Przedmiotem wynalazku jest uklad do samoczynnego ograniczania pradu rozruchu trójfazo¬ wych silników asynchronicznych klatkowych stosowany w silnikach zasilanych za posrednictwem sterownika tyrystorowego i przeznaczony zwlaszcza do ograniczania pradu rozruchu przy ponow¬ nym zalaczeniu napiecia zasilania.Znany ze stosowania uklad ograniczania pradu rozruchu silników asynchronicznych klatko¬ wych stanowia dlawiki, które sa wlaczone szeregowo w obwód zasilania silnika. Stosowanie dlawików jest mozliwe przy stosunkowo malym momencie rozruchowym, a wiec ma ograniczony zakres zastosowan. Podstawowa wada stosowania dlawików jest fakt, ze im bardziej ograniczaja one poczatkowe natezenie pradu rozruchowego, tym mniejszajest wartosc momentu napedowego silnika. Ponadto dlawiki powoduja obnizenie wypadkowego wspólczynnika mocy, co ma wplyw na gospodarke moca bierna, oraz uniemozliwiaja ograniczenie pradu przy zmiennych warunkach rozruchu silnika. Dodatkowa niedogodnoscia jest koniecznosc kazdorazowego doboru parame¬ trów dlawików do pradu rozruchowego poszczególnych silników co praktycznie uniemozliwia stosowanie dlawików do ograniczania pradu rozruchowego grupy silników.Wynalazek dotyczy ukladu do samoczynnego ograniczania pradu rozruchu trójfazowych silników asynchronicznych klatkowych, które sa zasilane poprzez sterownik tyrystorowy. Istota wynalazku polega na zbudowaniu ukladu w postaci czlonu iloczynu logicznego, na którego wejscia sa podawane sygnaly wyjsciowe czlonu kontroli symetrii napiec zasilajacych silniki oraz czlonu zalaczajacego uklad. Wyjscie czlonu iloczynu logicznego jest polaczone ze sterujacym wejsciem czlonu zawierajacego szeregowy obwód RC, a wyjscie tego czlonu jest polaczone korzystnie poprzez wzmacniacz progowy, z wyzwalajaco-sterujacym czlonem sterownika tyrystorowego.W tak zbudowanym ukladzie prad rozruchu silników narasta od zera lub od z góry narzuconej wartosci do wartosci odpowiadajacej pelnemu napieciu zasilania, a po wylaczeniu ukladu gwaltow¬ nie zanika, przy czym uruchomienie silnika jest wówczas niemozliwe, w przypadku zasilania silników poprzez sterownik tyrystorowy zbocznikowany stycznikiem. Uklad wedlug wynalazku2 126232 jest dodatkowo wyposazony w czlon sumy logicznej, wlaczony miedzy czlon iloczynu logicznego a czlon zawierajacy szeregowy obwód RC, a ponadto zawiera czlon opózniajacy wlaczony miedzy wyjscie czlonu iloczynu logicznego a czlon wykonawczy sterujacy stycznikiem bocznikujacym sterownik tyrystorowy. Czlon zawierajacy szeregowy obwód RC ma wówczas dodatkowe wejscie sterujace, które jest polaczone z wyjsciem czlonu iloczynu logicznego, natomiast na drugie wejscie czlonu sumy logicznej jest podawane napiecie z jednego z przewodów zasilajacych silnik. W ukladzie takim prad rozruchu silników narasta od zera lub od z góry narzuconej wartosci do wartosci odpowiadajacej pelnemu napieciu zasilania, a po wylaczeniu ukladu stopniowo zanika wraz ze zmniejszaniem sie napiecia na wyjsciu sterownika tyrystorowego.Uklad wedlug wynalazku umozliwia ograniczenie pradu rozruchu i dobór czasu rozruchu silników bez zmian wartosci momentu napedowego i wspólczynnika mocy.Przedmiot wynalazku jest objasniony w przykladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat blokowy ukladu do ograniczania pradu rozruchu silników asynchronicznych klatkowych zasilanych poprzez trójfazowy sterownik tyrystorowy, a fig. 2 — schemat blokowy ukladu do ograniczania pradu rozruchu silników asynchronicznych klatkowych zasilanych poprzez trójfazowy sterownik tyrystorowy zbocznikowany stycznikiem.Przyklad I. Uklad wedlug wynalazku przedstawiony na fig. 1 zawiera czlon 1 iloczynu logicznego, na którego jedno wejsciejest podawany sygnal wyjsciowy z zalaczajacego czlonu 2, a na drugie wejscie — sygnal wyjsciowy czlonu 3 kontroli symetrii napiec zasilajacych tyrystorowy sterownik 4, którego wyjsciowe napiecia U zasilaja silnik lub grupe silników. Wyjscie czlonu 1 iloczynu logicznego jest polaczone ze sterujacym wejsciem czlonu 5 zawierajacego szeregowy obwód RC, natomiast wyjscie tego czlonu 5 jest polaczone poprzez progowy wzmacniacz 6 z wyzwalajaco-sterujacym czlonem 7 sterownika 4. Czlon 5 jest wykonany w postaci szeregowego obwodu skladajacego sie z rezystora i kondensatora, które zasilane sa napieciem pomocniczym Up, przy czym równolegle z kondensatorem jest wlaczony klucz tranzystorowy sterowany sygnalem wyjsciowym czlonu 1 iloczynu logicznego, oraz wzmacniacz, którego wyjscie stanowi wyjscie czlonu 5.Po zalaczeniu czlonu 2 i przy istniejacej symetrii napiec doprowadzanych do wejscia sterow¬ nika 4, na wyjsciu czlonu 1 iloczynu logicznego pojawia sie sygnal powodujacy otwarcie klucza tranzystorowego czlonu 5, w wyniku czego kondensator czólnu 5 jest ladowany. Napiecie z kondensatora jest podawane na progowy wzmacniacz 6, którego próg zadzialania okresla zadana, poczatkowa wartosc kata przewodzenia sterownika 4. W przypadku braku progowego wzmacnia¬ cza 6, poczatkowa wartosc tego kata wynosi zero. Liniowy wzrost napiecia na kondensatorze czlonu 5 powoduje ciagly wzrost kata przewodzenia sterownika 4, az do uzyskania pelnego napiecia U na jego wyjsciu. W wyniku tego prad rozruchowy silnika rosnie w sposób ciagly do wartosci maksymalnej. Czas rozruchu silnika równy jest czasowi trwania cyklu pracy czlonu 5 z obwodem RC. Kasowanie tego czlonu 5 odbywa sie przez wylaczenie zalaczajacego ukladu czlonu 2, co odbywa sie recznie lub automatycznie. Przy braku symetrii napiec zasilajacych lub po wylaczeniu ukladu, na wyjsciu czlonu 1 iloczynu logicznego sygnal nie pojawia sie. Klucz tranzysto¬ rowy w czlonie 5 pozostaje zamkniety, uruchomienie silnika jest wówczas niemozliwe.Przyklad II. Uklad wedlug wynalazku przedstawiony na fig. 2 zawiera czlon 1 iloczynu logicznego, którego jedno wejscie jest polaczone z czlonem 2 zalaczajacym uklad, a drugie — z czlonem 3 kontroli symetrii napiec zasilajacych tyrystortowy sterownik 4, który jest zboczniko¬ wany stycznikiem 8. Wyjscie czlonu 1 iloczynu logicznego jest polaczone zjednym wejsciem czlonu 9 sumy logicznej, a drugie wejscie tego czlonu 9 jest polaczone z jednym z przewodów zasilajacych silnik lub grupe silników wyjsciowym napieciem U sterownika 4. Wyjscie czlonu 9 sumy logicznej jest polaczone ze sterujacym wejsciem czlonu 5 zawierajacego szeregowy obwód RC, a drugie sterujace wejscie tego czlonu 5 jest polaczone z wyjsciem czlonu 1 iloczynu logicznego. Szeregowy obwód RC czlonu 5 jest zasilany pomocniczym napieciem Up poprzez klucz tranzystorowy stero¬ wany sygnalem wyjsciowym czlonu 1 iloczynu logicznego. Kondensator czlonu 5 jest zboczniko¬ wany drugim kluczem tranzystorowym, który jest sterowany sygnalem wyjsciowym czlonu 9 sumy logicznej. Wyjscie czlonu 5 jest polaczone z wyzwalajaco-sterujacym czlonem 7 sterownika 4.Uklad ma ponadto opózniajacy czlon 10, którego wejscie jest polaczone z wyjsciem czlonu 1 iloczynu logicznego, a wyjscie — z wejsciem wykonawczego czlonu 11, sterujacego stycznikiem 8.126232 3 Po zalaczeniu czlonu 2 i przy istniejacej symetrii napiec zasilajacych sterownik 4, na wyjsciu czlonu 1 iloczynu logicznego pojawia sie sygnal, który jest podawany na czlon 9 sumy logicznej oraz na wejscie opózniajacego czlonu 10. Sygnal wyjsciowy czlonu 9 sumy logicznej powoduje otwarcie klucza tranzystorowego bocznikujacego kondensator czlonu 5, a sygnal wyjsciowy czlonu 1 iloczynu logicznego powoduje zamkniecie drugiego klucza czlonu 5. W wyniku tego kondensator czlonu 5 jest ladowany, powodujac stopniowe zwiekszanie kata wysterowania sterownika 4, od wartosci zero do wartosci maksymalnej.W momencie osiagniecia wartosci maksymalnej kata przewodzenia, opózniajacy czlon 10 podaje sygnal na wykonawczy czlon 11, który zamyka obwód zasilania cewki stycznika 8, powodu¬ jac jego zalaczenie. Na drugie wejscie czlonu 9 sumy logicznej jest wówczas podawany sygnal z wyjscia sterownika 4, co zapewnia utrzymywanie klucza zwierajacego kondensator czlonu 5 w stanie otwartym, po wylaczeniu zalaczajacego czlonu 2. W stanie wylaczenia czlonu 2 lub przy braku symetrii napiec zasilajacych sterownik 4, zanika sygnal na wyjsciu czlonu 1 iloczynu logicznego, a wraz z tym klucz sluzacy do doprowadzania pomocniczego napiecia Up w czlonie 5 zostaje otwarty i stycznik 8 zostaje odwzbudzony.Kondensator czlonu 5 rozladowuje sie, w wyniku czego nastepuje stopniowe zmniejszanie kata przewodzenia sterownika 4 do zera, co objawia sie stopniowym zanikiem do zera napiecia wyjsciowego U sterownika 4. Zanika wówczas sygnal na wyjsciu czlonu 9 sumy logicznej i klucz tranzystorowy zwiera kondensator czlonu 5, doprowadza¬ jac uklad do stanu wyjsciowego.Zastrzezenia patentowe 1. Uklad do samoczynnego ograniczania pradu rozruchu trójfazowych silników asynchroni¬ cznych klatkowych, zasilanych poprzez sterownik tyrystorowy, znamienny tym, ze stanowi go czlon (1) iloczynu logicznego, którego jedno wejscie jest polaczone z wyjsciem czlonu (3) kontroli symetrii napiec zasilajacych silniki, a drugie wejscie jest polaczone z wyjsciem czlonu (2) zalaczaja¬ cego uklad, natomiast wyjscie czlonu (1) iloczynu logicznego jest polaczone ze sterujacym wejsciem czlonu (5) zawierajacego szeregowy obwód RC, przy czym wyjscie tego czlonu (5) jest polaczone z wyzwalajaco-sterujacym czlonem (7) tyrystorowego sterownika (4). 2. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze miedzy czlonem (5) zawierajacym szeregowy obwód RC a wyzwalajaco-sterujacym czlonem (7) jest wlaczony progowy wzmacniacz (6). 3. Uklad wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, ze jest dodatkowo wyposazony w czlon (9) sumy logicznej, wlaczony miedzy wyjscie czlonu (1) iloczynu logicznego a sterujace wejscie czlonu (5) zawierajacego szeregowy obwód RC, oraz zawiera opózniajacy czlon (10), którego wejscie jest polaczone z wyjsciem czlonu (1) iloczynu logicznego, natomiast wyjscie opózniajacego czlonu (10) jest polaczone z wykonawczym czlonem (11) sterujacym stycznikiem (8) bocznikujacym tyrysto¬ rowy sterownik (4), przy czym drugie wejscie czlonu (9) sumy logicznej jest polaczone z jednym z przewodów zasilajacych silnik, a czlon (5) zawierajacy szeregowo obwód RC ma dodatkowe wejscie sterujace polaczone z wyjsciem czlonu (1) iloczynu logicznego.126232 A B C N O © 3 2 LJ.I ! «¦! <$<$ 4 7 r M ffiH r figi A B C N fig. 2 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 100 zl PL