Wynalazek dotyczy pomp, zwlaszcza stosowanych w silnikach spalinowych pomp paliwowych, pracujacych przy wysokich cisnieniach, w których tlok roboczy steru¬ je kanaly wlotowe, majace ujscia na po¬ wierzchni gladzi cylindra. Dotychczas wy¬ konywano tloki, których zewnetnzna kra¬ wedz czolowej powierzchni tloka sterowa¬ la kanal wlotowy do [paliwa, podczas gdy tylko w razie potrzeby tworzono dalsze krawedzie sterujace, np. do sterowania do¬ datkowych kanalów wylotowych, wykonu¬ jac w tym celu w tloku wyciecia, pola¬ czone w odpowiedni sposób zapomoca wy¬ drazen lub kanalów z przestrzenia robocza cylindra. Okazalo sie, ze przy zbyt Wyso¬ kiem cisnieniu tego rodzaju tloki z krawe¬ dziami sterujacemi czolowej powierzchni zewnetrznego konca tloka sklonne sa do zacierania sie, co powoduje przeszkody w ruchu.Jak wykazaly doswiadczenia, wade te mozna jednak usunac, osiagajac przytem znaczne bezpieczenstwo ruchu, o ile w mysl wynalazku wszystkie krawedzie sterujace powstaja przez wydrazenia, wykonane na bocznych powierzchniach tloka i oddzielo¬ ne od krawedzi powierzchni czolowej tlo¬ ka walcowa czescia powierzchni gladzi tloka. .Rysunek przedstawia kilka przykladów wykonania wynalazku w postaci pomp pa¬ liwowych do silników spalinowych.W przykladzie wykonania wedlug fig. 1 i la tlok pompy posiada na swej walco¬ wej powierzchni wydrazenie z zewnetrznakrawedzia 5 i wewnetrzna krawedzia ii, polaczopa zapómoca ? podluznych i po- pirizeoztnych kanalów 6j wykonanych w tlo¬ ku, z przestrzenia 7 pompy. Wydrazenie lo wspólpracuje z przewidzianym w cylin¬ drze 1 pompy kanalem ssawczym 4, maja¬ cym ujscie na powierzchni gladzi cylindra w takiem miejscu, ze krawedz 5 wydraze¬ nia odslania ten kanal, gdy tlok osiagnie kukorbowe martwe polozenie (fig. la).Plyn przeplywa przez wydrazenie i kana¬ ly 6 do przestrzeni roboczej 7 pompy. Przy powrotnym suwie tloka krawedz 5 zamy¬ ka kanal 4, a zawarty w przestrzeni 7 plyn przeplywa tak dlugo przez zawór tloczny 3 do przewodu tlocznego, az tlok osiagnie odkorbowe martwe polozenie (fig. 1). Przy nastepnym suwie tlok wytwarza próznie w przestrzeni roboczej cylindra tak dlugo, az krawedz 5 odsloni kanal 4, a wówczas do pompy wplywa nowa dawka plynu.Miedzy krawedzia 15 wydrazenia a kra¬ wedzia 8 czolowej powierzchni tloka tlok posiada swa pelna srednice, tak ze po¬ wierzchnia oibwfodo^ya tej jego cizesci jest czescia calkowitej powierzchni gladzi tloka.Fig. 2 przedstawia odmiane pompy z ta tylko róznica, ze zamiast kanalów 6 w tlo¬ ku, laczacych wydrazenie tloka z przestrze¬ nia robocza pompy, przewidziany jest ka¬ nal 16 w sciance cylindra pompy. W tym przypadku sterowanie doplywu plynu do pompy odbywa sie równiez wylacznie za- pomoca krawedzi 5 wydrazenia, wykona¬ nego na bocznej powierzchni tloka.W przykladzie wykonania wedlug fig. 3 kanalyó (fig. 1) wzglednie 16 (fig. 2) za¬ stapione sa rowkiem 26, równoleglym do osi tloka, wykonanym na zewnetrznej po¬ wierzchni tloka pompy miedzy jego wy¬ drazeniem a powierzchnia czolowa tloka, ograniczona krawedzia 8.Fig. 4 przedstawia pompe, w której tlo¬ czenie odbywa sie tylko na pewnej czesci tloczacego suwu tloka pompy, a to dzieki temu, ze przestrzen robocza 7 pompy la¬ czy sie zapómoca kanalów 6 w tloku 11 wy¬ drazenia na tloku iz kanalem 4* w sciance cylindra 2 pompy, gdy kanal ten zostanie odsloniety przez krawedz 15* podczas od- korbowego suwu tloczacego. Krawedz 15* skierowana jest skosnie do osi pompy tak, ze przez obrót tloka 1 wzgledem cylindra 2 zmienia sie wydatek pompy podczas tlo¬ czacego suwu tloka. Ten sam rezultat o- siaga sie gdy kanal 4* ma skosna krawedz wylotowa, wspóldzialajaca z krzywizna wydrazenia. Taka krzywizna moze byc w kierunku konca tloka ograniczona krawe- dizia o idoWoilmem pochyleniu, np. skierowa¬ na prostopadle do osi tloka. Kanal ssawczy 4 sterowany jest krawedzia 5 w ten sam sposób, jak to ma miejsce w opisanych po¬ przednio przykladach wykonania.Fig. 5 przedstawia odmiane przykladu wykonania, podobna do wykonania wedlug fig. 4 z ta jedynie zmiana, ze wydrazenie tloka polaczone jest, podobnie jak w wy¬ konaniu wedlug fig. 3, z przejrzenia robo¬ cza 7 pompy zapómoca rowka 36, wykona¬ nego na walcowej powierzchni konca tlo¬ ka miedzy krawedzia 15* a krawedzia 8 czolowej powierzchni tloka.Fig. 6 przedstawia przyklad wykonania, w którym oprócz ograniczonego krawe¬ dziami 5 i 15 wydrazenia tloka wykonane jest na tloku drugie wydrazenie ze skosnie skierowana sterujaca krawedzia 25 i kana¬ lem 27, laczacym oba wydrazenia. Wydra¬ zenie, znajdujace sie blizej czolowej po¬ wierzchni tloka, polaczone jest zapómoca wykonanych w tloku otworów 6 z prze¬ strzenia robocza 7 pompy. W tern urzadze¬ niu przewidziany jest tylko jeden sterowa¬ ny kanal 4 w cyllmdrze 2 pompy. W polo¬ zeniu, przedstawionem na rysunku, steru¬ jaca krawedz 25 odslonila kanal 4, tak ze przy dalszym odkorbowym przesuwie tlo¬ ka zawarty jeszcze w przestrzeni 7 plyn moze przeplywac przez kanaly 6, nastepnie pierwsze wydrazenie na powierzchni wal¬ cowej tloka i kanal 27 oraz drugie wydra- — 2 —zenie do kanalu 4, czyli tloczenie plynu przez zawór tloczny 3 jest przerwane. Pod¬ czas kukorbowego suwu tloka krawedz 25 mija kanal 4 i wówczas zostaje on zaslo¬ niety czescia powierzchni gladzij (tloka, znajdujaca sie miedzy krawedziami 25 i 5.Podczas czasu trwania przysloniecia kana¬ lu 4 powstaje w przestrzeni roboczej 7 pompy podcisnienie, przy dalszym zas su¬ wie ssacym tloka krawedz 5 odslania ka¬ nal 4 i wskutek podcisnienia doplywa no¬ wa dawka plynu do pompy. Podczas suwu odkorbowego krawedz 5 zamyka kanal 4, a wówczas rozpoczyna sie tloczenie plynu i trwa tak dlugo, az skosna krawedz 25 od¬ sloni ponownie kanal 5. PL