Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie rozmagnesowujace z pojedyncza cewka, zwlaszcza dla kineskopu kolorowego wyposazonego w ekran magnetyczny.Wyswietlanie obrazu telewizji kolorowej dokonywane jest czesto przy pomocy kineskopów z maska cieniowa. W takich kineskopach kilka wiazek elektronów kierowanych jest z nieznacznie rózniacych sie punktów poczatkowych w kierunku ekranu pokrytego luminoforami. Luminofory zgrupowane sa w triady czy grupy trójkowe, których kazdy element promieniuje swiatlo o róznej barwie podstawowej, gdy zostaje pobudzony wiazka elektronów. Kazdy element triady reaguje tylko na jedna z tych kilku wiazek elektronów, co nastepuje dzieki masce cieniowej. Maska cieniowa jest cienkim przewodzacym ekranem z wielka liczba otworów usytuowanych dokladnie wzgledem kazdej triady barwnych luminoforów. Maska cieniowa umozliwia w sposób idealny to, ze luminofor o poszczególnej barwiejest naswietlany tylko przez wiazke elektronów wychodzaca z poszczególnego miejsca. W ten sposób w przypadku trzech wiazek elektronów wychodzacych z nieznacznie rózniacych sie punktów, kazdy luminofor barwny triady jest czysty, to znaczy jest zaswietlony tylko jedna wiazka elektronów, a stopniowanie barwy moze byc osiagniete przez odpowiednie sterowanie zródlem elektronów.Znane kineskopy kolorowe sa czule na wplyw ziemskiego pola magnetycznego. Pole magnety¬ czne przenikajace kineskop odchyla wiazki elektronów od ich wyznaczonych torów, co ma ten skutek, jak gdyby zródlo wiazek elektronów dochodzacych do maski cieniowej zmienialopolozenie w sposób zalezny od ukierunkowania kineskopu w stosunku do ziemskiego pola magnetycznego, psujac przez to czystosc barw. Znane próby skorygowania tego zjawiska polegaly na zastosowaniu cewek neutralizujacych pole, jak to zostalo przedstawione w opisie patentowym Stanów Zjedno¬ czonych Ameryki nr 2 921226 wydanym 12 stycznia 1960 r. W ukladzie neutralizacji pola prad staly przeplywa przez jedna lub wiecej cewek rozmieszczonych wokól kineskopu w taki sposób, by zrównowazyc do zera lub zneutralizowac ziemskie pole magnetyczne. Wymaga to przeprowadze¬ nia regulacji przez eksperta i zastosowania ponownej regulacji, jesli telewizor zostaje przemie¬ szczony w inne miejsce.Inny sposób rozwiazania problemu korekcjiczystosci kolorów,wynikajacego z oddzialywania pola magnetycznego, polega na zastosowaniu ekranów magnetycznych. W tym przypadku ekran w ksztalcie stozka scietego otacza obszar, przez który przebiega wiazka elektronów przed dotarciem2 126 142 do maski cieniowej ekranu. Dzieki temu, ze ekran jest wykonany z materialu odzm czajacego sie duza przenikalnoscia magnetyczna, zostaje wyeliminowany wplyw zewnetrznego ;o!a magnety¬ cznego na wiazki elektronów. Stwierdzono jednakze, ze ekran magnetyczny wykona.iy z materialu odznaczajacego sie duza przenikliwoscia magnetyczna moze magnetyzowac sie i pr/ez to wplywac na czystosc kolorów. Zostaly opracowane uklady rozmagnesowujace przeznaczor/j do rozmagne- sowywania ekranu i maski cieniowej. Rozmagnesowanie osiaga sie przez przepuszczanie pradu przemiennego o duzej wartosci poczatkowej przez jedna lub wiecej cewek rozmieszczonych wokól maski cieniowej i ekranu magnetycznego, jak przedstawiono w opisie patentowym Stanów Zjedno¬ czonych Ameryki nr 2962621 wydanym 29 listopada 1960 r. Wartosc pradu przemiennego jest nastepnie stopniowo zmniejszana do zera i ekran oraz maska cieniowa zostaja rozmagnesowane.Cewka usytuowana dokola obwodu maski cieniowej ma tendencje do wytwarzania stosunkowo slabego pola magnetycznego w poblizu srodka maski cieniowej i ekranu. Skuteczne rozmagneso¬ wanie za pomoca takiej cewki wymaga wiec zastosowania pradów, które moga byc nadmiernie duze.W celu zwiekszenia strumienia magnetycznego przechodzacego przez ekran magnetyczny i przez ekran kineskopu bez wystepowania nadmiernych pradów w cewce, stosuje sie takie uklady, jak te, które sa przedstawione w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3322998 wydanym 30 maja 1967 r. oraz w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3 872 347 wydanym 18 marca 1975 r. W ukladach tych para cewek rozmieszczona jest symetrycznie w kineskopie, przy czym kazda cewka ma czesc usytuowana wzdluz obwodu maski cieniowej i czesc wydluzona w kierunku szyjki kineskopu. Uklady z dwiema cewkami wytwarzaja pole magnety¬ czne, którego linie sil sa poprzeczne wzgledem wzdluznej osi kineskopu. Takie rozwiazanie polegajace na zastosowaniu pary cewek, wytwarzajacych prostopadle do osi pole magnetyczne zapewnia skuteczne rozmagnesowanie. Jednakze dwie cewki wymagaja dodatkowego, w porówna¬ niu z cewka pojedyncza, nakladu pracy na ich montaz, a ich polaczenie wzajemne moze byc powodem niewlasciwego podlaczenia do obwodu. Co wiecej, uklad z dwiema cewkami wymaga, aby byl zastosowany przewód o wiekszej dlugosci niz uklad z jedna cewka, a poza tym moze on reagowac na pole cewki wytwarzaniem pradów, które znieksztalcaja czystosc barw.Cewka moze byc zasilana w ukladzie wykorzystujacym termistory, co przedstawiono w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 4024429 wydanym 17 maja 1977 r.Korzystne jest dysponowanie ukladem rozmagnesowujacym, zawierajacym pojedyncza cewke wymagajaca zuzycia stosunkowo malej ilosci przewodu, który to uklad odznacza sie zdolnoscia rozmagnesowywania faktycznie równa zdolnosci rozmagnesowywania ukladu z dwiema cewkami, a oprócz tego prostota i zuzyciem malej ilosci przewodu.Wedlug wynalazku pojedyncza cewka rozmagnesowujaca otacza czesc stozkowa banki. Os cewki rozmagnesowujacej jest nachylona wzgledem osi czesci stozkowej banki tak, ze pierwsze ramie cewki rozmagnesujacej posiadajacej ksztalt zblizony do trójkata przylega do obszaru banki w poblizu czesci konca o wiekszej srednicy ekranu magntycznego.Drugie ramie cewki usytuowane diametralnie wzgledem pierwszego ramienia przylega do obszaru banki w poblizu czesci o mniejszej srednicy konca ekranu magnetycznego i jest bardziej odlegle od osi czesci stozkowej banki niz stykajace sie obrzeze otworu na koncu o mniejszej srednicy ekranu magnetycznego. Urzadzenie zawiera tez uklad do zasilania pradem zmiennym cewki rozmagnesowujacej.Pierwsze ramie cewki przylega do obszaru banki w poblizu górnej czesci konca o wiekszej srednicy ekranu magnetycznego i drugie ramie cewki lezy w poblizu obszaru banki sasiedniego wzgledem dolnej czesci konca o mniejszej srednicy ekranu magnetycznego.Czesc stozkowa banki kineskopu ma ksztalt stozka scietego i ekran magnetyczny ma ksztalt stozka scietego.Czesc stozkowa banki kineskopu i ekran magnetyczny maja ksztalt ostroslupa scietego i maska cieniowa jest prostokatna.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. la i Ib przedstawiaja kineskop z ukladem rozmagnesowujacym wedlug wynalazku, w rzutach perspektywicznych, fig. 2a i 2b — urzadzenia z fig. la i Ib w widokach od tylu i bocznym, fig. 3 — kineskop z fig. la-2b w przekroju poprzecznym fig. 4b — rozklad pola magnetycznego utworzone-126142 3 go przez uklad wedlug wynalazku, fig. 4a i 4c — rozklad pola magnetycznego utworzonego przez znane uklady oraz fig. 5 — schemat blokowy urzadzenia rozmagnesowujacego w odbiorniku telewizyjnym.Na figurze la i 1 b kineskop 10 zawiera banke skladajaca sie z trzech zasadniczych czesci. Czesc stozkowa 12a banki w ksztalcie scietego stozka lub piramidy jest polaczona od strony mniejszej srednicy z czescia szyjkowa 12b. Splaszczona plyta czolowa 12c jest polaczona z czescia stozkowa 12a od strony wiekszej srednicy. Podstwka 14 na koncu czesci szyjkowej 12b, odleglym od czesci stozkowej 12a. ma wtyki, za pomoca których dokonywane sa polaczenia z zespolem wyrzutni elektronowej 340 zamocowanym w czesci szyjkowej 12b. Element 16 sluzacy do przylaczania wysokiego napiecia, czyli anoda, usytuowany jest na powierzchni czesci stozkowej 12a. Cewka rozmagnesowujaca 20 umieszczona jest na powierzchni zewnetrznej banki. Cewka rozmagnesowu- jaca 20 ma ksztalt nieco zaokraglonego trójkata. Jedno ramie 20a cewki rozmagnesowujacej 20 przylega do obrzeza zlacza plyty czolowej 12c i czesci stozkowej 12a. Dwa inne ramiona 20b i 20c cewki 20 zbiegaja sie ku sobie, tworzac zaokraglony wierzcholek trójkata w miejscu polaczenia czesci stozkowej 12a z czescia szyjkowa 12b. Cewka rozmagnesowujaca 20 ma dwa wyprowadzenia 22 przeznaczone do podlaczenia do zródla pradu o regulowanej amplitudzie.Figury 2a i 2b przedstawiaja urzadzenie z fig. la i fig. Ib w widokach od tylu i z boku. Widok od tylu (fig. 2a) przedstawia zarys czesci stozkowej 212a banki oraz czesci szyjkowej 212b banki.Jak widac, zarys czesci stozkowej 212a od strony jej wiekszej srednicy ma ksztalt prostokata o zaokraglonych narozach, natomiast zarys czesci stozkowej 212b ma ksztalt okragly.Takabudowa kineskopu ulatwia montaz cewek odchylajacych i innych elementów usytuowanych na szyjce kineskopu. Pozostale oznaczenia odpowiadaja oznaczeniom z fig. la i Ib, przy czym dodano do nich na poczatku cyfre 2.Przekrój wzdluzny kineskopu 10 na fig.3 pokazuje ekran luminoforowy 330 nalozony na wewnetrzna powierzchnie plyty czolowej 12c banki. Masa cieniowa 332jest zamocowana w poblizu ekranu luminotbrowego 330 za pomoca wsporników mocujacych 334 i 336. Wsporniki mocujace 334 i 336 podtrzymuja takze ekran magnetyczny 338 utworzony z materialu przenikalnegomagne¬ tycznie. Ekran magnetyczny 338 ma ksztalt stozka scietego, podobny do ksztaltu czesci stozkowej 12a banki kineskopu 10. Ekran magnetyczny 338 tak od strony wiekszej srednicy jak od stron mniejszej srednicy jest otwarty, co zapewnia przejscie jednego lub wiekszej liczby wiazek elektro¬ nów w kierunku od zespolu wyrzutni elektronowej 340 zamocowanego w czesci szyjkowej 12bdo ekranu luminotbrowego 330.Na figurze 4a jest pokazane pole magnetyczne wytwarzane przez cewke rozmagnesowujaca zamontowana symetrycznie wzgledem osi kineskopu w przekroju poprzecznym. W trakcie badan takiego ukladu ustalono, ze wartosc indukcji magnetycznej potrzebna do rozmagnesowania w srodku 12b ekranu wynosi 0,2 • lO"^ w przypadku zastosowania cewki wytwarzajacej pole o indukcji magnetycznej maksymalnej 20* 10~4T. Indukcja magnetyczna pola rozmagnesowujacego w punktach na obwodzie ekranu magnetycznego 338 od strony wiekszej i mniejszej sredicy wynosi od 0,3-10^doÓ,6-l W przeciwienstwie do tego rozwiazania uklad wedlug wynalazku stosuje sie jako rdzen magnetyczny nie tylko ekran magnetyczny 338 i wytwarza pole magnetyczne o takim rozkladzie, jaki jest pokazany na fig. 4b. Srodek ekranu znajduje sie w obszarze o wiekszej indukcji magnety¬ cznej. Przy zastosowaniu cewki rozmagnesowujacej wytwarzajacej pole o takiej samej maksymal¬ nej indukcji magnetycznej jak na fig. 4a, indukcja magnetyczna w srodkuekranu wynosi 0,5 * 10~4T, co wynosi prawie dwukrotnie wiecej niz w znanych ukladach. Odpowiadajaca temu indukcja magnetyczna w punktach przy koncu wejsciowym ekranu magnetycznego 338 wynosi 7,5 - lO"^ od strony blizszej cewce, 1 • lO"^ w punktach najbardziej oddalonych od cewki i 4 • lO"^ w pozosta¬ lych punktach. Indukcja magnetyczna, wykorzystywana do rozmagnesowywania ekranu magnety¬ cznego jest o wiele wieksza w ukladzie wedlug wynalazku niz w ukladzie z fig. 4a, gdy cewki maja te sama liczbe amperozwojów.Na figurze 4c jest przedstawiony rozklad pola magnetycznego uzyskiwanego w przypadku zastosowania ukladu z dwiema cewkami, takiego jak uklad Norleya i Matsushimy. W ukladzie z fig.4c wspólne dzialanie pary cewek powoduje wytworzenie strumienia pola magnetycznego poprzecznego do osi kineskopu w obszarze ekranu magnetycznego 338. W poblizu plyty czolowej i4 126 142 przy koncu lampy, gdzie znajduje sie maska cieniowa, linie pola magnetycznego sa równolegle do maski cieniowej i w czesci srodkowej maski cieniowej pole magnetyczne jest jednorodne. Rozma¬ gnesowanie uzyskiwane przy zastosowaniu ukladu wedlug wynalazku jest zasadniczo równowazne rozmagnesowaniu uzyskiwanemu przy zastosowaniu ukladu z dwiema cewkami z fig. 4c pod tym wzgledem, ze zapewnia rozmagnesowanie wewnetrznego ekranu magnetycznego, jak równiez zespolu ramy i maski.Uklad wedlug wynalazku jest mniej kosztowny przez to, ze wymaga mniejszego zuzycia przewodów, niz znane dotychczas rozwiazania. Jest on równiez latwiejszy w montazu niz znane dotychczas zespoly rozmagnesowujace, gdyz nie zachodzi tu obawa niewlasciwego jego podlaczenia.Na figurze 5 jest przedstawiony uklad, za pomoca którego cewka rozmagnesowujaca jest zasilana pradem przemiennym o poczatkowo duzej amplitudzie, malejacej stopniowo do ampli¬ tudy zerowej. Na fig. 5 czesc odbiornika telewizyjnego zawiera wtyk 510 dostosowany do podlacze¬ nia do sieci zasilajacej pradu przemiennego. Wylacznik 512 i bezpiecznik 514 lacza siec zasilajaca z uzwojeniem pierwotnym 516a transformatora mocy 516. Uzwojenie wtórne 516b transformatora mocy 516 wytwarza prad przemienny, który jest wykorzystywany przez zasilacz mocy 518 do zasilania reszty odbiornika telewizyjnego 520. Siec pradu przemiennego jest sprzezona takze przez termistor 530 z wyprowadzeniami 222 cewki 220. Termistor 530 ma dodatnia charakterystyke temperaturowa, tak ze rezystancja termistora jest mala przy temperaturze pokojowej i wzrasta wraz ze wzrostem temperatury.W temperaturze pokojowej rezystancja termistora 530 jest mala. Wówczas gdy wlacznik 512 zostaje zamkniety w celu podlaczenia zasilania do odbiornika, moc doprowadzana jest przez transformator 516 do zasilacza mocy 518 w celu zasilania odbiornika. W tym samym czasie napiecie przemienne doprowadzone jest do polaczenia szeregowego termistora 530 i cewki 220.Poniewaz rezystancja termistorajest poczatkowo mala, przez cewke 220 plynie wzglednie duzy prad przemienny. Przeplyw pradu przez termistor 530 powoduje jego nagrzanie i wzrost jego rezystancji. Zwiekszajaca sie rezystancja zmniejsza przeplyw pradu i czesciowo kompensuje zredu¬ kowana moc wydzielana w termistorze przy zmniejszonym pradzie. Temperatura termistora wzrasta nadal, powodujac gwaltowne zmniejszenie pradu do malej wartosci granicznej, gdy rezystancja termistora osiaga maksimium.Chociaz uklad tu opisany wykorzystuje wewnetrzny ekran magnetyczny, dla fachowców jest jasne, ze zasady wynalazku stosuje sie tak samo do kineskopu wyposazonego w ekran zewnetrzny.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie rozmagnesowujace z pojedyncza cewka, zwlaszcza dla kineskopu kolorowego zawierajaca banke posiadajaca czesc stozkowa, plyte czolowa przylegla do konca czesci stozkowej, który to koniec ma wieksza srednice oraz czesc szyjkowa wspólosiowa z czescia stozkowa i dolaczona do konca czesci stozkowej, który to koniec ma mniejsza srednice, a takze maske cieniowa zawarta w bance w poblizu plyty czolowej oraz zespól wyrzutni elektronowej zawarty w czesci szyjkowej banki, przy czym kineskop zawiera ponadto stozkowy ekran magnetyczny zawarty w bance i lezacy w poblizu fragmentu czesci stozkowej banki, znamienne tym, ze pojedyn¬ cza cewka rozmagnesowujaca (20) otacza czesc stozkowa (12a) banki, os cewki rozmagnesowujacej (20) jest nachylona wzgledem osi czesci stozkowej banki tak, ze pierwsze ramie (20a) cewki rozma¬ gnesowujacej (20) posiadajacej ksztalt zblizony do trójkata przylega do obszaru banki w poblizu czesci konca o wiekszej srednicy ekranu magnetycznego (338) i drugie ramie (20b, 20c) cewki (20) usytuowane diametralnie wzgledem pierwszego ramienia (20a) przylega do obszaru banki w poblizu czesci o mniejszej srednicy konca ekranu magnetycznego i jest bardziej odlegle od osi czesci stozkowej (12a) banki niz stykajace sie obrzeze otworu na koncu o mniejszej srednicy ekranu magnetycznego (338) oraz urzadzenie zawiera uklad do zasilania pradem zmiennym cewki rozmagnesowujacej (20). 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze pierwsze ramie (20a) cewki (20) przylega do obszaru banki w poblizu górnej czesci konca o wiekszej srednicy ekranu magnetycznego (338) i126142 5 A drugie ramie (20b) cewki (20) lezy w poblizu obszaru banki sasiedniego wzgledem dolnej czesci konca o mniejszej srednicy ekranu magnetycznego (338). 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, albo 2, znamienne tym, ze czesc stozkowa (12a) banki kine¬ skopu (10) ma ksztalt stozka scietego i ekran magnetyczny (338) ma ksztalt stozka scietego. 4. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, albo 2, znamienne tym, ze czesc stozkowa (12a) banki kine¬ skopu (10) i ekran magnetyczny (338) maja ksztalt ostroslupa scietego i maska cieniowa jest prostokatna. PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL