Przedmiotem wynalazku jest elektroniczny przekaznik czasowy o natychmiastowym zadzialaniu, przeznaczony zwlaszcza dla trakcji.Stan techniki. Znane rozwiazania elektronicznych przekazników czasowych gwarantuja uzyskanie wyso¬ kich parametrów technicznych dzieki zastosowaniu zlozonych, a tym samym stosunkowo drogich ukladów.Szczególnie klopotliwe jest uzyskanie wlasciwej dokladnosci realizacji zwloki czasowej, co jest zalezne od wielu róznych czynników, do których miedzy innymi nalezy zakres zmian napiecia zasilajacego, tolerencja parametrów zastosowanych elementów, ich zaleznosc ód temperatury, drgania i wstrzasy oddzialywujace na przekaznik elektromagnetyczny. Tym samym uzyskanie odpowiednich parametrów technicznych przekaznika czasowego wiaze sie z koniecznoscia szczególnego doboru zastosowanych materialów i elementów.Istota wynalazku. Celem wynalazku jest uzyskanie duzej dokladnosci dzialania elektronicznego przekazni¬ ka czasowego o natychmiastowym zadzialaniu przy uwzglednieniu trudnych warunków eksploatacyjnych wystepujacych w taborze trakcyjnym.Elektroniczny przekaznik czasowy wedlug wynalazku zawiera: stabilizator napiecia, czlon czasowy, wtórnik emiterowy w ukladzie Darlingtona i przekaznik elektromagnetyczny, przy czym zasilanie napieciem sterujacym nastepuje jedynie w czasie trwania impulsu sterujacego i zwloki czasowej. Zacisk wejsciowy przekaz¬ nika czasowego jest polaczony z anoda diody, której katoda jest polaczona z rezystorem stabilizatora paramet¬ rycznego, zawierajacego ponadto diody Zenera. Jednoczesnie ten zacisk wejsciowy jest polaczony z rezystorem, którego drugi koniec jest polaczony z punktem laczacym emiter ostatniego tranzystora wtórnika emiterowego w ukladzie Darlingtona, cewke przekaznika elektromagnetycznego oraz anode diody, której katoda jest polaczo¬ na ze wspólnym punktem laczacym kondensator i rezystor czlonu czasowego, baze pierwszego tranzystora wtórnika emiterowego, rezystor i katode diody Zenera stabilizatora parametrycznego.Poza tym zacisk wejsciowy jest polaczony z anoda diody, której katoda laczy zacisk wspólny styku przelacznego przekaznika elektromagnetycznego, a zacisk normalnie otwarty tego styku przelacznego jest pola¬ czony na stale z dodatnim biegunem sieci zasilajacej, przy czym katoda diody jest jednoczesnie polaczona z rezystorem, którego drugi koniec laczy zwarte ze soba kolektory tranzystorów wtórnika emiterowego.Elektroniczny przekaznik czasowy wedlug wynalazku odznacza sie zwarta i technologiczna konstrukcja, która umozliwila zastosowanie prostego i stosunkowo taniego ukladu poszczególnych jego elementów. Tapros-2 128 104 tota rozwiazania ma zasadniczy wplyw na ksztaltowanie sie kosztów wytwarzania i eksploatacji elektronicznego przekaznika czasowego o natychmiastowym zadzialaniu. Mimo duzej prostoty ukladu przekaznik ten zapewnia wysokie parametry techniczne niezaleznie od wejsciowego napiecia sterujacego.Przyklad wykonania wynalazku. Wynalazek zostanie blizej objasniony na przykladzie wykonania przedsta¬ wionym na rysunku, który jest schematem ideowym elektronicznego przekaznika czasowego o natychmiastowym zadzialaniu.Elektroniczny przekaznik czasowy o natychmiastowym zadzialaniu zawiera stabilizator parametryczny, skladajacy sie z rezystora R1 i diod Zenera DZ1, DZ2. Poza tym wystepuje jeszcze przekaznik elektromagne¬ tyczny P, czlon czasowy oraz separator pradu w postaci wtórnika emiterowego w ukladzie Darlingtona, skladaja¬ cego sie z tranzystorów T1, T2, T3. W obwodzie wtórnika emiterowego znajduje sie cewka elektromagnetyczne¬ go przekaznika wykonawczego P, która jest polaczona poprzez diode D2 z czlonem czasowym i wraz z nim jest podlaczona na stale do ujemnego bieguna sieci zasilajacej. Czlon czasowy sklada sie z kondensatora C i polaczo¬ nego z nim równolegle ukladu szeregowo polaczonych ze soba dwóch rezystorów R3, R4.Zacisk wejsciowy Z przekaznika czasowego jest polaczony z anoda diody D1, której katoda jest polaczona z rezystorem R1 stabilizatora parametrycznego. Jednoczesnie ten zacisk Z jest polaczony z rezystorem R2, które¬ go drugi koniec jest polaczony z punktem laczacym emiter ostatniego tranzystora T3 wtórnika emiterowego w ukladzie Darlingtona, cewke przekaznika elektromagnetycznego P oraz anode diody D2, której katoda jest polaczona ze wspólnym punktem laczacym kondensator C i rezystor R3 czlonu czasowego, baze pierwszego tranzystora T1 wtórnika emiterowego oraz rezystor R1 i katode diody Zenera DZ1 stabilizatora parametryczne¬ go. Poza tym zacisk wejsciowy Z jest polaczony z anoda diody D3, której katoda laczy zacisk wspólny styku przelacznego P1 przekaznika elektromagnetycznego P, a zacisk normalnie otwarty tego styku przelacznego P1 jest polaczony na stale z dodatnim biegunem sieci zasilajacej, przy czym katoda diody D3 jest jednoczesnie polaczona z rezystorem R5, którego drugi koniec laczy zwarte ze soba kolektory tranzystorów T1, T2, T3 wtórnika emiterowego.Dzialanie elektronicznego przekaznika czasowego wedlug wynalazku polega na tym, ze podanie napiecio¬ wego impulsu sterujacego do zacisku Z spowoduje jednoczesne zasilenie trzech galezi. W jednej galezi przez rezystor R2 zostaje zasilana wstepnie cewka elektromagnetycznego przekaznika wykonawczego P oraz poprzez diode D2 jest ladowany kondensator C czlonu czasowego. W drugiej galezi poprzez diode D1 i rezystor R1 jest zasilony zespól diod Zenera DZ1 i DZ2 i kondensator C czlonu czasowego. W trzeciej galezi poprzez diode D3, rezystor R5 i tranzystor T3 wtórnika emiterowego jest zasilana cewka przekaznika elektromagnetycznego P.Takie zasilenie kondensatora C czlonu czasowego powoduje, ze czas ladowania tego kondensatora jest bardzo krótki, dzieki czemu baza tranzystora T1 jest natychmiast polaryzowana napieciem narzuconym przez zespól diod Zenera DZ1 i DZ2, powodujac poprzez uklad wzmiacniajacy wtórnika emiterowego zasilenie cewki przekaznika elektromagnetycznego P i przelaczenie jego styków, przez co uklad przekaznika czasowego zostaje zasilany równiez poprzez styk przelaczny P1. Stan taki utrzymuje sie tak dlugo, jak trwa impuls sterujacy.W tym czasie rezystor R2 bocznikuje galaz zlozona z rezystora R5 i tranzystora T3, zmniejszajac znacznie moc strat w tym tranzystorze T3.W czasie trwania impulsu sterujacego napiecie na cewce przekaznika elektromagnetycznego P jest stabilizo¬ wane na poziomie narzuconym przez zespól diod Zenera DZ1, DZ2. Dioda D2 zabezpiecza tranzystory T1,T2, T3 przed napieciem rewersyjnym, pojawiajacym sie wskutek istnienia indukcyjnosci cewki przekaznika elektro¬ magnetycznego P w momencie podania impulsu sterujacego. Z chwila zaniku impulsu sterujacego nastepuje rozla¬ dowanie kondensatora C przez polaczone szeregowo rezystory R3, R4. Po rozladowaniu kondensatora C do wartosci napiecia bliskiej napiecia powrotu przekaznika elektromagnetycznego P nastepuje przelaczenie jego styków do pozycji wyjsciowej.Energia elektromagnetyczna cewki przekaznika wykonawczego P rozladowuje sie przez diody Zenera DZ1, DZ2 oraz polaczony równolegle z nimi kondensator C i zlacza baza-emiter tranzystorów T1, T2, T3. Umozliwia to natychmiastowa realizacje kolejnej zwloki czasowej i zapewnia duza powtarzalnosc czasów.Zastrzezenie patentowe Elektroniczny przekaznik czasowy o natychmiastowym zadzialaniu, zwlaszcza dla trakcji, zasilany napie¬ ciem sterujacym jedynie w czasie trwania impulsu sterujacego i zwloki czasowej, zawierajacy czlon czasowy, zasilany ze stabilizowanego zródla napiecia oraz separator pradu w postaci wtórnika emiterowego, zlozonego z tranzystorów, w obwodzie którego znajduje sie cewka elektromagnetycznego przekaznika wykonawczego, przy czym czlon czasowy i cewka przekaznika elektromagnetycznego sa ze soba polaczone i podlaczone na stale do ujemnego bieguna sieci zasilajacej, znamienny tym, ze jego zacisk wejsciowy (Z) jest polaczony z anoda diody (D1), której katoda jest polaczona z rezystorem (R1) stabilizatora parametrycznego, zawierajacego ponadto diody Zenera (DZ1, DZ2), jednoczesnie ten zacisk (Z) jest polaczony z rezystorem (R2), którego drugi128104 3 koniec jest polaczony z punktem laczacym emiter ostatniego tranzystora (T3) wtórnika emiterowego w ukladzie Darlingtona, cewke przekaznika elektromagnetycznego (P) oraz anode diody (D2), której katoda jest polaczona ze wspólnym punktem laczacym kondensator (C) i rezystor (R3) czlonu czasowego, baze pierwszego tranzysto¬ ra (T1) wtórnika emiterowego, rezystor (R1) i katode diody Zenera (DZ1) stabilizatora parametrycznego, a poza tym zacisk wejsciowy (Z) jest polaczony z anoda diody (D3), której katoda laczy zacisk wspólny styku przelacz- nego (PD przekaznika elektromagnetycznego (P), a zacisk normalnie otwartego tego styku przelacznego (PD jest polaczony na stale z dodatnim biegunem sieci zasilajacej, przy czym katoda diody (D3) jest jednoczesnie pola¬ czona z rezystorem (R5), którego drugi koniec laczy zwarte ze soba kolektory tranzystorów (T1, T2, T3) wtórni¬ ka emiterowego. PL