Przedmiotem wynalazku jest zawór ograniczaja¬ cy cisnienie stosowany w urzadzeniach i ukladach hydraulicznych.W zaworach ograniczajacych cisnienie, zapobie¬ gajacych nadmiernemu wzrostowi cisnienia, po¬ dobnie jak zawory bezpieczenstwa, wystepuja w okreslonych warunkach pracy samowzbudne drga¬ nia przenoszace sie na caly uklad lub jego zespoly.Dla zapobiegania tym niepozadanym zjawiskom stosowane sa zawory z tlumikiem drgan. W ksiaz¬ ce T. M. Baszty, pt. „Hydraulika w Budowie Ma¬ szyn", WNT 1966 r., na stronie 301, fig 207,poka- zane sa rozwiazania zaworów z tlumikami drgan, które polegaja najczesciej na stosowaniu komór i zwezek tlumiacych przeplyw i równoczesnie ruch grzybków zaworów lub grzybków zakonczonych prowadnikiem umieszczonym w zamknietej komo¬ rze.Stosowane sa tez elementy w postaci uszczelek gumowych hamujacych przez tarcie ruch suwaka lub grzybka zaworu. Niedogodnoscia tych rozwia¬ zan jest wrazliwosc na zanieczyszczenia zatykaja¬ ce otwory dlawiace zwezek lub utrata, na skutek zuzycia sie uszczelek, sil hamujacych ruch grzybka, przez co skutecznosc tlumienia drgan zanika lub jest niewlasciwa i w nastepstwie prowadzi do du¬ zych przyrostów cisnien w stosunku do wartosci ustalonych.Dodatkowym czynnikiem wplywajacym na sku¬ tecznosc tlumienia drgan oraz prowadzacym do 10 15 20 25 30 przekroczenia granicznych cisnien jest wzrost lep¬ kosci czynnika roboczego w niskich temperaturach na poczatku pracy urzadzen czy ukladu.Celem wynalazku jest opracowanie konstrukcji zaworu ograniczajacego cisnienie zawierajacego tlumik drgan niewrazliwy na mogace wystepowac zatykanie zwezek dlawiacych oraz umozliwiajace prace zaworu w niskich temperaturach bez prze¬ kraczania ustalonych cisnien granicznych.Istota rozwiazania przedmiotu wynalazku polega na umieszczeniu prowadnika zaworu w komorze, która zamknieta jest ruchoma przegroda ze zwez¬ ka w postaci szklanki, wewnatrz której umiesz¬ czony jest element sprezysty o napieciu wstep¬ nym i sztywnosci mniejszej od sprezyny zaworu, rozpierajacy przegrode i prowadnik lub opierajacy sie o podkladke oporowa.Takie rozwiazanie sprawia, ze jezeli w czasie otwarcia zaworu spadek cisnienia na zwezce dla¬ wiacej jest wiekszy od wartosci napiecia wstepne¬ go elementu ^rozprezonego to przegroda przemiesz¬ cza sie z pewna predkoscia wzgledem korpusu za¬ woru. Zapobiega to nadmiernemu wzrostowi cis¬ nienia na zaworze zwlaszcza przy szybkozmien- nym przeplywie oraz w niskich temperaturach ro¬ boczych wzmagajacych znacznie lepkosc cieczy ro¬ boczej.Przyklad wykonania wynalazku pokazano na za¬ laczonym rysunku, na którym Fig. 1 przedstawia podluzny przekrój zaworu w obudowie nabój o- 128 2913 128 291 4 wej, Fig. 2 przedstawia alternatywne rozwiazanie podparcia sprezyny przegrody.Pokazany na Fig. 1 zawór sklada sie z obudowy 8 wykonanej w tak zwanej odmianie nabojowej zawierajacej dwa dwustopniowe cylindryczne wy¬ toczenia, w jednym umieszczony * jest grzybek 4 obciazony sprezyna 5 ustalajaca wielkosc granicz¬ na cisnienia za pomoca dociskowego korka 7, uszczelnionego uszczelka 6, i regulacyjnej nakret¬ ki 9, zabezpieczonej przed odkreceniem przetyczka 10. W sciance obudowy, pod grzybkiem 4 wyko¬ nane sa okienka przeplywowe 11.Grzybek zaworu 4 zakonczony jest prowadni¬ kiem majacym postac suwaka dwupasikowego 12, 13, który umieszczony jest w drugim wytoczeniu zamknietym ruchoma przegroda wykonana w po¬ staci szklanki 2, w dnie której wykonano zwezke 15, zas wewnatrz umieszczono sprezyne 3. Prze¬ strzen od czola paska suwaka 13 do dna szklanki 2 tworzy komore tlumiaca 14. Koncowy ruch prze¬ grody ograniczony jest pierscieniem 1.Zamiast podparcia sprezyny 2 o czolo paska su¬ waka 13 sprezyna moze byc oparta o podkladke oporowa 16 tak jak pokazano w szczególe na Fig. 2.Predkosc otwierania sie lub zamykania grzybka 4 zaworu zalezy od przeplywu cieczy naplywaja¬ cej lub wyplywajacej przez zwezke 15 do i z ko¬ mory 14, a zatem ruch grzybka jest tlumiony sila proporcjonalna do spadku cisnienia na zwezce 15.Podczas ruchu grzybka 4 zamykajacego zawór, gdy ciecz wyplywa z komory 14, przegroda 2 do¬ ciskania jest do pierscienia oporowego 1, sila tlu¬ miaca jest nieograniczona, natomiast podczas- ot¬ warcia sila tlumiaca jest nie wieksza niz napiecie wstepne sprezynki 3.Z kolei podczas ruchu otwarcia grzybka 4 gdy spadek cisnienia na zwezce 15 jest wiekszy od 5 sily napiecia wstepnego sprezynki 3, przegroda 2 przesuwa sie z okreslona predkoscia wzgledem korpusu 8 zaworu. Zapobiega to nadmiernemu wzrostowi cisnienia na zaworze, zwlaszcza przy szybko zmiennym przeplywie i przy niskich tem¬ peraturach cieczy roboczej gdy lepkosc cieczy jest bardzo znaczna.W przypadku zatkania sie zwezki 15 komora 14 nie zmienia podczas pracy zaworu swojej obje¬ tosci i przegroda 2 wykonuje ten sam ruch co grzybek 4. Zawór zachowuje sie wówczas tak jak bylby pozbawiony tlumienia, jednakze przyrost cisnienia granicznego jest nieznaczny dzieki temu, ze napiecie wstepne i sztywnosc sprezynki 3 sa mniejsze w stosunku do sprezyny 5 ustalajacej cisnienie graniczne otwarcia zaworu.Zastrzezenie patentowe Zawór ograniczajacy cisnienie stosowany w urza¬ dzeniach i ukladach hydrauli'cznyeh zawierajacy obciazony sprezyna grzybek zaworu zakonczony prowadnikiem umieszczonym w komorze pod gniaz¬ dem zaworu, znamienny tym, ze komora (14), w której jest umieszczony prowadnik (12, 1$) grzyb¬ ka (4), zamknieta jest ruchoma przegroda (2) ze zwezka (15), wykonana w postaci szklanki, we¬ wnatrz której umieszczona jest sprezynka (3) o na¬ pieciu wstepnym i sztywnosci mniejszej od spre¬ zyny (5) zaworu. 15 20 25128 291 € Rg.2 PL