Przedmiotem wynalazku jest uklad przetwarzajacy sygnal harmoniczny na sygnal proporcjo¬ nalny do jego zespolonej odwrotnosci. Na wyjsciu tego ukladu otrzymuje sie napiecie o amplitudzie proporcjonalnej do odwrotnosci napiecia wejsciowego i fazie przeciwnej do fazy napiecia wejscio¬ wego. Uklad moze byc wykorzystany w przyrzadah i systemach pomiarowych dwójników lub czwórników wieloelementowych oraz tam, gdzie zachodzi koniecznosc odwracania sygnalów pomiarowych.Znany jest dotychczas, opisany w publikacji S. Kozaków, B.Nowicki, K.Sobolewski pt.„Pomiar parametrów nierezonansowych dwójników trójelementowych" w czasopismie „Awtomie- trija„ nr 6,1969, uklad w którym przetwarzanie sygnalu harmonicznego na sygnal proporcjonalny do jego zespolonej odwrotnosci realizowane jest za pomoca dodatniego sprzezenia zwrotnego.Znany jest równiez z opisu zgloszeniowego nr P-220438 inny uklad przetwarzajacy sygnal harmoniczny na sygnal proporcjonalny do jego zespolonej odwrotnosci. Uklad ten przetwarza sygnal wejsciowy o postaci EUx sin ( nym ukladzie zastosowano tor odwracania amplitudy sygnalu, który zawiera uklad mnozacy, uklad dzielacy i dwa detektory amplitudy oraz tor ustalania przeciwnej fazy skladajacy sie z dwóch ukladów pomiaru fazy wzmacniacza róznicowego, wzmacniacza bledu i sterowanego napiecio¬ wego przesuwnika fazy.Sygnal wejsciowy podlegajacy przetwarzaniu jest podawany na wejscie detektora amplitudy sygnalu wejsciowego i wejscie ukladu pomiaru fazy w celu okreslenia jego amplitudy i przesuniecia wzgledem sygnalu odniesienia. Sygnal odniesieniajest podawany na drugie wejscie ukladu pomiaru fazy oraz na wejscie detektora amplitudy sygnalu odniesienia i ukladu mnozacego. Wyjscie ukladu mnozacego jest polaczone z wejsciem sygnalowym przesuwnika fazy natomiast wejscie sterujace przesuwnik jest polaczone poprzez wzmacniacz bledu i wzmacniacz róznicowy z wyjsciami ukla¬ dów pomiaru fazy sygnalu wejsciowego oraz wyjsciowego przetworzonego. Wejscia ukladu dziela¬ cego sa polaczone z wyjsciem przesuwnika fazy oraz wyjsciem detektora amplitudy sygnalu wejsciowego. Wyjscie ukladu dzielacego stanowi wyjscie calego ukladu. Proces przetwarzania sygnalu jest realizowany w dwóch etapach. W pierwszym etapie mnozy sie sygnal odniesienia2 124 509 Esinart przez napiecie stale proporcjonalne do jego amplitudy E i tak przeksztalcony sygnal jest nastepnie przesuwany w fazie do fazy przeciwnej w stosunku do napiecia wejsciowego. Operacja ta jest realizowana w ukladzie nadaznym, w którym regulatorem jest przesuwnik fazy sterowany napieciowo z ukladów pomiaru fazy sygnalu wejsciowego i sygnalu wyjsciowego poprzez uklad róznicowy i wzmacniacz bledu.W drugim etapie przesuniety sygnal jest dzielony w ukladzie dzielacym przez napiecie stale proporcjonalne do amplitudy sygnalu wejsciowego, otrzymywane z detektora amplitudy tego sygnalu.Wada wymienionego ukladu ze sprzezeniem zwrotnym jest jego potencjalna niestabilnosc, wynikajaca z zastosowanego w nim dodatniego sprzezenia zwrotnego. Tylko w ograniczonych przedzialach zmian amplitudy i fazy napiecia odwracanego spelnione sa warunki stabilnosci. A zatem w ogólnym przypadku uklad ten nie rozwiazuje problemu przetwarzania sygnalu na jego zespolona odwrotnosc.Natomiast uklad znany ze zgloszenia P-220438 jest stosunkowo wolny, co wynika z nadaznej zasady jego dzialania, w zakresie odwracania fazy. Czasy pomiaru faz sygnalów wejsciowego i wyjsciowego oraz stala czasowa regulacji fazy powoduja opóznienie czasowe ustalania sie fazy sygnalu wejsciowego. Wskutek tego omawiany uklad moze byc stosowany w przyrzadach pomia¬ rowych z regulacja reczna natomiast jest zbyt wolny do zastosowan w systemach pomiarowych, zwlaszcza sterowanych komputerowo, gdzie wymagana jest duza przepustowosc a wiec i szybkie metody oraz uklady pomiarowe.Uklad przetwarzajacy wedlug wynalazku posiada w jednym torze detektor fazoczuly pola¬ czony z ukladem mnozacym a w drugim torze detektor fazoczuly polaczony z ukladem mnozacym poprzez wzmacniacz odwracajacy faze. Podlegajacy przetwarzaniu sygnal wejsciowy EUx sin (ot + pierwszy jest synchronizowany sygnalem odniesienia E sin lem przesunietym w przesuwniku fazowym w stosunku do sygnalu odniesienia o 90°. Odpowiednio na drugie wejscie ukladu mnozacego pierwszego toru podawany jest sygnal odniesienia natomiast na drugie wejscie ukladu mnqzacego drugiego toru podawany jest sygnal odniesienia poprzez przesuwnik fazowy przesuwajacy faze o 90°. Wyjscia obu ukladów mnozacych doprowadzone sa do wejsc sumatora, którego wyjscie dolaczone jest do jednego wejscia ukladu dzielacego. Drugie wejscie ukladu dzielacego jest polaczone poprzez kwadrator z wejsciem detektora amplitudy sygnalu przetwarzanego. Na wyjsciu ukladu dzielacego otrzymuje sie sygnal l/Uxsin(cot-<^x).Przedmiot wynalazku jest pokazany w przykladzie wykonania na rysunku przedstawiajacym schemat blokowy ukladu przetwarzajacego sygnal harmoniczny na sygnal proporcjonalny do jego zespolonej odwrotnosci.Sygnal wejsciowy doprowadzany jest do wejscia We 1, które polaczone jest z wejsciami dwóch detektorów fazoczulych 1 i 2 oraz z wejsciem detektora amplitudy 9. Sygnal odniesienia doprowa¬ dza sie do wejscia We 2 ukladu polaczonego z drugim wejsciem detektora fazoczulego 1, z wejsciem przesuwnika fazowego 5 zmieniajacego faze o 90° oraz z wejsciem ukladu mnozacego 3. Wyjscie przesuwnika fazowego 5 doprowadzone jest do wejscia drugiego ukladu mnozacego 4 oraz do drugiego wejscia detektora fazoczulego 2, którego wyjscie dolaczone jest poprzez wzmacniacz 6 odwracajacy faze do drugiego wejscia ukladu mnozacego 4. Wyjscie detektora fazoczulego 1 polaczone jest z drugim wejsciem ukladu mnozacego 3 natomiast wyjscia ukladów mnozacych 3 i 4 doprowadzone sa do wejsc sumatora 7, którego wyjscie dolaczonejest do wejscia ukladu dzielacego 8. Wyjscie detektora amplitudy 9 polaczone jest poprzez kwadrator 10 z drugim wejsciem ukladu dzielacego 8, którego wyjscie stanowi wyjscie ukladu wedlug wynalazku. Podlegajacy przetwarza¬ niu sygnal wejsciowy EUx sin (cot + nia E sin co t podawany jest na We 2. Na wyjsciu detektorów fazoczulych 1 i 2 otrzymuje sie odpowiednio sygnaly EUxcoscot oraz EUxsincot. Sygnal wyjsciowy pierwszego detektora fazo¬ czulego 1 mnozony jest z sygnalem odniesienia E sin cot w ukladzie mnozacym 3 na wyjsciu którego otrzymuje sie sygnal E2Uxcosotsina»t. Sygnal wyjsciowy drugiego detektora fazoczulego 2 po zmianie znaku we wzmacniaczu 6 jest mnozony z przesunietym o 90° sygnalem odniesienia w ukla¬ dzie mnozacym 4. Na wyjsciu ukladu mnozacego 4 otrzymuje sie sygnal — E2Uxsin cotcoscot. Po124 509 3 zsumowaniu w sumatorze 7 przebiegów wystepujacych na wyjsciach ukladów mnozacych 3 i 4 otrzymuje sie sygnal E2Uxsin(at- drugie wejscie ykladu dzielacego 8 podawany jest sygnal (EUx)2 otrzymywany w wyniku detekcji sygnalu wejsciowego wykonanej za pomoca detektora amplitudy 9 i podniesienia do kwadratu odwiedni EUx w kwadratorze 10. Na wyjsciu ukladu dzielacego 8 pojawia sie sygnal 1/Ux sin (at - wego EUx sin (cot -I- Zastrzezenie patentowe Uklad przetwarzajacy sygnal harmoniczny na sygnal proporcjonalny do jego zespolonej odwrotnosci zawierajacy detektor amplitudy, przesuwnik fazowy, uklady mnozace oraz uklad dzielacy, znamienny tym, ze posiada w jednym torze detektor fazoczuly (1) polaczony z ukladem mnozacym (3), przy czym jedno wejscie detektora fazoczulego (1) polaczonejest z wejsciem (WE 1) sygnalu przetwarzanego, natomiast drugie wejscie detektora fazoczulego (1) i drugie wejscie ukladu mnozacego (3) polaczone jest z wejsciem (WE 2) sygnalu odniesienia, analogicznie w drugim torze detektor fazoczuly (2) polaczony jest z ukladem mnozacym (4) poprzez wzmacniacz (6) odwraca¬ jacy faze, przy czym jedno wejscie detektora fazoczulego (2) polaczone jest z wejsciem (WE1) sygnalu przetwarzanego a drugie wejscie detektora fazoczulego (2) i drugie wejscie ukladu mnoza¬ cego (4) polaczone jest z wejsciem (WE 2) sygnalu odniesienia poprzez przesuwnik fazowy (5) natomiast wyjscia obu ukladów mnozacych (3 i 4) doprowadzone sa do wejsc sumatora (7), którego wyjscie polaczone jest zjednym wejsciem ukladu dzielacego (8), ponadto do wejscia (WE 1) sygnalu dolaczony jest detektor amplitudy (9), zas wyjscie tego detektora dolaczonejest poprzez kwadrator (10) do drugiego wejscia ukladu dzielacego (8), którego wyjscie stanowi wyjscie calego ukladu.124509 Pnicounid Poligra!U7n;i l P PKl Nakl.ul \ 2i) clv (Vn;i UH) /l PL