Przedmiotem wynalazku jest pompa wtryskowa, doprowadzajaca paliwo do silnika spalinowego.Znane sa pompy wtryskowe zawierajace korpus, obrotowy rozdzielacz osadzony w korpusie i nape¬ dzany od silnika, majacy poprzeczny otwór przelo¬ towy, w którym sa osadzone dwa tloczki, kanal do¬ prowadzajacy, siegajacy od otworu przelotowego przez rozdzielacz do punktu usytuowanego na obrzezu rozdzielacza, otwór wylotowy, usytuowany w korpusie naprzeciw kanalu doprowadzajacego, w czasie ruchu tloczków w kierunku do wewnatrz roz¬ dzielacza, wystepy krzywkowe, nadajace tloczkom ruch w kierunku do wewnatrz, w czasie obrotu roz¬ dzielacza, kanal zasilajacy polaczony z poprzecz¬ nym otworem przelotowym rozdzielacza, siegajacy do punktu usytuowanego na obrzezu rozdzielacza, przesunietego w kierunku osiowym wzgledem punk¬ tu zakonczenia kanalu doprowadzajacego otwór za¬ silajacy, wykonany w korpusie, polaczony z kana¬ lem zasilajacym w czasie co najmniej czesci cyklu pomiedzy dwoma kolejnymi suwami tloczków w kierunku do wewnatrz rozdzielacza, zródlo paliwa pod cisnieniem oraz nastawny suwak dlawiacy, przez który paliwo doplywa do otworu zasilajacego.Odpowietrzanie znanych pomp wtryskowych jest realizowane przez odlaczenie przewodów doprowa¬ dzonych do otworów wylotowych pompy lub prze¬ wodów wtryskiwaczy. Uruchamiajac pompe wtrys¬ kowa przy odlaczonym przewodzie uzyskuje sie szybkie wypieranie powietrza z kanalów pompy przez paliwo. Jednakze odlaczanie przewodów nie jest wygodne, a ponadto powoduje rozlewanie pa¬ liwa wokól pompy orajz na zewnatrz silnika. Znane jest zastosowanie odpowietrzaczy, napedzanych recznie, wprowadzonych na zewnatrz pompy wtrys¬ kowej. Nie eliminuja one jednak rozlewania pa¬ liwa.Celem wynalazku jest opracowanie konstrukcji pompy wtryskowej, w której odpwietrzanie kana¬ lów zachodzi samoczynnie bez koniecznosci odla¬ czania przewodów paliwowych.Zgodnie z rozwiazaniem wedlug wynalazku pom¬ pa wyposazona jest w dodatkowy kanal wykona¬ ny w korpusie, usytuowany naprzeciw wylotu ka¬ nalu doprowadzajacego, w czasie co najmniej czes¬ ci cyklu, gdy otwór zasilajacy jest usytuowany na¬ przeciw kanalu zasilajacego, co umozliwia prze¬ plyw paliwa wymieszanego z powietrzem przez kanal zasilajacy, kainal doprowadzajacy oraz do¬ datkowy kanal wykonany w korpusie.Korzystnie dodatkowy kanal wykonany w korpu¬ sie jest polaczony szeregowo z dlawikiem.Ponadto pompa zawiera przewód laczacy dodat¬ kowy kanal wykonany w korpusie ze zbiornikiem paliwa,, oraz zawór jednokierunkowy osadzony na tym przewodzie.W korzystnym przykladzie wykonania wynalaz¬ ku pompa zawiera zawór cisnieniowy usytuowany za dlawikiem, zamykajacy przeplyw przez dodatko¬ wy kanal wykonany w korpusie, gdy cisnienie dzia- 124 3923 124 392 4 lajace na suwak zaworu osiagnie nastawiona wiel¬ kosc.Przedmiot wynalazku przedstawiony jest w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia pompe wtryskowa w przekroju wzdluz¬ nym, fig. 2 pompe wtryskowa w przekroju po¬ przecznym, wzdluz linii A—A wedlug fig. 1, fig. 3 — zawór, w przekroju wzdluznym.Zgodnie z fig. 1 i 2 pompa wtryskowa 'zawiera korpus 10, którego otwór przelotowy 11 miesci obro¬ towy rozdzielaicz 12, o ksztalcie cylindrycznym. Je¬ den koniec rozdzielacza 12 jest polaczony z walem napedowym 13, który jest napedzany od silnika.Drugi koniec rozdzielacza 12 jest polaczony z ele¬ mentem obrotowym pompy paliwowej 14. Krociec wlotowy 15 pompy paliwowej 14 jest polaczony przewodem ze zbiornikiem paliwa 17. Zawór roz- rzadczy 18 steruje cisnieniem wyjsciowym pompy paliwowej 14.W rozdzielaczu 12 jest wykonany poprzeczny otwór przelotowy 19, w którym jest osadzona para tloczków 20. Za posrednictwem rolek (nie pokaza¬ nych na rysunku) tloczki 20 przemieszczaja sie w kierunku do wewnatrz pod dzialaniem -wystepów krzywkowych utworzonych na wewnetrznej po¬ wierzchni obwodowej pierscienia krzywkowego 21, osadzonego w korpusie 10 pompy. Otwór przeloto- towy 19 jest polaczony z kanalem 22, rozciagaja¬ cym sie wzdluz rozdzielacza 12, majacym odcinek 23 doprowadzony do obrzeza rozdzielacza 12. Odci¬ nek 23 kanalu 22, w czasie ruchu obrotowego roz¬ dzielacza 12, ustawia sie kolejno naprzeciw otwo¬ rów wylotowych 24, wykonanych w korpusie 10.Otwory wylotowe 24 sa polaczone z wtryskiwa- czem silnika zasilanego przez pompe wtryskowa.Rozdzielacz 12 zawiera równiez pare kanalów za¬ silajacych 25. Kanaly 25 sa polaczone jednym kon¬ cem z otworem przelotowym 19, zas przeciwne kon¬ ce kanalów koncza sie otworami wylotowymi, le¬ zacymi we wspólnej plaszczyznie, przesunietej w kierunku osiowym,, wzgledem plaszczyzny przecho¬ dzacej przez otwory wylotowe 24 korpusu pompy.Otwory wylotowe kanalów zasilajacych 25, sa roz¬ mieszczone promieniowo i w czasie obrotów roz¬ dzielacza 12 ustawiaja sie kolejno naprzeciw otwo¬ rów zasilajacych 26, wykonanych w korpusie 10 pompy wtryskowej. Zewnetrzne konce otworów za¬ silajacych 26 lacza sie z obwodowym rowkiem który z kolei jest polaczony z otworem wylotowym 27 polaczonym z otworem przelotowym w którym przemieszcza sie katowo suwak dlawiacy 28. Suwak dlawiacy 28 zawiera wzdluzny rowek polaczony z obwodowym rowkiem 29, polaczonym z kolei z króc¬ cem wylotowym 16 pompy paliwowej 14.Dzialanie pompy wtryskowej jest nastepujace.Gdy poszczególne elementy pompy znajduja sie w polozeniu przedstawionym na rysunku, paliwo jest doprowadzone poprzez suwak dlawiacy 28 do otwo¬ rów zasilajacych 26, a nastepnie kanalami zasilaja¬ cymi 25 do otworu przelotowego 19 rozdzielacza 12.Ilosc paliwa doplywajacego do otworu przelotowego 19, okreslajaca przesuniecie tloczków 20 w kierun¬ ku na zewnatrz, jest uzalezniona od nastawienia su¬ waka dlawiacego 28. W czasie obrotów rozdzielacza 12 ulega przerwaniu polaczenie pomiedzy kanala¬ mi zasilajacymi 25 i otworami zasilajacymi 26, natomiast nastepuje polaczenie pomiedzy odcin¬ kiem 23 kanalu 22 oraz jednym z otwór£w wyloto¬ wych 24. Gdy odcinek 23 kanalu 22 jest polaczony z otworem wylotowym 24 nastepuje ruch tloczków 20 w kierunku do wewnatrz, pod dzialaniem wyste¬ pów krzywkowych utworzonych na wewnetrznej powierzchni pierscienia krzywkowego 21 wywolujac przemieszczenie paliwa z otworu przelotowego 19 do odpowiedniego wtryskiwacza. Dalszy obrót rozdzie¬ lacza 12 powoduje przerwanie polaczenia pomiedzy odcinkiem 23 kanalu 22 oraz otworem wylotowym 24, oraz polaczenie kanalów zasilajacych 25 z otwo¬ rami zasilajacymi 26, usytuowanymi w plaszczyznie prostopadlej do plaszczyzny rysunku. Zachodzi cykl doprowadzania paliwa do otwocu przelotowego 19.W rozwiazaniu przedstawionym na rysunku stosu¬ je sie cztery otwory wylotowe 24, którym odpowia¬ daja dwie pary wystepów krzywkowych lezacych w plaszczyznach prostopadlych wzgledem siebie.W przypadku wyczerpania paliwa w zbiorniku paliwa 17 powietrze wydostaje sie przez króciec wy¬ lotowy 16 pompy paliwowej 14 i przeplywa do ka¬ nalów w rozdzielaczu. W takim przypadku ustaje doprowadzanie paliwa do silnika, zas po napelnie¬ niu zbiornika paliwem konieczne jest odpowietrze¬ nie poszczególnych kanalów rozdzielacza w celu uzyskania wlasciwej pracy silnika.Przy przerwaniu polaczenia lub polaczen pomie¬ dzy otworami wylotowymi i odpowiednimi wtrys- - kiwaczami uzyskuje sie w mia(re obrotów rozdziela¬ cza pompowanie powietrza przez tloczki 20 kanalem 22 a nastepnie kolejno przez otwory wylotowe 24.Gdy do pompy doplywa paliwo kanalami bedzie przeplywac mieszanina paliwa z powietrzem, przy czym paliwo bedzie przelewac sie na zewnatrz pom¬ py. Aby uniknac .koniecznosci odlaczamia otworów wylotowych, w korpusie pompy wykonano dodat¬ kowa pare kanalów 30, których zewnetrzne konce lacza sie z obwodowym rowkiem 31, zas wewnetrz¬ ne konce siegaja obrzeza rozdzielacza 12 w pla¬ szczyznie otworów wylotowych 24, przy czym ka¬ naly 30 sa rozmieszczone na przemian z otworami wylotowymi 24. Rowek 31 jest polaczony za po¬ srednictwem dlawika 32 oraz zaworu jednokierun¬ kowego 33 z przewodem odplywowym, prowadza¬ cym do zbiornika paliwa.Odcinek 23 kanalu 22 laczy sie na przemian z otworami wylotowymi 24 oraz z kanalami 30. Pola- czeenie odcinka 23 kanalu 22 z kanalem 30 zachodzi wtedy gdy kanaly zasilajace 25 sa polaczone z otwo¬ rami zasilajacymi 26. Oznacza to, ze paliwo doply¬ wa do otworu przelotowego 19 oraz przeplywa przez jeden z kanalów 30 do zbiornika paliwa poprzez dlawik 32 oraz zawór jednokierunkowy 33. Naste¬ puje w ten sposób odpowietrzenie paliwa, zas pali¬ wo to pozostaje w ukladzie paliwowym. Rozwiaza¬ nie takie eliminuje koniecznosc rozlaczania elemen¬ tów pompy w celu uzyskania odpowietrzenia pompy.Rozmiar otworu dlawiacego dlawika 32 dobiera sie tak aby przeplyw paliwa przez dlawik 32 nie utrud¬ nial napelniania otworu przelotowego 19 przy uru¬ chamianiu silnika lub przy pracy silnika przy nie¬ wielkich predkosciach.5 6 124 392 Zastosowanie zaworu jednokierunkowego 33 zapo¬ biega przedostawaniu sie paliwa bezposrednio ze zbiornika do pompy wtryskowej. Paliwo zwykle na¬ pelnia przestrzen 34 pod cisnieniem ograniczonym zaworem nadmiarowym 35. Przestrzen 34 zostaje na¬ pelniona paliwem w wyniku przeciekania paliwa na wspólpracujacych ze soba powierzchniach. Mozli¬ we jest równiez doprowadzanie paliwa do przes¬ trzeni 34 przewodem o ograniczonym przeplywie, z króca wylotowego pompy paliwowej. Taki doplyw paliwa zmniejsza niebezpieczenstwo przenikania powietrza do kanalów rozdzielacza 12.Kolejna zaleta rozwiazania wedlug wynalazku po¬ lega na tym, ze. przeplyw paliwa przez kanal 30 wystepuje przy kazdym napelnieniu otworu prze¬ lotowego 19, poprzez suwak dlawiacy 28. Dzieki te¬ mu zmniejsza sie wplyw ruchu suwaka dlawiacego 28 na dzialanie pompy przy niskim zasilaniu pali¬ wem, co ulatwia utrzymanie przez regulator, z któ¬ rym jest polaczony suwak dlawiacy 28, odpowied¬ niej predkosci biegu jalowego silnika.Ponadto przy zamknieciu suwaka dlawiacego 28, przykladowo przy uzyskaniu maksymalnej regulo¬ wanej predkosci silnika, tloczki 20 przesuwaja sie w kierunku do wewnatrz na maksymalna odleglosc dzieki cisnieniu paliwa w przestrzeni 34. Nie ulega¬ ja one wtedy dzialaniu wystepów krzywkowych, co powoduje calkowite odciecie doplywu paliwa do silnika. W niektórych przykladach wykonania pom¬ py wtryskowej nawet przy calkowicie zamknietym suwaku dlawiacym 28 tloczki 20 podaja do silnika niewielka ilosc paliwa co powoduje dymienie z rury wydechowej spowodowane niewlasciwym spala¬ niem paliwa w silniku. Ponadto nadmierny wzrost temperatury paliwa w kanalach moze spowodowac zablokowanie rozdzielacza. Rozwiazanie wedlug wy¬ nalazku przezwycieza ~oba powyzsze problemy po¬ niewaz cisnienie paliwa w przestrzeni 34 powoduje przesuniecie tloczków 20 w kierunku do wewnatrz, na maksymalna odleglosc, przerywajac podawanie paliwa przez pompe.Zawór 33 jest prostym zaworem jednokierunko¬ wym, którego zwieradlo jest lekko dociskane spre¬ zyna do polozenia zamknietego. Sila sprezyny umo¬ zliwia otwarcie zaworu przy uruchamianiu silnika.Zawór 33 oraz dlawik 32 powoduja, ze nastawienie suwaka dlawiacego 28 nie jest krytyczne dla pracy pompy, przy podawaniu przez pompe niewielkich ilosci paliwa. Jednakze przy wysokim wydatku przeplywu przez pompe, przeplyw paliwa przez za¬ wór 33 powoduje straty przeplywu paliwa podawa¬ nego przez pompe 14 niskocisnieniowa. Straty te moglyby spowodowac koniecznosc zwiekszenia po¬ jemnosci pompy paliwowej.Zawór przedstawiony na fig. 3 eliminuje te nie¬ dogodnosc poniewaz reaguje on na cisnienie pali¬ wa przeplywajacego przez kanaly 30. Zawór zawie¬ ra tuleje 36, majaca gwintowany odcinek 37 wkre¬ cony w gwintowy otwór w korpusie pompy wtrys¬ kowej. W otworze przelotowym tulei 36 jest osa¬ dzony suwak 38, dociskany sprezyna srubowa 39 do jednego konca otworu przelotowego tulei 36, ^ usytuowanego po przeciwnej stronie wzgledem wy¬ lotu zaworu. Na koncu otworu przelotowego tulei 36, o lekko powiekszonej srednicy, jest osadzony korek 40, zaopatrzony w kolnierz, majacy slepy otwór 41 polaczony z obwodowym rowkiem 31 pompy. We¬ wnetrzny koniec korka 40 ma zmniejszona srednice tworzac pierscieniowa komore 42 polaczona otwor¬ kiem 43, o niewielkiej srednicy, z otworem 41. Ko¬ rek 40-stanowi zderzak suwaka 38.Suwak 38 zawiera równiez slepy otwór 44 siegaja¬ cy od konca suwaka 38 stykajacego sie z korkiem 40, polaczony z obwodowym rowkiem 45, usytuowa¬ nym na obwodzie suwaka 38, za pomoca otworka 46 o niewielkiej srednicy. Gdy suwak 38 znajduje sie w polozeniu spoiczynku (jak to pokazano na rysunku) rowek 45 laczy sie z kanalem 47 wykonanym w tulei 36, zapewniajac przeplyw paliwa przez kanal 47 do zbiornika paliwa. .Przy uruchamianiu silnika w celu odpowietrzenia kanalów pompy wtryskowej chwilowe cisnienie po¬ wietrza i paliwa dzialajace na suwak 38 jest dosta¬ teczne aby odsunac suwak 38 na niewielka odleglosc od korka 40, umozliwiajac przeplyw powietrza i pa¬ liwa do zbiornika paliwa przez otwory 41, 43, 44, 46.Otworek 43, o niewielkiej srednicy, spelnia role dla¬ wika 32. Stopniowo powietrze zostaje odprowadzane z kanalów pompy. Suwak 38 zostaje równiez odsu- . niety od korka 40 umozliwiajac przeplyw paliwa przy podawaniu przez pompe niewielkich ilosci pa¬ liwa, lecz gdy srednie cisnienie dzialajace na suwak 38 zwieksza sie nastepuje zwiekszenie przeplywu paliwa, powodujac spadek cisnienia w otworku 46 do wartosci, przy której suwak 38 przesunie sie przeciw dzialaniu sprezyny 39, zamykajac kanal 47, c6 przerywa przeplyw paliwa. Przy zamknietym ka¬ nale 47 na suwak 38 dziala pelne cisnienie paliwa w rowku 31. Suwak 38 zetknie sie z korkiem 40 w wy¬ niku odpowiedniego spadku cisnienia paliwa.Zastrzezenia patentowe 1. Pompa wtryskowa, doprowadzajaca paliwo do silnika spalinowego, zawierajaca korpus, obrotowy rozdzielacz osadzony w korpusie i napedzany od sil¬ nika, majacy poprzeczny otwór przelotowy, w któ¬ rym sa osadzone dwa tloczki, kanal doprowadzajacy, siegajacy od otworu przelotowego przez rozdzielacz do punktu usytuowanego na obrzezu rozdzielacza, otwór wylotowy, usytuowany w korpusie naprzeciw kanalu doprowadzajacego w czasie ruchu tloczków w kierunku do wewnatrz rozdzielacza, wystepy krzyw¬ kowe, nadajace tloczkom ruch w kierunku do wew¬ natrz w czasie obrotu rodzielacza, kanal zasilajacy polaczony z poprzecznym otworem przelotowym roz¬ dzielacza, siegajacy do punktu Usytuowanego na obrzezu £ozdzielacza, przesunietego w kierunku osio¬ wym wzgledem punktu zakonczenia kanalu dopro¬ wadzajacego, otwór zasilajacy, wykonany w korpusie*, polaczony z kanalem zasilajacym w czasie co naj¬ mniej czesci cyklu pomiedzy dwoma kolejnymi su¬ wami tloczków w kierunku do wewnatrz rozdziela¬ cza, zródlo paliwa pod cisnieniem oraz nastawny su¬ wak dlawiacy, przez który paliwo doplywa do otwo¬ ru zasilajacego, znamienna tym, ze zawiera dodat¬ kowy kanal (30) wykonany w korpusie (10), usy¬ tuowany naprzeciw wylotu kanalu doprowadzaja¬ cego (22), w czasie co najmniej czesci cyklu gdy otwór zasilajacy (26) jest usytuowany naprzeciw124 392 kanalu zasilajacego (25), umozliwiajac przeplyw pa¬ liwa wymieszanego z powietrzem przez kanal zasi¬ lajacy (25), kanal doprowadzajacy (22) oraz dodatko¬ wy kanal (30) wykonany w korpusie (10). 2. Pompa wedlug zastrz. 10 znamienna tym, ze dodatkowy kanal (30) wykonany w korpusie (10) jest polaczony szeregowo z dlawikiem (32). 3. Pompa wedlug zastrz. 2, znamienna tym, ze za¬ wiera przewód laczacy dodatkowy kanal (30) wyko¬ nany w korpusie (10) ze zbiornikiem paliwa (17), oraz zawór jednokierunkowy (33) osadzony na tym prze¬ wodzie. 4. Pompa wedlug zastrz. 2, znamienna tym, ze zawiera zawór cisnieniowy usytuowany za dlawi¬ kiem (32), zamykajacy przeplyw przez dodatkowy kanal (30) wykonany w korpusie (10), gdy cisnienie dzialajace na suwak zaworu osiagnie nastawiona wielkosc. 3u 38 45 IV OSWG, z. 506/84, n. 120.Cena 100 zl PL PL PL PL