Przedmiotem wynalazku jest wysokonapieciowy izo¬ lator napowietrzny z tworzyw sztucznych przeznaczony jako izolator wiszacy lub ciegno poprzecznika izola¬ cyjnego linii napowietrznych.Znane izolatory napowietrzne z tworzyw sztucznych wykonywane sa na bazie rdzenia — preta z wlókna ciaglego ze szkla bezalkalicznego nasyconego lepiszczem organicznym, zazwyczaj zywica epoksydowa oraz ota¬ czajacej pret szczelnie oslony z tworzywa izolacyjnego termo lub chemoutwardzalnego.Z druków ogloszeniowych RFN nr 1 490 529 i 1 515 766 znane sa izolatory z tworzyw sztucznych o rdzeniu szklo-epoksydowym, których oslona odlewana jest ze sztywnego termoutwardzalnego lanego tworzywa epo¬ ksydowego, bezposrednio na rdzeniu umieszczonym w formie. Cecha charakterystyczna tego rozwiazania jest przewaznie rózna rozszerzalnosc liniowa materialów preta i oslony oraz rózny modul ich elastycznosci.Z tego wzgledu przy obciazeniu mechanicznym rdzenia zwykle peka bezposrednie polaczenie preta z oslona.Miejscowe pekniecia rozwijaja sie pod wplywem zmian temperatury otoczenia co prowadzi do przebicia elek¬ trycznego wzdluz szczeliny.Z opisu patentowego RFN nr 2 044 179 znany jest izolator z tworzywa sztucznego skladajacy sie z preta szklo-epoksydowego zamocowanego z obu stron w oku¬ ciach metalowych, na którym umieszczony jest poje¬ dynczo szereg elastycznych kloszy z elastomeru siliko¬ nowego. Rozwiazanie to charakteryzuje sie pracochlon¬ na technologia wykonywania.Z polskiego opisu patentowego nr 91353 znany jest napowietrzny izolator pretowy wysokiego napiecia przeznaczony zwlaszcza do przewodu jezdnego elektry¬ cznej sieci trakcyjnej. Na rdzen z zaprasowanymi na 5 obu koncach okuciami metalowymi nalozona jest rurowa sztywna oslona izolacyjna, zas miedzy rdzeniem a oslona utworzona jest pierscieniowa szczelina, wy¬ pelniona dylatacyjna pasta tiksotropowa. Umieszczone w tulejowych czesciach okuc konce oslony maja sciete 10 krawedzie w plaszczyznach równoleglych do wewne¬ trznych powierzchni okuc, w których sa wykonane rowki z osadzonymi w nich uszczelkami, przytrzymy¬ wanymi pierscieniami zamykajacymi, uszczelnionymi dodatkowo warstwa dylatacyjna pasty tiksotropowej. 15 W rozwiazaniu tym istnieje mozliwosc, szczególnie w izolatorach najwyzszych napiec, wyciskania pasty silikonowej w przypadku zestarzenia sie uszczelek badz ich wad lub wad ich montazr, co decydujaco wplywa na pogorszenie wytrzymalosci elektrycznej 20 izolatora.Ponadto przy wykonywaniu izolatorów na napiecia powyzej 110 kV proces technologiczny prawidlowego wypelnienia szczeliny pasta tiksotropowa staje sie uciazliwy, przez co utrudnia sie proces wytwarzania izolatorów na wyzsze napiecia.Przedmiotem wynalazku jest wysokonapieciowy izo¬ lator napowietrzny z tworzyw sztucznych, zbudowany z preta wykonanego z bezalkalicznego ciaglego wlókna 30 szklanego nasyconego zywica epoksydowa, zakonczo- 25 124 909124 909 3 nego metalowymi okuciami oiaz z oslony umieszczonej na precie, wykonanej z tworzywa sztywnego.Istota wynalazku polega na tym, ze tulejowe zakon¬ czenia okuc zacisnietych na precie maja na powierzchni szereg rowków, natomiast oslona umieszczona jest na precie posrednio na dylatacyjnej tulei z tworzywa ela¬ stycznego, uksztaltowanej z kazdego konca w postaci profilowanego pierscienia ulokowanego z dystansem w stosunku do konca okucia, które wraz z rowkami objete jest oslonowa tuleja, obejmujaca zarazem kolnierz, wykonana z tworzywa elastycznego. Powierzchnia preta i zakonczenia okuc pod oslonowa tuleja pokryte sa warstwa srodka^adhezyjnego. Zewnetrzna powierz¬ chnia dylatacyjna3™ei pod oslona moze byc takze pokryta warstwa srodka adhezyjnego.Izolator wedlug .wynalazku charakteryzuje sie ko¬ rzystnym polaczeniem preta szklano-epoksydowego z oslona za posrednictwem dylatacyjnej tulei, która poddaje sie i dopasowuje do wydluzen preta, dzieki czemu izolator ze sztywna oslona wykazuje przy prze¬ widzianym obciazeniu mechanicznym i zmianach tem¬ peratury otoczenia trwalosc i odpornosc na uszkodzenia.Polaczenie oslony z pretem i okuciem zapewnia calko¬ wita szczelnosc wnetrza izolatora, bez koniecznosci uzywania dodatkowych srodków uszczelniajacych jak np. pasta tiksotropowa stosowana w jednym ze znanych izolatorów.Oslonowa tuleja jako odrebny element ulatwia tech¬ nologie wytwarzania izolatora, zwlaszcza w aspekcie uszczelnienia form przy odlewaniu wtryskowym. Izo¬ lator ten nadaje sie szczególnie do pracy w warunkach, gdzie dzialaja sily rozciagajace. Z tego powodu jest on szczególnie przydatny do stosowania jako izolator liniowy wiszacy wysokiego napiecia lub jako ciegno poprzecznika czy innej konstrukcji izolacyjnej, zwlaszcza w mocowaniu przegubowym, co odciaza go od wszelkich sil zginajacych.Przedmiot wynalazku przedstawiony jest w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia izolator czesciowo w widoku z boku a czesciowo w prze¬ kroju wzdluznym, zas fig. 2 fragment izolatora W prze¬ kroju wzdluznym.Przykladowe rozwiazanie zgodnie z wynalazkiem przedstawia sie nastepujaco. Na precie 1 wykonanym z bezalkalicznego wlókna szklanego nasyconego zywica epoksydowa zacisniete sa z obu stron tulejowe okucia 2 wykonane z zeliwa bialego, zakonczonego uchem 3.Konce tulejowych czesci okuc 2 maja na zewnetrznej powierzchni obwodowo wykonane rowki 4. Na precie 1 odlana jest dyslatacyjna tuleja 5 z kauczuku silikono¬ wego, zakonczona z kazdej strony schodkbwo profilo¬ wanym pierscieniem 6. Pierscien 6 jest umieszczony w dobranej odleglosci od czolowej powierczhni konca tulejowej czesci okucia 2. Na dylatacyjnej tulei 5 odlana 4 jest sztywna oslona 7 z lanego tworzywa epoksydowego.Okucie 2 wraz z rowkami 4 oraz pierscien 6*obejmuje szczelnie oslonowa tuleja 8 wykonana z kauczuku silikonowego, chemicznie polaczona z dylatacyjna tuleja 5 5. Zewnetrzna powierzchnia dylatacyjnej tulei 5 pod oslona 7, powierzchnia preta 1 pod tulejami 5 i 8 oraz zakonczenia okuc 2 pod oslonowa tuleja 8 pokryte sa warstwa 9 srodka adhezyjnego z grupy alkóksysilanów.Izolator wedlug wynalazku wytwarza sie w sposób 10 nastepujacy. Przyciety na gotowo pret 1 powleka sie warstwa 9 srodka adhezyjnego, pozostawiajac niepo- kryte zakonczenia na z góry ustalonej dlugosci. Na czesc powleczona preta 1 naklada sie dylatacyjna tuleje 5 ze schodkowo profilowanymi pierscieniami 6 na obu 15 koncach i jej zewnetrzna powierzchnie pokrywa sie warstwa 9 srodka adhezyjnego: Na pret 1 z tuleja 5 naklada sie dzielona forme i wykorzystuje profilowane pierscienie 6 do jej uszczelnienia — odlewa znana sztywna oslone 7 z lanego tworzywa epoksydowego. Nastepnie 20 nasuwa sie na konce preta 1 tulejowe zakonczenia okuc 2, pozostawiajac dystans pomiedzy nimi a piers¬ cieniami 6 w granicach okolo 10 mm, po czym zapraso- wuje sie okucia 2 na precie 1 z sila 100—120 ton. Z kolei tulejowe zakonczenia okuc 2 wraz z rowkami 4 oraz 25 czesc preta 1 pomiedzy nimi a pierscieniami 6 pokrywa sie warstwa 9 srodka adhezyjnego i naklada dzielona forme obejmujaca konce okuc 2 i pierscienie 6 zarazem, a nastepnie odlewa w niej z obu stron kolejno oslonowe tuleje 8 z kauczuku silikonowego. Pomiedzy kolnierzem 30 6 a oslonowa tuleja 8 tworzy sie polaczenie chemiczne.Zastrzezenia patentowe 1. Wysokonapieciowy izolator napowietrzny z two¬ rzyw sztucznych, zbudowany z preta wykonanego 35 z bezalkalicznego ciaglego wlókna szklanego nasyconego zywica epoksydowa, zakonczonego metalowymi oku¬ ciami oraz z oslony umieszczonej na precie, wykonanej z tworzywa sztywnego, znamienny tym, ze tule^ jowe zakonczenia okuc (2) zacisnietych na precie (1) 40 maja na zewnetrznej powierzchni szereg rowków (4), natomiast oslona (7) umieszczona jest na precie (1) posrednio na dylatacyjnej tulei (5) z tworzywa elasty¬ cznego, uksztaltowanej z kazdego konca w postaci profilowanego pierscienia (6) ulokowanego z dystan- 45 sem w stosunku do konca okucia (2), które wraz z row¬ kami (4) objete jest oslonowa tuleja (8), obejmujaca zarazem pierscien (6), wykonana z tworzywa elastycz¬ nego, natomiast powierzchnia preta (1) i zakonczenia okuc (2) pod oslonowa tuleja (8) pokryte sa warstwa 50 (9) srodka adhezyjnego. 2. Wysokonapieciowy izolator wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zewnetrzna powierzchnia dyla¬ tacyjna tulei (5) jest pokryta pod oslona (7) warstwa (9) srodka adhezyjnego.124 909 Fig. 1.124 909 Fig. 2.LDD Z-d 2, z. 612/1400/84/39, n. 90 + 20 egz.Cena 100 zl PL