Przedmiotem wynalazku jest lozysko oporowe smarowane hydrodynamicznie, zwlaszcza turbospre¬ zarki, zapewniajace bardzo efektywne smarowanie powierzchni tracych i zapobiegajace ich zaciera¬ niu sie.Dotychczas funkcje lozyskujaca wal wirnika turbosprezarki spelnia lozysko promieniowe i lo¬ zysko oporowe, przy czym lozysko promieniowe stanowi tuleja brazowa osadzona w kadlubie turbo¬ sprezarki, a lozysko oporowe sklada sie z dwóch gladkich plytek, nieruchomej i ruchomej przejmu¬ jacych sily osiowe wystepujace na wirniku.Wada tego rozwiazania jest malowydajne smaro¬ wanie, które przy znacznych obrotach wirnika turbosprezarki dochodzacych do 110 000 obr/min na powierzchni przylegania z plytka nieruchoma wytwarza sie tyle ciepla, ze przy niedostatecznym strumieniu oleju wystepuje zacieranie sie lozyska oporowego.Celem wynalazku jest usuniecie przytoczonych wad, a zagadnieniem technicznym wymagajacym rozwiazania jest opracowanie nowej konstrukcji lozysika oporowego, uniemozliwiajacego zaciera¬ nie go.Istota wynalazku polega na tym, ze na plytce wirujacej lozyska oporowego wykonano rowki pro¬ mieniowe zakonczone punktowymi wglebieniami do¬ prowadzajace olej miedzy powierzchnie trace, a w plytce oporowej nieruchomej wykonano osiowe kanalki korzystnie trójkatne, umozliwiajace dopro- 10 20 25 30 wadzenie oleju do miejsca kontaktu czolowego obu plytek.Wskutek ruchu wirowego na slupek oleju w ka- nalku i we wglebieniu plytki ruchomej dzialaja sily odsrodkowo i Coriolisa w wyniku czego miedzy przylegajacymi powierzchniami lozyska wytwarza sie warstwa oleju o podwyzszonym cisnieniu. War¬ stwa tego oleju powoduje rozdzielanie sie plytek wspólpracujacych i zmniejszenie tarcia oraz wyciek oleju w kierunku promieniowym, uniemozliwiajac tym samym zacieranie sie lozyska oporowego.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia fragment turbosprezarki w przekroju osiowym, fig. 2 — szczegól lozyska oporowego w przekroju osiowym, fig. 3 — plytke wirujaca lozyska oporowego z rowkami promieniowymi, a fig. 4 plytke nieruchoma lozyska oporowego z ka- nalkami osiowymi.Wal 1 wirnika sprezarki 2 ulozyskowany jest w kadlubie 3 na lozysku 4 promieniowym i lozys¬ ku 5 oporowym. Lozysko 4 promieniowe stanowi tuleja brazowa posiadajaca na wewnetrznej jej po¬ wierzchni kanalki wzdluzne 6, majaca mozliwosc podazania za walem wirnika i jest ono lozyskiem zwanym plywajacym. Z kolei lozysko 5 oporowe sklada sie z plytki 7 oporowej, nieruchomej i plyt¬ ki 8 oporowej wirujacej. Plytka 7 oporowa nieru¬ choma posiada cztery osiowe trójkatne kanalki 9, natomiast jej powierzchnia jest calkowicie gladka. 124 647124 647 3 4 Plytka 8 oporowa, wirujaca ma na swej po¬ wierzchni wykonane cztery promieniowe rowki 10 zakonczone punktowymi wglebieniami 11. Ilosc I wymiany kanalków 9 ustala sie doswiadczalnie, celem zapewnienia doplywu odpowiedniego strumie¬ nia oleju sluzacego do odprowadzenia wydzielaja¬ cego sie w lozysku ciepla. Wirujaca plytka 8 wraz z promieniowymi rowkami 10 tworzy wirnik pompy promieniowej, której wydajnosc miedzy innymi za¬ lezy od wielkosci promienia rozstawienia wglebien II punktowych.W czasie pracy turbosprezarki sily osiowe wyste¬ pujace na wale 1 wirnika sprezarki 2 dzialajace , w kierunku wirnika sprezarki 2 przekazywane sa przez czolo tulei; lozyska 4 promieniowego na plyt¬ ke 7 oporowa, afw kierunku odwrotnym przez czolo plytki 8 oporowej, wirujacej, na plytke 7 oporowa, nieruchoma. Doplyw oleju do lozyska 4 promienio¬ wego odbywa sie przez otwór 12 do ukladu kanal¬ ków 6 i dalej do wspólpracujacych powierzchni roboczych lozyska 5 oporowego, miedzy tuleja Lo- 10* 15 20 zyska 4 promieniowego i plytke 7 oporowa nieru¬ choma oraz plytke 8 oporowa wirujaca. Na olej za¬ warty w promieniowych rowkach 10 i punktowych wglebieniach 11 dziala podwyzszone cisnienie, po¬ wstale na wskutek dzialania sil odsrodkowej i Co- riol\rsav które wraz ze wzrostem predkosci obrotowej wirnika sprezarki 2 zmniejsza naciski jednostkowe powierzchni tracych lozyska 5 oporowego.Zastrzezenie patentowe Lozysko oporowe smarowane hydrodynamicznie maszyny wirnikowej, zwlaszcza turbosprezarki po¬ siadajace plytke oporowa nieruchoma oraz plytke wirujapa,, znamienne tym, ze plytka (8) oporowa wirujaca ma na swej powierzchni wykonane rowki (10) promieniowe, zakonczone punktowymi wglebie¬ niami (11), natomiast plytka (7) oporowa, nierucho¬ ma ma osiowe kanalki (9), korzystnie o przekroju trójkatnym, zas jej powierzchnia jest calkowicie gladka.Fi* 4 ZGK 1549/1110/84 — 95 egz.Cena 10fcil PL