Znane sa juz obrotowe wytwornice pa¬ ry, skladajace sie z jednego lufo 'kilku wi¬ rujacych zbiorników, czesciowo wypelnio¬ nych" woda, umieszczonych w paleniskach i obliczanych na bardzo wysokie cisnienie pary, mp. okolo 100 atmosfer, W ustro¬ jach podobnych okolicznoscia jest nader doniosla moznosc budowania zbiorników o srednicy mozliwie najwiekszej. Im wieksza jejst jednak srednica, tern bardziej powiek¬ sza sie grubosc scianek, co jednak powodu¬ je wieksze naprezenia wywolywane cieplem.Z tego wlasnie wjzigledu srednicy .zewnetrz¬ nej nie mozna powiekszac ponad 300 do 350 mm, przy cisnieniu 100 atm. Wobec tego w palenisku potrzeba umieszczac sto¬ sunkowo wielka ilosc wirujacych zbiorni¬ ków, jezeli jednostkowa wytwórczosc pa¬ ry ma byc duza.Wedlug wynalazku niedogodnosc te u- suwa opisana ponizej nowa budtowa kotla, który oklada sie z pewnej ilosci rur, ulozo¬ nych w palenisku naokolo wspólnej osi.Rury zamocowane sa koncami w komorach pierscieniowych, zasilanych woda wpro¬ wadzana nastepnie do rur wytwarzajacych pare, gdy rury te przy obrocie wytworni¬ cy pary opuszczaja sie ponizej pewnego, zgóry okreslonego poziomu wody w komo¬ rach. Para wytworzona w rurach odplywa do pierscieniowatych zbiorników konco¬ wych, a stad przechodzi, ewentualnie przez przegrzewacz, do punktu odbiorczego.Skoro rury opuszcza sie poriizej slupaWody o okreslonej wysokosci, to wyplywa¬ jaca z nich para musi pokonac opór slupów wodnych,, zawartyah* W piersci-einiowatych zbiornikach koncowych, przyczepi oczywi¬ scie i doplyw wody do ruj* doznaje prze^ szkody ze strony opuszczajacej je pary.Wskutek tego calkowite wzniesienie wody w pierscieniowatych zbiornikach konco¬ wych nie stanowi efektywnej wysokosci cisnienia. Wynalazek niniejszy pozwala równiez usunac i te niedogodnosc w ten mianowicie sposób, ze pare z irur kotlowych odprowadza sie przez laczace sie z niemi mjniejsze rurki tak, aby wodfl n&efeofó ru¬ rek tych mogla bez przeszkód naplywac do rur kotlowych, a para z rur kotlowych mogla równiez bez trudnosci odplywac i skutkiem tego calkowite wysokosci slupów wodnych w zbiornikach koncowych beda stanowily czynne wysokosci cisnienia dlja wprowadzania wody zasilajacej do rur kp*- tlowych.Rysundk przedstawia rozmaite odmia¬ ny wynalazku.Fig. 1 i 2 wyobrazaja przekrój podluz¬ ny oraz poprzeczny wytwornicy pary, zbu¬ dowanej w mysl wynalazku; fig. 3 — prze¬ krój podluzny komory koncowej, przedsta¬ wionej na fig. 1; fig, 4 i 5 — przekroje podluzny i poprzeczny kim?) odmiany wy¬ nalazku; fig. 6 — przekrój podluzny je¬ szcze ljinej odmiany wytwornicy wedlug fig, 4; fig. 7 — schemat wytwornicy pary, wykpnaneij w imysl wynalazku, a zaopa* trzonej W przyrzady do powiekszenia sil regulujacych; fig. 8 — odmiane wytworni¬ cy wedlug fig, 7 i fig. 9 — czesc tejze w przekroju.Wedlug fig. 14 2 wytwornica pary skla¬ da sie z pewtnej ilosci rur kotlowych 1° o stosunkowo niewielkiej srednicy, ulozo¬ nych naokolo Wspólnej osi obrotu. Rysu¬ nek przedstawia taka spólisrdkowa grupe rur. Oczywiscie jednak mozna zbudowac kociol rpwniez A Wieksza iloscia rur lub gru|p rur, umieszczonych spólsrodkowo.Snop rur inaczej „wirnik" miesci sie W pa¬ lenisku, a ponad nim mozna w -sposób zna¬ ny umj«pcic przegrzewacz pary oraz pod¬ grzewacz wedy, w którym podlega ona podgrzewaniu spalinami, uchodzacemi z wirnika az do ippnktu wrzenia, odpowiada¬ jacego cisnieniu pary. W tym istanie para plynie rura 2a, przez wydrazony czop osi 3 a i rury rozdzielcze 4a do zbiornika 5a , z którego woda rozdziela sie stosownie do obiegu w rurach1a , gdzie pdbywa aie pa¬ rowanie i ewentualnie przedwstepne pod¬ grzewanie wody zasilajacej. Para wytwo¬ rzona w rurach 1* plynie do zbiornika pierscieniowego 6* i dalej przez czesc rur wirnikowych la i rury 4a do czopa 3aa skad rura 7a odplywa na miejsce zuzycia.Rury wirnikowe la posiadaja w miejscach umocowania zwezenie o srednicy mniej¬ szej, niz pozostale; w zaglebieniach po¬ wstajacych w ten sposób w rurach V\ znaj¬ duje sie wskutek tego zawsze pewna ilosc wody. A zatem przy kazdymi obrocie wir¬ nika Wo4a wykonywa w rurach la odpo¬ wiedni ruch wzgledny, wobec czego rury te ulegaja stale skutecznemu chlodzeniu.Wirnik obraca sie w sposób znany, np. za- pomoca pasa, nalozonego na kolo 8".Wyjasnienie odmian przedstawionych na fig, 3 do 9 da sie najlepiej uskutecznic przez opis sposobu ich dzialaiHfti zjyAa&ZGza. ze w ramach wynalazku mieszcza sie roz¬ maite inne odmiany nieprzedstawione na rysunku.Wedlug fig. 3 — woda fcasilajapa, e- wentualmie podgrz^n^ jplynfe rura srodko- wa 2, najwlasciwiej ni&rwhoma i bieglna- cemi promieniowo rurami 9 do ipiersci«nip^ wego zbiornika W, z którego dostaje /sie nastepnie do poszczególnych rur kotlo¬ wych, czyli wirnikowych 6, w momentach, gdy rury te przy obrocie wytwornicy opu¬ szcza sie ponizej jpoziojmi' wody* zazna¬ czonego na rysunku {w najfltwi&zej rwze 9), Para wytworzona w iwach 6 uchodzi mniejicizemi rurami.//, ummzc&ynemi CW — 2 —trahtie w rurach wirnikowych i 'wchodz*- cenii wewnatrz? tychze rur na pewna dlu¬ gosc. Ruriri/J biegna przez zbiornik/0i u- chodza do wydrazonego czopa osiowego /4, otaczajacego srodkowa rure zasilajaca 2, 2 której wode mozna odprowadza* do przegrzewacza lub da miejaca jef zazycia; zamiast odprowadzania pary z tego *am#- go konca mr wirnikowych 6, przez który doplywa woda zasilajaca, mozna oczywi¬ scie odplyw pary umiescic na koric^ prze¬ ciwleglym, zaopatrujac kotfce w pierScie- niowaty zbiornik oraz *wydrazony czop o- siowy, W otkniaarie przedstawionej im fig. 4 i 5 woda zasilajaca plynie kanalem l i ru¬ ra 2 do komory 3, akad rurami 4 dostaje *ie do zbiornika 5, osadzonego wrasz ze sno¬ pem rer wim-feowycih 6 W lozyskach 7 i otrzymujacego rach obrotowy, np, zapo- moca napedu pasowego 8, Zbiornik 5 na¬ pelnia sie czesciowo woda i zasila rurami promieniowemi 9 zbiornik kontowy 10, ktdry ja podczas obrotu wytwornicy pary dzieli w taki sarn sposdb, jak to opisano powyzej, pomiedzy wytwarzajace pare ru¬ ry $, Jezeli ilosc rur 9 rówtna sie ilosci rur wmm&owych 6, to komore 10 mozna wyko¬ nac równiez bez Wydrazenia pierscienio¬ wego, zastepujac Je masywnym pierscie¬ niem, w którym nalezy nastepnie wywier¬ ci* otwory o tym samym kierunku osi, go i rur 6 fifig, 5). W otwory ie wprowadza sie nastepnie tury 9 i innotcowuje w nich.Jak wynika z fig, 4, rury 9 powinny u- ehodzic de komory 10 tub do otworów, wedfag fig. 5, aby rury 6 podczas obrotu wytwornicy nie byly nigdy calkowisie zbawlosne wody, Jezeli podczas obrotu do¬ stanie isie do far 6 wiecej wody, niz w tym czasie moze sie zamienic w paref to mad-' miar fejt odchodzi zpowroiem przez rury 9 do zbiornika srodkowego 5, skoro tylko ujscia rur tych wydostana sie sponad po¬ ziom wody w 1ymze, Rtfry 9 uchodza do zbiornika 5 w efeaewney ot&egKoSci od we¬ wnetrznej powierzchni Jego, bfegna preeto promieniowo i wchodza na pewna dlugosc do wew^trz zbiornika.Wytwornica .pary ze zbiornikiem 5 i stiop&fo rur 6 o&adzoaa Jestf na jednym kofieu w lozysku grzebieriiaatent 20, wobec czego w tem' msejis*to nie moze sSe ona prfces**wa£ w kiertmto* wzdfrfz mit drugi jej koniec okadzony jest w lozysku 7 ptz&- sttwnie w kierunku oai. Lozysko 20 mozna oczywiscie zastapic lozyskiem kulkowem.Szprychy 21 osadzona &a na szcpie 23 zbiornika 5 i Baopatrzone *ta obwodze w glowice 22, w których .spoczywaja prze¬ kuwane wzidlttz osi rury &. Umozliwia to swobodne mzisfeerza^ie sie rur 6 w kiefatn- ku Osiowym wskutek ogrzewania, niena¬ leznie od wydluzania sie 'Zbiornika 5, Para wytworzona w rurach 6 plynie rurami 11 do komory 12 i dalej otworami 13 Ao rur 14 l kanatem 15 do miejsca zu¬ zycia. Rura 14 nie bierze udziahrurPro¬ tach wytwornicy pary, lecz spoczywa jed¬ nym swoim koncem w sciana Na drugim koncu, prowadzacym 'do kana¬ lu /5, rura 14 spoczywa w dlawnky 16, która nie pozwala wodizie z fcanate / wci¬ snac sie do kanalu 15 i zmieszac aie tam¬ ze z para. Pokrywa dlawiliby ta titrzymufe zapomoca tules okienkowej 19 szczawo 16 na mielcu, a j ednoczesnie soisLa szcze¬ liwo /7, które uszczelnia nazeWnatrz pare w kanale 15. Rura 14 schodzi przeciw¬ leglym koncem «do zbiornika 5, aby mozna bylo odprowadzic takze tttfaj wytworzona pare.Równiez i w tej odmianie mozria pare z rur 6 odprowadzic na stronia przeciwle¬ glej rurami, odpowiadajacemi rUroro 11, ptzet wydrazony czop. W tym przypadku nalezaloby Jednak Zastosowac dlawnke dodatkowa, której, wedlug sposobu wy¬ konania przedJstawkmego na rysuaku, u- ^ niknieto.I Zmieniony uklad rur doprowadzaja¬ cych wode i odprowadzajacych pare dorur — 3 —wirnikowych 6 i z rur tych przedstawiony jest na fig. 6. Wedlug tej figury rury 24 i 25 ®a wprowadzone jedna^ w druga. Jezeli rury te dostana sie pod powierzchnie wo¬ dy, to bedzie ona poczatkowo plynela ru¬ rami miniejiszemi 26 do 24, a stad do rur 6.Para z tych ostatnich plynie wówczas do pierscieniowej przestrzeni posredniej po¬ miedzy rurami, 24 i 25 i musi przytem prze¬ zwyciezac jedynie opór slupa wodnego, znajdujacego sie ponad rura 25, Wskutek czego para dla Wszelkich praktycznych ce¬ lów ma 'swobodne ujscie do przestrzeni parowej (nadwodnej) w 'zbiorniku 5. Gdy rury 6, przy obrocie wytwornicy, wydo¬ stana teie ponad powierzchnie wody w zbiorniku 5, to nadmiar wody odplynie zpowrotem do zbiornika 5 przez pierscie¬ niowa przestrzen posrednia pomiedzy ru¬ rami 24 i 25, a para odejdzie rurami 24.Mozna oczywiscie umiescic rury równiez i w sposób inny, (przyczem istota wynalazku polega na takim ich ukladzie, !by doplyw wody do rur 6 i odplyw z nich pary mo¬ gly sie odbywac bez przeszkody.Glówne zadanie zbiornika 5 polega na utworzeniu zapasu wodnego belem regulo¬ wania ilosci wody doprowadzanej do wy¬ twornicy zaleznie od polozenia poziomu wody w tym zbiorniku, Aby na woddwska- zie, umieszczonym poza wytwornica pary, mozna bylo stwierdzic ilosc wody w zbior¬ niku, zastosowano rure 27, przeprowadzo¬ na wewnatrz rury parowej 14, zagieta we¬ wnatrz zbiornika 5 ku dolowi i prowadza¬ ca ponad poziom wody o ile moznosci, jak najdalej. Druigi koniec rury 27 przechodzi przez szczeliwo 17 i pokrywe 18 i laczy sie z przestrzenia wodna 'wodowskazu (nie- przedstawionego na rysunku), którego przestrzen parowa komunikuje isie rura z kanalem parowym 15, dzieki czemu moz¬ na odczytac stan wody w zbiorniku 15. Wo¬ bec niedajacego sie uniknac oporu przy przeplywie pary przez rury 14, który to opór zmienia sie zaleznie od ilosci prze¬ plywajacej pary, cisnienie pary w zbiorni¬ ku 5 jest o tyle wyzsze od cisnienia fcary w kanale 15, w miejscu przylaczenia rury, prowadzacej do wodowskazu, o ile odpo¬ wiada to szybkosci |przy wlocie pary do rury rJ4 i oporom tarcia w tej ostatniej.Wodow&kaz wskazywalby zatem] wyzszy wodostan w zbiorniku 5, niz jest w rzeczy¬ wistosci. Dla zapobiezenia tym falszywym wskazaniom sluzy umieszczona na drugim koncu zbiornika 5 rura 28 (fig. J4), która uchodzi do przestrzeni parowej zbiornika i laczy sie Iz przestrzenia parowa wodo¬ wskazu. Poniewaz w rurze tej nie odbywa sie zaden: przeplyw, przeto w slupie wod¬ nym w wodowtskazie panowac bedzie * to samo cisnienie, co i na powierzchni wody w -zbiorniku 5, a zatem wodowskaz wska¬ zywac bedzie rzeczywiste polozenie po¬ wierzchni wodnej w zbiorniku 5, o ile wo¬ da w wodowskazie obedzie posiadac te sa¬ ma temperature, co woda w zbiorniku 5.Warunkowi temu mozna w praktyce uczy¬ nic zadosc zapomoca odpowiedniej izola¬ cji rur pomiedzy wytwornica a 'wodowska- zem.Zamiast ukladac rure parowa, prowa¬ dzaca do wodowiskazu w sposób przedsta¬ wiony na fig. 4 mozna równiez naokolo ru¬ ry 27 osadzic nieco szersza rure, która jed¬ nym koncem wchodzi do przestrzeni paro¬ wej zbiornika 5, a drugim laczy sie z na¬ rzadem miarfcujacym samoczynnie zasila¬ nie woda, wobec czego otrzymuje sie im¬ pulsy regulujace, jako skutek zmian cisnie¬ nia w narzadzie miarkowniczym, spowo¬ dowanych róznemi poziomami wody w zbiorniku 5.Celem uzyskania znaczniejszych sil re¬ gulujacych mozna uzyc instalacji, przed¬ stawionej schematycznie na fig. 7. Wode zasilajaca doprowadza sie do podgrzewa¬ cza 29, w którym, nagrzewa sie ja gazami spalinowemi i skad dostaje sie ona poczat¬ kowo do zbiornika 30, a nastepnie do wy¬ twornicy 31. Para odchodzi z wytwornicy — 4 —fut-a 32 do zbiornika 34, zawierajacego pewna ilosc wody. Para, wytworzona e- wentualnie w podgrzewaczu, plynie ze zbiornika 30 rura 33 do rury 32, w której miesci sie obciazony sprezyna zawór 45, utrzymujacy cisnienie pary w wytwornicy 31 stalena tym samym poziomie, W rurze 32 miesci sie jeszcze poza zaworem 35 zawór wsteczny 36 nie pozwalajacy wodzie plynac do wytwornicy pary, jezeli ta nie jest w ru¬ chu. Para "z wytwornicy plynie przez wode w zbiorniku 34 i uchodzi rura 37 do pnze- grzewacza, wzglednie do punktu odbior¬ czego, W wytwornicy cisnienie pary jest zatem stale, ^gdy tymczasem cisnienie w zbiorniku 34 zmienia sie, zaleznie od ilo¬ sci uchodzacej pary. Mozna takze nie wszystka wytworzona pare prowadzic do zbiornika 34, a wieksze lub mniejsze jej ilosci pobierac bezposrednio iz przewodu 32 i odprowadzac je do punktów odbior¬ czych. Jezeli w przypadkach podobnych para w wytwornicy posiada wyzsze cisnie¬ nie, niz np, 30 atmosfer i jest para nasy¬ cona, to czesc jej skrapla sie w zbiorniku 34, o ile cisnienie w tymze jest nizsze, niz w wytwornicy, a wydzielona ilosc bedzie tern wieksza, im wyzsze jest cisnienie pa¬ ry w wytwornicy, W nastepstwie tego zbiornik 34 bedzie sie z biegiem czasu na¬ pelnial woda; celeim zapobiezenia temu w zbiorniku umieszczona jest na stosownej wysokosci rura przelewowa 38, która przez przewód 39 odiprowadza zpówrotem nad¬ miar wody do zbiornika 30 w przypadkach, gdy cisnienie w zbiorniku 34 stalo sie pra¬ wie tak wielkie, jak w zbiorniku 30. Aby zapobiec przeplywowi wody ze zbiornika 30 do zbiornika 34 umieszczony jest w# prze¬ wodzie 39, naj'wlasciwiej zawór wstecz¬ ny 40.W przewodzie 32 miesci sie rurka Pi- to.ta 41\ przez która cisnienie pary w prze¬ wodzie tym oraz cisnienie dynamiczne, po¬ wstajace w nim wskutek przeplywu pary przenosza sie na tlok 43, w cylindrze 42.Cisnienie statyczne w przewodzie 32 rozchodzi sie rurka 45a na druga strbne tloka polaczonego z zaworem iglicowym, wchodzacym w przewód 44 wody zasilaja¬ cej. Im wiecej pary przeplywa przewodem 32, tern wieksze jest cisnienie dynamiczne, wskutek czego tlok z zaworem iglicowym zostaje podniesiony, a przez to: przekrój przeplywu wody wtzrasta. Otwór zaworu powinien byc wykonany oczywiscie w ten sposób, aby przepuszczal taki sani ciezar wody, jaki odpowiada chwilowemu cieza¬ rowi pary plynacej przez przewód 32. Po¬ niewaz tak dokladna zgodnosc trudno jest osiagnac, przeto subtelniejsza regulacja moze sie odbywac recznie, stosownie do wskazan wodowskazu, zapomoca zaworu 45, osadzonego w przewodzie doprowadza¬ jacym wode zasalajaca ze zbiornika 30 do wytwornicy pary. Regulowanie to mozna zautomatyzowac przez umozliwienie uru¬ chomiania zaworu 45 wahaniami cisnienia w rurze 27 (fiig. 4), powistajacemi wskutek róznych poziomów wody w zbiorniku 5.Zbiornik 34 moze rówtniez sluzyc, jako osadnik mulu, z wytwornicy pary, Prze¬ strzen wodna 'zbiornika 5 laczy sie miano¬ wicie rura 46 ze zbiornikiem 34, przyczem w rurze 46 umieszczony jest zawór prze¬ pustowy 47, badzto stale otwarty, badz przestawiany odrecznie. Przeprowadzanie wody zmieszanej z mulem do zbiornika 34 zapewnia te korzysc, ze przewód 46 i zaWór 47 wobec nieznacznej stosushkowo róznicy cisnien w 'zbiornikach mozna wykonac o znacznie wiekszym przekroju, niz' gdyby spuszczanie osadu odbywalo sie bezpo¬ srednio ze zbiornika 5 nazewnatrz. :W zbiorniku 34 mul osiada, poczem mozna go stad usunac w stanie znacznie wiekszej koncentracji. Strata wody, wzglednie cie¬ pla, staje sie przy takim ukladzie, o ile moznosci, najmniejsza, igdyz wode odpro¬ wadza sie przewaznie zpówrotem do kotla rura przelewowa 38. Podobne urzadzenie regulujace moze oczywiscie znalezc zasto- — 5 —Sowanie takze do kotlów nieobrotowych o budowie zwyklej.Os obrotu wytwornicy pary moze lezec zarówno poziomo, j^k i pionowo, a nawet pochylo. Rury wirnika, wytwarzajace pa¬ re moga byc ulozone wzdluz powierzchni stozkowej, jak to schematycznie naznaczo¬ no na fig. 8. W przypadku podobnym wo¬ da krazy w kierunkach oznaczonych strzal¬ kami, ,W dobiej polowie obieg staje sie zatem podobny do obiegu w zwyklych ko¬ tlach wodnorurkowych, wobec czego nie potrzeba stosowac odrebnych rur do po¬ bierania pary z, rur wirnikowych, W iJ&ywarnych obecnie, obrotowych wy¬ twornicach pary trzeba bylo celem utrzy¬ mania materjalu uszczelniajacego w stanie o ile moznosci miekkim smarowac olejem dlawnice pomiedzy narzadami obracajace- mi sie a nieruchomemi. Materjal uszczel¬ niajacy, przesycony pierwotnie smarami, rbzgeiowuje sie nadzwyczaj szybko w za¬ chodzacych tu temperaturach, wskutek cze¬ go uszczelnienie stawaloby sie bardzo szybko niezdatne, gdyby nie bylo bez przerwy omarowane. Fig. 4 przedstawia urzadzenie, w klórem uszczelnienie, za¬ miast smarowania olejem otnzymuje chlo¬ dzenie wodne. Najkorzystniej pobierac wode \z przewodu tlocznego pompy zasila¬ jacej jeszcze przed dostaniem sie jej do podgrzewacza i wprowadzac ja przewodem 48 do komory, otaczajacej uszczelnienie.Stad woda plynie praez tuleje okienkowa 49 w kierunku strzalki ponad uszczelnie¬ niem i wtodluz niego oraz przez -otwory 50 do przestrzeni pierscieniowej miedzy rura¬ mi 2 i 14, skad iznowu wraz z woda zasi¬ lajaca dostaje sie przez komore 3 do wy¬ twornicy pary. Chlodzenie uszczelnienia mozna uskuteczniac równiez woda zimna o cisnieniu mniejszem od cisnienia panuja¬ cego w kotle, np, o cisnieniu atmoskrycz- nem, przyazem tuleje okienkowa 49 nalezy oczywiscie umiescic w odpowiednieim miej¬ scu dlawnicy, t, j, w przypadku danym na koncu jej zwróconym ku atmosferze, jak to wskazuje fig. 9, Wody chlodzacej nie mozna wówczas naturalnie wprowadzac do wytwornicy pary lecz trzeba »ja spuszczac na zewnatrz, PL