Opis patentowy opublikowano: 31.12.1984 124395 Int. Cl3 C08G 63/52 C08G 63/58 C-YiELNIA Urzedu Patentowego Mvi i| Lnami Twórcy wynalazku: Danuta Maria Janovna Filippienko, Piotr Pen- czek, Ewa Kicko-Walczak, Vladimir Mikhaylovich Diomkin, Lubov Vasilievna Koval Uprawniony z patentu: Instytut Chemii Przemyslowej, Warszawa (Polska) Sposób izomeryzacji cis-trans poliestrów nienasyconych Sposób wedlug wynalazku dotyczy izomeryza¬ cji cis — trans poliestrów nienasyconych, znaj¬ dujacych zastosowanie jako spoiwo do tworzyw wzmocnionych, tloczyw, zywic lanych utwardza¬ nych na zimno i na goraco, kitów, lakierów, sto¬ sowanych np. w budownictwie, okretownictwie, przemysle motoryzacyjnym, w elektrotechnice i ra¬ diotechnice.Znana metoda otrzymuje sie poliestry przez rów¬ nowagowa polikondensacje, polegajaca na poliestry- fikacji nienasyconych kwasów dwukarboksylowych lub ich bezwodników glikolami.Inna znana metoda jest kopolimeryzacja bezwod¬ ników kwasów dwukarboksylowych z monoepo- ksydami.Ujemna cecha obu metod jest niedostateczny sto¬ pien izomeryzacji cis — trans (zawartosci reszt fumarowych) otrzymywanych poliestrów.Ustalono, ze dla nienasyconych poliestrów, otrzy¬ mywanych metoda polikondensacji, stopien izome¬ ryzacji i obniza sie ze wzrostem dlugosci reszty glikolowej. Niewielka wartoscia i charakteryzuja sie poliestry otrzymywane w przypadku zastoso¬ wania jako modyfikatorów kwasów alifatycznych.Przy wykorzystaniu np. glikolu dwuetylenowego graniczna wartosc i wynosi ponizej 60%, a przy uzyciu glikolu szesciometylowego — okolo 30%.Przy kopolimeryzacji bezwodników z monoepo- ksydami, ze wzgledu na nizsze temperatury synte- 2 zy lub krótki czas trwania reakcji otrzymuje sie poliestry, dla których i = 0—35%.Jednoczesnie zawartosc reszt fumarowych wply¬ wa na wlasciwosci utwardzonych poliestrów, gdyz 5 od niej zalezy stopien usieciowania kopolimeru.W szczególnosci w miare wzrostu i znacznie wzra¬ sta wytrzymalosc cieplna kopolimerów poliestrów ze styrenem.Opisane jest otrzymywanie poliestrów ze zwie- io kszonym i w obecnosci róznych katalizatorów — chlorowców, amin cyklicznych, szczególnie pipery- dyny i jej pochodnych, kwasu p-toluenosulfonowe- go i mieszaniny H3PO4 z Na2HP02 stosowanych w procesie polikondensacji, lub piperydyny, mor- !5 foliny, p-toluenosulfochlorku, merkaptobenzotiazo- lu i siarki, dodawanych do gotowych poliestrów.Z wymienionych wyzej zwiazków najbardziej aktywnymi sa II-rzedowe aminy (piperydyna i morfolina), jednak powoduja one intensywne za- 20 barwienie gotowych produktów i skracaja czas ze¬ lowania zywic poliestrowych, co utrudnia ich prze¬ twórstwo.Inne katalizatory dzialaja mniej efektywnie. Nie¬ które z nich posiadaja inne ujemne cechy, np. p- 25 -toluenosulfochlorek zmniejsza zywotnosc zywic w czasie ich magazynowania, merkaptobenzotiazol u- trudnia zelowanie zywic.Wsród opisanych sposobów przeprowadzenia izo¬ meryzacji cis — trans poliestrów nienasyconych 30 najbardziej zblizonym rozwiazaniem do sposobu 124 395124 395 o O O fi O 43 o » fi CO a CO CJ • i-H I—( 43 co fi o o » i/i cd fi (U ¦H fi I u 44 fi 3 Warunki syntezy wyjsciowego poliestru Warunki izomeryzacji Charakterystyka wyjsciowa poliestru czas min. ó* fi ° 'o a W) £ N O -O 44 •i-H fi cd w u fi cd o T3 44 fi w O 1/2 cd n N Q) 43 "*"* cd ^ cd w fl 44 al 0) | a cd ^. cd ^ ¦+J '43 °a -|^ a w Nr przy¬ kladów 1—1 CO 1—I CM i-H i-H O i-H 05 00 co w ^ co CM i-H O co o co i-H sil O O O 00^ o i—1 Ph O" 0 ^ 1 CO 05 CM OS 3 s o 5 u g CO "N fi £ ^ o .2 °~ w Ul O O co o co i-H CM i—l O co" I-H i-H CO m i—i cd csT Ph £ CM i—1 Ph O" 1—1 i-H 00 di o o 1—1 i csj ej o 8S w i a o CM CO O) o co^ i—« I-H O 05 / O CM i 1 " 2 & c CN CO W ^ CM CM 00 lO OJ 1 .2 o g ^ S -^ Ci) CO +5 O « 55 ^ O O .cd o co «o fi O O j? cd O co co lO o co~ I-H I-H »—1 180 o CM 1—1 * g 5 fi ^ CJ O O lO co co" 1 l—1 00 ca co O) fi cd 'fi s cd 42 ^-1 cd 4tJ .2 cd -^ co ^ o 5 - 'fi O £ o O co o 00 l—1 CM o" 1—( O co o co i-H 8 I S ^ w.U H O cnT i-H CM Ph O" 0 ^ l" l—1 »—i 00 O) co E fi cd N 42 CO Cd " o CO +3 ^ -5 ° 4? o 3 ?t N fi O fi » iO (U O co p fi ^ 73 fi o CO O 00 o o CD O i—l 43 » °- CU 5J co i-H lO co" 1 i-H 00 05 O o 1 a , ^ cd w ^ 4h 4<1 tri £ 43 co o o co V* ^ g 4h ^ ^ » co CD «-• OJ i-L lO CD O _ C E o 3 S-S O W & fi cd o l-H o 00 i-H co 124 395 5 6 «a« co t—i CM i—( i-l OS 00 [ 1 co 1 "^ ^ 1 co J CM i—l co ° co i—< * 1 O CJ O co 1—1 rH O t" 1 i—1 00 03 O o 1 o 1 +J § 1 C/3 'o ^ a/ M '3.^ J< u a © £ «.« s M NU Cd 00 o 00 1—1 CM i-H co" 1 ¦a* cd bs.CM cd "3 3 cd ^ .2 f< £ CO £ 'S °- W 2 3 ^ T3 M o i—1 o 00 CM co" l—1 . 1 1 ¦a-s co 05 cd '3 3 fi 5 w cd o * & "2 m O oo w ;<= ffi 5 -* «£ fi ii, Ci) CJ o CM o 00 i-H cg co" 1—1 1 •r-» 1 3 3 cd * -2 W Cd ^ .2 g! ^ i* Q i—i 'D c/2 O CM O 00 i-H cg co" X 1 ¦a * Oi C cd '3 3 cd $-i cd S o c£~ Ul Ti N ci) +j W § 3 ^ T3 X5 O o oo ° co 00 i-H cg o o co ^ o" § 3 & 5 ¦ a g O O O co i—i o" i-H ©^ ©" 1 1—1 o" 0$ Oi" o o 3 3 cd $-1 .3 8 *-" CU ¦*-* N a O) N b ° Cd ©^ w o lO o 1—1 cg GM ! lO i—i ! i—i I ©^ co" •—< ©^ cg" io 10 m ^ ^ ^i co" co" i-T i—i 18,75 1 »—• g co 1 "" - a cg o fi S rH CJ 3 O § ° fi^ 3 C o o PL, 1 OS 00 ©" cg lO ©^ ©" 1 co ©" 00 1—1 ©" co Th °~ ©" cd •3 1 E ^ © cg lO cg cg" CM 7,5 11,25 18,75 i cg cg « cg | cg r" N 5 Cl tuO W) CM ras i—i PU co co CO CO os" CM O) cg KO ©" © o" ©" co^ ©" t ©^ o" cd "o U o B -* © cg cg co" i-H 3 c cd w fi ^ ^ -fi s ° -fi ^ .1 s cu +3 1 1 Pu, O W Eh cd cd ^ hh •90S*2iri JU liCag *m X n^ua^Bd 3n^paM.7 124 395 8 wedlug wynalazku jest sposób znany z opisu pa¬ tentowego nr 1.412.306 W. Bryt.W sposobie znanym z opisu W. Bryt. nr 1.412.306 dla przeprowadzenia izomeryzacji, do otrzymanego nienasyconego poliestru w temperaturze 200— 260°C, dodaje sie morfoline (cykliczna II-rzedowa amine, 2°/» w stosunku, do masy) i utrzymuje sie w czasie 3—20 minut. W ten sposób uzyskuje sie i = 70—74§/t. Poliester wyjsciowy otrzymuje sie na drodze katalitycznej kopolimeryzacji tlenku pro¬ pylenu z bezwodnikami kwasów dwukarboksylo- wych w 170—260°C i cisnieniu 25—35 g/cm*. Nie¬ nasycone poliestry posiadaja wyjsciowy i = 25— 35%.W ten sposób — pomimo wysokiej aktywnosci katalitycznej morfoliny — i otrzymanych polies¬ trów nie przekracza 75%.Celem wynalazku jest zwiekszenie stopnia izo¬ meryzacji cis — trans poliestrów nienasyconych.Sposobem wedlug wynalazku izomeryzacje cis — trans przeprowadza sie w temperaturze 130—260°C w obecnosci katalizatora wprowadzonego w ilosci 0,001—0,1 mola w przeliczeniu na jedno wiazanie podwójne w poliestrze, przy czym katalizator jest zwiazkiem o wzorze ogólnym: tRiR2NC (= S)]m SnR3, w którym Ri i R2 — sa jednakowe lub rózne i oznaczaja al- kil, aryl, cykloalkil lub razem piecio- metylen Rs — oznacza wodór, grupe [R1R2 NC (S)]p, metal I, II, V i VI grupy ukladu okre¬ sowego m =l;2; n = 1; 2; 4; p = l;2; Proces prowadzi sie metoda periodyczna lub cia¬ gla, mieszajac poliestry nienasycone z podanymi powyzej katalizatorami i utrzymuje sie tempera¬ ture 130—260°C. Jako katalizatory izomeryzacji mozna stosowac: siarczek czterometylotiuramu, siarczek dwucyklopieciometylenotiuramu, dwusiar¬ czki czterometylo-, czteroetylo-, czterobutylo-, czte- robenzylo-, dwumetylo-, dwuetylo- i dwucyklopie¬ ciometylenotiuramu, czterosiarczek pieciómetyleno- tiuramu, dwuetylodwutiokarbaminian cynku, dwu- metyloaminodwuetylodwutiokarbaminian cynku, cy- kloheksyloetylodwutiokarbaminian, N-etylocyklohe- ksyloaminy, pieciometylnodwutiokarbaminian pipe- rydyny.Sposób wedlug wynalazku stosuje sie do izome¬ ryzacji nienasyconych poliestrów, otrzymanych o- - golnie znanymi metodami z glikoli lub monoepo- ksydów i nienasyconych kwasów dwukarboksy-o¬ wych lub ich bezwodników w obecnosci lub bez katalizatorów syntezy.Zywice poliestrowe otrzymuje sie znanym spo¬ sobem poprzez rozpuszczenie izomerycznego polie¬ stru w nienasyconym monomerze.Wynalazek ilustruje sie nastepujacymi przykla¬ dami. W przykladach skróty oznaczaja GP — gli¬ kol propylenowy, TP — tlenek propylenu, BM — bezwodnik moleinowy, BF — bezwodnik ftalowy, GPP — glikol polipropylenowy.Przyklad I. W okraglodennej czteroszyjnej szklanej kolbie, zaopatrzonej w mieszadlo mechani¬ czne, chlodnice zwrotna, wkraplacz, termometr i rurke doprowadzajaca obojetny gaz, nagrzewa sie do 130°C 210 g nienasyconego poliestru, posiadaja¬ cego liczbe kwasowa 2—10 mg KOH/lg oraz i = 12P/o. Nastepnie do poliestru przy mieszaniu doda¬ je sie 0,044 mola siarczku czterometylotiuramu i u- 5 trzymuje przy 130°C w czasie 30 minut. Otrzymuje sie jasnozólty produkt posiadajacy i = 92f%. Niena¬ sycony poliester otrzymuje sie na drodze kopolime- ryzacji 98 czesci wagowe (1 mol) bezwodnika male¬ inowego, 7,6 cz. wag. glikolu propylenowego (GP) !0 i 104 cz. wag. tlenku propylenu (TP) w obecnosci 0,136 cz. wag. chlorku cynku.Przyklad II—XII. Reakcje przeprowadza sie wedlug metodyki opisanej w przykladzie I, ale stosuje sie rózne poliestry i katalizatory izomery- 15 zacji. Dane dotyczace warunków reakcji i stopnia izomeryzacji otrzymanych produktów podane sa w tablicy 1.Przyklad XIII. Do reaktora rurowego z pla¬ szczem, zawierajacym nosnik ciepla doprowadza 20 sie w sposób ciagly roztwór 98 cz. wag. (1 mola) BM, 3,8 cz, wag. (0,05 mola) GP, 162 cz. wag. (2,8 mola) TP i 0,5444 cz. wag. (0,004 mola) chlorku cynku.W plaszczu .reaktora do syntezy utrzymuje sie 25 temperature 140°C Sredni czas przebywania rea¬ gentów w strefie syntezy poliestru (pierwsza sek¬ cja) wynosi do 30 minut, cisnienie w reaktorze 15—20 • 1.01325 • 105 At. Do drugiej sekcji reak¬ tora (temperatura w plaszczu wynosi 180°C) do- prowadza sie 0,02 mola siarczku czterometylotiu¬ ramu. Czas przebywania w temperaturze 180°C wynosi 10 minut. Otrzymuje sie produkt posiada¬ jacy i = 100%. 35 Przyklad XIV—XXII. Reakcje prowadzi sie wedlug sposobu opisanego w przykladzie XIII, ale stosuje sie rózne katalizatory syntezy i izomeryza¬ cji. Dane dotyczace warunków reakcji oraz otrzy¬ mywanych produktów podane sa w tablicy 2. 40 Przyklad XXIII. Do reaktora, w którym przeprowadza sie polikondensacje w atmosferze obojetnego gazu, nagrzewa sie do 160°C 592 g po¬ liestru z liczba kwasowa 20 mg KOH/lg i i = = 65%. Przy wlaczonym mieszadle dodaje sie 0,01 45 mola dwuetylodwutiokarbaminianu cynku i utrzy¬ muje sie w 160°C w czasie 30 minut. Otrzymuje sie produkt, którego i = 100%. Produkt wyjscio¬ wy otrzymje sie na drodze poikondensacji 98 cz. wag. (1 mola) BM, 148 cz. wag. (1 mola) BF, 400 50 cz. wag. (2 moli) glikolu polipropylenowego GPP i 0,01'/o wag. hydrochinonu w 200±5°C.Przyklad XXIV—XXVI. Reakcje przeprowa¬ dza sie wedlug metodyki opisanej w przykladzie XXIII, ale stosuje sie rózne katalizatory izomery- 55 zacji. Dane dotyczace warunków reakcji oraz i otrzymanych produktów podane sa w tablicy 3. W porównaniu z metoda znana z opisu patentowego W. Bryt. nr 1.412.306 sposób wedlug wynalazku posiada nastepujace zalety: 60 Wzrasta stopien izomeryzacji poliestrów. Wedlug" proponowanego sposobu1 otrzymuje sie poliestry z i co najmniej 90% (do lOO^/o) przy 70—75*/o we¬ dlug metody znanej z opisu patentowego W. Bryt. nr 1.412.306. 65 Wymieniona wysoka wartosc i otrzymuje sie w124 395 9 10 1 -o T3 oksyi a noe o B N cd* O 0) a i? ti cd* CJ ,c cj CJ cd N 1 co a .-. o H £ co nych poli< syco ena G CJ cd N U CU LUOZI X a 3 (H cd ¦¦-H "^ cd J-( 0 a o N • pH Ci 3 (h cd ^ ^_^ * £ *o C/3 0 3 a N (U cj C/3 s CJ Cl u cd 'o a ! o i* o ^J '2 jd 3 o C! cd o 'O jcd CU C! 3 w O ¦+¦* c/3 |o :£ CJ cd (v pq B Z O o 3 ^ 1 e cd -* cd W ai o fc! a § ° cd 5 N ci o 6 a rx s ° CD U 2 * N CU 3 & cd w Uh PU 0 fa W 2 "ii o T3 jcd s (-1 a CM i—i O 1—< O) co [ CD m Tf CO CN l-H o o 1—1 1 o ci; a o CU ,-H "S © CJ O X 3 CU Cj cj cd cd p w V» o o co o co o "^ i-H «tf o X °- •d » --T 00^ cm" CN CD i-H lO o o" co 1 l—' 00 O) 1—1 CM O) 1 CU4 'a 3 o fl ^ .—, ^ F* " ^n Cj ii w i« % £ ^ ^ N ^ N CJ w u 2 a 2 O W cd o o^ ^ ^i 'CZ3 CJ o" lO o co o co o «tf 'T* CU •N cd co cm" CM CD 1-1 lO o" ocT co" 1 ,__( co O) 1—1 o o 1 0) CU -^ N CJ CU N CJ cd 'w fe TJ iO O co 1—( 00 o 00 CU 5-.CJ CM^ tF~ C^ TJH CM m o^ o ir^ o" i-H 00 Oi X CD o" CJ a cd 3 o ¦4-j CM CD O O o o co CD i CU CO 3 II ^^ J? fc a K II § O co £ ^r; ^ 73 o co m o co o TF ,, CU •N cd CM Tj? CO Tt< , CM m o io" Irt^ ^H ¦^^, oc? 05 1—1 Oi CN a cd u (U es £ T3 O o 05 i CM o o 'CJ <= a a x cc S5 3 .2 § C/3 CU CU -^ ^3 CU s a o co o co i-H CS CD o 'sh •r-, THH CU O •N O .a <= co^ cnT CM CD IO co" 1 ^H 00 OJ I-I t—1 X co O) 1 CU a o C-i CU +¦» N O ^ 2 a cd cd w C] 1 O +¦ i—i , 8 & i lO l-H O co 1-H o CD O CO 1—1 #r_ CU •N X cd 00^ csf cJ CD l-H iO 0CT co" 1 i—i *-. 00 05 h-1 1—1 O O 1 o -l-» CU a o CU o o o X C« CU Cj cj cd cd ^j t/i 'J^ CM O CD CM IO O O CM •i-» CU •N cd 00^ csf CM CD i—l IO o" ocT co" 1 ,__! *-^ 00 O) X o o 1—1 o "ci; B O CM CU O ^ 5 CJ O ^ Ci cu C M 5 o cd cd .2 "c^ '-£ IO o i-H CM O co o Tf •1-» CU cd 00^ cm" CM CD ^ m o" 00 co" I ,_l 00 Od X X11 124 395 12 d. tabl. 2 o csi i-H i-H i-H ° i-H Oi 00 t co co csj i-H csi morfolina 0,044 lO 210 o co 140 jak wyzej 162/2,8 3,8/0,05 l Oi XXI co O) siarczek czterometylo- tiuramu 0,024 lO i-H 200 co 200 chlorek litu 0,212/0,005 69,8/1,2 7,6/0,01 oo |o i-H |C0 csT p*l ^ 1° XXII ° morfolina 0,044 i-H O i-H csi 10 m m £\ ^ °l co" co" i-* 18,75 76,5 184,0 222—231 octan cyn¬ ku dwu¬ wodny 0,20 45,1/0,78 3,94/0,052 1 50,76 n' 0,518 ii *2Ti %Al Sr morfolina 0,077 ^ 210 7,5 11,25 222 202—212 weglan ma¬ gnezu 0,22 35,31/0,61 4,37/0,057 29,66 29,44 ?'l Ju ifpaM 0,2 0,3 O bo 6 a a •l-» sac u CD T3 kon I^H O P4 cd* 73 O CD ^ ¦C myc co ti l N 5h +J O lies <- •i—» eryzac zom •i-H *3 0) Cu o Ol .^ cd ery, fi o 1 N #rH 3 cd * o OJO O) ^ Q "w *c/3 3 *-" 173 OJ 8, ^ » I-I ^ £ 3 *-• cd * o cd N fH fi O N • i-H M Cl p *¦* cd cd w O tn ^ CD ¦+¦» »H \ 2 S2 w ^ 8.(H czas min. g ° ¦+j CD «"H ¦«4! » bO Cl cd O N 73 CJ u d -o 3 M C/3 —i o ci s co 7^ ,M i-H O Ph w a m "-¦ l: 1° CD Cl -o 73 a i-H cd a Cl Cl - cd o cd* fi* u o cd 'cd cd ^ n d °fi | cd U »H O a cd a s ^ i^* P* 3 W M 1-1 bo a 3 13 jcd 3 N a C5 lO +1 ° o CSI CSI -^."* Ph Ph O i-H OO "* i-H 00 O) ° <= i-H 3 o cd Cl B cd u cd o T3 O CD S ^ ^ o| T3 O <= CO co m co ° CSJ —< X co m +1 <=• o CM CS] CSJ 1 ^ Ph 1 ^ '—i 00 "^ 00 O) o o i-H fi cd u 3 +J o e {H CD u CD N o u cd ^h 73 O lO i-H o 1 ° \ CSJ ° c- CSJ X Oi irj ¦+' ° <= CSJ CSJ ° T*H Ph Ph O i-H 00 T}H i-H 00 O) co O) 3 a CD CD Cl cd Cl a cd u cd o 73 O » 5 o £ o T3 O o CSJ CSJ CS] lO co CSJ X Oi m +1 ^ o CSJ 1 CSJ ^ Ph Ph 0 '—• 00 "^ 00 o ° <= i-H 3 T3 cd s 2 3 B cd cd o ^ ^ T3 O ^ g - ^ °J 73 o lO i-H ° ° CSJ lO co ° CS] X X124 395 13 14 $J & o g cc ..E"|2 » cO jc CU t ^ (Do "" O CO N o m e r y N ^ G Waru CO ^ 2, 42 _ W) tn 3 cj ktery liestr sciow 43 ^ U o o 1 a 3 5-( iest e pol £ o £ ^ 'fi T3 JCO 3 W 3 T3 Nr rzyklai o. cO o o *c o i o 'CJ cO "C/3 ? o o u ° s N o co -5 ^ 2 rt fi M C/3 ^ co .5 o fi fi ° -*- o w M fcuO W) a[ PU EH CU 0 fe w s PQ co CM i—l <= CO o c- o" CO •S fi fi ^ 1—i o CM m CM cm" CM l°- ^ CO o" ^ i o" CM LO °- o" 1 1 oc5 o" £ a i i i i 1 "* t- C) cT ^ i—i o CM lo CM co" 1—1 CM^ z^ co^ o" "1 1 o" lo o" cT es? o" co o" m I ° "*¦ i-i Oi LO <= <= 1-1 o O) ^ ¦+-1 CD 6 O •ST CD CO r^ °~ S o" S fi 00 o CO CM i—l co" 00 -H i-H o" 1 1 1—i fr- LO 1—1 lo co ° ° i—i 3 E cO ^ 3 O CD CD 0 ° i-i Co o C/3 cT LO o 1—i CM LO cm" 1—1 l°~ 1—< LO cT y—i o" o" 1 1 1—t 1—( o" 1-1 LO o 1—( 1 Oi j ^ ° o CM i—i o" '57 ¦ ^ co •r-i lO o CO 1—i m CM 1 1 m 1-1 lO i—i 1 LO CO cm" c^ -^ lE o^ LO cT co 1 co^ cT LO o" o" X CM 1-" CM lO ° ° i—l CM ° O cT '57 ^ LO O CM LO CM 1 1 LO i—1 LO 00^ cm" LO °~ o" f 1 X X , 1 i 1 1 co O) CM cT £ ^ •^ LO O o CM LO CM 1 1 LO 1-1 LO i-H 1 LO CM, i-H i-H o" LO^ o" co o" X TJH i-H i-H LO co ° O CO 'fi cO CO •2 3 ^ ^ -O o o o" ^ 3 3 fi CO T3 ^ LO l-H ° o CM LO co ° CM J i-H cq o" LO^ o" •-• x X -o I N CD 42 CO O Cu15 124 395 16 porównywalnych warunkach (temperatura) w krót¬ szym czasie przy mniejszym stezeniu katalizatora.NP. wedlug metody znanej w 210°C po 14 minu¬ tach, przy stezeniu katalizatora 0,044 mola na 1 mol BM i = 70Vo, a wedlug przykladu XII w 210°C, po 5 minutach, przy stezeniu katalizatora 0,01 mola na 1 mol BM i = 100*/o.Proponowany sposób pozwala otrzymywac po¬ liestry charakteryzujace sie wyzsza wytrzymalos¬ cia termiczna, np. dla poliestrów posiadajacych jednakowy sklad (^ab. 4), wedlug metody prototy¬ powej temperatura zeszklenia wynosi 126°C, a wedlug przykladu XII wynosi l67°C, a wiec jest wyzsza o 30°C. Wyzsze wskazniki wytrzymalosci termicznej sa wazne w przypadku zastosowania poliestrów dla konstrukcyjnych tworzyw wzmoc¬ nionych i tloczyw, pracujacych w wysokich tem¬ peraturach.Nalezy takze zwrócic uwage na to, ze sposób wedlug wynalazku pozwala na otrzymanie powta¬ rzalnych wysokich wartosci i niezaleznie od skla¬ du nienasyconego poliestry dzieki czemu jakosc poszczególnych partii zywic i otrzymanych z nich wyrobów malo sie zmienia.W tablicy 4 przytoczone sa dane porównawcze dla zywic otrzymanych wedlug proponowanego sposobu i zywic otrzymanych wedlug metody przy¬ jetej jako porównawcza. PL