Przedmiotem wynalazku jest uklad do dzielenia i powielania czestotliwosci przebiegów elektrycznych, nalezacy do dziedziny techniki wytwarzania drgan elektrycznych.Stan techniki. Znany jest uklad generatora przestrajanego napieciem, pracujacego w ukladzie petli stabilnej fazowo. Uklad petli stabilnej fazowo oprócz wspomnianego generatora zawiera detektor fazy, filtr dolnoprzepustowy oraz dzielnik czestotliwosci o zmiennym stopniu podzialu.Generator przestrajany napieciem zawiera zestaw przelaczanych elementów reaktancyjnych, reali¬ zowanych jako przelaczane indukcyjnosci lub pojemnosci, które sluza do zgrubnego ustalania zadanego zakresu czestotliwosci. Dokladne dostrojenie do wybranej czestotliwosci nastepuje w wyniku pracy ukladu petli stabilnej fazowo. Opisany wyzej uklad generatora jest przedstawiony w niemieckim opisie wylozeniowym nr 2550 174.Istota wynalazku. Istota wynalazku jest to, ze pomiedzy detektorem fazy i generatorem przestrajanym napieciem wlaczonyjest uklad zmiany krotnosci, posiadajacy dwa zaciski wejsciowe a mianowicie jeden zacisk do podlaczenia zewnetrznego napiecia sterujacego i drugi zacisk do polaczenia z wyjsciem detektora fazy. Kazdy zacisk wejsciowy polaczony jest poprzez oddzielny rezystor z wejsciem odwracajacym wzmacniacza operacyjnego. Wejscie to polaczone jest ponadto z wyjsciem wzmacniacza poprzez rezystor do którego podlaczonyjest równolegle rezystor zpolaczo¬ nym szeregowo kondensatorem. Wejscie nieodwracajace wzmacniacza polaczone jest poprzez rezystor z masa ukladu.Zaleta ukladu wedlug wynalazku jest mozliwosc otrzymywania zjednej czestotliwosci wzorco¬ wej róznych czestotliwosci bedacych jej wielokrotnoscia lub podwielokrotnoscia przy czym wyboru stopnia krotnosci dokonuje sie przez zmiane zewnetrznego napiecia sterujacego. Uklad umozliwia równiez otrzymywanie z róznych czestotliwosci wzorcowych jednej czestotliwosci usta¬ lonej przez zewnetrzne napiecie sterujace, która jest wielokrotnoscia lub podwielokrotnoscia czestotliwosci wejsciowych. Uzyskane przebiegi wyjsciowe z ukladu maja stabilna faze nawet gdy sygnal wejsciowy jest zaklócony, a stopien zmniejszenia fluktuacji fazy sygnalu wejsciowego zalezy od parametrów ukladu petli fazowej. Uklad wedlug wynalazku moze byc stosowany w ukladach analogowych jak i cyfrowych.2 126554 Objasnienie rysunku. Przedmiot wynalazku zostal odtworzony schematycznie w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat blokowy ukladu do dzielenia i powielania czestotliwosci przebiegów elektrycznych, a fig. 2 schemat ideowy ukladu zmiany krotnosci.Przyklad wykonania. Uklad do dzielenia i powielania czestotliwosci przebiegów elektrycznych zawiera detektor fazy 1, którego wyjscie polaczonejest zjednym wejsciem ukladu zmiany krotnosci 2, którego drugie wejscie jest zakonczone zaciskiem U napiecia sterujacego. Uklad ten 2 jest podlaczony do generatora przestrajanego napieciem 3, którego wyjscie podlaczone jest do zacisku wyjsciowego Wy ukladu. Wyjscie generatora 3 polaczonejest równiez z drugim wejsciem detektora 1. Uklad zmiany krotnosci 2 zawiera wzmacniacz operacyjny W, którego wejscie odwracajace — polaczone jest z wyjsciem wzmacniacza W poprzez rezystor n, do którego równolegle podlaczony jest rezystor n z szeregowo wlaczonym kondensatorem C. Ponadto wejscie odwracajace — laczone jest przez rezystor n do wyjscia detektora fazy 1 oraz poprzez rezystor ta polaczonejest z zaciskiem U zewnetrznego napiecia sterujacego. Wejscie nieodwracajace + wzmacniacza operacyjnego W polaczone jest poprzez rezystor rs z masa ukladu.Do wejscia We detektora fazy 1 przyklada sie przebieg wejsciowy o czestotliwosci fi, a do drugiego wejscia detektora 1 przyklada sie przebieg wyjsciowy o czestotliwosci U. W przypadku gdy stopien podzialu N równy jest jednosci, lub stopien powielania N' równy jest jednosci, czestotliwosci fi i ii przebiegów przykladanych do wejsc detektora fazy 1 sa sobie równe. Przebieg Ui otrzymywany w stanie ustalonym, na wyjsciu detektora fazy 1 jest miara róznicy faz miedzy przebiegami o czestotliwosciach fi i ii. Przebieg ui z wyjscia detektora fazy 1 podawany jest do jednego wejscia ukladu zmiany krotnosci 2. Do zacisku U ukladu zmiany krotnosci 2 przyklada sie napiecie stale, które po dodaniu z przebiegiem ui z detektora 1 i odfiltrowaniu w ukladzie zmiany krotnosci 2 wytwarza na jego wyjsciu taki przebieg u i sterujacy generator przestrajany napieciem 3, ze na wyjsciu Wy pojawi sie przebieg o czestotliwosci U równej czestotliwosci fi przebiegu wejscio¬ wego, dostarczonego do wejscia We detektora fazy 1. Jesli stopien podzialu N lub stopien powiela¬ nia N' sa rózne od jednosci, to róznica w stosunku do przypadku opisanego powyzej polega na tym, ze na wyjsciu detektora fazy 1 powstaje przebieg u i bedacy wynikiem porównania dwóch przebie¬ gów o czestotliwosciach fi i li, podawanych do wejsc detektora 1 takich, ze jedna z tych czestotli¬ wosci jest calkowita wielokrotnoscia drugiej. Dla spelnienia tego warunku nalezy tak wybrac zewnetrzne napiecie sterujace przykladane do zacisku U ukladu zmiany krotnosci 2, aby wypad¬ kowe napiecie U2 powstajace na jego wyjsciu, sterujace generator przestrajany napieciem 3, wymu¬ szalo powstawanie przebiegu o czestotliwosci f2 = fi/N lub f2 = fioN\ Synchronizacja w omawianym ukladzie moze byc równiez osiagnieta przy zmianie czestotliwosci fi przebiegu poda¬ wanego do wejscia We detektora fazy 1 podczas gdy czestotliwosc ii przebiegu generatora przestra¬ janego napieciem 3 bedzie ustalona za pomoca zewnetrznego napiecia sterujacego, dostarczonego do zacisku U ukladu zmiany krotnosci 2.Podobnie jak poprzednio musi byc jednak zachowany warunek calkowitej wielokrotnosci czestotliwosci fi przebiegu wejsciowego i czestotliwosci ii przebiegu wyjsciowego.Zastosowanie wynalazku. Uklad wedlug wynalazku znajduje zastosowanie szczególnie do uzyskiwania stabilnego fazowo przebiegu ze zródel o róznych czestotliwosciach lub jednego zródla o ustalonej czestotliwosci, którego przebieg wyjsciowy ulega fluktuacji fazy i w ukladach analogo¬ wych oraz cyfrowych, gdy zachodzi koniecznosc dzielenia i powielania czestotliwosci przebiegów elektrycznych z mozliwoscia latwej zmiany krotnosci. Uklad wedlug wynalazku znalazl zastosowa¬ nie zwlaszacza w mierniku fluktuacji fazy.Zastrzezenia patentowe 1. Uklad do dzielenia i powielania czestotliwosci przebiegów elektrycznych zawierajacy detektor fazy i generator przestrajany napieciem, którego wyjscie polaczone jest z drugim wejsciem detektora fazy, znamienny tym, ze pomiedzy detektorem fazy (1) i generatorem przestrajanym napieciem (3) wlaczony jest uklad zmiany krotnosci (2) z zaciskiem (U) zewnetrznego napiecia sterujacego.126554 3 2. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze uklad zmiany krotnosci (2) zawiera wzmacniacz operacyjny (W), którego wejscie odwracajace (-) polaczone jest poprzez rezystor (ta) z zaciskiem (U) zewnetrznego napiecia sterujacego poprzez rezystor (n) z zaciskiem wyjsciowym detektora fazy (1), a ponadto wejscie odwracajace (-) polaczonejest z wyjsciem wzmacniacza (W) poprzez rezystor (ri) do którego podlaczony jest równolegle rezystor (r2) z szeregowo wlaczonym kondensatorem (C) natomiast wejscie nieodwracajace (+) wzmacniacza (W) polaczone jest poprzez rezystor (rs) z masa ukladu.Tigl Ui K 4=3- —o n92 PL