Przedmiotem wynalazku jest uklad zasilania elektromagnesu w ukladach sterowania magnetofonu, zwlaszcza magnetofonów wyzszej klasy.Stan techniki. W magnetofonach wyzszej klasy w ukladach sterowania sa stosowane elektro¬ magnesy. Dzialanie elektromagnesu podzielic mozna na stan spoczynkowy i stan pracy.W stanie pracy elektromagnesu mozna wyróznic dwa cykle, a mianowicie cykl uruchamiania i cykl podtrzy¬ mywania. Wartosc pradu plynacego przez cewke elektromagnesu podczas cyklu uruchamianiajest znacznie wyzsza od wartosci pradu plynacego w stanie podtrzymywania.Znane sa rozwiazania ukladów zasilajacych elektromagnes, uwzgledniajacych powyzsza spe¬ cyfike pracy elektromagnesu. Tegotypu rozwiazania ukladów zasilajacych stosowane sa w magne¬ tofonach M 601 SD produkcji ZRK oraz w magnetofonach typ TS1000 firmy Grundig. W magnetofonie typ TS1000 stosowane sa dwa zródla zasilania oprócz zródla przeznaczonego do sterowania ukladów logiki. W zwiazku z tym rozwiazanie ukladu jest inne i inna zasada dzialania.Istota wynalazku. W ukladzie wedlug wynalazku posiadajacego co najmniej dwa zródla zasilania cewka elektromagnesu wlaczonajest miedzyjednym biegunem niestabilizowanego zródla zasilania i równolegle polaczonymi galeziami, dolaczonymi z drugiej strony do punktu zerowego ukladu, z których jedna stanowi zródlo o stalej wydajnosci pradowej, natomiast druga stanowi tranzystor uruchamiajacy, którego baza polaczona jest poprzez rezystor z jednym biegunem stabilizowanego zródla zasilania, kolektorem tranzystora kluczujacego i kondensatorem dolaczo¬ nym do punktu zerowego ukladu, zas baza tranzystora kluczujacego polaczona jest poprzez rezystor z biegunem wspomnianego niestabilizowanego zródla zasilania i poprzez szeregowy dwójnik rezystancyjno-pojemnosciowy, wyznaczajacy czas cyklu uruchamiajacego z biegunem wspomnianego stabilizowanego zródla zasilania.Informacja z ukladu sterujacego podawana jest poprzez odwracacz fazy na wejscie zródla o stalej wydajnosci pradowej oraz miedzy elementy wspomnianego dwójnika pojemnosciowo- rezystancyjnego, przy czym odwracacz fazy zawiera tranzystor, którego kolektor polaczony jest z wejsciem zródla o stalej wydajnosci pradowej, a informacja podawana jest przez rezystor na baze tranzystora oraz poprzez drugi rezystor do punktu laczacego elementy dwójnika rezystancyjno- pojemnosciowego, badz odwracacz fazy zawiera tranzystor, którego kolektor polaczony jest2 124 801 ! poprzez drugi rezystor z punktem laczacym elementy dwójnika rezystancyjno-pojemnosciowego, natomiast informacja z ukladu sterujacego podawana jest na wejscie zródla o stalej wydajnosci pradowej i poprzez rezystor na baze tego tranzystora.Wedlug alternatywy ukladu cewka elektromagnesu wlaczona jest miedzy jednym biegunem niestabilizowanego zródla zasilania i kolektoremtranzystora podtrzymujacego polaczonego szere¬ gowo z tranzystorem uruchamiajacym, przy czym tranzystor podtrzymujacy posiada w emiterze rezystor, a baza dolaczona jest do dzielnika napieciowego wlaczonego miedzy punkt zerowy ukladu i jeden z biegunów stabilizowanego zródla zasilania, zas baza tranzystora uruchamiajacego polaczona jest poprzez rezystor z wspomnianym biegunem zródla stabilizowanego poprzez kon¬ densator z punktem zerowym ukladu i z kolektorem tranzystora kluczujacego, którego baza polaczona jest z wspomnianym biegunem niestabilizowanego zródla zasilania poprzez rezystor oraz szeregowy dwójnik rezystancyjno-pojemnosciowy, wyznaczajacy czas cyklu uruchamiaja¬ cego, ze wspomnianym biegunem stabilizowanego zródla zasilania. Informacja z ukladu steruja¬ cego podawana jest przez odwracacz fazy na baze tranzystora podtrzymujacego oraz miedzy elementy dwójnika rezystancyjno-pojemnosciowego.Zaleta ukladu wedlug wynalazku jest fakt, ze w czasie cyklu podtrzymywania cewka elektro¬ magnesu zasilana jest stalym co do wartosci pradem, dzieki czemu uklad staje sie niezalezny od zmian napiecia zródla zasilajacego, niestabilizowanego, rozrzutu tranzystorów uzytych w ukladzie, a ponadto nie jest wymagana korekcja tego pradu przez rezystory nastawne. Dodatkowa zaleta ukladu jest mozliwosc stosowania tranzystorów zasilajacych w stosunku do których nie trzeba stawiac ostrych wymagan dotyczacych zarówno duzego pradu Icmax jak i duzej mocy rozproszenia.Przedmiot wykonania. Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat ideowy ukladu, fig. 2 — schemat ideowy ukladu z odmiennym rozwiazaniem ukladu odwracacza fazy, fig. 3 — schemat ideowy alternatywyiukladu, fig. 4 — schemat ideowy alternatywy ukladu z odmiennym rozwiazaniem odwracacza fazy.Uklad zasilania elektromagnesu wedlug wynalazku posiada dwa zródla zasilania: stabilizo¬ wane Ul i niestabilizowane U2. Cewka elektromagnesu E, zbocznikowana dioda Dl wlaczona jest miedzy jednym biegunem niestabilizowanego zródla U2 i równolegle polaczonymi galeziami dolaczonymi z drugiej strony do punktu zerowego ukladu, z których jedna stanowi zródlo o stalej wydajnosci pradowej Up, natomiast druga trartzystor podtrzymujacy T3, którego baza polaczona jest poprzez rezystor R8 z jednym biegunem stabilizowanego zródla zasilania Ul, kolektorem tranzystora kluczujacego T4 i kondensatorem Cl dolaczonym do punktu zerowego ukladu, zas baza tranzystora kluczujacego T4 polaczona jest przez rezystor R9 z biegunem niestabilizowanego zródla zasilania U2 i poprzez dwójnik szeregowy rezystancyjno-pojemnosciowy R3, Cl ze wspo¬ mnianym biegunem stabilizowanego zródla zasilania Ul, przy czym emitery tranzystora urucha¬ miajacego T3 i kluczujacego T4 polaczone sa z punktem zerowym ukladu. Zródlo o stalej wydajnosci pradowej Up zawiera tranzystor podtrzymujacy T2, którego kolektor polaczony jest z cewka elektromagnesu E, baza polaczona jest z dzielnikiem rezystancyjnym R4, R5 wlaczonym miedzy jednym biegunem stabilizowanego zródla Ul i punktem zerowym ukladu, do którego jest takze dolaczony poprzez rezystor R6 emiter tego tranzystora.Odwracacz fazy O wlaczony jest miedzy baza tranzystora podtrzymujacego T2 i punktem stanowiacym polaczenie elementów dwójnika rezystancyjno-pojemnosciowego R3, Cl.W odmiennym rozwiazaniu odwracacza fazy O informacja podawana jest bezposrednio na baze tranzystora podtrzymujacego T2 i poprzez rezystor Rl na baze tranzystora Tl, zas kolektor tego tranzystora Tl polaczony jest poprzez drugi rezystor R2 z punktem stanowiacym polaczenie elementów dwójnika R3, Cl.W alternatywie ukladu wedlug wynalazku kolektor tranzystora uruchamiajacego T3 pola¬ czony jest z emiterem tranzystora podtrzymujacego T2.W ukladzie wedlug wynalazku infomacja podawana jest na odwracacz fazy O, którego uklad zalezy od rodzaju przychodzacej informacji i rodzaju wejscia w postaci zwarcia lub rozwarcia klucza. Role klucza stanowic moze tranzystor lub wyjscie bramki logicznej z otwartym kolekto¬ rem, a takze moga byc styki przekaznika.124801 3 W stanie spoczynkowym elektromagnesu tranzystor odwracacza fazy Tl i tranzystor kluczu¬ jacy T4 przewodza, utrzymujac tranzystor podtrzymujacy T2 i tranzystor uruchamiajacy T3 w stanie zatkania. Na kondensatorze Cl wystepuje spadek npiecia bliski wartosci napiecia stabilizo¬ wanego zródla Ul zmniejszony o napiecie Ube tranzystora kluczujacegoT4.Zamkniecie lub rozwarcie klucza powoduje, ze za posrednictwem kondensatora Cl nastepuje ujemny skok napiecia na bazie tranzystora kluczujacego T4. Przez tranzystor uruchamiajacy T3 zaczyna plynac prad wynikajacy ze spadku napiecia na impendancji elektromagnesu i rezystorze R7, gdyz tranzystor ten pracuje w stanie nasycenia.Nastepnie kondensator Cl zaczyna sie ladowac do napiecia stabilizowanego zródla napiecia Ul za posrednictwem rezystora R9. W momencie przekroczenia napiecia zatkania tranzystora kluczujacego T4 proces ten zostaje przerwany, gdyz zlacze baza-emiter tranzystora kluczujacego T4 blokuje dalszy wzrost napiecia na kondensatorze Cl. Czas, w którym laduje sie kondensator Cl wyznacza czas cyklu uruchamiajacego elektromagnesu.Zamkniecie klucza, z drugiej strony powoduje zatkanie tranzystora w odwracaczu fazy Tl, dzieki czemu zaczyna przewodzic tranzystor podtrzymujacy T2, którego prad wyznaczony jest przez napiecie stabilizowane, dzielnik R2, R5 oraz rezystor emiterowy R6. Z chwila gdy tranzystor uruchamiajacy T3 przestaje przewodzic, tranzystor podtrzymujacy T2 zasila cewke elektromag¬ nesu E stabilizowanym pradem utrzymujacym elektromagnes w stanie podtrzymania.Rezystor R2 zapobiega przepolaryzowaniu kondensatora Cl, poniewaz zwykle stosowany jest kondensator elektrolityczny. RezystorRl pelni role separujaca punkt wspólny rezystorów R2,R3i kondensatora Cl od zlacza baza-emiter tranzystora Tl, natomiast kondensator C2 pozwala na zlagodzenie zjawisk zachodzacych w ukladzie cewka elektromagnesu-tranzystor przy naglym zatkaniu tranzystora. Dioda Dl zabezpiecza tranzystor uruchamiajacy T3 przed przepieciami powstajacymi przy gwaltownej zmianie pradu w cewce elektromagnesu E.Dzialanie alternatywy ukladu wedlug wynalazku jest podobne jak w ukladzie podstawowym z tym, ze tranzystor uruchamiajacy T3 podczas cyklu uruchamiania przewodzac, zwiera rezystor emiterowy R6 na czas ladowania kondensatora Cl. Prad plynacy przez szeregowo polaczone tranzystory podtrzymujacy T2 i uruchamiajacy T3 nie zalezy od pradu plynacego przez kondensator Cl.Zastrzezenia patentowe 1. Uklad zasilania elektromagnesu w ukladach sterowania magnetofonu, posiadajacego co najmniej dwa zródla zasilania, znamienny tym, ze cewka elektromagnesu (E) wlaczonajest miedzy jednym biegunem niestabilizowanego zródla zasilania (U2) i równolegle polaczonymi galeziami, dolaczonymi z drugiej strony do punktu zerowego ukladu, z których jedna stanowi zródla o stalej wydajnosci pradowej (Up) natomiast druga stanowi tranzystor uruchamiajacy (T3), którego baza polaczona jest poprzez rezystor (R8) z jednym biegunem stabilizowanego zródla zasilania (Ul), kolektorem tranzystora kluczujacego (T4) i kondensatorem (C2) dolaczonym do punktu zerowego ukladu, zas baza tranzystora kluczujacego (T4) polaczona jest poprzez rezystor (R9) z biegunem wspomnianego niestabilizowanego zródla zasilania (U2) i przez szeregowy dwójnik rezystancyjno- pojemnosciowy (R3, Cl), wyznaczajacy czas cyklu uruchamiajacego z wspomnianym biegunem stabilizowanego zródla zasilania (Ul), natomiast informacja z ukladu sterujacego (Us) podawana jest poprzez odwracacz fazy (O) na wejscie zródla o stalej wydajnosci pradowej (Up) oraz miedzy elementy wspomnianego dwójnika rezystancyjno-pojemnosciowego(R3,Cl). 2. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze informacja z ukladu sterujacego (Us) podawana jest przez rezystor(Rl) na baze tranzystora (Tl), którego kolektor polaczonyjest z wejsciem zródla o stalej wydajnosci pradowej (Up) orazpoprzezdrugi rezystor (R2) zpunktem wspólnym, laczacym elementy dwójnika rezystancyjno-pojemnosciowego(R3,Cl). 3. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze informacja z ukladu sterujacego (Us) podawana jest na wejscie zródla o stalej wydajnosci pradowej (Up) i poprzez rezystor(Rl) na baze tranzystora (Tl), którego kolektor polaczony jest poprzez drugi rezystor (R2) z punktem wspólnym, laczacym elementy dwójnika rezystancyjno-pojemnosciowego(R3,Cl).4 124801 4. Uklad zasilania elektromagnesu w ukladach sterowania magnetofonu posiadajacego co najmniej dwa zródla zasilania, znamienny tym, ze cewka elektromagnesu (E) wlaczona jest miedzy jednym biegunem niestabilizowanego zródla zasilania (U2) i kolektorem tranzystora podtrzymuja¬ cego (T2) polaczonego szeregowo z tranzystorem uruchamiajacym (T3), przy czym tranzystor podtrzymujacy (T2) posiada w emiterze rezystor (R6), a baza dolaczona jest do dzielnika napiecio¬ wego (R4, R5) wlaczonego miedzy punkt zerowy ukladu i jeden z biegunów stabilizowanego zródla zasilania (Ul), zas baza tranzystora uruchamiajacego (T3) polaczona jest poprzez rezystor (R8) ze wspomnianym biegunem zródla stabilizowanego (Ul), poprzez kondensator (C2) z punktem zerowym ukladu i z kolektorem tranzystora kluczujacego (T4), którego baza polaczona jest ze wspomnianym biegunem niestabilizowanego zródla zasilania (U2) poprzez rezystor (R9) oraz poprzez dwójnik rezystancyjno-pojemnosciowy (R3, Cl), wyznaczajacy czas cyklu uruchamiaja¬ cego, ze wspomnianym biegunem stabilizowanego zródla zasilania (Ul), natomiast informacja z ukladu sterujacego (Us) podawanajest przez odwracacz fazy (O) na baze tranzystora podtrzymuja¬ cego (T2) oraz miedzy punkt wspólny laczacy wspomniane elementy dwójnika rezystancyjno- pojemnosciowego (R3, Cl). 5. Uklad wedlug zastrz. 4, znamienny tym, ze informacja z ukladu sterujacego (Us) podawana jest przez rezystor(Rl) na baze tranzystora (Tl), którego kolektor polaczony jest zbaza tranzystora podtrzymujacego (T2) oraz poprzez drugi rezystor (R2) z punktem wspólnym, laczacym elementy dwójnika rezystancyjno-pojemnosciowego (R3, Cl). 6. Uklad wedlug zastrz. 4, znamienny tym, ze informacja z ukladu sterujacego (Us) podawana jest na baze tranzystora podtrzymujacego (T2) i poprzez rezystor (Rl) na baze tranzystora (Tl), którego kolektor polaczony jest poprzez rezystor (R2) z punktem wspólnym, laczacym elementy dwójnika rezystancyjno-pojemnosciowego (R3, Cl).Fig. 2124801 ¦ a* O U2(+1SV) -T O O R2 R1 ¥~J^ & / \* 4®i M /?6 ri to /?9 C1 Fig. 3 xD1 iW" —o Th o 12 1 1 Ic2T:F^ ¦* o Fig U PL