Przedmiotem wynalazku jest uklad czasomierza cyfrowego, znajdujacy zastosowanie w cyfro¬ wych systemach automatyki i pomiarów.Z ksiazki A. Sowinski „Cyfrowa technika pomiarowa", WKL Warszawa 1975, znany jest uklad czasomierza cyfrowego, skladajacy sie z dwóch generatorów, wytwarzajacych impulsy o róznych czestotliwosciach wzorcowych. Wyjscie jednego generatora jest polaczone poprzez bramke elektroniczna z wejsciem zliczajacym licznika dekadowego, a wyjscie drugiego generatora jest polaczone poprzez druga bramke elektroniczna z wejsciem zliczajacym drugiego licznika, stanowiacego noniusz elektryczny. Wyjscia obu generatorów sa ponadto polaczone z wejsciami ukladu koincydencji, którego wyjscie jest polaczone ze sterujacym wejsciem bramki elektronicznej polaczonej z noniuszem. Impuls poczatku pomiaru, podawany na pierwszy generator, powoduje zliczanie impulsów przez pierwszy licznik, a impuls pomiaru, podawany na drugi generator, powoduje zamkniecie pierwszej bramki i zliczanie impulsów przez drugi licznik. W momencie wystapienia koincydencji, uklad koincydencji zamyka druga bramke. Ze wskazników pierwszego licznika odczytuje sie liczbe pelnych okresów wzorcowych pierwszego generatora, natomiast ze wskazników drugiego licznika odczytuje sie liczbe jednostek skali noniusza. Dobór wartosci okresów i róznicy miedzy okresami przebiegów wzorcowych umozliwia otrzymanie wyniku pomiaru wprost w jednostkach czasu.Znany uklad czasomierza cyfrowego jest przeznaczony zwlaszcza do pomiaru krótkich odcin¬ ków czasu, ponizej 10~4s. Pomiar dluzszych odcinków czasu, ze wzgledu na koniecznosc stosowa¬ nia generatorów szybkostartujacych jest malo dokladny. Ponadto czas pomiaru trwa dluzej niz mierzony odcinek czasu, a w niektórych przypadkach jest od niego dluzszy kilkunastokrotnie.Wynalazek dotyczy ukladu czasomierza cyfrowego, zawierajacego generator co najmniej dwóch ciagów impulsów o róznych czestotliwosciach, dwa liczniki oraz bramke elektroniczna, której wyjscie jest polaczone ze zliczajacym wejsciem jednego z liczników. Istota wynalazku polega na tym, ze szeregowe wyjscie pierwszego licznika jest polaczone ze zliczajacym wejsciem drugiego licznika oraz z wejsciem ustawiajacym pierwszy licznik w stan niezerowy. Równolegle wyjscie drugiego licznika jest polaczone ze sterujacym wejsciem przelacznika sterowanego, wlaczonego miedzy wyjscia generatora a wejscie bramki elektronicznej.2 124048 Czasomierz cyfrowy wedlug wynalazku umozliwia pomiar dowolnie dlugich odcinków czasu z równoczesnym, automatycznym wyborem optymalnej czestotliwosci wzorcowej w trakcie pomiaru.Przedmiot wynalazku jest objasniony w przykladzie wykonania na rysunku, który przedsta¬ wia schemat blokowy ukladu czasomierza cyfrowego.Przykladowy uklad wedlug wynalazku zawiera czterodekadowy licznik 1 o pojemnosci 9999 i dwubitowy iicznik 2 o pojemnosci 3. Impuls przepelnienia licznika 1 jest podawany na zliczajace wejscie drugiego licznika 2 oraz na wejscie ustawiajace czwarta dekade licznika 1 w stan 1. Uklad jest wyposazony w generator 3 impulsów wzorcowych, zawierajacy dzielniki czestotliwosci i generujacy cztery ciagi impulsów o czestotliwosciach 10 MHz, 1 MHz, 100 kHz i 10 kHz. Wyjscia generatora 3 sa polaczone poprzez sterowany przelacznik 4, wykonany w postaci demultipleksera z jednym z wejsc elektronicznej bramki 5. Na drugie wejscie WE bramki 5 jest doprowadzany mierzony sygnal. Wyjscie elektronicznej bramki Sjest polaczone ze zliczajacym wejsciem czterode- kadowego licznika 1, natomiast równolegle wyjscie dwubitowego licznika 2 jest polaczone ze sterujacym wejsciem przelacznika 4.W stanie wyjsciowym ukladu liczniki 1, 2 sa wyzerowane, a zerowy stan dwubitowego licznika 2 ustawia przelacznik 4 w polozeniu, w którym na elektroniczna bramke 5 sa podawane impulsy o czestotliwosci wzorcowej 10MHz. Na drugie wejscie bramki Sjest podawany sygnal mierzony, przykladowo w postaci impulsu prostokatnego o czasie trwania 1200/us. Po osiagnieciu przez pierwszy licznik 1 stanu 9999, kolejny impuls podany na jego wejscie, powoduje przepelnienie licznika 1. Impuls przepelnienia zmienia stan dwubitowego licznika 2 na równy 1 oraz ustawia stan pierwszego licznika 1 na 1000. Wytworzony stan dwubitowego licznika 2 dokonuje zmiany stanu przelacznika 4 do polozenia, w którym na wejscie bramki 5 sa podawane impulsy o czestotliwosci wzorcowej 1 MHz. Licznik 1 dolicza te impulsy do momentu osiagniecia stanu 1200, równozna¬ cznego z zakonczeniem cyklu pomiarowego. Stan czterodekadowego licznika 1, wynosi 1200, a stan dwubitowego licznika 2 wynosi 1. Zmierzony czas trwania mierzonego impulsu okreslaja stany obu liczników 1, 2. Stan czterodekadowego licznika 1 okresla wartosc mierzonego czasu, który nalezy pomnozyc przez mnoznik dziesietny, który stanowi stan drugiego licznika 2. Zakres pomiarowy przykladowego czasomierza wynosi od 100 jus do 999,9 ms,przy czym blad odczytu nie przekracza 10"3. Zakres ten mozna rozszerzyc przez zwiekszenie pojemnosci drugiego licznika 2 i ilosci wyjsc generatora 3.Zastrzezenie patentowe Uklad czasomierza cyfrowego, zawierajacy generator co najmniej dwóch ciagów impulsów o róznych czestotliwosciach, dwa liczniki i bramke elektroniczna, której wyjscie jest polaczone ze zliczajacym wejsciem jednego z liczników, znamienny tym, ze szeregowe wyjscia licznika (1), polaczonego z elektroniczna bramka (5), jest polaczone ze zliczajacym wejsciem drugiego licznika (2) i z wejsciem ustawiajacym pierwszy licznik (1) w stan niezerowy, natomiast miedzy wyjscia generatora (3) a wejscie elektronicznej bramki (5) jest wlaczony przelacznik (4), sterowany sygna¬ lem z wyjscia równoleglego drugiego licznika (2).124048 «*|N: PL