Przedmiotem wynalazku jest pompa zebata hydrauliczna wyposazona we wzdlu¬ znie przesuwane korpusy lozysk z kompensacja luzów czolowych przeznaczona zwlaszcza do zasi¬ lania ukladów hydraulicznych.Stan techniki. W znanych rozwiazaniach pomp zebatych o wzdluznie przesuwanych korpusach lo¬ zysk, kompensacje luzów czolowych kól zebatych uzyskuje sie przez przylozenie cisnienia do okre¬ slonej pod wzgledem wielkosci i ksztaltu po¬ wierzchni na korpusach lozysk przez co powstaje odpowiedni docisk.Wielkosc i ksztalt tej powierzchni sa tak dobra¬ ne, aby wystepowal równomierny docisk czola korpusu lozyska do powierzchni bocznej wienców kól zebatych.Równomiernosc docisku zalezy takze od rozkladu cisnienia w szczelinie wzdluz luku na obwodach kól zebatych, poczawszy od krawedzi otworu ssacego az do krawedzi otworu tloczacego, przy czym ten roz¬ klad cisnienia zmienia sie wraz ze zmiana wielkosci szczeliny miedzy otworami w korpusie pompy i srednica wierzcholkowa kól zebatych.Wielkosc tej szczeliny kazdorazowo zalezy od zbiegu tolerancji wykonania poszczególnych czesci pompy.Kazda zmiana rozkladu cisnienia powoduje zmia¬ ny docisku wzdluznie przesuwanych korpusów lo¬ zysk do powierzchni bocznych wienców kól zeba¬ tych, co utrudnia wlasciwy dobór wielkosci i kszta- 10 15 20 25 30 ltu powierzchni do której jest przylozone cisnienie.Znane sa tez rozwiazania w których ksztalt po¬ wierzchni przylozenia cisnienia jest wyznaczony przez dwie uszczelki pierscieniowe umieszczone stycznie zewnetrznymi srednicami na powierz¬ chniach korpusów lozysk, co jednak okazalo sie niekorzystne ze wzgledu na spowodowane wy¬ miarami geometrycznymi ograniczenie mozliwosci przesuniecia tych pierscieni wzgledem osi obrotu kól zejbatych celem uzyskania równomiernego do¬ cisku na Bocznych powierzchniach wienców kól ze¬ batych.W tych rozwiazaniach konstrukcyjnych nie¬ równomierny i niepowtarzalny docisk czól korpu¬ sów lozysk do bocznych powierzchni wienców kól zebatych powoduje zacieranie pomp, a tym sa¬ mym znaczne zmniejszenie zywotnosci pomp.Istota wynalazku. Celem wynalazku jest opra¬ cowanie prostej konstrukcji pompy zebatej, w któ¬ rej nie wystepuja te niedogodnosci, a która przy wysokich cisnieniach tloczenia zachowuje powta¬ rzalnosc docisków niezalezna od zbiegu tolerancji wykonania czesci.Zostalo to osiagniete, wedlug wynalazku, w ten sposób, ze na wkladkach, od strony czola kól ze¬ batych, przy zewnetrznych obrzezach wykonano lukowe wybrania, których poczatek jest umiesz¬ czony w odleglosci jednej do dwóch podzialek kola zebatego od krawedzi otworu ssania, a które lacza sie z otworem tloczenia, przy czym powierzchnia 126 344126 344 poprzecznego przekroju tych wybran wynosi 0,05 ^ do 0,10 wartosci kwadratu modulu zebów. Wpro¬ wadzenie lukowych wybran na wkladkach spowo¬ dowalo, ze na wiekszej czesci obwodu kola zeba¬ tego cisnienie jest stale, zas zmienny rozklad cis¬ nienia wystepuje tylko na niewielkiej czesci obwo¬ du w zakresie jednej do dwóch podzialek kola ze¬ batego w miejscu gdzie nie ma wybran.Równoczesnie zastosowano uszczelki wyznacza¬ jace powierzchnie przylozenia cisnienia w postaci dwóch czesciowo nakladajacych sie na siebie pier¬ scieni:, których srednice podzialowe wyznaczaja dwa okregi styczne w miejscu polaczenia pierscie¬ ni, przez co osiagnieto, ze odleglosc srodków pier¬ scieni jest równa srednicy tych okregów i jest mniejsza od odleglosci obu osi obrotu kól zebatych.Zaleta takiego rozwiazania konstrukcji pompy jest uzyskanie równomiernego docisku Wkladki do czolowej powierzchni wienca kola zebatego i uzy¬ skanie stabilnosci pomp niezaleznie od zbiegu to¬ lerancji czesci skladowych pomp, co calkowicie eliminuje zacieranie sie pomp i znacznie zwieksza zywotnosc.Objasnienia figur rysunku. Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym figura 1 przedstawia pompe w przekroju wzdluz osi pionowej, figura 2 — przekrój poprzeczny wzdluz czól kól zebatych, figura 3 — przekrój poprzeczny wzdluz pokrywy, figura 4 — widok uszczelki1 z polaczonych dwóch pierscieni, figura 5 — przekrój poprzeczny uszczel¬ ki.Przyklad wykonania wynalazku. Pompa zebata hydrauliczna, wedlug wynalazku, sklada sie .z korpusu 1 w którym sa wykonane dwa wza¬ jemnie przenikajace sie otwory tworzace robocze komory pompy, w których sa osadzone ikola zebate 2 i 3 i wkladki oporowe 4 stanowiace lozyska czo¬ lowe wienców kól zebatych 2 i 3 oraz z obejm 5, w których sa ulozyskowane czopy kól zebatych 2 i 3. Poza tym w korpusie 1 znajduja sie otwory." wlotowy 6 i wylotowy 7 oraz otwór 8 doprowadza¬ jacy ciecz pod cisnieniem z otworu wylotowego 7 15 20 25 35 40 tloczacej strony pompy do komory kompensacji 9 poprzez wybranie 10 w pokrywie 11.Otwór 12 wykonany w korpusie 1 odprowadza przecieki wewnetrzne z przestrzeni lozyskowych 13 przez otwory 14 i 16 do otworu wlotowego 6 po ssacej stronie pompy.W pokrywie 11 znajduja sie pierscieniowe ro¬ wki 17, w których jest umieszczona uszczelka 18 ograniczajaca powierzchnie przylozenia cisnienia cieczy wywolujacego docisk obejm 5 i znajduja sie pierscienie 19 zabezpieczajace uszczelke 18 przed zniszczeniem oraz w rowkach sa umieszczone uszczelki 20 i 21 uszczelniajace polaczenie kor¬ pusu 1 i pokrywy 11. Na wkladkach oporowych 4 sa wykonane lukowe wybrania 15 ograniczajace strefy zmiennego rozkladu cisnienia oraz rowki 23, które w przestrzeni miedzyzebnej nie dopuszczaja do wzrostu cisnienia po stronie tloczacej i obni¬ zenia cisnienia po stronie ssacej.Zastrzezenia patentowe 1. Pompa zebata hydrauliczna z kompensacja osiowych luzów czolowych, zawierajaca wkladki uszczelniajace i ograniczajace komore tloczenia oraz przylegajaca do nich co najjmniej jedna pare wzdluznie przesuwanych korpusów lozysk, do któ¬ rych jest przylozone cisnienie wywolujace docisk wkladek i kompensacje luzów, znamienna tym, ze zawiera wkladki (4) oporowe, w których od strony czola przy zewnetrznych obrzezach kól zebatych sa wykonane lukowe wybrania (15), których poczatek jest umieszczony w odleglosci jednej do dwóch po¬ dzialek kola zebatego od krawedzi otworu ssania, a które lacza sie z otworem tloczenia (7), przy czym powierzchnia poprzecznego przekroju tych wybran 15 wynosi 0,05 do 0y10 wartosci kwadratu modulu zebów. 2. Pompa wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze pole przylozenia cisnienia jest wyznaczone przez uszczelke 18 wykonana w postaci dwóch czesciowo nakladajacych sie na siebie pierscieni, których srednice podzialowe wyznaczaja dwa okregi sty¬ czne w miejscu polaczenia.Fig. /lit 344 L M M \L \ji \L M Z ii ® M Fig. 2 Fig. 3 FigA Fig, 5 PL