Wytwarzanie miazgi drzewnej, jako materjalu wyjsciowego do wyrobu papieru i tektury, odbywa sie obecnie zwykle w ten sposób, ze pociete na odpowiednie kawal¬ ki pnie drzewne sciera sie pod wielkiem cisnieniem na kamieniu szlifierskim. Spo¬ sób ten wymaga stosunkowo duzego uzycia sily, poniewaz w masie drzewnej musi zajsc calkowita przemiana z podluznych wlókien na drobne trociny podczas jedne¬ go zabiegu i przy uzyciu jednego tylko na¬ rzedzia — kamienia szlifierskiego. Poza tern ten sposób nie moze byc stosowany do przeróbki nieregularnych kawalków drzewa.Sposób wedlug wynalazku pozwala sil¬ nie zmniejszyc ilosc energji mechanicznej, przez zastosowanie stopniowego rozdrab¬ niania drzewa, odbywajace sie w tej samej maszynie zapomoca rozszczepiania, lama¬ nia i krajania drzewa. Nowy sposób i no¬ we urzadzenie maja jeszcze te wazna za¬ lete dla przemyslu, ze umozliwiaja prze¬ róbke wszelkich odpadków drzewa, któ¬ rych nie mozna bylo przerabiac znanemi dotad sposobami.Rozdrabnianie wstepne odbywa sie w mysl niniejszego wynalazku zapomoca la¬ macza, który sklada sie z walcowego bebna, zaopatrzonego na wewnetrznej po¬ wierzchni w skosnie umocowane zebra (no¬ ze) i z obracajacej sie czesci, umieszczo¬ nej wewnatrz wymienionego bebna, zaopa¬ trzonej równiez w zebra na zewnetrznejpowierzchni i wykonywujacej stosunkowo powolny fuch obrotowy. Obracajaca sie wewnatrz* bebita czesó* niema ksztaltu do¬ kladnie walcowego, lecz na pewnej dlugo¬ sci jest stozkowa o malem pochyleniu, na¬ tomiast na koncu ma ksztalt stozka o sil¬ nem pochyleniu. Zebra obracajacej sie cze¬ sci rozdrabniaja drzewo, wspóldzialajac z zebrami bebna, przyczem eonajmniej jedno z zeber obracajacej sie czesci, musi wysta¬ wac poza stozkowe zakonczenie obracaja¬ cej sie czesci* Zapomoca opisanego lamacza rozdrab¬ nia sie przedwstepnie odpadki drzewa, o- trzymujac w ten sposób produkt przejscio¬ wy, bardziej jednorodny niz poprzednio, poczem produkt ten poddaje sie dalszemu rozdrabnianiu zapomoca urzadzenia, po¬ dobnego do poprzednio opisanego lama¬ cza, lecz krótszego w kierunku osi i zao¬ patrzonego w narzady, umozliwiajace dal¬ sze rozdrabnianie przerabianego materja- lu, który ostatecznie rozdrabnia sie przez mielenie lub scieranie zapomoca kamienia szlifierskiego, o ile rozdrobnienie, dokona¬ ne zapomoca poprzednich dwóch maszyn, jest jeszcze niedostateczne.Na rysunku przedstawiono dla przy¬ kladu dwie odmiany maszyn do rozdrab¬ niania odpadków drzewa w mysl niniejsze¬ go wynalazku.Fig. 1 przedstawia maszyne stojaca, w przekroju pionowym wzdluz osi; fig. 2 przedstawia przekrój poziomy wzdluz li- nji //—// na fig. 1; fig. 3 przedstawia wi¬ dok boczny i czesciowy przekrój górnej czesci urzadzenia, przedstawionego na fig. 1 po obróceniu go o 90°; fig. 4 przedstawia maszyne lezaca w przekroju pionowym wzdluz osi; fig. 5—8 przedstawiaja w wiek¬ szej skali szczególy narzadów rozdrabnia¬ jacych przy óstatecznem rozdrabnianiu drzewa.Na fig. 1—3 przedstawiono maszyne, której os ma polozenie pionowe, na fig. 4 przedstawiono maszyne, której os ma po¬ lozenie poziome; dla istoty Wynalazku po¬ lozenie osi niema jednak znaczenia.Maszyna przedstawiona na fig. 1 — 3 sklada sie z dwóch glównych czesci, mia¬ nowicie z zewnetrznej, majacej ksztalt bebna 1, oraz z wewnetrznej obracajacej sie czesci 3, osadzonej na wale pionowym 2. Dolny koniec walu 2 spoczywa w lozy¬ sku óporowem 4, umieszczonem w wykroju 6 ramy 7 podstawy maszyny i polaczonem z ta rama zapomoca ramion 5. Górny ko¬ niec walu 2 trzyma lozysko, umocowane w otworze górnego, otwartego przedluzenia bebna 1, zapomoca ramion 8. Na we¬ wnetrznej powierzchni bebna 1 znajduja sie listwy, wzglednie zebra, 9, umocowane w linji srubowej, przyczem wewnetrzne krawedzie tych zeber moga byc ostre. W omawianym wypadku zebra 9 nie sa wy¬ konane wprost na wewnetrznej powierzch¬ ni bebna 1, lecz na osobnych wkladkach Ib, wykonanych w postaci odcinków cylin¬ dra; przy takiem urzadzeniu wymiana u- szkodzonych lub stepionych zeber jest la¬ twa i wygodna. Do wyrobu tych czesci za¬ leca sie w kazdym razie stal.Obracajaca sie czesc 3 ma naogól ksztalt dzwonu (o przekroju kolowym), którego zewnetrzna powierzchnia ma po¬ stac stozka scietego, zwezajacego sie nie¬ znacznie ku górze. Luz pomiedzy zebrami 9 i zewnetrzna powierzchnia czesci obra¬ cajacych sie 3 jest bardzo maly. W ten sposób powstaje pomiedzy obracajaca sie czescia 3 i bebnem 1, wzglednie jego ze¬ brami 9, pierscieniowa szczelina, której szerokosc zwieksza sie stopniowo ku gorzej a w górnej czesci maszyny powieksza sie nagle i znacznie.Obracajaca sie czesc 3 jest zaopatrzo¬ na w zebra 10 (których w omawianej od¬ mianie jest osiem), rozlozone równomier¬ nie na zewnetrznej powierzchni czesci 3.Zebra te moga byc równiez wykonane wraz z bebnem 1, jako jeden odlew stalo¬ wy, lecz w d&iiym wypadku zebra te znaj- — 2duja sie na osobnych wkladkach lOa i lOb, które sa polaczone z czescia 3 w ten spo¬ sób, ze mozna je wymieniac Wymiary ze¬ ber w kierunku promienia czesci 3 zmie¬ nila sie w ten sposób, ze w przyblizeniu do polowy wysokosci oslony 1 powierzch¬ nia zeber, wzglednie ich krawedz przednia (w odniesieniu do kierunku obrotu) lezy na plaszczyznie walcowej, na której leza rów¬ niez wewnetrzne czynne krawedzie zeber 9 bebna, natomiast powyzej tej strefy kra¬ wedzie zeber 10 odsuwaja sie od wyzej wymienionej plaszczyzny walcowej i to z poczatku tylko nieznacznie, lecz im wyzej tern wiecej, tak ze w górnej czesci, w któ¬ rej plaszcz czesci 3 przechodzi w plaski stozek, zebra 10 zanikaja stopniowo calko¬ wicie* •!-¦ : W ten sposób otrzymuje sie trzy rózne strefy robocze, mianowicie strefa górna 13, która w kierunku wysokosci siega od gór¬ nej powierzchni czesci 3 do górnego brze¬ gu oslony 1, a w kierunku promienia siega od wewnetrznej powierzchni oslony 1 do piasty 12, wzglednie az do walu 2 czesci 3; druga strefe 14 stanowi pierscieniowa szczelina, zwezajaca sie stopniowo az do % wysokosci oslony 1 i trzecia strefa 15, w której zebra 10 czesci 3 i zebra 9 oslony / prawie bezposrednio sie stykaja. Kazda z tych stref zajmuje w przyblizeniu % wysokosci oslony /.Jedno z zeber czesci 3 (zebro 16 na fig. 1) ma ksztalt odmienny od innych, miano¬ wicie jego krawedz robocza jest równole¬ gla do scianki wewnetrznej oslony 1, a. je¬ go górny koniec dochodzi w zasadzie az do górnego brzegu oslony / i sluzy w strefie 13 jako zgarniacz.Na górnym koncu oslony 1 jest osadzo¬ na lejkowata nasada 17, przez która wrzu¬ ca sie przerabiany materjal, Nasada ta jest zaopatrzona w cztery ramiona 8, dzwi¬ gajace lozysko dla walu 2. Przy górnej krawedzi nasady 17 jest przymocowany poziomo koziol 75, który sluzy jako pod¬ parcie dla nizej opisanego lamacza. Przed¬ nia czesc (w odniesieniu do kierunku obro¬ tu czesci 3) krawedzi J9 tej podpory 18 jest skierowana promieniowo i znajduje sie poza tylna krawedzia 20 ramienia 8, naj¬ blizszego podpory 18. Odleglosc tych kra¬ wedzi odpowiada w przyblizeniu grubosci desek lub odpadków drzewa, poddawa^ nych miazdzeniu, przyczem polozenie pod¬ pory 18 mozna zmieniac w zaleznosci od grubosci przerabianego materjalu. Dolna czesc dzwonu 3 jest polaczona zapomoca srub 21 z kolem 22, na którego obwodzie w miejscu 23 jest zaklinowany wieniec ze¬ baty 24, zaczepia.) acy sie ze stozkowem kolem zebatem 25, osadzonem na wale na¬ pedowym, który jest polaczony z silnikiem (nieuwidocznionym na rysunku)-.Z dolna czescia dzwonu 3 laczy sie w miejscu 27 pierscien 28, którego szerokosc jest stosunkowo mala i który posiada na zewnetrznej powierzchni zebra 29, przebie¬ gajace skosnie i wspóldzialajace z rów¬ niez skosnemi zebrami, wzglednie listwami 30, znaj dujacemi sie na wewnetrznej po¬ wierzchni czesci 31 oslony 1. Zebra 30 sa podobne do zeber 10, lecz jest ich znacznie wiecej podobnie jak i zeber 29. Krawedzie robocze zeber 29 dochodza do walcowej po¬ wierzchni zeber 30. Czesc 31 sklada sie z poszczególnych sektorów.Powyzsze urzadzenie sluzy do ostatecz¬ nego rozdrabniania drzewa i moze byc wy¬ konane oddzielnie. Stopien ostatecznego rozdrobnienia drzewa mozna zmieniac, po¬ niewaz pierscienie, wzglednie sektory z czesciami roboczemi 29, 30 mozna z latwo¬ scia wymieniac, dostosowujac je do poza¬ danego stopnia rozdrabniania drzewa. Za¬ miast czesci tnacych, których uzyto w opi- sanem urzadzeniu do ostatecznego roz¬ drabniania, mozna równiez uzyc czesci scierajacych drzewo. Wymienne sektory, z zebami scieraj acemi drzewb, przedstawio¬ no na fig. 7 i.8 w widoku zgóry, wzglednie w przekroju, przyczem sektory te mozna ^ 3 —wstawic jako czesci pierscienia 31 w ma¬ szynie przedstawionej na fig. 1. Na fig. 5 i 6 przedstawiono, równiez w widoku zgóry, wzglednie w przekroju, kawalek sektora, przeznaczonego dla urzadzenia do rozdrab¬ niania ostatecznego i opisanego nizej. W 'obu wypadkach oznaczono sektory liczba¬ mi 31a, wzglednie 31b, a ich zeby 30a, wzglednie 306.Jezeli rozdrabnianie wstepne i osta¬ teczne odbywa sie w jednej maszynie, tak jak w odmianie wedlug fig. 1—4, to przy obliczaniu wewnetrznych wymiarów ma¬ szyny nalezy uwzglednic wzrost objetosci rozdrobnionego materjalu. W tym celu mozna odpowiednio zwiekszac srednice obracajacej sie czesci, przyczem jednocze¬ snie stosuje sie pozadane dla rozdrabnia¬ nia powiekszenie szybkosci obwodowej pra¬ cujacych czesci maszyny. Maszyne, wyko¬ nana w mysl powyzszego, przedstawia fig. 4. Inny sposób móglby polegac na odpo- wiedniem powiekszeniu szybkosci pracuja¬ cych czesci maszyny wzgledem szybkosci krawedzi tnacych czesci 3. W tym wypad¬ ku pracujace musialyby miec naped nieza¬ lezny.Maszyna przedstawiona na fig. 4 rózni sie od poprzednio opisanej nietylko tern, ze obracajace sie czesci mlyna do wstepnego i ostatecznego rozdrabniania maja róznia¬ ce sie srednice, lecz przedewszystkiem tern, ze wal 2a, dzwigajacy obracajacy sie dzwon 3a lezy poziomo i jest polaczony bezposrednio z walem napedowym 26a.Dzialanie maszyny, przedstawionej na fig. 1—3, jest nastepujace.Odpadki drzewa nieregularnych ksztal¬ tów, wrzuca sie do lejkowatej nasady 17 oslony 1. Mniejsze kawalki drzewa wpa¬ daja wprost do pierscieniowej szczeliny 14, gdzie zebra 10 obracajacej sie czesci 3 i zebra 9 oslony rozdrabniaja je przez prze¬ cinanie, lamanie, miazdzenie i scieranie tak, ze ostatecznie powstaje z tych odpad¬ ków stosunkowb jednolita masa, która zsu¬ wa sie stopniowo coraz nizej wzdluz sru¬ bowo biegnacych zeber, wzglednie llstw 9, poczem podlega ostatecznemu rozdrob¬ nieniu pomiedzy czesciami tnacemi 29, 30, urzadzenia, dokonywujacego ostatecznego rozdrabniania.Wieksze kawalki drzewa zatrzymuja sie z poczatku w przestrzeni 13, gdzie wy¬ stajace zebro 16, wspóldzialajac z listwa¬ mi 9 rozdrabnia je w rozmaity sposób, za¬ leznie od ksztaltu odpadków drzewa i ich polozenia w maszynie a takze od gatunku drzewa. Jezeli np. kawalek drzewa ma ksztalt polana, które opiera sie podluznie na jednej z listw, wtedy nastepuje glad¬ kie przeciecie polana, tak ze kawalki pola¬ na wpadaja do przestrzeni pierscieniowej 14 i tam* podlegaja dalszemu rozdrobnie¬ niu. W innem polozeniu zebra 9 i 10 roz¬ szczepiaja polano, poczem dalsze rozdrab¬ nianie odbywa sie jak wyzej.Bez wzgledu na polozenie wiekszych kawalków drzewa w przestrzeni 13, wy¬ stajace zebro 16 lamie je z latwoscia tak, ze zatkanie maszyny nie moze nastapic.Czego nie rozszczepi lub nie przetknie ze¬ bro 16, to podlega lamaniu, miazdzeniu, scinaniu i po tern wstepnem Rozdrobnieniu moze juz wejsc do szczeliny pierscienio¬ wej 14, gdzie ulega dalszemu: rozdrobnie¬ niu. Zaleznie od wielkosci maszyny mozna umiescic w przestrzeni 13 nietylko jedno zebro 16, lecz takze inne jeszcze zebra 10.Jezeli odpadki drzewa sa stosunkowo dlu¬ gie (np. odpadki powstajace przy wyrobie desek), to odpadki takie lamie sie przy po¬ mocy podpory 18. Odpadki wsuwa sie w sposób, uwidoczniony na fig. 1 i 2, pomie¬ dzy podpore 18 i ramie 8, wskutek czego zebro 16 obracajacego sie dzwonu 3 chwy¬ ta je i przelamuje na kawalki, których dlu¬ gosc odpowiada odleglosci dolnej krawe¬ dzi ramienia 8 od dzwonu 3. Odlamki te podlegaja potem dalszemu rozdrabnianiu w sposób opisany powyzej, natomiast de¬ ska, po bdlamaniu jednego kawalka, opa* — 4 —da nizej, pod dzialaniem wlksnegb ciez&ru (albo tez wsuwa ja glebiej robothik obslu¬ gujacy maszyne) tak, ze dolliy koniec de¬ ski znowu sie odlamuje pod: dzialaniem ze¬ bra 16. Urzadzenie to czyni zbedirem sto^ sowanie osobnycli maszyn pomocniczych* do obróbki wstepnej (przecinania) nieregular¬ nych odpadków drzewa.Dzialanie maszyny, przedstawionej na fig. 4, jest'takie same, jiak wyzej opisano, z ta róznica, ze wal maszyny jest poziomy.Odpadki drzewa wrzuca sie db lfeja wsy¬ powego 17a. Przerabiane odpadki przesu¬ waja sie w maszynie nie pod dzialaniem wlasnego ciezaru, lecz glównie pod dzia¬ laniem sily odsrodkowej. Urzadzenie do rozdrabniania ostatecznego rózni sie tern od poprzedniego, ze wspóldzialajace czesci robocze leza W plaszczyznach w przyblize¬ niu prostopadlych do osi obrotu maszyny.Wylot dla rozdrobnionych odpadków stanowi pierscieniowa szczelina lezaca w plaszczyznie pionowej i otoczona w pew¬ nej odleglosci odpowiednia czescia oslony la. Materjal, opuszczajacy maszyne, rzu¬ cony na te czesc oslony wypada z niej przez otwór óa.W pewnych wypadkach dobrze jest przeprowadzac opisane rozdrabnianie z dodatkiem wody, mianowicie w zaleznosci od rodzaju i stopnia rozdrabniania.Nowy sposób umozliwia przyrzadzanie masy drzewnej, nadajacej sie do uzytku, jako materjal wyjsciowy dla wielu celów technicznych, korzystne spozytkowanie wszelkich odpadków drzewa, otrzymywa¬ nych w przemysle drzewnym i uzywanych dotad jako topal, gdyz zapomoca znanych maszyn nie mozna ich bylo rozdrabniac na mase drzewna. PL