W maszynach, które wytwarzaja wy¬ roby zaopatrzone w napis, np. w maszy¬ nach do wyrobu papierosów, idzie o to, a- zeby maszyny te ukladaly w pudelkach papierosy, przeznaczone do zapakowania, napisami do góry. Jest to z tego wzgledu pozadane, ze, jak wiadomo, przedmiot, zaopatrzony w napis, powinien byc ulozo¬ ny w pudelku tak, aby napis byl zwróco¬ ny do ogladajacego.Na przedmiotach, wychodzacych z ma¬ szyny, mozna latwo wzrokiem sprawdzic, czy napis zajmuje nalezyte polozenie, jed¬ nakze jest rzecza klopotliwa i pochlania¬ jaca duzo czasu ukladanie reczne kazde¬ go przedmiotu niewlasciwie obróconego we wlasciwe polozenie.Otóz znane sa srodki bardzo wrazliwe na swiatlo i cieplo (tak zwane komórki selenowe, fotokomórki lub komórki Karo- lusa), które na doprowadzone do nich pro¬ mienie swietlne reaguja nadzwyczaj czu¬ le w ten sposób, ze wytwarzaja prad elek¬ tryczny, zalezny od intensywnosci oswie¬ tlenia, albo go zmieniaja. Jezeli na po¬ szczególne przedmioty skierowac w miej¬ sca, zaopatrzone w napisy, promienie swietlne i te promienie po odbiciu dopro¬ wadzic do srodków czulych na cieplo lub swiatlo, to intensywnosc ich wypadnie rózna, zaleznie od tego, czy miejsce, od którego sie odbily, bylo zaopatrzone w na¬ pis, czy tez nie. W ten sposób mozna zna¬ na metoda zamienic róznice intensywnosciodbitych promieni zapomoca czulych srod¬ ków na* cieplo w energje elektryczna, któ¬ ra w rctzie wlatzenia odpowiednich wzmac¬ niaczy daje moznosc oddzialywania na srodki mechaniczne, które doprowadzaja przedmioty, ulozone napisem niewlasciwie, do wlasciwego polozenia.Jezeli idzie o przedmioty o okraglym lub owalnym przekroju poprzecznym, jak np, papierosy, to miejsce, na którem znaj¬ duje sie na nich napis, jest mniej lub wie¬ cej wypukle. Wypuklosc ta jest zródlem trudnosci, gdy idzie o doprowadzenie w przyblizeniu wszystkich odbitych promieni do cial silnie wrazliwych na cieplo, wzgled¬ nie swiatlo.Trudnosci te pokonywa sie w ten spo¬ sób, ze z jednego lub kilku silnych zródel swiatla rzuca sie równolegle wiazki pro¬ mieni swietlnych na te miejsca papiero¬ sów, gdzie winien znajdowac sie napis, wskutek czego promienie, odbite przez wypukle powierzchnie papierosów, jako rozbiezne, chwyta prawie w calosci jedna lub wiecej zbierajacych soczewek, które nastepnie doprowadzaja je w wiazce rów¬ noleglej do cial, czulych na cieplo lub swiatlo.Jezeli zródla swiatla umiescic w ten sposób, ze srodek swiatloczuly znajdzie sie miedzy niemi, lub jezeli po obydwu stronach zródla swiatla umiescic po jed- nem zródle swiatloczulem (przyczem oby¬ dwa ciala sa ze soba w zwiazku zapomo¬ ca wyrównawczego polaczenia elektrycz¬ nego), to glówna ilosc odbitych promieni dochodzi do srodka swiatloczulego w stopniu praktycznie wystarczajacym, gdyz w pierwszym przypadku wiazka promieni swietlnych, padajaca ukosnie, zostaje od¬ bita w kierunku przestrzeni, znajdujacej sie miedzy zródlami swiatla, a w dru¬ gim — wiazka promieni, wystepujaca w srodku, zostaje odbita na boki.Obydwa te przypadki w celu blizszego wyjasnienia wynalazku sa przedstawione schematycznie na rysunku, przyczem za¬ równo na fig. 1, jak i na fig. 2 omawiane urzadzenia sa przedstawione w pionowych przekrojach poprzecznych.Wedlug fig. 1 dwie lampy 1 o znacz¬ nej ilosci swiec (lampy projekcyjne) sa umieszczone kazda w oslonie 2. Kazda o- slona posiada zwezona stozkowo czesc 3 z otwartym koncem. W czesci zwezonej sa umieszczone soczewki 4 i 5, które skiero¬ wuja równolegle promienie, wychodzace z lamp.Lampy sa ustawione ukosnie i skiero¬ wane wzgledem siebie tak, ze tworza kat prawie prosty, którego wierzcholek znaj¬ duje sie wewnatrz zarysu jednego z papie¬ rosów Z, przesuwanych na przenosniku pa¬ sowym F obok otworów, stozkowo zwezo¬ nych czesci 3 oslon.Pomiedzy obydwiema oslonami lamp 1 znajduje sie trzecia oslona 6, ustawiona prostopadle do przesuwanych papierosów.W oslonie tej jest umieszczona komórka 9 (swiatloczula), która wytwarza prad za¬ leznie od intensywnosci oswietlenia. Oslo¬ na 6 posiada stozkowato zwezona czesc 7, w której jest umieszczona soczewka 8, doprowadzajaca wchodzace do oslony pro¬ mienie swietlne do komórki 9 w wiazce równoleglej. Otwór wejsciowy promieni, stanowiacy zakonczenie stozka 7, znajdu¬ je sie pomiedzy obydwoma otworami w o- slonach lamp, sluzacemi jako wyjscie dla równoleglych wiazek promieni, i jest usta¬ wiony prostopadle nad papierosem Z, jaki w danej chwili jest oswietlany. Równole¬ gle wiazki promieni trafiaja na wypukla powierzchnie papierosa i odbite dostaja sie przez stozek 7 do soczewki 8.Wedlug fig. 2 lampa 1 o znacznej ilo¬ sci swiec jest umieszczona w oslonie 2, zakonczonej stozkiem 3. W tej oslonie znajduja sie takze soczewki 4 i 5, które promienie, wychodzace z lampy, skiero¬ wuja równolegle. W tym jednak przypad¬ ku oslona lampy jest ustawiona prostopa- — 2 —e dle do przesuwanych papierosów, wsku¬ tek czego równolegle promienie padaja do¬ kladnie zgóry na wypukly papieros Z, przesuwany pod nia. Z papierosa tego pro¬ mienie odbijaja sie teraz zasadniczo uko¬ snie na boki. W celu uchwycenia ich sa u- mieszczone w odpowiednich oslonach 6 i 61 dwie swiatloczule komórki 9 i 91, za¬ opatrzone w zbierajace stozki 7 i 71, jak równiez w soczewki 8 i 81. Oslony te sa przytem ustawione ukosnie i tak wzgle¬ dem siebie skierowane, ze tworza kat pra¬ wie prosty, którego wierzcholek lezy we¬ wnatrz zarysu papierosa Z.Opisane srodki daja moznosc podczas przesuwania sie papierosów przed zró¬ dlem swiatla i cialem swiatloczulem tak intensywnego oswietlenia mimo wypuklo¬ sci papierosów tego miejsca na nich, gdzie zwykle znajduje sie napis, ze niewatpliwie zawsze dostateczna ilosc odbitych promie¬ ni dostac sie musi do ciala swiatloczulego.Azeby plasko ulozone przedmioty, np. papierosy, doprowadzic do wlasciwe¬ go polozenia, nalezy zasadniczo obrócic je o 180°. Do tego celu mozna stosowac na¬ wrotnice róznej konstrukcji.Jedna taka konstrukcje przedstawia fig. 3 w widoku zprzodu z czesciowym przekrojem poprzecznym i fig. 4 —-w wi¬ doku bocznym, patrzac w kierunku strzal¬ ki na fig. 3.Papierosy Z o owalnym przekroju po¬ przecznym spoczywaja we wkleslych mi¬ seczkach 10 odpowiedniego ksztaltu, sta¬ nowiacych ogniwa 11 lancucha, które za- pomoca walków 12 biegna po szynie kie¬ rowniczej 13. Lancuch porusza sie naprzód w kierunku strzalki, zaznaczonej na fig. 4.Konce papierosów wystaja z miseczek 10 z obydwóch stron.Równolegle do kierunku przesuwu lan¬ cucha jest umieszczona wahliwa dzwignia • 14, osadzona obrotowo zapomoca wydra¬ zonego czopa 15 w lozysku 16 ramy ma¬ szyny. Na dolnem ramieniu tej dzwigni jest zamocowany drazek stawidlowy 17, który nadaje dzwigni staly ruch wahliwy.Poza tern urzadzenie jest tak dostosowane, aby wydrazony czop 18, umieszczony na górnem ramieniu dzwigni 14 podczas wa¬ hania tej dzwigni, poruszal sie z szybko¬ scia przesuwu lancucha 11. W tym wydra¬ zonym czopie 18 jest umieszczona swo¬ bodnie obracalna tuleja 19, na której jed¬ nym koncu jest osadzony nastawny pier¬ scien 20, a na drugim — kolo slimakowe 21. Poza tern w tulei jest umieszczony po¬ przeczny sworzen 22, który przenika wzdluz srednicy te tuleje i stanowi os ob¬ rotu ramion 23 i 24 kleszczy. Na szczekach 25 i 26 kleszczy, wystajacych z tulei 19, jest nawinieta sprezyna 27, zamykajaca te szczeki. Pozostale konce ramion kleszczy tkwia w tulei i sa rozchylane stozkiem 28, którego gwintowany trzon 29 jest umie¬ szczony w tulejce 30, swobodnie przesu¬ wajacej sie wraz z grzybkiem 28 wzdluz wydrazonej tulei 19, nie biorac udzialu w jej obrocie. W ukladzie czesci, przedsta¬ wionym na fig. 3, grzybek 28 jest wysu¬ niety tak dalece naprzód, ze rozpiera ra* miona kleszczy, rozchylajac szczeki. Do tulejki jest przymocowana jednem ramie^ niem dzwignia stawidlowa 31 w ten spo¬ sób, ze jej górne rozwidlone ramie zacze¬ pia za boczne trzpienie 32, umocowane na tulejce 30. Dzwignia stawidlowa 31 jest osadzona obrotowo na czopie 34 we wsporniku 33 wahliwej dzwigni 14. Spre¬ zyna 35, zamocowana na drugiem ramieniu dzwigni 31, stara sie obrócic te dzwignie okolo czopa 34 w takim kierunku, aby sto¬ zek 28 wysunac z ramion 23 i 24 kleszczy.Sprzeciwia sie jednak temu drazek stawi¬ dlowy 36, umieszczony w wydrazonym czopie 15, na którym obraca sie wahliwa dzwignia 14, przyczem drazek 36, przesu¬ wa sie w kierunku podluznym i jest za¬ opatrzony na koncu w przetyczke 37, któ¬ rej wystajace konce zachodza w rozwidlo¬ ny koniec 38 dolnego ramienia dzwigni 31. — 3 -• Drazek stawidlowy 36 w polozeniu, przedstawionem na fig. 3( przylega do zderzaka 39, przesuwanego w kierunku prostopadlym i osadzonego w oslonie lo¬ zyska 16. Zderzak ten znajduje sie pod dzialaniem sprezyny 40, nalozonej na nie¬ go i stale go naciskajacej ku dolowi. Zde¬ rzak na dolnym koncu posiada krazek 41, toczacy sie po obwodzie tarczy kciukowej 42, osadzonej na stale obracajacym sie wale 43. Kciuk tarczy 42, rozciagajacy sie przeszlo na 180° kata srodkowego, podno¬ si zderzak przy obrocie tarczy, natomiast druga czesc tej tarczy, odpowiednio od¬ sadzona, poddaje zderzak cisnacemu dzia¬ laniu sprezyny 40. W polozeniu podnie- sionem wedlug fig. 3 zderzak jest utrzy¬ mywany zapomoca dzwigni zapadkowej 44, której jedno ramie jest zakonczone hakiem 45, zachodzacym pod wystep 46, umocowany na zderzaku 39. Drugie ramie dzwigni zapadkowej 44 jest przyciagane zapomoca kotwiczki 47 elektromagnesu, wzbudzanego pradem. W chwili, gdy ob¬ wód pradu zostaje przerwany zapomoca srodków kontrolnych, które zaczynaja dzialac skoro tylko papieros, przeprowa¬ dzany zapomoca lancucha 11, zajmuje co do napisu niewlasciwe polozenie, wówczas dolne ramie dzwigni zapadkowej 44 zosta¬ je przyciagniete zapomoca sprezyny 48, wskutek czego haczyk 45 wysuwa sie z pod wystepu 46. W tejze chwili tarcza 42 zajmuje polozenie kciukiem do dolu, wsku¬ tek czego zderzak 39 pod dzialaniem spre¬ zyny naciskowej 40 opuszcza sie nadól.Wówczas skosnie sciety koniec 49 zderza¬ ka 39 przesunie sie naprzeciwko stozko¬ wato zakonczonego konca 50 drazka sta- widlowego 36 i ten dzieki sprezynie 35 przesunie sie na lewo. Wtedy stozek 28 zostaje wysuniety z ramion 23 i 24 kle¬ szczy, które zamykajac sie uchwytaja pa¬ pieros, znajdujacy sie wpoblizu.Wszystko to ma miejsce w chwili, gdy wahliwa dzwignia 14 zajmuje polozenie, przedstawione na fig. 4. Teraz dzwignia ta zaczyna sie wahac w kierunku przesu¬ wu lancucha.Kolo slimakowe 21, osadzone na tulei 19, zazebia sie ze slimakiem 51, umocowa¬ nym na wale 52, równoleglym do kierun¬ ku przesuwu lancucha. Dzwignia 14 po¬ siada taka dlugosc, ze podczas jej waha¬ nia zazebienie to utrzymuje sie stale. Wal 52 jest osadzony w lozyskach 53 i 54. Pod¬ czas wahania dzwigni 14 kolo slimakowe 21 musi byc zatem obracane. Przytem srednica kola slimakowego 21 w stosunku do przesuwu tego kola po slimacznicy 51 jest tak dobrana, aby podczas wahniecia dzwigni 14 w jedna strone tuleja 19 obró¬ cila sie o 90°. Jednoczesnie szybkosc ob¬ rotowa slimaka 51 jest taka, ze wywoluje dodatkowy obrót kola slimakowego 21 tak, iz po calkowitem wahnieciu dzwigni 14 obrót tulei 19 wynosi 180°. Jezeli za¬ tem szczeki kleszczy zwarly sie i uchwy¬ cily owalny papieros, to papieros ten po calkowitem wahnieciu dzwigni 14 wyko¬ nal obrót o 180°. Azeby przy tym obrocie owalny papieros mógl byc dostatecznie podniesiony z miseczki 10, os obrotu tulei 19 w stosunku do osi podluznej papiero¬ sa, znajdujacego sie w miseczce, jest prze¬ sunieta nieco ku górze, wskutek czego ra¬ miona kleszczy 26 podnosza papieros z mi¬ seczki do góry.Po jednem wahnieciu dzwigni 14 w kierunku przesuwu lancucha transporto¬ wego tarcza kciukowa 42 przesuwa zno¬ wu do góry zwolniony uprzednio zderzak 39, poczem drazek stawidlowy 36 zostaje przesuniety na prawo wedlug fig. 3 pod dzialaniem skosnej powierzchni 49, wspól¬ dzialajacej ze stozkowem zakonczeniem 50. Nastepstwem tego przesuniecia jest ponowne wsuniecie sie stozka 28 pomiedzy ramiona 23 i 24 kleszczy i otwarcie ich szczek. Uchwycony poprzednio papieros zostaje wiec zwolniony.Teraz dzwignia 14 waha sie w kierun- — 4 —ku powrotnym przy otwartych szczekach kleszczy, przyczem jednak tuleja 19 nie obraca sie, poniewaz wobec wzajemnych wymiarów kola slimakowego 21 i szybko¬ sci obrotowej slimaka 51 kolo slimakowe 21 slizga sie tylko po slimaku, przyczem, oczywiscie, ma równiez znaczenie szyb¬ kosc wahania sie dzwigni 14. Wiadomo, ze nalezycie dobrane przesuniecie slimaka wzgledem kola slimakowego powoduje u- nieruchomienie napedzanego kola slima¬ kowego. Po ukonczeniu powrotnego waha¬ nia dzwigni 14 powyzsze dzialanie rozpo¬ czac mozna na nowo.Inna konstrukcje przedstawiaja fig. 5— 9, mianowicie, fig. 5 przedstawia — widok boczny z czesciowym pionowym przekro¬ jem poprzecznym, fig. 6 — widok zgóry z czesciowym poziomym przekrojem po¬ przecznym, fig. 7 — widok zprzodu w kie¬ runku strzalki, zaznaczonej na fig. 6, fig. 8 — inny widok boczny w kierunku tejze strzalki oraz fig. 9 przedstawia pewien szczegól urzadzenia.Urzadzenie transportowe papierosów Z sklada sie z lancucha bez konca, którego ogniwa 11 posiadaja odpowiednie zagle¬ bienia (miseczki) 10, z których kazda za¬ biera jeden papieros. Poszczególne papie¬ rosy sa zatem ulozone równolegle w rów¬ nych odstepach. Lancuch transportowy po¬ rusza sie naprzód w kierunku strzalki, za¬ znaczonej na fig. 5, wpoprzek do podluz¬ nego wymiaru papierosów. Ruch przesu- wowy lancucha moze sie odbywac okreso¬ wo albo nieprzerwanie. Ponad urzadzeniem transportowem jest umieszczona swiatlo¬ czula komórka 9, polaczona z urzadzeniem do oswietlania, zlozonem z dwóch elek¬ trycznych lamp, które rzucaja równolegle promienie przez soczewke na miejsce z na¬ pisem-na papierosach, przesuwajacych sie pod niemi. Odbite promienie trafiaja na swiatloczula komórke 9 i wzbudzaja zapo- moca wzmacniajacego przekaznika 56 e- lektromagnes 55 zawsze wtedy, gdy pod swiatloczula komórka przechodzi papieros z napisem, zwróconym ku tej komórce.Wzbudzony elektromagnes przyciaga dzwi¬ gnie 57, osadzona obrotowo na czopie 58, przyczem do dzwigni jest umocowana sprezyna 59, która stara sie stale odchy¬ lac te dzwignie od elektromagnesu w kie¬ runku zderzaka, 60. Innemi slowy koniec 61 dzwigni 57 natrafia na koniec 62 trzpie¬ nia 63, osadzonego przesuwnie w kierunku podluznym, przy kazdorazowem przejsciu mimo papierosa, który co do napisu jest ulozony wlasciwie. Na tarczy 64 znajduja sie osadzone przesuwnie wzdluz osi i wspólsrodkowo wzgledem walu 65 tarczy trzpienie 63, których wzajemna odleglosc jest równomierna. Nazewnatrz tarczy 64 jest umieszczona nieruchoma powierzch¬ nia oporowa 66 (fig. 7), która napotykaja w swym ruchu glówki 67 trzpieni 63.Wskutek tego wszystkie trzpienie otrzy¬ muja polozenie wysuniete ku przodowi, jak to widac, np. u obydwu skrajnie na le¬ wo i na prawo polozonych trzpieni na fig. 6. Dzwignia 57 podczas swego wahnie¬ cia wypycha nazewnatrz trzpien, znajdu¬ jacy sie w danej chwili w obrebie jej ru¬ chu, i przesuwa go w kierunku osiowym.To samo powtarza sie ze wszystkiemi, przechodzacemi mimo dzwigni 57 trzpie¬ niami 63, dopóki pod swiatloczula komór¬ ka 9 nie znajdzie sie papieros, którego na¬ pis lezy niewlasciwie, t. j. nie jest zwró¬ cony ku komórce. W tym przypadku swia¬ tloczula komórka reaguje silniej, co zo¬ staje wyzyskane w kierunku niewzbudza- nia elektromagnesu. W tym przypadku dzwignia 57 zostaje przyciagnieta sprezy¬ na 59 do zderzaka 60 (polozenie, zazna¬ czone linjami kreskowanemi na fig. 6). Od¬ powiedni trzpien 63 nie zostaje zatem przesuniety.Tarcza 64 obraca sie w kierunku strzal¬ ki na fig. 5, przyczem nieprzesuniete trzpienie dostaja sie pod dzialanie na- stawczej dzwigni 68 (fig. 8), osadzonej ob- — 5 —rotowo na czopie 69 w ramie urzadzenia.Do ramienia 70 tej dzwigni jest przymoco¬ wana sprezyna 71, która stale przyciaga dzwignie do polozenia nieczynnego, uwi¬ docznionego na fig. 8. O ramie 70 zacze¬ piaja jednak tylko te trzpienie, które nie zostaly przesuniete dzwignia 57, pozosta¬ jaca pod dzialaniem elektromagnesu 55.Trzpienie te wywoluja odchylenie nastaw- czej dzwigni 68 do polozenia, zaznaczone¬ go na fig. 8 lin ja kreskowana. Drugie ra¬ mie nastawczej dzwigni 68 jest zakonczo¬ ne skosnie scietym kciukiem 72, którego jedna skosna plaszczyzna napotyka pod¬ czas odchylenia dzwigni do wewnatrz za¬ okraglony koniec sworznia 73, chwytaja¬ cego papierosy i osadzonego przesuwnie w kierunku podluznym w tarczy 74. W tar¬ czy tej, osadzonej na wale 65 tarczy 64, jest umieszczona wieksza ilosc sworzni 73 jeden za drugim w równych odstepach, wspólsrodkowo wzgledem walu 65; ich liczba odpowiada liczbie trzpieni 63, a u- klad ich w stosunku do trzpieni 63 i osi obrotu jest naprzeciwlegly. Wolny koniec sworzni 73 .posiada postac lapki, gdyz znajduje sie w nim owalny lekko lejkowa¬ ty otwór 75 do wprowadzenia konca pa¬ pierosa.W kazdym razie dzwignia 68 po wah¬ nieciu przesuwa swym klinowym kciukiem 72 odpowiedni sworzen 73 w kierunku po¬ dluznym do polozenia czynnego. Naprze¬ ciwko tarczy 74 znajduje sie druga tarcza 76 tej samej konstrukcji. Obydwie te tar¬ cze sa osadzone na tym samym wale i po¬ siadaja równa ilosc przesuwnych w kie¬ runku podluznym sworzni 73. Przewidzia¬ ne jest równiez urzadzenie, azeby podczas podluznego przesuniecia sworznia zostal przesuniety równiez przeciwlegly sworzen 73 tarczy 76. Urzadzenie to sklada sie z dwuramiennej dzwigni 77 (fig. 7), osadzo¬ nej obrotowo na czopie 78 w ramie maszy¬ ny. Drugie ramie tej dzwigni znajduje sie pod dzialaniem drugiej skosnej plaszczy¬ zny kciuka 72 nastawczej dzwigni 68 pod¬ czas odchylenia sie tejze do wewnatrz, do czynnego polozenia.Do dzwigni 77 jest przymocowany prze¬ gubowo drazek stawidlowy 79, którego drugi koniec jest przymocowany równiez przegubowo do wahliwej dzwigni 80, u- mieszczonej z zewnatrz tarczy 76. Dzwi¬ gnia 80 waha sie na czopie 81 i jej drugie ramie 82 oddzialywa na zaokraglony ko¬ niec odpowiedniego sworznia 73 tarczy 76, przesuwajac sworzen ten w tym samym kierunku, co i naprzeciwlegly sworzen 73 tarczy 74, przesuwany dzwignia 68.Pomiedzy obydwiema tarczami 74 i 76, zwróconemi do siebie, jest umieszczone u- rzadzenie transportowe, zlotom z lancu¬ cha 11, który podtrzymuje papierosy.Swiatloczula komórka 9 znajduje sie w pewnej odleglosci od miejsca, w którem sworznie 73, chwytajace papierosy i znaj¬ dujace sie pod dzialaniem nastawczych dzwigien 68 i 80, zostaja przesuwane. Od¬ powiednio do tej odleglosci jest umie¬ szczona nastawcza dzwignia 57, wzgled¬ nie elektromagnes 55. Jezeli zatem papie¬ ros Z, znajdujacy sie wlasnie pod swiatlo¬ czula komórka, musi sie, jak widac z ry¬ sunku, przesunac dalej o piec odstepów miedzypapierosowych, zanim sie dostanie pod dzialanie sworzni 73 i lapek 75, to takze trzpien 63, którego nie przesunela nastawcza dzwignia 57, musi przesunac sie dalej o piec odstepów miedzy temi trzpie¬ niami, zanim zaczepi o dzwignie nastaw¬ cza 68.Skoro pewien trzpien 63 po przesunie¬ ciu wystaje na drodze wahania nastawczej dzwigni 68 i dochodzi do tej dzwigni, to w kazdym przypadku nastepuj-e przesu¬ niecie odpowiednich sworzni 73, jak przed¬ stawia fig. 6. Teraz owalne i stozkowe o- twory 75 tych sworzni ujmuja konce pa¬ pierosa, czyli, innemi slowy, sworznie te chwytaja odnosny papieros Z, a poniewaz sa umieszczone na tarczach 74 i 76, prze- — 6 —to odnosny papieros zostaje zdjety z mi¬ seczki 10 lancucha 11 i dopiero po obró¬ ceniu o 180° ulozony na nowo na pustej miseczce 10 w miejscu, oznaczonem na fig. 5 litera x. A zatem obrót papierosa o 180° przywrócil temu papierosowi, który co do napisu lezal niewlasciwie, wlasciwe polozenie w porównaniu z innemi papie¬ rosami, znaj duj acemi sie na urzadzeniu transportowem.Podczas obrotu tarcz 74 i 76 powierzch¬ nia kierownicza 83, widoczna na fig. 9, co¬ fa wysuniete sworznie 73 w chwili, gdy powinny one zpowrotem ulozyc uchwyco¬ ny papieros na miseczce 10 lancucha.Tarcze 74 i 76 otrzymuja naped od walu napednego 84 zapomoca czolowych kól zebatych 85 i 86, które zazebiaja sie z odpowiedniemi wiencami zebatemi 87 i 88 na tych tarczach.Jasne jest, ze przy obrocie papierosów do ich wlasciwego polozenia co do napisu nalezy rozwiazac dwa zagadnienia. Po pierwsze, obrót ich musi byc dokonany z cala dokladnoscia i zgóry musi byc okre¬ slony kat obrotu bez wzgledu na to, czy przekrój papierosów jest kolisty, owalny lub inny, a po drugie srodki mechaniczne, chwytajace papieros w celu jego obróce¬ nia, nie moga uszkodzic delikatnej bibulki papierosów.W mysl wynalazku zadanie to rozwia¬ zuje dalszy przyklad wykonania urzadze¬ nia dzieki temu, ze papierosy zostaja ob¬ racane zapomoca bardzo podatnych chwy- taczy, chwytajacych je na obwodzie zapo¬ moca tarcia, przyczem badz te chwytacze same, badz tylko papierosy, badz wreszcie i jedne i drugie zostaja przesuwane ruchem postepowym.Najkorzystniej jest przytem, jezeli obrót papierosa odbywa sie zapomoca tar¬ cia pomiedzy dwoma chwytaczami, wyko- nanemi z materjalu nadzwyczaj podatne¬ go, np. z gumowej gabki, które to chwyta¬ cze obracaja sie ruchem odwrotnym i chwytaja papierosy na obwodzie w punk¬ tach srednicowo przeciwleglych.Zaleznie od tego, czy papierosy, chwy¬ tane zapomoca chwytaczy, znajduja sie w spoczynku, czy tez przesuwaja sie na u- rzadzeniu transportowem bez przerwy, chwytacze musza byc odpowiednio wypo¬ sazone do wykonywania obrotu papiero¬ sów, oraz odpowiednio sterowane i poru¬ szane.Do blizszego wyjasnienia takiego urza¬ dzenia sluza schematyczne figury 10—15 podczas, gdy fig. 16 i 17 przedstawiaja w widoku bocznym i w pionowym przekroju poprzecznym wzdluz linji 17—11 na fig. 16 urzadzenie do obracania papierosów, w którem narzady, obracajace papierosy, sa sterowane zapomoca swiatloczulej komór¬ ki. Fig. 18 i 19 przedstawiaja osobno szcze¬ góly tych ostatnich.Wedlug fig. 10—15 maja zastosowanie dwa walcowe chwytacze 91 i 92, które skladaja sie z jadra 93 i z oslony z gumo¬ wej gabki. Poszczególne papierosy o owal¬ nym przekroju sa ulozone w miseczkach 10 lancucha, równolegle do osi walców 91 i 92, przyczem miseczki przesuwaja sie ru¬ chem jednostajnym w kierunku strzalek.Miseczki pozostawiaja w srodku wolna przestrzen, w obrebie której papierosy le¬ za swobodnie i w tern miejscu wlasnie chwytaja je walce 91 i 92. Gdy nalezy obrócic papieros, znajdujacy sie w mi¬ seczce 10, to dolny walec 92, osadzony w ruchomych lozyskach zostaje podniesio¬ ny, wskutek czego styka sie z papierosem Z. Walec ten obraca sie w kierunku strzal¬ ki i sprawia, ze papieros przy dalszem po¬ suwaniu sie miseczki zostaje nieco obróco¬ ny i styka sie z górnym walcem 91, obra¬ cajacym sie w kierunku przeciwnym. Wa¬ lec ten porusza sie z wieksza szybkoscia obwodowa od szybkosci przesuwu mise¬ czek 10. Nadwyzka szybkosci .obwodowej górnego walca odpowiada szybkosci ob¬ wodowej dolnego walca 92. Wskutek tego — 7 -papieros, który dostal sie pomiedzy oby¬ dwa walce, zostaje ujety lagodnie i rów¬ nomiernie oraz obrócony calkowicie na sztorc, jak wskazuje fig. 13, przyczem u- jawnia sie wielka podatnosc oslony wal¬ ca. Ostatecznie papieros zostaje calkowi¬ cie obrócony tak, ze po przejsciu obydwu walców 91 i 92 wykonany obrót wynosi 180°.Sterowanie ruchomo osadzonego walca dolnego 92 odbywa sie, jak widac z fig. 16—19, w nastepujacy sposób.Miseczki 10 sa podtrzymywane przez ogniwa 11 lancucha bez konca, poruszaja¬ cego sie w kierunku strzalki. Na lancuchu tym miseczki sa umieszczone szeregiem w równych odstepach. Lancuch przesuwa sie pod swiatloczula komórka 9. Podczas te¬ go miejsce, w którem znajduje sie na pa¬ pierosie napis, zostaje oswietlone ze zró¬ del swiatla, niewskazanych na rysunku.Odbite promienie padaja na swiatloczula komórke i wzbudzaja przez to prad elek¬ tryczny, który zostaje wzmocniony zapo¬ moca wzmacniacza 56 i uruchomia elek¬ tromagnes 55. Ten elektromagnes przycia¬ ga ramie dwuramiennej dzwigni 89, osa¬ dzonej obrotowo na czopie 90 w oslonie urzadzenia, której drugie ramie 94 po wy¬ chyleniu natrafia na trzpien 95, przesuw¬ ny w kierunku podluznym.Na tarczy 97, osadzonej na wale 96, otrzymujacym naped z walu napednego 107 zapomoca czolowych kól zebatych 105 i 106, jest umieszczona wpoblizu obwo¬ du tarczy pewna ilosc trzpieni 95 wspól- srodkowo z walem 96 rozstawionych w równych odstepach od siebie i przesuwnych w kierunku podluznym.Gdy swiatloczula komórka 9 wzbudzi prad, ramie 94 dzwigni 89 wychyli sie, przesuwajac odpowiedni trzpien 95 do po¬ lozenia, widocznego w dolnej czesci fig. 17.Jezeli jednak jakis papieros jest ulozony co do napisu niewlasciwie, nastepuje zmia¬ na w odbiciu sie promieni swietlnych, a przez to i zmiana w natezeniu pradu elek¬ trycznego, wytwarzanego przez swiatlo¬ czula komórke. Zmiana ta objawia sie w oddzialywaniu na elektromagnes 55 w ten sposób, ze dzwignia nastawcza 89 pozo¬ staje w spoczynku, wskutek czego odpo¬ wiedni trzpien 95 nie zostaje przesuniety, lecz zachowuje polozenie, widoczne w srodkowej czesci fig. 17. W tern polozeniu wystajacy koniec trzpienia 95 napotyka kciuk 108 wahliwej dzwigni 109, obraca¬ jacej sie na czopie 110 w oslonie urzadze¬ nia. Na tym czopie jest osadzone równiez kolo zebate 111, które otrzymuje naped od walu napedowego 107 zapomoca przeklad¬ ni kól zebatych 106, 112: Walec 92, osa¬ dzony obrotowo na czopie 116 i oblozony gruba warstwa gumowej gabki, otrzymuje naped od kola zebatego 111 zapomoca przekladni kól zebatych 113, 1131, 114, 115 (fig. 18).Dzieki takiemu urzadzeniu wystajacy wspomniany trzpien 95 podnosi dzwignie 109 i przez to wprowadza walec 92 w zet¬ kniecie z papierosem, wskutek czego wa¬ lec ten, wspóldzialajac z walcem 91, obra¬ ca o 180Q papieros, spoczywajacy w odpo¬ wiedniej miseczce. Walec 91 otrzymuje na¬ ped od walu napednego 107 zapomoca przekladni kól zebatych 106, 111, 112, 113, 117, 118, wskutek czego obraca sie w kie¬ runku strzalki, przeciwnym do kierunku obrotu walca 92, lecz zgodnym z kierun¬ kiem przesuwu ogniw 11 lancucha.Odleglosc swiatloczulej komórki od miejsca dzialania chwytaczy jest, oczywi¬ scie, dostosowana do odleglosci pomiedzy trzpieniami i do ich ilosci, wskutek czego istotnie wlasciwy trzpien we wlasciwej chwili wywoluje wychylenie dzwigni 109 z walcem 92. Innemi slowy, beben 97 musi zawsze naprzód obrócic sie o pewien kat, zanim kciuk 108 zaczepi o trzpien, który przy obrocie bebna 97 wykonal droge, ja¬ ka musi przebyc ogniwo lancucha z pod swiatloczulej komórki az do walców 91,92, — 8 —Poza tern jest jeszcze umocowana na¬ przeciwko bebna 97 od strony glówek trzpieni 95 krzywa powierzchnia oporowa 119, która przesuwa zpowrotem w poloze¬ nie czynne trzpienie 95, o ile zostaly one wysuniete, a mianowicie na krótko przed zaczepieniem ich przez dzwignie nastaw- cza 89.Nalezy jeszcze zaznaczyc, ze sprezyna 120 stale przyciaga krazek 121, osadzony na koncu dzwigni 109, który toczy sie po obwodzie bebna 97. PL