Przedmiotem wynalazku jest zespól wrzecionowy obrabiarki, wyposazony w oprawki narze¬ dziowe umozliwiajacy doprowadzenie chlodziwa do ostrzy wirujacego narzedzia pirzez obracajace sie wrzeciono.Narzedzia do obróbki glebokich otworów takie jak wiertla lufowe, glówki wiertnicze i rozwier- tarki do glebokiego rozwiercania wymagaja doprowadzenia chlodziwa do ostrzy z weglików spiekanych lub odprowadzenia tego chlodziwa wraz z wiórami przez dlugi trzpien lub rure trzpieniowa tego narzedzia. Koniecznosc takiego przeplywu chlodziwa przyczynila sie do tego, ze obróbke glebokich otworów na tokarkach i wiertarkach poziomych przeprowadza sie za pomoca nieobracajacego sie narzedzia zamocowanego w koniku, a przedmiot obrabiany napedzany jest przez obracajace sie wrzeciono. Doprowadzenie chlodziwa do wnetrza nieobracajacego sie narze¬ dzia lub odprowadzenie stamtad chlodziwa z wiórami jest szeroko rozpowszechnione lecz nie nadaje sie do zastosowania na centrum obróbkowym do obróbki koncówek walków z automaty¬ czna wymiana narzedzi. W tego rodzaju centrum obróbkowym wiertarko-centrówkowym, prze¬ znaczonym zarówno do obróbki koncówek walków jak i obróbki otworów wzdluz osi tych walków, sytuacja jest odwrotna — przedmiot obrabiany jest zamocowany nieobrotowo w dwóch imadlach, a narzedzie obraca sie wraz z wrzecionem. Dla umozliwienia obróbki glebokich otworów na takim centrum obróbkowym koniecznym jest doprowadzenie chlodziwa do wnetrza narzedzia przez obracajace sie wrzeciono.Istota zespolu wrzecionowego wedlug wynalazku polega na tym, ze zawiera on przedluzacz wrzeciona zamocowany na koncu wrzeciona z osadzonym na nim wirnikiem dosrodkowejpompki wspomagajacej, podajacej olej z otworów do promieniowych otworów, pierscieniowa komore mieszczaca wirnik pompki, uszczelniona ruchowo za pomoca elastycznych, wargowych pierscieni, promieniowe otwory i otwory równolegle do osi wrzeciona przewodzace chlodziwo, elastyczne poduszki uszczelniajace polaczenie wrzeciona z oprawka narzedziowa oraz oprawki narzedziowe z otworami dla przeplywu chlodziwa.2 124503 Umieszczona wewnatrz przedluzacza wrzeciona rura doprowadzajaca sprezone powietrze do dyszy i zakonczona zaciskowa tulejka sprezynujaca wyposazona jest w otwór doprowadzajacy do niej od zewnatrz chlodziwo, a otwory promieniowe we wrzecionie zamkniete sa uszczelnionym pierscieniem. Elastyczne wargowe pierscienie uszczelniajace tra wargami o lustrzanej gladkosci powierzchnie plytek mosieznych, a zewnetrzne pierscienie uszczelniajace tra wargami o walcowa powierzchnie obracajacego sie przedluzacza wrzeciona, zwilzona przez olej podawany knotami ze zbiorniczka. W oprawce narzedziowej znajduja sie otwory doprowadzajace chlodziwo z wrzeciona do otworu w osi osadzonego w niej narzedzia oraz otwory i rurki doprowadzajace chlodziwo z wrzeciona dla polewania od zewnatrz narzedzia, a w oprawce narzedziowej znajduja sie otwory oraz rurki doprowadzajace chlodziwo z wrzeciona dla polewania od zewnatrz narzedzia.Wynalazek umozliwia zastosowanie na centrum obróbkowym wiertarko-centrówkowym na¬ rzedzi dó obróbki glebokich otworów w postaci wiertel lufowych, glówek wiertniczych i rozwierta- ków do glebokiego rozwiercania z wewnetrznym doprowadzeniem chlodziwa do ostrzy z weglików spiekanych.Dzieki temu znacznie rozszerza sie zakres mozliwosci obróbczych centrum przyjednoczesnym zwiekszeniu wydajnosci obróbki, równiez otworów o sredniej glebokosci przez wiercenie ich za pomoca ostrzy z weglików spiekanych. Zwieksza sie tez znacznie dokladnosc ksztaltu podluznego wierconego otworu gdyz jednoostrzowe wiertlo lufowe lub glówka wiertnicza o wiele mniej zbacza z osi wierconego otworu niz konwencjonalne dwuostrzowe wiertlo krete.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 jest przekrojem wzdluznym zespolu wrzecionowego, fig. 2 — przekrojem poprzecznym wedlug A-A na fig. 1, fig. 3 — przekrojem poprzecznym wedlug B-B na fig. 1, fig. 4 — przykladem zewnetrznego doprowadzenia chlodziwa do ostrzy konwencjonalnego wiertla kretego, a fig. 5 — przykladem zewnetrznego doprowadzenia chlodziwa do ostrzy konwencjonalnego rozwiertaka.Zespól wrzecionowy wedlug wynalazku zawiera wrzeciono 1, do którego zamocowany jest przedluzacz wrzeciona 2 za pomoca srub 3. Na przedluzaczu wrzeciona 2 zamocowany jest wkretami 5 wirnik pompki wspomagajacej 4 zaopatrzony w dwie pochyle lopatki oraz umieszczone sa ponadto wargowe elastyczne pierscienie uszczelniajace 6 i 7 typu Forscheda, pokrywki 8 i 9 z osadzonymi w nich pierscieniami uszczelniajacymi 11 typu Simering, plytki mosiezne 12 i 13 o lustrzanej powierzchni od strony pierscieni uszczelniajacych 6 i 7, zbiorniczek 16 oleju wyposazony w knoty 14 i 15 i tuleja nosna 17.Wewnatrz przedluzacza wrzeciona 2 umieszczona jest rura 21 doprowadzajaca sprezone powietrze, która zakonczona jest dysza 23 i zaciskowa tulejka sprezynujaca 24. Rura 21 jest osadzona we wrzecionie 1 za pomoca tulejki z uszczelkami 22. Wrzeciono 1 wyposazone jest w zamykajacy pierscien 19 ustalony wkretem 20, dwa kamienie 25 zamocowane srubami 26 oraz w trzy elastyczne poduszeczki 27. Dla doprowadzenia chlodziwa do wnetrza narzedzia dla wiercenia glebokich otworów (fig. 1) dochodzi jeszcze oprawka narzedziowa 28 z grzybkiem 29, tulejka narzedziowa 30, wpust 31, wkrety mocujace 32 i 33 oraz wiertlo lufowe 34 zabezpieczone przed obrotem w tulejce narzedziowej 30 przez dwie pary kolków 35 i 36. W kierunku wzdluznym wiertlo lufowe 34 jest zamocowane nakretka 37.Przy zastosowaniu zewnetrznego doprowadzenia chlodziwa do ostrzy konwencjonalnego wiertla kretego zamocowanego w trójszczekowym uchwycie narzedziowym (fig. 4) przez obraca¬ jace sie wrzeciono stosuje sie oprawke narzedziowa 38, trzy rurki 39, uchwyt 40, trzy trzymaki 41, rurki wylotowe 42 oraz konwencjonalne dwuostrzowe wiertlo krete 43.Przy zastosowaniu zewnetrznego doprowadzenia chlodziwa do ostrzy konwencjonalnego rozwiertaka, którego stozkowy chwyt Morse'a osadzonyjest w gniezdzie stozkowym (fig. 5) stosuje sie oprawke narzedziowa 44, kolpak 45 zamocowany wkretami 46, tuleje narzedziowa 47 zamoco¬ wana dwoma wkretami (w plaszczyznie niewidocznej na fig. 5) tak jak tulejka narzedziowa 30 wkretami 32 i 33 (na fig. 1), rurki wylotowe 50 oraz nakretke 48, która mozna regulowac wysuniecie tulei 47 wraz z rozwiertakiem 51. Chlodziwo ze zbiornika pompowane jest przez otwór w obudowie ze zbiorniczkiem oleju 16 i przez otwór 17' w tulei nosnej 17 do wirnika pompki wspomagajacej 4.Wirnik ten obraca sie wraz z wrzecionem 1 wprawo (zgodnie z ruchem wskazówek zegara na fig. 2) i za pomoca dwóch lopatek wtlacza chlodziwo promieniowymi otworami 2' w przedluzaczu wrzeciona 2 do przestrzeni 21' pomiedzy rurka 21, w powierzchnia otworów w przedluzaczu wrzeciona 2 i wrzecionie 1. Z przestrzeni tej chlodziwo przez trzy promieniowe otwory 1' we124 503 3 wrzecionie 1 przeplywa do trzech otworów 1" we wrzecionie 1 równoleglych do jego osi skad przez trzy elastyczne poduszeczki 27 dostaje sie do promieniowych otworów w narzedziowej oprawce 28 albo 38 albo 44 w zaleznosci od zastosowania.W przypadku wiercenia glebokich otworów chlodziwo wplywa nastepnie do tylnej czesci gniazda w narzedziowej oprawce 28 i tulejce 30, skad osiowym otworem w wiertle lufowym 34 doplywa do jego ostrza. W przypadku glówki wiertniczej chlodziwo doplywa do ostrza przez dluga rure trzpieniowa, na koncu której osadzona jest ta glówka.Przy zastosowaniu doprowadzenia chlodziwa do wiertla kretego chlodziwo z oprawki narze¬ dziowej 38 wyplywa przez trzy otwory 38', rurki 39 i rurki wylotowe 42. Chlodzenie konwencjonal¬ nego wiertla 43 odbywa sie od zewnatrz.Przy zastosowaniu dla konwencjonalnego rozwiertaka chlodziwo z oprawki narzedziowej 44 trzema otworami 44' równoleglymi do jej osi przeplywa do trzech otworów 45' w kolpaku45, skad trzema rurkami 50 wyplywa na zewnatrz i chlodzi rozwiertak 51. Chlodziwo, które moze wydostac sie na zewnatrz wirnika pompki wspomagajacej 4, dociska swoim cisnieniem elastyczne wargi pierscieni uszczelniajacych 6 i 7do lustrzanych (polerowanych) powierzchni mosieznych plytek 12 i 13 zapewniajac dobre uszczelnienie. Dodatkowe uszczelnienie stanowia pierscienie uszczelniaja¬ ce 11.Ze zbiorniczka 16 olej za pomoca knotów 14 i 15 przedostaje sie kroplowo do promieniowych rowków na powierzchni plytek 12 i 13, którymi doplywa do przestrzeni pomiedzy wargami pierscieni uszczelniajacych 7 i 11 oraz 6 i 11 powodujac zwilzenie obracajacych sie powierzchni, po których tra te wargi. Powoduje to znacznie wieksza trwalosc wszystkich czterech pierscieni uszczelniajacych.Podwójne uszczelnienie ruchowe jest szczególnie wazne od strony kola pasowego 18 dla zabezpieczenia przed dostawaniem sie chlodziwa na elastyczne paski gumowe, które moglyby ulec szybkiemu zniszczeniu.Sprezone powietrze z sieci zakladowej rurka 21 przeplywa do dyszy 23 i przedmuchuje gniazdo stozkowe w koncówce wrzeciona 1 przy kazdorazowym wlozeniu tam oprawki, oczyszczajac je z brudu.Sprezynujaca tulejka 24 zaciska grzybek 29 oprawki narzedziowej i wciaga ja mocno do gniazda wrzeciona 1.Wrzeciono 1 i przedluzacz wrzeciona 2 oraz wszystkie inne czesci zespolu, z którymi styka sie chlodziwo nalezy wykonac ze stali uodpornionej na korozje lub z mosiadzu (inne czesci poza wrzecionem i przedluzaczem). Mozna równiez zastosowac chlodziwo antykorozyjne.Przystosowanie wynalazku do centrum obróbkowego wiertarko-centrówkowego do obróbki koncówek walków w niczym nie ogranicza jego zastosowania równiez do innych centrów obróbko¬ wych i obrabiarek konwencjonalnych zarówno do obróbki walków jak i czesci korpusowych, na których przewiduje sie obróbke glebokich otworów.Zastrzezenia patentowe 1. Zespól wrzecionowy obrabiarki wyposazony w oprawki narzedziowe, umozliwiajacy dop¬ rowadzenie chlodziwa do ostrzy wirujacego narzedzia przez obracajace sie wrzeciono z mechani¬ cznym mocowaniem oprawki narzedziowej za pomoca tulejki sprezynujacej zaciskajacej grzybek na koncu oprawki, oraz z doprowadzeniem sprezonego powietrza do oczyszczajacego przedmuchu gniazda w koncówce wrzeciona przed kazdorazowym wlozeniem do niego oprawki narzedziowej, znamienny tym, ze zawiera przedluzacz wrzeciona (2) zamocowany na koncu wrzeciona (1) z osadzonym na nim wirnikiem dosrodkowej pompki wspomagajacej (4), podajacej olej z otworów (17) do promieniowych otworów (2'), pierscieniowa komore mieszczaca wirnik pompki, uszczel¬ niona ruchowo za pomoca elastycznych, wargowych pierscieni (6 i 7), promieniowe otwory (1') i równolegle do osi wrzeciona otworu (1") przewodzace chlodziwo, elastyczne poduszki (27) uszczel¬ niajace polaczenie wrzeciona z oprawka narzedziowa oraz oprawki narzedziowe (28, 38 i 44) z otworami dla przeplywu chlodziwa. 2. Zespól wrzecionowy wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze umieszczona wewnatrz przedluza¬ cza wrzeciona (2) rurka (21) doprowadzajaca sprezone powietrze do dyszy (23) i zakonczona4 124 503 zaciskowa tulejka sprezynujaca (24) umieszczona jest w przestrzeni (21') doprowadzajacej do niej od zewnatrz chlodziwo, a otwory promieniowe (V) we wrzecionie (1) zamkniete sa uszczelnionym pierscieniem (19). 3. Zespól wrzecionowy wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze elastyczne wargowe pierscienie uszczelniajace (6 i 7) osadzone sa suwliwie wargami na powierzchniach plytek mosieznych (12 i 13), a zewnetrzne pierscienie uszczelniajace (11) osadzone sa suwliwie wargami na walcowej powierzchni przedluzacza wrzeciona (2), przy czym dla zwilzania elementów olej podawany jest knotami (15) ze zbiorniczka (16). 4. Zespól wrzecionowy wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze w oprawce narzedziowej (28) znajduja sie otwory doprowadzajace chlodziwo z wrzeciona (1) do otworu w osi osadzonego w niej narzedzia wiertla lufowego (34). 5. Zespól wrzecionowy wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze w oprawce narzedziowej (38) znajduja sie otwory (38') i rurki (39,42) doprowadzajace chlodziwo z wrzeciona (1) dla polewania od zewnatrz narzedzia — dwuostrzowego wiertla kretego (43), a w oprawce narzedziowej (44) znajduja sie otwory (44' i 45') oraz rurki (50) doprowadzajace chlodziwo z wrzeciona (1) dla polewania od zewnatrz narzedzia — rozwiertaka (51).124503 .-31124503 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 120 egz.Cena 100 zl PL