówczas dzialanie to wyko¬ naloby zwirolne ramie 16 dzwigni katowej 14.Nieco kijny przyklad wykonania przed¬ stawiony jest na fig. 4 i 5. W tym przy¬ kladzie z kolem zapadkowem 20 polaczo¬ na jest tarcza cierna 34, scisnieta zapomo¬ ca srubowej sprezyny 35 miedzy pierscie¬ niowemu wystepami 36 i 43 nakretki 18 i pochwy 44, osadzonej na czopie 19. Gdy kolo zapadkowe '20 obraca sie, jak po¬ przednio, wówczas tarelza cierna 34 obra¬ ca nakretke 18. O ile naprezenie w ukla¬ dzie drazków wzrasta, .wówczas sprezyna 35 zostaje scisnieta, wskfutek ctzego tarcie miedzy pierscieniami 36 i 43 a tarcza cier¬ na 34 malejje i nakretka 18 przestaje sie obracac. Do ustawiania kola 20 nie jelst przytem potrzebna osobna zapadka. Cofa¬ nie obsady 21 nastepuije i w tym wypadku zapomoca ciezaru 26 i ograniczone jest zderzakiem 24.W obu sposobach wykonania skraca sie tylko jeden drazek ciagnacy 10, poniewaz jednak caly uklad drazków hamulcowych zostaje przytem przesuniety w tym jsamym kierunku, wiec w rzeczywistosci nastawia sie oba klocki.Mozna takze przyrzad do nastawiania wlaczac nie w drazek ciagnacy 10, lecz, jak to przedstawiono na fig. 6, w lacznik 7, zmieniajac w ten. sposób jego dlugosc.Moga tu znalezc zastosowanie obie opisa¬ ne odmiany wykonania przyrzadu do na¬ stawiania. Fig, 6 — 8 przedstawiaja pierw¬ sza odmiane takiego wykonania przyrzadu do nastawiania. Dzwignia 14, w tym wy- — 3 —padku posiadajaca ksztalt prostej dzwigni dwuramiennej, dziala za posrednictwem dzwigni kolankowej 37; z jednam ramie¬ niem J8 tej dzwigni 37 polaczona jest przegubowo dzwignia 14 zapomoca drazka 39, równoleglego do dzwigni 3. Dzwignia 37 osadzona jest na przegubie 4 trzona 2 tlioka, a drugie jej ramie 40 polaczone jest przegubowo z drazkiem 42, polaczonym przegubowo z cylindrem 1. Dlugosc draz¬ ka 39 musi byc równa odleglosci miedzy punktami obrotu < i '31, a to w tym celu, aby zabezpieczyc prawidlowe dzialanie przyrzadu do nastawiania. Prtzy hamowa¬ niu lacznik 7 nie zawsze jest równolegly do osi cylindra 1, gdyz klocki hairiulcowe zuzywaja sie nierównomiernie, Kat, który przy petwnym okreslonym tskoku tloka tworzy dzwignia 14 z linija, równolegla do osi cylindra 1, przeprowadzona przez prze¬ gub 31, jest jednak zawisze staly. Przy pewnem okreslonem polozeniu dzwigni 14 zapadka 23 ma chwytac nastepny zab; w tym celu zapadka 23 musi sie obracac oko¬ lo osi przyrzadu do nastawiania. Zapadka 23 nie jest wiec osadzona, jak w przyrza¬ dzie' uwidocznionym na fig. 2, na ramieniu 22, polaczonem trwale z czopem 19, lecz jest osadzona na wsporniku 45, obracaja¬ cym sie swobodnie na tym czopie 19.Wspornik 45 zaopatrzony jest w zderzak 24 dla obsady 21 zapadki 25 i polaczony jest przegubowo zapomoca drazka 46 z przedluzeniem 47 drazka ciagnacego 11.Poniewaz drazek 11 przy zmianach zajmu¬ je polozenia w przyblizeniu równolegle, to wspornik 45 przy obrocie lacznika 7 ulega pewnym przesunieciom, które usuwaja dzialanie obrotu lacznika na nastawianie.Na fig. 9 i 10 przedstawiono przyklad wykonania przyrzadu do nastawiania, w którem naped zapadki 25 zapomoca narza¬ du, poruszanego przez uklad drazków, za¬ stapiony jest napedem zapomoca tloka 50, przesuwanego sprezonem powietrzem w chwili, gdy tlok hamulcowy 54 przekro¬ czy podczas hajnowania pewne okreslone polozenie. Zapadka przesuwajaca 25 po¬ laczona jest z tlokiem 50, poruszajacym sie w cylindrze 51, który stanowi czesc o- slony urzadzenia zapadkowego. W oslbnie tej znajduje sie takze pflzeciwzapadka 23.Przestrzen cylindra 51, ztnajldujaca sie po¬ nizej tloka 50, polaczona .jest stale otwar¬ tym przewodem 52 z komora cylindra ha¬ mulcowego 1.Jezeli wskutek zuzycia klocków hamul¬ cowych skok tloka 54 wzrosnie do tego stopnia, ze przy hamowaniu tlok ten minie oliwór 53, wówczas sprezone powietrze przechodzi z cylindra hamulcowego 1 przez otwór 53 i przewód 52 do cylindra 51 i przesuwa napnzód tlok 50, jprzyozem zapadka 25, zazebiajaca sie stale o kolo zapadkowe 20, obraca je. Przy zwalnianiu hamulca sprezone powietrze wychodzi z cylindra hamulcowego 1, a wskutek tego— i z cylindra 51, a tlok 50 wraz z zapadka 25 pod dzialaniem sprezyny ?5 lub w in¬ ny sposób powraca do polozenia spoczyn¬ ku, przydzem prteeciwfeapadka 23 zapobie¬ ga cofnieciu sie kola zapadkowego.Do kola 20 przymocowany jest je¬ den koniec sprezyny 29, której drugi ko¬ niec przymocowany jest do jednego z draz¬ ków ukladu drazków hamulcowych. Na ry¬ sunku ten drugi koniec sprezyny 29 przy¬ mocowany jest do sruby 48, osadzonej luzno w cylindrze hamulcowym i i w pod¬ woziu, ledz ^zabezpieczonej od przesuniec podluznych, podczas gdy dzwignia lub pro¬ wadnica 3, przymocowana w poprzednich przykladach wykonania do cylindra ha¬ mulcowego, dziala w tym wypadku w punkcie 6 na nakretke 49, osadzona na sru¬ bie 48.Sposób dzialania tego urzadzenia jest taki sam, jak w opisanych poprzednio przykladach wykonania. Sprezyna 29 na¬ pina sie przy obracaniu kola 20 zapomoca zapadki 25, gdyz nalezy przyjac w ogól¬ nosci, ze napiecie sprezyny 29 nie wystar-cza do przezwyciezenia oporu tarcia W nakretce 49, zwiekszonego wskutek napre¬ zen w ukladzie drazków- Jelzeli sprezyna 29 jest dostatecznie napieta, aby przezwy¬ ciezyc ten opór, wówiczais sruba 48 obraca sie w nakretce 49, gdy koniec jej, przymo¬ cowany do kola 20, przytrzymywany jest wraz z tern kolem zapadkami 23, 25. Dzie¬ ki temu obrotowi sruby 48 nakretka 49 przesulwa sie wzidluz niej w ten sposób, ze klocki hamulcowe zblizaja sie do wienców kól wagonu, t. j. zostaja przestawione.Oczywiscie, mozna takze stosowac opisa¬ ne urzadzenie do mechanizmu zapadkowe¬ go, znaljdujacego sie w innej czesci ukla¬ du drazków. Poza tern dla sterowania o- tworu 53 zapomoca tloka hamulcowego 54 mozna wywolywac doplyw i odplyw spre- zonegJo powietrza z cylindra 51 zapomoca odpowiednich organów prowadzacych, po¬ ruszanych czesciami ukladu drazków lub trzonem tloka hamulcowego. W takich wy¬ padkach nalezy przewaznie stosowac giet¬ ki przewód 52. PL