Przedmiotem wynalazku jest cysterna asenizacyjna, przeznaczona do transportu i rozlewania gnojowicy na uprawnych polach.Nawozenie gnojowica moze odbywac sie systemem rurociagowym lub przy uzyciu cystern.Systemy rurociagowe stosowane sa w przypadku wielkich gospodarstw specjalistycznych o skon¬ centrowanym ukladzie pól. Gnojowica doprowadzana jest na pola rurociagami i rozlewana powierzchniowo lub wprowadzana bezposrednio go gleby. Powszechnie przyjal sie jednak w rolnictwie, jako bardziej uniwersalny i tanszy, system nawozenia cysternami, wyposazonymi w róznego rodzaju urzadzenia do powierzchniowego rozlewania lub doglebowego wprowadzania gnojowicy.Znana jest cysterna, która napelnia sie gnojowica przy zastosowaniu pompy wolnostojacej, stacjonarnej — w przypadku zbiornika otwartego, natomiast rozlewanie gnojowicy nastepuje za pomoca umieszczonego w dolnej czesci zbiornika segmentowego slimaka oraz rozlewacza wirniko¬ wego. Wada tego rozwiazania jest ograniczony zasieg wykorzystania cysterny wskutek zamonto¬ wanej na stale instalacji agregatu pompowego.W innym znanym mechanizmie do napelniania cysterny i rozlewania gnojowicy stosuje sie pompe srubowa, zainstalowana poza zbiornikiem cysterny. Pompy srubowe charakteryzuja sie jednak bardzo duza wrazliwoscia na zanieczyszczenia, które powoduja nadmiernie szybkie zuzy¬ wanie sie ich czesci i utrate zdolnosci pompowania.Najczesciej stosowana cysterna posiada podcisnieniowy uklad napelniania i nadcisnieniowy uklad opózniania zbiornika.Cysterna ta wyposazona jest w pompe ssaco-tloczaca, która poprzez zawór powietrzny wytwarza w zbiorniku badz podcisnienie i wówczas przez przewód ssacy, dolaczony do krócca cysterny z zaworem gnojowicowym zostaje zassana gnojowica, a po napelnieniu zbiornika zamyka sie zawór gnojowicowy, odlacza przewód ssacy i wylacza pompe, badz nadcisnienie, które poprzez2 122 870 otwarty zawór gnojowicowy i króciec zaopatrzony w rozlewacz plytkowy lub dyszowy wytlacza gnojowice na pola.Wada tego rozwiazania jest koniecznosc budowy zbiornika cysterny dostosowanego do zmiennego cisnienia wewnetrznego, co powoduje wzrost masy cysterny oraz kosztówjej budowy, a ponadto rozlewanie gnojowicy na polach przy wykorzystaniu nadcisnienia ograniczonego do 250-350 kPa ze wzgledu na ekonomiczna i bezpieczna granice wytrzymalosci zbiornika nie daje wlasciwych efektów agrotechnicznych, gdyz jest nierównomierne i odbywa sie na ograniczonym, waskim pasie pola co zmusza uzytkownika do wielokrotnych przejazdów po polu niszczac struk¬ ture gleby oraz rosliny i zmniejszajac w rezultacie plony.Cysterna wedlug wynalazku sklada sie ze zbiornika osadzonego na podwoziu zaopatrzonego w dolnej czesci w segmentowy slimak oraz rozlewacz wirnikowy i charakteryzuje sie tym, ze zbiornik jest zaopatrzony w kolpak, w którym umieszczony jest plywakowy zawór powietrzny polaczony podcisnieniowym przewodem z pompa prózniowa, przy czym zbiornik polaczony jest z atmosfera poprzez przewód ssacy przymocowany do górnej czesci zbiornika i zaopatrzony w króciec, do którego podlaczany jest waz ssacy, doprowadzony wylotem w poblizu dna zbiornika oraz w górnej czesci zaopatrzony w otwory, zas zamocowany na wale segmentowego slimaka na zewnatrz zbiornika rozlewacz wirnikowy polaczony jest ze zbiornikiem klapowym zaworem, sterowanym pneumatycznym silownikiem, wyposazonym w powrotna sprezyne, przy czym pró¬ zniowa pompa i segmentowy slimak z rozlewaczem otrzymuja naped od ciagnika poprzez przegu¬ bowy wal, posredni walek i dwustronne sprzeglo klowe, które w jednym polozeniu przekazuje naped z walka na kolo pasowe i poprzez pas na kolo pasowe prózniowej pompy, a w drugim polozeniu z walka na wal wejsciowy slimaka, przy czym sprzeglo sterowane jest pneumatycznym silownikiem ze sprezyna powrotna, a silowniki polacrone sa przewodami ze sterujacym trójpoloze- niowym zaworem.Podcisnieniowy system napelniania ze wzgledu na wytwarzana próznie w granicach maksy¬ malnych, nieprzekraczajacych 80kPa nie wymaga budowy zbiornika o duzej wytrzymalosci.Uzyskuje sie wiec konstrukcje lekka i optymalnie ekonomiczna. Natomiast rozlewanie przy zasto¬ sowaniu slimaka i wirnika zapewnia wymagane parametry agrotechniczne.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, który przed¬ stawia cysterne w przekroju pionowym.Zbiornik 1 cysterny zaopatrzony jest w kolpak 2, w którym umieszczony jest plywakowy zawór powietrzny 3 polaczony podcisnieniowym przewodem 4 z pompa prózniowa 5. Zbiornik 1 polaczony jest z atmosfera poprzez przewód ssacy 6 przymocowany do górnej czesci zbiornika 1 zaopatrzony w króciec 7, do którego podlaczany jest waz ssacy.Przewód ssacy 6 doprowadzony jest wylotem 8 w poblizu dna zbiornika 1, a w górnej czesci zaopatrzony jest w otwory 9.W dolnej czesci zbiornika 1 umieszczony jest segmentowy slimak 10 wygarniajaco- rozlewajacy, na którego wale 11 na zewnatrz zbiornika 1 umocowanyjest rozlewacz wirnikowy 12, x- polaczony ze zbiornikiem 1 klapowym zaworem 13 sterowanym pneumatycznym silownikiem 14, wyposazonym w powrotna sprezyne 15. Prózniowa pompa 5 i segmentowy slimak 10 z rozlewa¬ czem 12 otrzymuja naped od ciagnika poprzez przegubowy wal 16, posredni walek 17 i dwustronne sprzeglo klowe 18. Sprzeglo 18 przekazuje naped z walka 17 na kolo pasowe 19 i poprzez pas 20 na kolo pasowe 21 prózniowej pompy 5, a w drugim polozeniu z walka 17 na walwejsciowy 22 slimaka 10. Sprzeglo 18 sterowane jest pneumatycznym silownikiem 23 ze sprezyna powrotna 24.Silowniki 14 i 23 polaczone sa przewodami ze sterujacym zaworem 25 trójpolozeniowym.Dzialanie cysterny asenizacyjnej wedlug wynalazku jest nastepujace: ustawienie sterujacego zaworu w polozenie I powoduje przeplyw powietrza ze sprezarki ciagnika do silownika 23, który pokonujac opór sprezyny 24 wlacza sprzeglo 18 i nastepuje przeniesienie napedu z walka odbioru mocy ciagnika poprzez przegubowy wal 16, posredni walek 17, przekladnie pasowa 19,20 i 21 na pompe prózniowa 5, która wypompowuje przez przewód 4 powietrze ze zbiornika 1. W przypadku zalozenia na króciec 7 weza zanurzonego w zbiorniku gnojowicy nastepuje zassanie gnojowicy przez przewód ssacy 6 do zbiornika 1. Gnojowica przeplywajaca ze znaczna predkoscia w przewo¬ dzie ssacym 6 zostaje sprowadzona na dno zbiornika 1 wylotem 8, nie powodujac zaburzen, przyczyniajacych sie do powstawania piany.122870 3 Przed nadmiernym zapelnieniem zbiornika 1 zapobiega zawór plywakowy 3, który przed podniesieniem sie poziomu gnojowicy w zbiorniku 1 zamyka przewód podcisnieniowy 4 odcinajac prózniowa pompe 5 od zbiornika 1.Po wypelnieniu zbiornika 1 wylacza sie naped walu 16 z ciagnika. W zbiorniku 1 nastepuje poprzez prózniowa pompe 5 i przewód 4 wyrównanie cisnienia z cisnieniem atmosferycznym. Czesc gnojowicy, znajdujaca sie w przewodzie ssacym 6 splywa do zbiornika gnojowicy. Otwory 9 znajdujace sie w przestrzeni powrotnej na przewodzie ssacym 6 zapobiegaja przelaniu calej zawar¬ tosci cysterny z powrotem do zbiornika gnojowicy. Po odlaczeniu przewodu ssacego od krócca 7, po napelnieniu zbiornika, cysterna transportowana jest na wyznaczone pola. Podczas przejazdu moze byc wylaczony naped walu 16 i przy ustawieniu zaworu sterujacego 25 w II polozenie nastepuje przesterowanie sprezyna powrotna 24 sprzegla 18, które wówczas przenosi naped z walka posredniego 17 na wal wejsciowy 22 slimaka 10. Slimak 10 obracajac sie powoduje mieszanie gnojowicy w zbiorniku 1 zapobiegajac osadzaniu sie czastek stalych na dnie zbiornika 1.W celu rozlania gnojowicy na polach przy wlaczonym napedzie slimaka 10 przelacza sie zawór sterujacy 25 w III polozenie i wówczas zostaje wprowadzone do silownika 14 powietrze ze sprezarki ciagnika, a silownik 14 pokonujac opór sprezyny powrotnej 15 otwiera zawór klapowy 13, poprzez który gnojowica przeplywa ze zbiornika 1 do rozlewacza wirnikowego 12, wyplywajac na wyzna¬ czone pola.Zastrzezenie patentowe Cysterna asenizacyjna, przeznaczona do transportu i rozlewania gnojowicy na uprawnych polach, skladajaca sie ze zbiornika osadzonego na podwoziu zaopatrzonego w dolnej czesci w segmentowy slimak oraz rozlewacz wirnikowy, znamienna tym, ze zbiornik (1) zaopatrzonyjest w kolpak (2), w którym umieszczony jest plywakowy zawór powietrzny (3) polaczony podcisnienio¬ wym przewodem (4) z pompa prózniowa (5), przy czym zbiornik (1) polaczony jest z atmosfera poprzez przewód ssacy (6) przymocowany do górnej czesci zbiornika (1) i zaopatrzony w króciec (7), do którego podlaczony jest waz ssacy, doprowadzony wylotem (8) w poblizu dna zbiornika (1) oraz w górnej czesci zaopatrzony w otwory (9), zas zamocowany na wale (11) segmentowego slimaka (10) na zewnatrz zbiornika (1) rozlewacz wirnikowy (12) polaczony jest ze zbiornikiem (1) klapowym zaworem (13), sterowanym pneumatycznym silownikiem (14), wyposazonym w pow¬ rotna sprezyne (15), przy czym prózniowa pompa (5) i segmentowy slimak (10) z rozlewaczem (12) otrzymuja naped od ciagnika poprzez przegubowy wal (16), posredni walek (17) i dwustronne sprzeglo klowe (18), które w jednym polozeniu przekazuje naped z walka (17) na kolo pasowe (19) i poprzez pas (20) na kolo pasowe (21) prózniowej pompy (5), a w drugim polozeniu z walka (17) na wal wejsciowy (22) slimaka (10), przy czym sprzeglo (18) sterowane jest pneumatycznym silowni¬ kiem (23) z sprezyna powrotna (24), a silowniki (14) i (23) polaczone sa przewodami ze sterujacym trójpolozeniowym zaworem (25).122 870 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 120 egz.Cena 100 zl PL