Przedmiotem wynalazku jest tranzystorowy przekaznik czasowy, przeznaczony do pracy w ukladach auto¬ matyki przemyslowej, zwlaszcza w ukladach sterowania dozowników wagowych.Znane sa i produkowane w kraju tranzystorowe przekazniki czasowe typu RTX—10 dzialajace na zasadzie ladowania kondensatora, posiadajace oddzielny zasilacz, skladajacy sie z prostownika, filtra i stabilizatora. Po¬ nadto znany przekaznik zawiera uklad regulaqi, uklad stalej czasowej, uklad progowy oraz uklad generacyjno- wzmacniajacy. Regulacje opóznien czasów zadzialania przeprowadza sie za pomoca zmian napiecia stabilizowa¬ nego i jest to mozliwe w szerokim zakresie czasowym.Inny znany uklad przekaznika czasowego, dzialajacy na zasadzie rozladowania kondensatora, zasilanyjest bezposrednio napieciem stalym niestabilizowanym i sklada sie z kondensatora, styku sterujacego w polozeniu spoczynkowym i rezystora polaczonych ze soba szeregowo, przy czym kondensator jest zbocznikowany przekaz¬ nikiem wykonawczym, w polozeniu roboczym styku sterujacego. Zakres czasowy opóznien uzyskiwanych z ta¬ kiego przekaznika jest bardzo waski, a górne wartosci mozliwych do uzyskania opóznien wynosza do kilkuset milisekund.Celem wynalazku jest opracowanie takiego tranzystorowego przekaznika czasowego bezposrednio zasilane¬ go napieciem wyprostowanym, niefiltrowanym i niestabilizowanym, który by posiadal mozliwosc plynnej regu¬ lacji czasu trwania generowanego impulsu w szerokim zakresie oraz pozwalal na uzyskiwanie duzych czasów trwania impulsu.Rozwiazanie wedlug wynalazku polega na tym, ze przekaznik jest bezposrednio zasilany napieciem pulsuja¬ cym, wyprostowanym w ukladzie dwupolówkowym. Obwód ladowania kondensatora zlozony jest z szeregowo polaczonych rezystora, diody wlaczonej w kierunku przewodzenia oraz styku sterujacego w polozeniu spoczyn¬ kowym. Natomiast obwód rozladowania kondensatora, zlozony jest z rezystancji wejsciowej tranzystora, pola¬ czonej szeregowo z rezystorem bazy i równolegle z rezystorem regulowanym bocznikujacym kondensator w po¬ lozeniu roboczym styku sterujacego. W kolektorze tranzystora umieszczonyjest przekaznik wykonawczy.Rozwiazanie wedlug wynalazku pozwala na znaczne wydluzenie czasu generowanego impulsu oraz mozli¬ wosc plynnej regulacji tego czasu, przy zasilaniu napieciem wyprostowanym, o dowolnym ksztalcie, pulsujacym,2 126044 pobieranym bezposrednio z ukladu zasilania maszyny, bez potrzeby stosowania dodatkowo filtra i stabilizatora.Ponadto rozwiazanie charakteryzuje sie duza niezawodnoscia, i ze wzgledu na prostote ukladu pozwala na latwy montaz.Wynalazek zostanie blizej objasniony na przykladzie wykonania przedstawionym na rysunku, który jest schematem ideowym ukladu przekaznika tranzystorowego.Kolektor tranzystora T polaczony jest poprzez przekaznik P wykonawczy, z dodatnim biegunem napiecia zasilania Uz wyprostowanego w ukladzie dwupolówkowym, a emiter polaczony jest galwanicznie z ujemnym biegunem napiecia zasilania Uz. Pomiedzy baza tranzystora T a zestykiem sterujacym Z w polozeniu 2 obwodu ladowania kondensatora C, który jest bocznikowany rezystorem Rz regulowanym, umieszczony jest rezystor Rl szeregowy. Rezystor R3 obwodu ladowania kondensatora C polaczony jest z jednej strony z plusem napiecia zasilania Uz. a z drugiej poprzez diode D i zestyk sterujacy Z w polozeniu 1, z kondensatorem C, który jest polaczony z minusem napiecia zasilania Uz. Dzialanie ukladu jest nastepujace: w polozeniu 1 styku sterujacego Z, kondensator C ladowany jest w obwodzie zlozonym z rezystora R3, ograniczajacego prad ladowania, i diody D polaczonej w kierunku przewodzenia. Taki uklad pozwala na naladowanie kondensatora do stalej wartosci napiecia równej co do wielkosci wartosci szczytowej napiecia zasilajacego. W polozeniu 2 roboczym styku sterujacego Z kondensator C rozladowuje sie ze stala czasowa r = C • Rr gdzie C — pojemnosc kondensatora C a, /Rl+rwe/-R2 Rr= , gdzie Rl — rezystancja rezystora Rl, rwe — rezystancja wejsciowa tranzystora T, R2 — Rl 5 rwe + R2 rezystancja rezystora regulowanego R2. Dolaczenie kondensatora C do obwodu bazy tranzystora T powoduje przeplyw pradu w obwodzie kolektora i zadzialanie przekaznikaP.Zastosowanie rezystora R2 regulowanego w obwodzie bazy zapewnia plynna regulacje stalej czasowej rozladowania kondensatora C, a w zwiazku z tym plynna regulacje czasu trwania impulsu generowanego, czyli czasu trzymania przekaznika P, w calym zakresie nastaw czasowych.Zastrzezenie patentowe Tranzystorowy przekaznik czasowy, zasilany z niestabilizowanego zródla napiecia, zawierajacy przekaznik wykonawczy, kondensator i rezystor, znamienny tym, ze zasilany jest bezposrednio wyprostowanym w ukladzie dwupolówkowym napieciem (Uz) pulsujacym, przy czym obwód ladowania kondensatora (C) zlozo¬ ny jest z szeregowo polaczonych rezystora (R3), diody (D) wlaczonej w kierunku przewodzenia, oraz styku (Z) sterujacego w polozeniu (1) spoczynkowym, a obwód rozladowania kondensatora (C) zlozony jest z rezystancji (rwe) wejsciowej tranzystora (T), polaczonej szeregowo z rezystorem (Rl) bazy i równolegle z rezystorem (R2) regulowanym, bocznikujacym kondensator (C) w polozeniu (2) roboczym styku sterujacego (Z), zas w kolekto¬ rze tranzystora (T) umieszczonyjest przekaznik (P) wykonawczy. ? o- E] p - o- ¦» Tm& Pracownia Poligraficzna UPPRL. Naklad 100 egz.Ona 100 zl PL