Przedmiotem wynalazku jest generator im¬ pulsów sterowanai czasowego dla urzadzenia do formowania wyrobów ze szkla, zwlaszcza genera¬ tora do wytwarzania impulsów zegarowych dla sterowania indywidualnymi podzespolami urzadze¬ nia w okreslonej uprzednio czasowej sekwencji operacji.W znanym urzadzeniu do formowania wyrobów ze szkla, znanym jako urzadzenia z indywidualnymi sekcjami, kazda indywidualna sekcja zawiera ze¬ spól ukladów do wykonywania okreslonej uprzednio sekwencji operacji w zaleznosci czasowej w celu uformowania wyrobu ze szkla. Uklady formujace sa na ogól napedzane przez silowniki pneumatyczne sterowane przez blok zaworów, który z kolei jest sterowany przez obrotowy beben czasowy. Szklo jest topione i formowane w krople, które sa wpro¬ wadzane do indywidualnych sekcji przez rozdzie¬ lacz. Kazda sekcja urzadzenia wytwarza wyroby szklane z kropel masy szklanej, które to wyroby szklane sa umieszczone na pomocniczej plycie ce¬ lem przesuniecia na przenosnik i wprowadzenia do odpreiarki tunelowej, gdzie jest dokonywane wy¬ grzanie, oziebienie i inne obróbki.Indywidualne sekcje pracuja w okreslonej uprze¬ dnio sekwencji przy wzglednej róznicy faz w celu odbierania kropli masy szklanej z rozdzielacza w uporzadkowanej kolejnosci. Wówczas gdy jedna z sekcji odbiera krople masy szklanej z rozdziela¬ cza. Inna % sekcji podaje wykonczony wyrób na 10 15 20 podajnik a jeszcze inna sekcja wykonuje któras z operacji formowania.Nastepnie moga byc zastosowane dwie formy w kazdej sekcji, dzieki czemu krople masy szklanej sa odbierane w pierwszej formie, zwanej forma wstepna lub pólfabrykatowa dla poczatkowego pro¬ cesu formowania pólfabrykatu, po którym nastepu¬ je przeniesienie pólfabrykatu do nastepnej formy zwanej forma wydmuchowa w celu koncowego wy¬ dmuchania wyrobu. Dzieki temu kazda sekcja urza¬ dzenia pracuje jednoczesnie z dwoma wyrobami.Beben czasowy zawiera zespól regulowanych ele¬ mentów krzywkowych, umieszczonych dokola cy¬ lindrycznego obwodu w celu mechanicznego stero¬ wania zaworów pneumatycznych w bloku zaworo¬ wym w sekwencji okreslonej uprzednio. Bebny cza¬ sowe dla wszystkich sekcji sa napedzane synchro¬ nicznie z rozdzielaczem i przenosnikiem kropel masy szklanej, co powoduje ciagly przeplyw kropel masy szklanej do urzadzenia i ciagly przeplyw stopione¬ go szkla wzdluz przenosnika.Jednakze, regulacja sterowania czasowego kazde* go z ukladów do wykonywania operacji formowa¬ nia w indywidualnej sekcji jest trudna. Elementy krzywkowe sa na ogól zmontowane w pierscienio¬ wych rowkach na powierzchni bebna i sa utrzymy¬ wanie w swoim polozeniu przez urzadzenie zacisko¬ we, takie jak np. nakretka zaciskowa. Wówczas gdy beben obraca sie, nakretka musi byc zwolniona, element krzywkow porusza sie w rowku i nakretka 123 353s 123 353 4 zaciska sie ponownie. Dzialanie takie jest niepoza¬ dane, poniewaz jest trudno uzyskac dokladnosc i wy¬ stepuje zuzycie mechaniczne powodujace zmiany w zaleznosciach czasowych, które jest klopotliwe.Jedno z rozwiazan ukladu sterowania czasowego jest przedstawione w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Am. nr 3762907, w którym zawory z bloku zaworów sa uruchamiane przez eletkro- magnesy sterowane przez elektroniczny uklad ste¬ rowania. Uklad sterowania otrzymuje sygnaly ze¬ garowe i sygnaly zerowania z pary generatorów impulsowych sterowanych przez wspólny wal nape¬ dowy urzadzenia.Znany jest takze inny uklad sterowania czaso¬ wego, przedstawiony w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Am. nr 4007028, w którym sa stoso¬ wane indywidualne silniki napedowe do napedza¬ nia podajnika krople masy szklanej, rozdzielacza masy szklanej i przenosnika odbiorczego. Kazdy silnik napedowy jest zasilany z indywidualnego przeksztaltnika i uklad sterowania czestotliwoscia jest stosowany do regulacji predkosci silników.Przetworniki polozenia wytwarzaja sygnaly dla ma¬ szyny matematycznej celem wskazywania polozenia podajnika kropel masy szklanej i rozdzielacza kro¬ pel masy szklanej.Maszyna matematyczna takze odbiera sygnaly wskazujace dzialanie ukladów formowania wyro¬ bów ze szkla. Maszyna matematyczna przechowuje informacje co do warunków czasowych pracy ukla¬ dów formowania i reaguje na sygnaly zegarowe w celu wytworzenia sygnalów sterujacych dla elek¬ tromagnesów i uruchamiania zaworów z bloku za¬ worów.Znany jest takze uklad sterowania czasowego przedstawiony w opisie patentowym Stanów Zjed¬ noczonych Am. nr 4108623, który znajduje zastoso¬ wanie dla urzadzenia do formowania wyrobów ze szkla majacego uklad formowania wyrobów ze szkla, podajnik kropel stopionego szkla, rozdzielacz kro¬ pel stopionego szkla, silowniki napedowe dolaczone mechanicznie do podajnika kropel i do rozdzielacza kropel oraz. uklad sterowania, którego wyjscie jest dolaczone do wejsc ukladu formowania wyrobów ze szkla.Generator wedlug wynalazku zawiera zródlo za¬ silania elektrycznego dolaczone do silowników na¬ pedowych i uklad zmiany czestotliwosci majacy wejscie dolaczone do wyjscia zródla zasilania elek¬ trycznego i wyjscie dolaczone do wejscia ukladu sterowania.Uklad zmiany czestotliwosci zawiera dzielnik cze¬ stotliwosci zegarowej, którego wejscie jest dolaczo¬ ne do wyjscia zródla zasilania elektrycznego i wyj¬ scie jest dolaczone do wejscia ukladu sterowania.Uklad zmiany czestotliwosci zawiera dzielnik cze¬ stotliwosci zerowania, którego wejscie jest dolaczo¬ ne do wyjscia ukladu dzielnika czestotliwosci zegaro¬ wej i wyjscie jest dolaczone do ukladu sterowania.W innym wykonaniu zródlo zasilania elektryczne¬ go zawiera sterownik przeksztaltnika dolaczony do silowników napedowych.Uklad zmiany czestotliwosci zawiera uklad stero¬ wania czasowego dolaczony do ukladu sterowania.Uklad sterowania czasowego zawiera pierwszy dzielnik czestotliwosci, którego wejscie jest dola¬ czone do wyjscia sterownika przeksztaltnika zasila¬ nia elektrycznego, drugi dzielnik, którego wejscie jest dolaczone do wyjscia ukladu sterowania czaso- 5 wego i petle synchronizowana fazowo, której wej¬ scia sa dolaczone do wyjsc pierwszego dzielnika czestotliwosci i drugiego dzielnika czestotliwosci oraz wyjscie jest dolaczone do wyjscia ukladu ste¬ rowania czasowego.Uklad sterowania czasowego zawiera trzeci dziel¬ nik czestotliwosci, którego wejscie jest dolaczone do wyjscia petli synchronizowanej fazowo i wyjscie jest dolaczone do wejscia ukladu sterowania.W jednym z wykonan zródlo zasilania elektrycz¬ nego zawiera sterownik przeksztaltnika, którego wyjscie jest dolaczone do wejsc silowników nape¬ dowych, do wyjscia sterownika przeksztaltnika jest dolaczone wejscie pierwszego dzielnika czestotliwos¬ ci do wyjscia ukladu zmiany czestotliwosci jest do¬ laczony drugi dzielnik czestotliwosci i do wyjsc pierwszego dzielnika czestotliwosci i drugiego dziel¬ nika czestotliwosci sa dolaczone wejscia petli syn¬ chronizowanej fazowo. W tym wykonaniu zródlo zasilania elektrycznego zawierajacego trzeci dziel¬ nik czestotliwosci, którego wejscie jest dolaczone do wyjscia petli synchronizowanej fazowo i wyjscie jest dolaczone do wejscia ukladu sterowania.Zaleta wynalazku jest ulepszenie dzialania urza¬ dzenia do formowania wyrobów ze szkla a takze zmniejszenie rozmiarów ukladów elektronicznych koniecznych do sterowania urzadzeniem do formo¬ wania wyrobów ze szkla z indywidualnymi sekcja¬ mi przez eliminacje oddzielnego zródla sygnalów zegarowych.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia w schemacie blokowym znane urzadze¬ nie sterujace formowaniem wyrobów ze szkla, fig. 2 — w schemacie blokowym urzadzenie sterujace for¬ mowaniem wyrobów ze szkla wedlug wynalazku, fig. 3 — w schemacie blokowym uklad sterowania czasowego z fig. 2, fig. 4 — w schemacie blokowym inne wykonanie ukladu sterowania czasowego z fig. 2, fig. 5 — tabele wartosci czasowych dla urzadze¬ nia sterujacego formowaniem wyrobów ze szkla z fig. 2 oraz fig. 6 — w uogólnionym schemacie blo¬ kowym uklad sterowania czasowego z fig. 2.Na figurze 1 jest przedstawione w schemacie blo¬ kowym znane urzadzenie sterujace formowaniem wyrobów ze szkla. W tym urzadzeniu uklad stero¬ wania powoduje uruchomienie ukladów formuja¬ cych wyroby ze szkla odpowiednio do informacji co do polozenia podajnika kropel masy szklanej i roz¬ dzielacza kropel masy szklanej w odpowiednich cyk¬ lach ich pracy.Urzadzenie 11 do formowania wyrobów ze szkla z indywidualnymi sekcjami pasiada zespól indywi¬ dualnych sekcji (nie pokazanych), które otrzymuja krople stopionego szkla z rozdzielacza 12, który z kolei otrzymuje krople z podajnika 13 kropel sto¬ pionego szkla. Rozdzielacz 12 kropel i podajnik 13 kropel sa napedzane mechanicznie przez pare silow¬ ników napedowych 14 i 15, które sa polaczone z za¬ silaniem o zmiennej czestotliwosci, zapewnianym przez sterownik przeksztaltnika 16. Czestotliwosc 15 20 25 30 35 40 45 50 55 605 123 353 6 sterownika przeksztalnika 16 jest sterowana celem okreslenia szybkosci, z jaka krople stopionego szkla sa formowane i rozdzielane do indywidualnych sek¬ cji urzadzenia 11.Kazda indywidualna sekcja urzadzenia 11 jest sprzezona z oddzielnym blokiem zaworów 17. Kazdy blok zaworów 17 posiada zawory polaczone celem uruchamiania zespolu ukladów formujacych wyroby ze szkla w odpowiedniej sekcji indywidualnej. Za¬ wory w blokch zaworów 17 sa uruchamiane przez elektromagnesy, stosowane przez uklad sterowania 18 urzadzeniem, które okresla sterowanie czasowe operacji formowania wedlug uprzednio okreslonej kolejnosci tych operacji. Uklad sterowania 18 otrzy¬ muje informacje co do kolejnosci operacji i czasów pomiedzy operacjami ze zródla (niepokazanego) ta¬ kiego jak przelaczniki sterowania lub program ma¬ szyny matematycznej.Para przetworników 19 i 21 polozenia jest mecha¬ nicznie sprzezone odpowiednio z silownikami na- pedowmi 14 i 15 oraz wytwarza sygnaly reprezen¬ tujace wzgledne polozenie rozdzielacza 12 kropel i podajnika 13 kropel. Podajnik 13 kropel reprezen¬ tuje typowe urzadzenie do wyjmowania pewnej ilosci stopionego szkla ze zbiornika pieca szklarskie¬ go. Stad silownik napedowy 15 moze napedzac korbe (nie pokazana), która jest zastosowana do przesu¬ wania ruchem postepowo-zwrotnym tloka (nie po¬ kazanego) w celu usuniecia porcji szkla. Ta porcja szkla jest cieta za pomoca nozyc (nie pokazanych) celem uformowania kropli, która wpada do rozdzie¬ lacza 12 kropel.Poniewaz formowanie kropli stopionego szkla jest zwiazane z polozeniem obrotowym silownika nape¬ dowego 15, przetwornik 21 polozenia wytwarza syg¬ nal wskazujacy, kiedy kazda kropla stopionego szkla zostaje uformowana. Rozdzielacz 12 kropel jest na¬ pedzany przez silownik napedowy 12 celem rozdzie¬ lania ich do indywidualnych sekcji urzadzenia 11 w okreslonej z góry kolejnosci operacji.Poniewaz oddzielenie dowolnej kropli stopionego szkla jest zwiazane z polozeniem obrotowym silow¬ nika napedowego 14, przetwornik 19 polozenia wy¬ twarza sygnal wskazujacy, kiedy kropla zostaje od¬ dzielona i przydzielona indywidualnej sekcji. Uklad sterowania 18 odpowiada na te dwa sygnaly prze¬ twornika polozenia dla okreslenia, kiedy sekwencja operacji dla kazdej indywidualnej sekcji powinna byc rozpoczeta w odpowiedzi na uformowanie i od¬ dzielenie kazdej kropli stopionego szkla.Uklad sterowania 18 urzadzeniem otrzymuje tak¬ ze ze zródla 22 sygnal zegarowy, który zapewnia odniesienie dla sterowania czasowego cyklu urza¬ dzenia i kolejnosci operacji. Zwykle sterowanie czasowe urzadzeniem jest wyrazone w stopniach i cykl urzadzenia wynosi 360°. Cykl dla kazdej in¬ dywidualnej sekcji wynosi 360°, ale cykle dla sekcji beda przesuniete wzgledem poczatku cyklu urza¬ dzenia o rózna liczbe stopni w celu kompensacji róz¬ nicy w czasie podawania kropel stopionego szkla do kazdej sekcji.Na figurze 2 jest przedstawione w schemacie blo¬ kowym urzadzenie sterujace formowaniem wyrobów ze szkla wedlug wynalazku. W znanym urzadzeniu z fig. 1 silownik napedowy 14 rozdzielacza 12 kropel byl uwazany za silownik o zerowej fazie, a silownik napedowy 15 podajnika 12 kropel jest fazowany recznie przy rozpoczeciu pracy. Stad sterowanie cza¬ sowe indywidualnych sekcji zalezy od polozenia * rozdzielacza 12 kropel.Urzadzenie 11 wedlug wynalazku uwazany za si¬ lownik o zerowej fazie, a silowniki podajnika kro¬ pel, rozdzielacza kropel, popychacza i przenosnika sa fazowane. Stad sterowanie czasowe indywidual¬ nych sekcji jest ustalone i sterowanie rozdzielaczem kropel jest odnoszone do niego z korekcja sterowa¬ nia czasowego sekcji, jesli jest ono konieczne, za¬ pewniona przez detekcje kropli w formie w celu realizacji dokladniejszego sterowania cyklem urza¬ dzenia.Podobnie jak w przypadku urzadzenia z fig. 1, urzadzenie 31 do formowania wyrobów ze szkla po¬ siada zespól indywidualnych sekcji (nie pokaza¬ nych), które otrzymuja krople stopionego szkla z rozdzielacza 32 kropel, który z kolei otrzymuje krople z podajnika 33 kropel. Rozdzielacz 32 kropel i podajnik 33 kropel sa napedzane mechanicznie przez pare silowników napedowych 34 i 35, które sa polaczonez z zasilaniem o zmiennej czestotliwos¬ ci, zapewnionym przez sterownik przeksztaltownika 36.Kazda indywidualna sekcja urzadzenia 31 jest sprzezona z odzielnym blokiem zaworów 37. Kazdy blok zaworów 37 jest polaczony z zespolem ukla¬ dów formujacych wyroby ze szkla w indywidualnej sekcji celem uruchamiania ich w okreslonej w cza¬ sie kolejnosci operacji dla uformowania wyrobów ze szkla z kropel podawanych przez rozdzielacz 32 kropel. Zawory w bloku zaworów 37 sa uruchamia¬ ne przez elektromagnesy sterowane przez uklad ste¬ rowania 38 urzadzeniem, który okresla sterowanie czasowe zgodnie z okreslona kolejnoscia operacji i sygnalami zegarowymi wytwarzanymi przez uklad sterowania czasowego 39.Uklad sterowania czasowego 39 otrzymuje infor¬ macje co do kolejnosci operacji i czasów miedzy operacjami ze zródla informacji (nie pokazanego).Uklad sterowania czasowego 39 reaguje na czesto¬ tliwosc zasilania wyjsciowego sterownika prze¬ ksztaltnika 36 celem wytworzenia syngalów zega¬ rowych. Poniewaz szybkosc silowników napedowych 34 i 35 sa proporcjonalne do czestotliwosci zasilania wytwarzanej przez sterownik przeksztaltnika 36 ste¬ rowanie czasowe rozdzielaniem kropel przez rozdzie¬ lacz 32 kropel sa zsynchronizowane przez sygnal ze¬ garowy z ukladu sterowana czasowego 39.Aczkolwiek rozdzial kropel do kazdej indywidual¬ nej sekcji jest zsynchronizowany sygnalami zega¬ rowymi, sygnaly zegarowe podaja informacje je¬ dynie co do szybkosci rozdzialu kropel i sa stosowa¬ ne jako odniesienie czasowe dla kolejnosci operacji w cyklu urzadzenia w sposób podobny do sygnalów zegarowych wytwarzanych przez zródlo 22 sygna¬ lów zegarowych z fig. 1.Ze wzgledu na to, ze nie wystepuje tu przetwor¬ nik polozenia, jak w urzadzeniu z fig. 1, uklad ste¬ rowania 38 urzadzeniem nie ma informacji co do czasu rozdzialu w cyklu podajnika 33 kropel. Stad uklad sterowania czasowego 39 wytwarza takze sygnal zerowania dla ukladu sterowania 38 w celu 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60T 123 353 8 zapoczatkowania cyklu pracy urzadzenia. Podajnik 33 kropel i rozdzielacz S2 kropel moga byc synchro¬ nizowane fazowo wzgledem sygnalu sterowania tak, ze kropla Jest odzielana do indywidualnej sekcji w wymaganym czasie w cyklu pracy urzadzenia.Urzadzenie z fig. 2 zawiera takze czujnik 41 kro¬ pel, który wytwarza sygnal po detekcji kropli w for¬ mie zawartej w indywidualnej sekcji .Uklad detek¬ tora 42 kropel reaguje na sygnal z czujnika 41 kro¬ pel w celu wytworzenia sygnalu dla ukladu stero¬ wania 38, który to sygnal jest stosowany do regula¬ cji sterowania czasowej tej indywidualnej sekcji do aktulanej obecnosci kropli, a nie czasu rozdzialu zwiazanego z polozeniem, jak to bylo w znanych urzadzeniach. Czujnik 41 kropel i uklad detekcji 42 kropel sa znane ze stanu techniki.Na figurze 3 jest przedstawiony w schemacie blo¬ kowym uklad sterowania czasowego 39 z fig. 2. Prze¬ wód wejsciowy 51 jest przylaczony do wyjscia ste¬ rownika przeksztaltnika 36 z fig. 2, tak ze uklad sterowania czasowego 39 reaguje na czestotliwosc pradu wyjsciowego przeksztaltnika w celu wytwa¬ rzania ciagu impulsów zegarowych na przewodzie wyjsciowym 52 i impulsów zerowania na przewo¬ dzie 53.Sygnal zasilania o czestotliwosci F(WE) jest syg¬ nalem wejsciowym dzielnika 54 czestotliwosci, ma¬ jacego wspólczynnik podzialu czestotliwosci M. Roz¬ dzielnik 54 czestotliwosci wytwarza sygnal o czesto¬ tliwosci F(WE)M. Wyjscie dzielnika 54 czestotliwo¬ sci dzielacego przez M jest wejsciem detektora fa¬ zowego 55 w petli 56 synchronizowanej fazowo, w której jest wytwarzany ciag impulsów zegarowych o czestotliwosci F(WY). Przewód wyjsciowy 52 jest polaczony z wejsciem drugiego dzielnika 57 czesto¬ tliwosci, posiadajacego wspólczynnik podzialu cze¬ stotliwosci N. Dzielnik 57 czestotliwosci wytwarza sygnal o czestotliwosci F(WT)N.Wyjscie dzielnika 57 czestotliwosci dzielacego przez N jest dolaczone do drugiego wejscia detektora fa¬ zowego 55. Detektor fazowy 55 porównuje czestotli¬ wosci dwóch sygnalów wejsciowym F(WE)M i F(WY)N i jezeli czestotliwosci te sa rózne, wytwa¬ rza sygnal bledu. Sygnal bledu jest filtrowany przez filtr dolnoprzepustowy 58 na zewnatrz petli 56 syn¬ chronizowanej fazowo i nastepnie wzmacniany przez wzmacniacz 59 sygnalu bledu, wewnatrz petli 56 synchronozwanej fazowo przed podaniem go na wejscie generatora 61 sterowanego napieciowo rów¬ niez wewnatrz petli 56 synchronizowanej fazowo.Jezeli czestotliwosc F(WE)M jest wieksza niz cze¬ stotliwosc F(WY)N, generator 61 sterowany napie¬ ciowo reaguje na sygnal bledu przez zwiekszenie czestotliwosci F(WY). Jezeli czestotliwosc F(WE)M Jest mniesza niz czestotliwosc F(WY)N generator 61 sterowany napieciowo reaguje na sygnal bledu przez obnizenie czestotliwosci F(WY). Z tego wzgledu pe¬ tla 56 synchronizowana fazowo kieruje sygnal ble¬ du do zera, tak ze F(WE)M — F 56 pozostaje synchronizowany czestotliwoscia F(WY)N — F(EW)M.Przewód wyjsciowy 52 sygnalów zegarowych jest polaczony takze z wejsciem trzeciego dzielnika 62 czestotliwosci, posiadajacego wspólczynnik podzialu czestotliwosci równy 360. Dzielnik 62 czestotliwosci generuje impulsy zerowania w przewodzie 53. Zwy¬ kle sterowanie czasowe urzadzeniem 31 jest oparte na pelnym cyklu 360°, który jest reprezentowany przez 360 impulsów zegarowych. Stad, impulsy ze- • rowania na linii 53 okreslaja koniec i poczatek ko¬ lejnych cyklów urzadzenia.Elementy pokazane na fig. 3 sa dostepne w handlu jako uklady scalone lub moga byc skonstruowane z elementów dyskretnych ze znanych ukladów. Przy- 10 kladowo, dzielniki 54 i 57 czestotliwosci moga byc licznikami z nastawialnym wstepnie dzieleniem przez N, a dzielnik 62 czestotliwosci moze byc licz¬ nikiem z programowanym dzieleniem przez N.Na figurze 4 jest przedstawione w schemacie blo- 15 kowym inne wykonanie ukladu sterowania czaso¬ wego 39, który moze byc zastosowany celem wy¬ tworzenia sygnalów zegarowych i sygnalów zerowa¬ nia dla ukladu sterowania 38 urzadzeniem. Gene¬ rator 71 sterowany liniowym napieciem jest stoso- 20 wany do wytwarzania sygnalu odniesienia o czesto¬ tliwosci szesciokrotnie wiekszej niz czestotliwosc, z jaka maja byc sterowane silowniki napedowe roz¬ dzielacza kropel i podajnika kropel. Ten sygnal jest sygnalem wyjsciowym dzialania 72 czestotliwosci, 25 posiadajacego wspóczynnik podzialu czestotliwosci równy dziesiec.Dzielnik 72 czestotliwosci dzielacy przez 10 wy¬ twarza ciag impulsów wyjsciowych o szerokosci w przyblizeniu równej dwóm cyklom sygnalu wejs- ao ciowego. Wyjscie dzielnika 72 jest polaczone z mul- 4 tiwibratorem monostabilnym 73, który gwarantuje ciag impulsów wyjsciowych o szerokosci w przybli¬ zeniu równej szerokosci impulsów generatora 71.Multiwibrator monostabilny 73 dziala w kierunku 55 zmniejszenia szerokosci impulsów generowanych przez dzielnik 72 czetotliwosci tak, ze wewnetrzny uklad sterownika przeksztaltnika 74 nie bedzie prze¬ ciazony.Sygnal wyjsciowy multiwibratora monostabilnego 40 73 jest podany do sterownika przeksztaltnika 64 w celu wytworzenia na przewodzie 75 sygnalu za¬ silania o czestotliwosci F(WE), które to zasilanie jest stosowane do napedzania silowników rozdzie¬ lacza kropel i podajnika kropel. Zwykle sterownik tt przeksztaltnika 74 dziala jako trójfazowy,, dwupo- lówkowy prostownik taki, ze czestoliwosc F(WE) jest równa czestotliwosci sygnalu wejsciowego ste¬ rownika przeksztaltnika 74, podzielonej przez szesc.Stad silowniki rodzielacza kropel i podajnika kro- 10 pel otrzymuja syngal o czestotliwosci F(WE) = F(GEN)60.Nalezy zauwazyc, ze pomiedzy multiwibrator mo¬ nostabilny 73 i sterownik przeksztaltnika 74 moze byc wlaczony uklad buforowy (nie pokazany), ce- 55 lem pelnienia funkcji interface'u pomiedzy logicz¬ nymi poziomami napiecia a poziomami sygnalu ste¬ rowania sterownika przeksztaltnika.Wyjscie generatora 71 jest takze polaczone z dru¬ gim dzielnikiem 76 czestotliwosci, posiadajacym «o wspólczynnik podzialu czestotliwosci P. Wyjscie z dzielnika 76 czestotliwosci jest polaczone z multi- wibratorem monostabilnym 77, który „czysci" ciag impulsów wyjsciowych dzielnika 76 czestotliwosci.Inny multiwibrator monostabilny 78 jest zasto¬ in sowany w celu regulacji szerokosci impulsów zega-t 123 353 16 ka i liczby sekcji indywidualnych. Zwykle czesto¬ tliwosc wyjsciowego zasilania sterowania przeksztal¬ tnika jest zmienna, od 20 do 100 Hz. Silownik na¬ pedowy 35 jest polaczony z podajnikiem 33 kropel s przez przekladnie celem pracy z szybkoscia odpo¬ wiadajaca czterdziestu osmiu cyklom czestotliwosci przeksztaltnika dla kazdej kropli uformowanej o od¬ cietej przez nozyce w urzadzeniu majacym szesc sekcji. Stad liczba ciec na minute jest okreslana io przez pomnozenie czestotliwosci przeksztaltnika w hercach przez szescdziesiat sek/min i podzielenie przez czterdziesci osiem cykli na ciecie.W tabeli na fig. 5 przedstawiono wartosci czesto¬ tliwosci przeksztaltnika. Czestotliwosc cyklu urza- is dzenia lub obrotów/miute jest okreslona przez po¬ dzielenie liczby ciec na minute przez liczbe indywi¬ dualnych sekcji, w tym przykladzie szesc. Przeklad¬ nia dla podajnika kropel jest zmieniana celem do¬ pasowania róznej liczby sekcji tak, aby utrzymac te io sama wartosc obrotów na minute dla wybranej cze¬ stotliwosci przeksztaltnika. Jak pokazano w tabeli, urzadzenie z osmioma sekcjami posiada przelozenie dla 36 cykli na ciecie, a urzadzenie o dziesieciu sek¬ cjach posiada przelozenie dla 28,8 cykli na ciecie. 25 Czestotliwosc sygnalu wyjsciowego z ukladu ste¬ rowania czasowego 33 z fig. 3 musi odpowiadac 380 impulsom na cykl urzadzenia lub obrót Przy cze¬ stotliwosci przeksztaltnika 24 Hz, liczba obrotów na minute wynosi 5, przez co wymagana jest calkowita 30 wartosc 5 razy 360 impulsów na minute, co daje czestotliwosc 30 Hz. Wartosc N/M jest równa 0,25.Stad N moze wynosic 5 i M moze wynosic 4 w sche¬ macie blokowym z fig. 3.Czestotliwosc impulsów zegarowych wytwarza- js nych przez uklad z fig. 4 musi odpowiadac 360 im¬ pulsom na cykl urzadzenia. Jezeli sterownik prze¬ ksztaltnika daje zasilanie trójfazowe, czestotliwosc ciagu impulsów wejsciowych jest równa szesciokrot¬ nej wartosci czestotliwosci zasilania wyjsciowego, 40 poniewaz wymagane jest 6 impulsów sterujacych, po jednym na kazda polowe cyklu. Wówczas gdy czestotliwosc generatora 71 wynosi 1440 Hz, sterow¬ nik przeksztaltnika pracuje przy 24 Hz i liczba obro¬ tów na minute wynosi 5, przez co wymagana jest 4, calkowita wartosc 5 razy 360 impulsów na minute, co daje czestotliwosc 30 Hz, Stad, jezeli F(WY) ma byc równe 30 Hz, wartosc P musi wynosic czter¬ dziesci osiem, poniewaz F(WY) -» F(GEN)P « - 1440/48 - 30 Hz, rowych, które sa wytwarzane na przewodzie 78 z czestotliwoscia F(WY) - F(GEN)P. Te impulsy zegarowe sa podawane do ukladu sterowania urza¬ dzeniem, które wykorzystuje te impulsy jako od¬ niesienie dla sterowania czasowego cyklem pracy urzadzenia. Pomiedzy multiwibratorami monostabil- nymi 77 i 78 moze byc równiez zastosowany prze¬ ksztaltnik (nie pokazany) w celu utrzymywania w fazie impulsów wyjsciowych generatora 71 i im¬ pulsów zegarowych na przewodzie 79, poniewaz multiwibrator monostabilny 78 wyzwala zwykle na opadajacym zboczu impulsu „1".Uklad buforowy (nie pokazany) moze byc pola¬ czony z przewodem 79 w celu pracy w charakterze interference'u poziomów sygnalów.Przewód 79 impulsów zegarowych jest takze po¬ laczony z wejsciem trzeciego dzielnika 81 czestotli¬ wosci, posiadajacego wspólczynnik podzialu równy szesc. Dzielnik 81 czestotliwosci jest polaczony z czwartym dzielnikiem 82 czestotliwosci, posiada¬ jacym wspólczynnik podzialu 10. Dzielnik 82 jest polaczony z piatym dzielnikiem 83, majacym wspól¬ czynnik podzialu równy szesc. Wspólnie dzielniki 81, 82 i 83 dzialaja w celu generacji dla multiwib- ratora monostabilnego 84 sygnalu o czestotliwosci F(WY)360. Multiwibrator monostabilny 84 „czysci" ciag impulsów wyjsciowych dzielnika czestotliwosci dzielacego przez 6.Inny multiwibrator monostabilny 85 jest zasto¬ sowany dla regulacji szerokosci impulsów zerowa¬ nia, które sa generowane na przewodzie 86 z cze¬ stotliwoscia F(WY)360. Jak omówiono poprzednio, sterowanie czasowe urzadzeniem jest oparte typo¬ wo na pelnym cyklu 360°, który jest reprezento¬ wany przez 360 impulsów zegarowych. Stad impul¬ sy zerowania na przewodzie 86 okreslaja koniec i poczatek kolejnych cyklów urzadzenia.Przeksztaltnik (nie pokazany) moze byc zastoso¬ wany tez pomiedzy multiwibratorami monostabil- nymi 84 i 85 w celu utrzymywania w fazie impul¬ sów zegarowych na przewodzie 79 i impulsów ze¬ rowania na przewodzie 86, poniewaz multiwibrator monostabilny 85 wyzwala zwykle na opadajacym zboczu impulsu „1". Uklad buforowy (nie pokaza¬ ny) moze byc polaczony z przewodem 86 jako in- terface poziomom sygnalów.Elementy pokazane na fig. 4 sa dostepne w han¬ dlu jako uklady scalone lub moga byc skonstruo- mane z elementów dyskretnych wedlug znanych ukladów. Na przyklad, przemyslowy generator pod¬ stawy czasu jest w stanie jednoczesnie zrealizowac licznik z podzialem przez 10, licznik z podzialem przez 6 i wewnetrzny multiwibrator monostabilny.Stad jeden uklad moze byc zastosowany jako dziel¬ niki 72 i 81 i multiwibrator 77, podczas gdy inny uklad moze byc zastosowany jako dzielniki 82 i 83 przez multiwibrator 84. Dzielnik 76 moze byc licz¬ nikiem z programowanym dzieleniem przez N. Mul¬ tiwibrator monostabilny 73 moze byc precyzyjnym multiwibratorem, podczas gdy multiwibratory mo- nostabilne 78 i 85 moga byc prezkaznikami czaso¬ wymi, które sa polaczone tak, aby mogly pracowac jako multiwibratory monostabilne.Na figurze 5 pokazano tablice wartosci czasowych dla róznych czestotliwosci sterowania przeksztaltni- W podsumowaniu, wynalazek dotyczy ukladów do dostarczania zasilania elektrycznego i sygnalów sterowania czasowego dla urzadzenia do formowa¬ nia wyrobów ze szkla. Na fig. 6 jest przedstawiony w uogólnionym schemacie blokowym uklad dostar¬ czania zasilania elektrycznego i sygnalów sterowa¬ nia czasowego, który to schemat bedzie wykorzy¬ stany do podsumowania wynalazku.Urzadzenie do formowania wyrobów ze szkla za¬ wiera uklady do formowania kropel stopionego szkla •• i do rodzielania kropel do indywidualnych sekcji urzadzenia do formowania wyrobów ze szkla z okreslona uprzednio szybkoscia, uklady do do¬ starczania zasilania elektrycznego przy wybranej czestotliwosci proporcjonalnej do wybranej czesto* to tliwosci, uklady napedowe reagujace na elektrycz-11 123 353 12 ne zasilanie celem napedzania ukladów do formo¬ wania i rozdzielania kropel z okresona z góry szyb¬ koscia i uklad sterowania czuly na sygnaly stero¬ wania czasowego do cyklicznego sterowania kazdej indywidualnej sekcji urzadzenia w okreslonej po¬ przednio kolejnosci czasowej opercji celem formo¬ wania wyrobów ze szkla z kropel stopionego szkla.Uklad do dostarczania zasilania elektrycznego i sygnalów sterowania czasowego zawiera zródlo 91 zasilania elektrycznego i sygnalu odniesienia cze¬ stotliwosci oraz uklad reagujacy na sygnal odnie¬ sienia czestotliwosci celem sterowania czasowego.Zródlo 91 dostarcza zasilanie elektryczne do ukla¬ dów napedowych 92 dla ukladów do formowania i rozdzielania kropel oraz sygnal odniesienia czesto¬ tliwosci do ukladów wytwarzajacych sygnaly stero¬ wania czasowego.W jednym wykonaniu urzadzenia przedstawionym na fig. 4, zródlo zasilania elektrycznego i sygnalu odniesienia czestotliwosci zawiera generator do wy¬ twarzania sygnalu odniesienia czestotliwosci, dziel¬ nik czestotliwosci reagujacy na sygnal odniesienia czestotliwosci dla wytwarzania sygnalu sterowania posiadajacego czestotliwosc równa czestotliwosci sygnalu odniesienia podzielona przez dany wspól¬ czynnik i sterownik przeksztaltnika reagujacy na sygnal sterowania dla dostarczania zasilania o wy¬ branej czestotliwosci.W innym wykonaniu urzadzenia przedstawionym na fig. 3, zródlo zasilania elektrycznego i sygnalu odniesienia czestotliwosci zawiera sterownik prze¬ ksztaltnika do dostarczania zasilania elektrycznego o wybranej czestotliwosci. W tym wykonaniu syg¬ nal zasilania elektrycznego dziala takze jako syg¬ nal odniesienia czestotliwosci, który jest podawany do ukladów wytwarzajacych sygnaly sterowania czasowego.Uklad wytwarzajacy syngaly sterowania czaso¬ wego zawiera dzielnik 93 czestotliwosci zegarowej do wytwarzania impulsów zegarowych, które sa wy¬ korzystywane przez uklad sterowania urzadzeniem do formowania wyrobów ze szkla jako odniesienie dla sterowania czasowego cyklu urzadzenia, który jest typowo zdefiniowany przez 360 impulsów zega¬ rowych, chociaz mozna by wykorzystac wiecej lub mniej impulsów. Uklad sterowania czasowego za¬ wiera takze dzielnik 94 czestotliwosci zerowania do wytwarzania impulsów zerowania, które typowo po¬ siadaja czestotliwosc jednego impulsu na cykl urza¬ dzenia.W danym wykonaniu urzadzenia, prezdstawionym na fig. 4, uklad wytwarzajacy sygnaly czasowe za¬ wiera pierwszy dzielnik czestotliwosci reagujacy na sygnal odniesienia czestotliwosci celem wytwarza¬ nia sygnalu zegarowego sterowania czasowego o cze¬ stotliwosci równej czestotliwosci sygnalu odniesienia podzielonej przez pierwszy wspólczynnik P. Drugi dzielnik czestotliwosci reaguje na sygnal zegarowy sterowania czasowego celem wytwarzania sygnalu zerowania sterowania czasowego o czestotliwosci równej czestotliwosci sygnalu zegarowego, podzie¬ lonego przez drugi wspólczynnik 360.W innym wykonaniu urzadzenia, przedstawionym na fig. 3, uklad wytwarzania sygnalów sterowania czasowego zawiera pierwszy dzielnik czestotliwosci reagujacy na zasilanie elektryczne celem wytwarza¬ nia pierwszego sygnalu wejsciowego o czestotliwos¬ ci równej czestotliwosci zasilania, podzielonej przez 5 pierwszy wspólczynnik M, drugi dzielnik czestotli¬ wosci reagujacy na sygnaly czasowe dla wytwarza¬ nia drugiego sygnalu wejsciowego o czestotliwosci równej czestotliwosci sygnalu czasowego, podzielo¬ nej przez drugi wspólczynnik N i petle synchro¬ nizowana fazowo, reagujaca na pierwszy i drugi syg¬ nal wejsciowy celem wytwarzania sygnalów czaso¬ wych o czestotliwosci równej czestotliwosci zasila¬ nia podzielonej przez pierwszy wspólczynnik i po¬ dzielonej przez drugi wspólczynnik. Trzeci dzielnik czestotliwosci reaguje na sygnaly sterowania czaso¬ wego celem wytwarzania sygnalów zerowania stero¬ wania czasowego o czestotliwosci równej czestotli¬ wosci równej czestotliwosci sygnalów sterowania czasowego podzielonej przez trzeci wspólczynnik 360.Uklady pokazane na fig.3 i 4 moga byc takze po¬ laczone w celu utworzenia generatora impulsów ste¬ rowania czasowego, który jest pozadany dla pracy silownika napedowego z wybranych, jednego, dwa lub trzech zródel zasilania. Przykladowo, zasilanie w celu normalnej pracy moze byc wytworzone przez przeksztaltnik a zasilanie w celu pracy awa¬ ryjnej moze byc wytworzone przez wlasciwy uklad.Na figurze 3 przewód 51 bylby wówczas dolaczo¬ ny koncówka wejsciowa zasilania do silownika na¬ pedowego. Dzielnik 54 czestotliwosci dzielacy przez M moze byc nastawiony na wartosc równa jednosci lub moze byc zastapiony przez filtr taki, ze sygnal posidajacy czestotliwosc F(WE)M ma te sama cze- totliwosc, co zasilanie wejsciowe silownika napedo¬ wego. Dzielnnik 57 czestotliwosci dzielacy przez N jest nastawiony na dzialanie przez wspólczynnik szescdziesiat tak, ze sygnal wyjsciowy na przewodzie 52 ma czestotliwosc F(WY) = N F(WE)M - 60.F(WE). Dzielnik 62 czestotliwosci nie jest stoso¬ wany.Na figurze 4 generator 71, dzielnik 72, multiwi- brator monostabilny 73 i sterownik przeksztaltnika 74 nie sa stosowane. Przewód 52 ze zmodyfikowane¬ go ukladu z fig. 3 jest polaczony z wejsciem dziel¬ nika 76 czestotliwosci dzielacego przez P. Jezeli wspólczynnik P jest nastawiony na czterdziesci osiem, zwiazek pomiedzy czestotliwoscia zasilania silnika, równa F(WY) z fig. 3 i czestotliwoscia im¬ pulsów zegarowych F(WY) z fig. 4, wynosi F(WY) = ¦ 60-F(WE)/48 — 1,25 F(WE) w celu utrzymania wlasciwej zaleznosci pomiedzy szybkoscia silownika napedowego i sterowaniem czasowym urzadzenia.Nalezy rozumiec, ze wynalazek moze byc realizo¬ wany inaczej niz opisany i przedstawiony bez od¬ chodzenia od idei i zakresu wynalazku. Aczkolwiek zródlo energii zostalo opisane jako sterownik prze- kszaltnika, dowolne zródlo zasilania pradem prze¬ miennym jedno lub wielofazowym moze byc zasto¬ sowane jako naped silownika (generatora).Jezeli nie jest konieczne rozwiazanie urzadzenia z pojedynczymi sekcjami z zerowym odniesieniem fazy, mozna zrealizowac uklad do zmiany stosunku 1,25 pomiedzy czestotliwoscia zródla zasilania i cze¬ stotliwoscia impulsu zegarowego chwilowo w celu 15 20 15 30 95 40 45 50 55 60123 353 13 14 przyspieszenia lub opózniania fazy dla urzadzenia wzgledem podajnika kropel lub rozdzielacza kropel.Dla przykladu, dzielnik 76 na fig. 4 moze byc selek¬ tywnie zaprogramowany na zmiane od normalnego podzialu przez 48 po wlaczeeniu jednego lub wiecej przelaczników do przyspieszania lub opózniania im¬ pulsów zegarowych i impulsów zerowania wzgle¬ dem fazy zasilania elektrycznego ze sterownika przeksztaltnika.Zastrzezenia patentowe 1. Generator impulsów sterowania czasowego dla urzadzenia do formowania wyrobów ze szkla, ma¬ jacego uklad formowania wyrobów ze szkla, podaj¬ nik kropel stopionego szkla, rozdzielacz kropel sto¬ pionego szkla, silowniki napedowe dolaczone me¬ chanicznie do podajnika kropel i rozdzielacza kropel oraz uklad sterowania, którego wyjscie jest dola¬ czone do wejsc ukladu formowania wyrobów ze szkla, znamieny tym, ze zawiera zródlo (36), (91) zasilania elektrycznego dolaczone do silowników na¬ pedowych (34, 35) i uklad (39), (93, 94) zamiany cze¬ stotliwosci majacy wejscie dolaczone do wyjscia zródla (36), (91) zasilania elektrycznego i wyjscie do¬ laczone do wejscia ukaldu sterowania (38). 2. Generator wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze uklad zmiany czestotliwosci zawiera dzielnik (93) czestotliwosci zegarowej, którego wejscie jest dola¬ czone do wyjscia zródla (91) zasilania elektrycznego i wyjscie jest dolaczone do wejscia ukladu stero¬ wania (38). 3. Generator wedlug zastrze. 2, znamienny tym, ze uklad zmiany czestotliwosci zawiera dzielnik (94) czestotliwosci zerowania, którego wejscie jest dola¬ czone do wyjscia dzielnika (93) czestotliwosci zega¬ rowej i wyjscia jest dolaczone do wejscia ukladu sterowania (38). 4. Generator wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zródlo zasilania elektrycznego zawiera sterownik przeksztaltnika (36) dolaczony do silowników nape¬ dowych (34, 35). 5. Generator wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze uklad zmiany czestotliwosci zawiera uklad stero- 5 wania czasowego (39) dolaczony do ukladu sterowa¬ nia (38). 6. Generator wedlug zastrz. 5, znamienny tym, ze zawiera uklad sterowania czasowego (39) zawiera¬ jacy pierwszy dzielnik (54) czestotliwosci, którego io wejscie jest dolaczone do wyjscia sterownika prze¬ ksztaltnika (36) zasilania elektrycznego, drugi dziel¬ nik (57), którego wejscie jest dolaczone do wyjscia ukladu sterowania czasowego (39) i petle (56) syn¬ chronizowana fazowo, której wejscia sa dolaczone 15 do wyjsc pierwszego dzielnika (54) czestotliwosci i drugiego dzielnika (57) czestotliwosci oraz wyjscie jest dolaczone do wyjscia ukladu sterowania czaso¬ wego (39). 7. Generator wedlug zastrz. 6, znamienny tym, ze 20 uklad sterowania czasowego (39) zawiera trzeci dziel¬ nik (62) czestotliwosci, którego wejscie jest dolaczo¬ ne do wyjscia petli (56) synchronizowanej fazowo i wyjscie jest dolaczone do wejscia ukladu stero¬ wania (38). 25 8. Generator wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zródlo zasilania elektrycznego zawiera sterownik przeksztaltnika (36), którego wyjscie jest dolaczone do wejsc silowników napedowych (34, 35), do wyjs¬ cia sterownika przekstaltnika (36) jest dolaczone 30 wejscie pierwszego dzielnika (54) czestotliwosci do wyjscia ukladu zmiany czestotliwosci jest dolaczony drugi dzielnik (57) czestotliwosci i do wyjsc pierw¬ szego dzielnika (54) czestotliwosci i drugiego dziel¬ nika (57) czestotliwosci sa dolaczone wejscia petli 35 (56) synchronizowanej fazowo. 9. Generator wedlug zastrz. 8, znamienny tym, ze zawiera zródla zasilania elektrycznego zawierajace trzeci dzielnik (62) czestotliwosci, którego wejscie jest dolaczone do wyjscia petli (56) synchronizowa- 40 nej fazowo i wyjscie jest dolaczone do wejscia ukla¬ du sterowania (38). 1B* ttóSty Fie.i 36j 39 % qj % <5Y FIG, 2m 353 DOSTEROUNNU F(HC), mtnsnAonm li~155 7'¦ H^w 61 !f Stl f52 HHV) N En]—L^j.Fl«.3 (JUDYMIEFIG. 4) F(WE)Hx CJCCIA/NINUTC OgWTY/KWUTC F(MY)Hz 1200 -20 25.0 313 41.6 416 25 1440 24 30.0 40.0 50.0 500 30 2880 48 604) 80.0 100.0 10.00 60 5760 96 120.0 160.0 200.0 20.00 120 eoool 100 125.0 160.6 208.3 2083 125| LICZBA SEKCJI 6 '' 8 to ' FtKjto/Otf* 48 36 28.8 FI6.5 JZ » F(HE) F(WY) TC 79 rie.* ** lf= rs\ r92 j 1J ffil Lpulsy 5Y6HALY STEROWANIA CZA»WEGO SA UKLADU EROWAWA ri«. • ZGK 179/1100/84 — 90 egz.Cena 1(W,— zl PL PL PL PL PL PL