Opis patentowy opublikowano: 25.07.ldS5 124838 Int. Cl.3 B60T 8/02 CZYTELNIA Twórcy wynalazku: Andrzej Pawel Hudyma, Joachim Henryk Matejczyk Uprawniony fc patentu: Zaklady Sprzetu Motoryzacyjnego „Polmo", Praszka (Polska) Elektropneumatyczny zawór wykonawczy do urzadzen przeciwposlizgowych Przedmiotem wynalaku jest elektropneumatyczny zawór wykonawczy do urzadzen przeciwslizgowych uwlaszcza pojazdów samochodowych wyposazonych w pneumatyczne lub pneurnatyczno-hydrauliczne ukla¬ dy hamulcowe.Znane jest z polskich opisów patentowych nr 71737 i 77053 rozwiazanie pneumatycznego przeciwslizgo¬ wego ukladu hamulcowego, w którym znajduje sie zwykle zamkniety zawór odprowadzajacy, uruchamiany przez tlok sterowany pneumatycznie róznica cisnien miedzy przeciwleglymikomorami w celu bezposredniego polaczenia komory roboczej silownika ze zbiornikiem o niskim cisnieniu oraz zawór wydechowy polaczony ^funkcjonalnie z ukladem sterowania utrzymywanym w normalnym polozeniu zamkniecia, gdy zawory wloto¬ wy* wylotowy i wyrównawczy nie sa przemieszczane -z ich normalnych polozen, a takze uklad sterujacy posia¬ dajacy pomocniczy tlok sterowany cisnieniem sterujacym wytworzonym przez zródlo cisnienia poprzez zawór sterujacy uruchamiany przez zespól sterowania przeciw¬ slizgowego.Znane urzadzenia przeciwposlizgowe realizuja dwie funkcje: odciecia napotwietrzania komory silownika cisnieniem hamowania lub odpowietrzania komory si¬ lownika do atmosfery. Powoduje to czesto zbyt duze zu¬ zycie powietrza, a takze przyczynia sie do wydluzenia drogi hamowania pojazdu gdyz w momencie osiagniecia przez kolo pojazdu poslizgu, przy którym zamykany jest przeplyw powietrza do komory roboczej silownika, kolo 10 15 20 30 porusza sie z poslizgiem o wartosci takiej jak w chwili ptzed zamknieciem przeplywu powietrza.Celem wynalazku jest usuniecie niedogodnosci zna¬ nych rozwiazan pneumatycznych urzadzen przeciw¬ poslizgowych.Istota wynalazku polega na zaopatrzeniu znanego u- kladu w dwa niezalezne zespoly zaworów odcinajacych oraz komore rozprezajaca w stanie normalnym odpo¬ wietrzana podlaczana do czesci napowietrzanej obwodu hamulcowego, której jedna ze scian jest w postaci rucho¬ mego tloka podpartego sprezyna.Jeden z zespolów zaworów odcinajacych umieszczony w ukladzie zaworu od strony przylacza polaczonego z glównym zaworem hamulcowym poprzez swój ruch steruje doplywem powietrza do silownika badz do komo¬ ry rozprezajacej, której tlok pod naporem powietrza przesuwajac sie w dól powoduje wytworzenie dodatkowej objetosci powietrza podlaczonej do ukladu napowietrza¬ nego* w którym znajduje sie stala ilosc powietrza po¬ wodujaca skokowe zmniejszenie cisnienia o wartosc AP, a nastepnie utrzymanie go na poziomie zmniejszonym.Drugi zespól zaworów odcinajacych umieszczony jest od strony przylacza napowietrzajacego komory silo¬ wników. Steruje on doplywem powietrza do silownika i przelotem powietrza z czesci napowietrzanej do at¬ mosfery.Obydwa zespoly zaworów odcinajacych sterowane sa za pomoca powietrza z oddzielnego zródla powietrza sterujacego.Zawór wedlug wynalazku pelni istotna funkcje w ukla- 124 839124 839 3 dzie zapobiegajacym blokowanie sie kól pojazdu wypo¬ sazonego w pneumatyczny uklad hamulcowy. Dzieki jego funkcjonalnym wlasnosciom mozliwe jest utrzy¬ manie takiej wartosci cisnienia w silowniku hamulco¬ wym, by poslizg kola nie przekraczal dlugotrwale zalo¬ zonej wartosci niezaleznie od rodzaju nawierzchni drogi.Zawór przystosowany jest do sterowania z ukladu o logice trójstanowej. Zapewnia poza tym oszczednosc powietrza doprowadzonego do silownika hamulcowego, mozliwosc oscylacyjnych zmian cisnienia w silownikau hamulcowym w obszarze duzych wartosci cisnienia, mozliwosc wykonania ograniczonej ilosci oscylacji cis¬ nienia w^silowniku hamulcowym w obszarze malych TJWfftsci^fsniecia)craz mozliwosc oscylacyjnych zmian j cisnienia w silowniku hamulcowym w pelnym zakre- ' sie wartosci cisnienia w hamulcowej instalacji pneuma- I rnf^^^lly^itflf^^11 zostal przedstawiony w przykla¬ dzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat ogólny elektropneumatycznego zaworu wy¬ konawczego do urzadzen przeciwslizgowych, fig. 2 — rozwiazanie zespolu zaworów odcinajacych sterujacych napowietrzaniem komory rozprezajacej, fig. 3 — roz¬ wiazanie zespolu zaworów odcinajacych sterujacych odpowietrzaniem komory roboczej silownika do atmos¬ fery, a fig. 4 — schemat ukldu hamulcowego pojazdu £ wykorzystaniem zaworu elektropneumatycznego.Elektropneumatyczny zawór wedlug wynalazku sluzy do zmniejszania sily hamowania, poprzez zmniejszenie watosci cisnienia powietrza w silownikach hamulco¬ wych pojazdu poprzez odpowietrzenie lub rozprezenie powietrza z czesci zapowietrzanej przy jednoczesnym odcieciu napowietrzania silowników. Zbudowany jest na zasadzie zaworu dwuprzekaznikowego przesterowy- wanego za pomoca powietrza podawanego z osobnego zewnetrznego zródla do przylacza 41. Zawór uruchamiany jest przy pomocy elektromagnesów 1 i 2 sterowanych przez uklad praeliczajaco-sterujacy. jGzlon sterujacy uruchamiany przy pomocy elektro¬ magnesu 1 stanowi zespól zaworów odcinajacych 3, któ¬ rych tlok sterujacy 4 podparty jest sprezyna 5 utrzymuja¬ ca go w lewym skrajnym polozeniu. Tlok sterujacy 4 wraz z bezposrednio z nim zwiazanym zaworem odcina¬ jacym 6 jest polaczony za posrednictwem sprezyny 7 z zaworem odcinajaco-odpowietrzajacym 8 dwustronnego dzialania, który podparty jest prawostronnie sprezyna 9 utrzymujaca go w lewym skrajnym polozeniu przy równo¬ czesnym otwartym przelocie powietrza kanalem 10 pomiedzy komora rozprezajaca 12 a otworem odpowie¬ trznika 13. Komora rozprezajaca 12 posiada ruchome dno wykonane w postaci tloka podpartego sprezyna 15 O regulowanym naprezeniu wstepnym.Drugi czlon sterujacy uruchamiany za pomoca elek¬ tromagnesu 2 stanowi zespól zaworów odcinajacych 16* którego tlok sterujacy 17 podparty jest sprezyna 18 utrzymujaca go w lewym skrajnym, polozeniu. Tlok sterujacy 17 oraz bezposrednio z nim zwiazany zawór od¬ cinajacy 19 polaczony jest za pomoca sprezyny 20 z zaworem odcinajaco-odpowietrzjacym 22 jedno¬ stronnego dzialania. Zawór odcinajaco-odpowietrzajacy 22 podparty jest prawostronnie sprezyna 23 utrzymujaca go w lewym skrajnym polozeniu odcinajac przelot powietrza z przylacza 21 do odpowietrznika 24.W stanie, gdy elektromagnesy 1 i 2 nie sa wzbudzone, zawór realizuje funkcje bezposredniego napowietrzania i odpowietrzania silowników hamulcowych, nie stano* wiac przeszkody na drodze przeplywu powietrza po¬ miedzy glównym zaworem hamulcowym a silownikami hamulcowymi pojazdu. Powietrze podawane z glównego 5 zaworu hamulcowego do przylacza 11 pwoduje bezpo¬ srednie napowietrzanie lub odpowietrzanie silownika hamulcowego zasilanego z przylacza 21. W momencie wlaczenia elektromagnesu 1 nastepuje wciagniecie zwory elektromagnesu 25 otwierajac przelot powietrza ze 10 zbiornika sterujacego o wartosci cisnienia umozliwiaja* cej poprawne dzialanie zaworu przy podaniu do przylacza 11 maksymalnego cisnienia z glównego zaworu hamulco¬ wego. Przelot powietrza kanalem 26 do komory 27 powo¬ duje przesuniecie w prawe polozenie tloka sterujacego 4. 15 Przesuniecie tloka sterujacego 4 zamyka przeplyw po¬ wietrza z przylacza 11 do silownika hamulcowego, a rów¬ noczesnie za posrednictwem sprezyny 7 przenoszacej sily nacisku nastepuje zmiana polozenia zaworu odcinajaco- -odpowietrzajacego 8 dwustronnego dzialania zamykajac 20 przelot powietrza do odpowietrznika 13 otwierajac jednoczesnie przelot powierza z czesci napowietrzanej kanalem 10 do komory rozprezajacej 12. Tlok 14 stano¬ wiacy ruchome dno komory rozprezajacej 12 pod napo¬ rem cisnienia powietrza przesuwa sie w dól powodujac 25 wytworzenie dodatkowej objetosci powietrza podlaczo¬ nej do ukladu napowietrzanego, w którym znajduje sie stala ilosc powietrza, co powoduje skokowe zmniejszenie cisnienia powietrza o wartosc AP, a nastepnie utrzymanie go na poziomie zmniejszonym. 30 Jezeli spadek cisnienia powietrza nie spowoduje zmniejszenia stopnia zablokowania kól pojazdu, nastepu¬ je dodatkowe wlaczenie elektromagnesu 2 przez co zwora elektromagnesu 28 zostaje wciagnieta otwierajac tym samym przelot powietrza z przylacza 41 kanalem 35 29 do komory 30, co powoduje przesuniecie w prawe polozenie tloka sterujacego 17. Zmiana polozenia tloka sterujacego 17 i bezposrednio z nim polaczonego za¬ woru odcinajacego 19 zamyka przelot powietrza do przylacza 21. Jednoczesnie pod wplywem sil przenoszo- 40 nych przez sprezyne 20 laczaca tlok sterujacy 17 z zawo¬ rem odcinajaco-odpowietrzajacym 22 jednostronnego dzialania otwarty zostaje przelot powietrza z czesci na¬ powietrzanej do atmosfery przez odpowietrznik 24.Z chwila przerwania doplywu napiecia do elektroma- 45 gnef.u 2 zatrzymane zostaje calkowite odpoowietrzenie silownika. Zwora elektromagnesu 28 powoduje zam¬ kniecie doplywu powietrza z przylacza 41 do komory 30 i jednoczesnie otwarcie wylotu powietrza pozostalego w komorze 30 do atmosfery przez odpowietrznik 31, co 50 powoduje zanik sily dzialajacej na tlok sterujacy 17.Zespól zaworów odcinajacych 16 powróci do polozenia wyjsciowego jak przedstawiono na fig. 1. Przesuniecie w lewe skrajne polozenie zaworu odcinajaco-odpowietrza- jacego 22 powoduje zamkniecie przelotu powietrza do 55 atmosfery.Przerwanie doplywu napiecia do elektromagnesu 1 powoduje, ze zwora elektromagnesu 25 odcina przelot powietrza z przylacza 41 do komory 27 i jednoczesnie otwiera przelot powietrza z komory 27 do atmosfery 60 przez odpowietrznik 32. Powoduje to zanik sily dziala¬ jacej na tlok sterujacy 4. Zespól zaworów odcinajacych 3 wraca do polozenia wyjsciowego jak przedstawiono na fig. 1. Przesuniecie w lewe skrajne polozenie zaworu odcinajaco-odpowietrzajacego 8 dwustronnego dzialania 65 powoduje zamkniecie przelotu powietrza z czesci napo-124 839 wietrzanej do komory rozprezajacej 12 otwierajac jedno¬ czesnie przelot powietrza pozostajacego w komorze roz¬ prezajacej 12 do atmosfery przez odpowietrznik 13.Elektropneumatyczny zawór Wykonawczy wraca do polozenia jak pokazano na fig. 1. PL