Przedmiotem wynalazku niniejszego jest silnik wiatrowy.Wynalazek opiera sie na zasadzie Ma¬ gnusa, lecz zastosowuje ja w nowy sposób.Zasada Magnusa mówi, ze jezeli prad po¬ wietrza dziala na obracajacy sie cylinder, to z jednej'strony cylindra, mianowicie tej, która porusza sie przeciw wiatrowi, powie¬ trze sie zgeszcza, a z drugiej strony cylin¬ dra — poruszajacej sie w kierunku wia¬ tru — powietrze sie rozrzedza. Sila wy¬ padkowa cisnienia powietrza z jednej stro¬ ny cylindra i niedopreznosci z drugiej stro¬ ny, przesuwa cylinder w kierunku po¬ przecznym do kierunku wiatru.Wynalazek polega na zastosowaniu pewnej ilosci cylindrów lub rotorów, z któ¬ rych kazdy moze sie obracac dokola swej osi, a oprócz tego moze sie przesuwac po pewnej ustalonej drodze, najlepiej kolo¬ wejt Rotory sa wykonane w ten sposób, iz maj|j dostatecznie wielka powierzchnie ro¬ bocza i sa rozmieszczone tak, aby byly wy¬ stawione na dzialanie wiatru w kazdem polozeniu, jakie moga zajac na kolowym torze. Kazdy z rotorów jest zaopatrzony w urzadizenie napedowe, wprawiajace go w ruch obrotowy, przyczem wiatr dzialajacy na rotory usilujecie przesuwac po kolowym torze. Kierunek obrotu rotorów nie jest staly, lecz zmienia sie zawsze wtedy, gdy rotor przebyl polowe drogi na kolowym to¬ rze. Do zmiany kierunku obrotu rotorów, które znajduja sie w krancowem poloze¬ niu, poprzecznie do kierunku wiatru, slu¬ zy osobne urzadzenie dzialajace samoczyn-nic, W teft sposófc W okresie polowy ruchu okreznego cylindra ailf wiatru popycha go w jednym* kiertinku, poprzecznie do kie¬ runku wiatru, a w okresie drugiej polowy ruchu okreznego — gdy kierunek obrotu walca zmienil sie — popycha go w przeciw¬ nym kierunku. Gdy cylindry przesuwaja sie na torze kolowym, to ruch ich na tym torze jest nieprzerwany, przyczem cylin¬ dry obracaja sie dokola swych osi czescio¬ wo w kierunku przeciwnym. Poniewaz mo-i ment zmiany kierunku obrotów walców za¬ lezy od kierunku wiatru, wiec sterowanie urzadzenia zmieniajacego kierunek obrotu walców odbywa sie przy pomocy samego wiatru, np. zapomoca^choragiewki lub po¬ dobnego urzadzenia, które zmienia polo¬ zenie zaleznie od kierunku wiatru.Na rysunku przedstawiono przyklad wykonania przedmiotu wynalazku. Fig. 1 przedstawia silnik wiatrowy w widoku zgó- ry, fig. 2 — w wiekszej skali podluzny prze¬ krój rotoru, fig. 3 — w wiekszej skali ze¬ spól rotorów w przekroju poprzecznym* fig. 4 — w widoku zgóry urzadzenie do zmiany kierunku obrotu rotoru, fig. 5 — urzadzenie pokazane na fig. 4 w pionowym przekroju poprzecznym, fig. 6 — mecha¬ nizm, sluzacy do napedu rotorów.Silnik wiatrowy wykonany w mysl wy¬ nalazku niniejszego, sklada sie z pewnej liczby obrotowych cylindrów lub innych rotorów 10 osadzonych obrotowo w odpo¬ wiednich ramach 11. Ramy 11 sa zaopa¬ trzone w kola 12, tak ze mozna je ustawic na szynach 13, które tworza zamknieta petle, najlepiej kolowa ze srodkiem w punkcie 14. Ramy 11 sa polaczone z soba zapomoca lin lub w podobny sposób tak, ze poruszaja sie na szynach 13 wszystkie razem. Na kazdej ramie znajduje sie wie¬ za kratowa 15, na której górnym koncu znajduje sie lozysko 16 dzwigajace cylin¬ der 10; mianowicie górny koniec cylindra 10 jest zamkniety nakrywa 17, która spo¬ czywa na lozysku 16. Plaszcz cylidra ota¬ cza wieze 15 z zewnatrz. Do prowadzenia obracajacych sie walców 10 sluza krazki prowadnicze 18, osadzone na ramionach 19, wystajacych z wiezy 15 na zewnatrz.Do obracania walców moga sluzyc dowol¬ ne urzadzenia napedowe, nalepiej jednak zaopatruje sie kazdy walec w osobny sil¬ nik elektryczny 20, którego kierunek obro¬ tów mozna zmieniac. Silnik 20 jest ustawio¬ ny na wsporniku 21, przymocowanym do wiezy 15. Na wale silnika znajduje sie kól¬ ko zebate 22 zazebiajace sie z Wewnetrznym wiencem zebatym 23 znajdujacym sie na górnym koncu cylindra 10. Przelacznik zwrotny 24 silnika 20 jest osadzony na wa¬ le 25, który wychodzi nazewnatrz przez górny koniec cylindra 10 i jest polaczony z choragiewka 26. Przelacznik 24 moze byc dowolnej konstrukcji i musi zmieniac kie¬ runek obrotu silnika dwa razy w okresie jednego obiegu cylindrów po kolowym to¬ rze. Przelacznik 24 obejmuje w mysl wy¬ nalazku dwa pierscienie 27 i 28, z którymi stykaja sie dwa krazki kontaktowe 29 i 30, osadzone na ramieniu 31 siegajacym do wnetrza wiezy 15. Pierscienie skladaja sie z dwóch czesci, z zewnetrznych czesci 27a i 276, oraz wewnetrznych 28a i 286. Do doprowadzania pradu sluza dwa pierscie¬ nie 32 i 33, z których jeden sluzy jako bie¬ gun dodatni a drugi ujemny* Pierscienie te sa polaczone z pólpierscieniowemi cze¬ sciami 21a, 27b, wzglednie 28a, 28b w ten sposób, iz obydwie zewnetrzne czesci 27a i 276 wykazuja obie biegunowosci elek¬ tryczne, tak samo sa tez polaczone we¬ wnetrzne czesci pierscieniowe 28a, 28b.Gdy zatem krazki kontaktowe 29 i 30 zejda z czesci 27a, 28a na czesci 276, 28b, to ich biegunowosc zmienia sie, a tern sa¬ mem zmienia sie kierunek obrotu silnika.Przelacznik 24 jest osadzony obrotowo i jego polozenie zalezy od kierunku wia¬ tru, natomiast polozenie krazków kon¬ taktów 29 i 30 jest stale. Gdy rama // obejdzie caly swój tor, to krazki kon- — 2 —taktowe 29 robia w tym czasie pelny obrót w odniesieniu do przelacznika 24, tak ze silnik w okresie jednej polo¬ wy obiegu ram 11 obraca sie w jednym kierunku, a w okresie drugiej polowy obie¬ gu ram obraca sie w przeciwnym kierun¬ ku, przyczem zmiana kierunku obrotu silni¬ ka odbywa sie wtedy, gdy rotor znajduje sie w tern miejscu, w którem porusza sie równolegle do kierunku wiatru. Opisany silnik wiatrowy dziala w sposób nastepu¬ jacy.Przyjmuje sie, ze kierunek wiatru jest taki jak wskazuje strzalka 34 na fig. 1. W tym przypadku cylindry znajdujace sie po¬ wyzej linji 35, 35 obracaja sie w kierunku przeciwnym od kierunku ruchu wskazówek zegara, natomiast cylindry znajdujace sie ponizej linji 35, 35 obracaja sie w kierun¬ ku ruchu wskazówek zegara. Sily powsta¬ jace w mysl reguly Magnusa sa skierowa¬ ne prawie stale prostopadle do kierunku wiatru i sa oznaczone na fig. 1 strzalkami 36a i 366. Strzalki 36a sa skierowane w le¬ wo i przedstawiaja sily dzialajace powy¬ zej linji 35, 35. Z fig. 1 wynika, ze wszyst¬ kie te sily staraja sie przesunac cylindry w kierunku przeciwnym do kierunku ruchu wskazówek zegara, to znaczy w kierunku jak wskazuje strzalka 39. Sily te sa naj¬ wieksze wtedy, gdy cylindry przechodza przez linje 40, 40 a najmniejsze gdy cy¬ lindry przechodza przez linje 35, 35.Zmiana kierunku obrotu rotorów odbywa sie zatem wpoblizu linji 35, 35, gdzie kie¬ runek przesuwu rotorów jest w zasadzie równolegly do kierunku wiatru.Energja, która wytwarza rotor, wyraza sie w ruchu ram 11 po kolowym torze.Predkosc wiatru ma oczywiscie wplyw na sily przesuwajace poszczególne cylindry, a poniewaz predkosc ta jest zmienna, wiec nalezy konstruowac rotor w ten spo¬ sób, zeby on osiegal swa najwieksza spraw¬ nosc przy zalozeniu sredniej predkosci wia¬ tru, np. 20 km na godzine. Cylindry 10 wprawia sie w ruch obrotowy (najlepiej) ze stala predkoscia, która zmienia sie tylko w chwilach , zmiany kierunku obrotów cylin¬ dra. Stala ilosc obrotów cylindrów 10 na¬ lezy okreslic tak, aby sprawnosc rotoru byla najwieksza przy predkosci wiatru wy¬ noszacej 20 km na godzine. Gdy predkosc wiatru jest mniejsza, to zmniejsza sie rów¬ niez wielkosc sil przesuwu, jezeli jednak predkosc wiatru wzrasta, to sily przesuwu nie wzrastaja proporcjonalnie do wzrostu predkosci wiatru.W celu spozytkowania wytwarzanej energji zamienia sie ja w mysl wynalazku niniejszego na energje elektryczna, mianor wicie w ten sposób, ze wszystkie ramy 11 sa zaopatrzone w pradnice 37, napedzane zapomoca kól 12. Najlepiej uzywac jako pradnic 37 trójfazowych maszyn indukcyj¬ nych, które pracuja w zasadzie z niezmien¬ na iloscia obrotów. Pradnice te maja pola¬ czenie z przewodem uzytkowym np. za po¬ srednictwem krazków 41a, 41b, 41c, które stykaja sie z szynami odbiorczemi 42a, 42b, 42c. Czesc uzyskanej energji zuzywa sie do pedzenia silników 20, wprawiajacych w ruch cylindry 10, natomiast reszte energji sluzy do dowolnego celu.Ilosc otrzymanej energji zalezy oczywi¬ scie od predkosci wiatru i dlatego przewód uzytkowy pradnic 37 laczy sie z przewodem uzytkowym zasilanym jeszcze z innego zródla elektrycznosci. Gdy predkosc wia¬ tru wzrasta, to opisany silnik wiatrowy do¬ starcza wiekszej ilosci energji, przyczem predkosc ruchu ram 11 po kolowym torze nie wzrasta w znaczniejszym stopniu. Je¬ zeli jednak predkosc wiatru zmaleje poni¬ zej pewnej okreslonej wartosci, to ilosc dostarczonej energji maleje tak, ii zaczy¬ na dzialac przewidziany w tym celu sa¬ moczynny wylacznik, który niedopuszcza do tego, zeby pradnice pracowaly jako sil¬ niki pobierajace energ'je elektryczna z sie¬ ci i wskutek tego sluzyly do posuwania ram 11 na ich torze kolowym. — 3 —Wynalazek niniejszy nie ogranicza sie oczywiscie do przemiany energji dostar¬ czanej przez silnik wiatrowy na energje elektryczna, lecz energja silnika wiatrowe¬ go moze byc przemieniona na dowolna in¬ na energje. Równiez ksiztalt toru, po któ- rem przesuwaja sie rotory nie musi byc ko¬ lowy, bo ksztalt ten jest dowolny, tylko musza byc zawsze na tym torze dwa punk¬ ty, które leza na kierunku poprzecznym wzgledem kierunku wiatru, przyczem rotor porusza sie pomiedzy tymi punktami w jedna i druga strone, a w punktach kran¬ cowych toru zmienia sie kierunek obrotu rotorów. Budowa omawianego silnika wia¬ trowego nie musi byc taka jak na rysunku.Zamiast silników elektrycznych 20 do na- jeduLjotiorów mozna uzyc innych urzadzen napedowych. Mozna'otrzymywac ruch ob¬ rotowy cylindrów droga mechaniczna, np. przez sprzezenie cylindrów z kolami ram U, albo zapomoca innych mechanizmów wprawianych w ruch przez rotory przesu¬ wajace sie po swoim torze. Do zmiany kie¬ runku obrotu rotorów mozna równiez uzyc innych urzadzen, anizeli te, które opisano, przyczem urzadzenia te sa sterowane przez wiatr. Omawiane urzadzenia moga sie znaj¬ dowac przy kazdym rotorze, albo tez u- rzadzenie takie moze sie znajdowac w in¬ nem miejscu i dzialac na wszystkie rotory za posrednictwem jednego wspólnego me¬ chanizmu. Ilosc obrotów rotorów moze byc stala, albo tez moze byc zmienna, przyczem regulacja ilosci obrotów moze byc samo¬ czynna lub reczna. Ruch przesuwowy roto¬ rów moze byc równiez staly lub zmienny, przyczem regulacja predkosci tego ruchu moze sie odbywac zapomoca pradnic wla¬ czonych w jakas siec elektryczna i zaopa¬ trzonych w regulator napiecia. Energja wy¬ twarzana przez silnik wiatrowy moze slu¬ zyc bezposrednio, to znaczy bez przemiany na energje elektryczna, jo jiapedu dowol¬ nych^ urzadzen mechanicznych. Wynalazek niniejszy obejmuje równiez taka budowe, ze rotory sa umieszczone poziomo i poru¬ szaja sie po torze kolowym, którego os jest pozioma.Inne wykonanie moze byc takie, ze ro¬ tor jest tak zawieszony jak wahadlo, przy¬ czem obrót rotoru dokola osi wlasnej od¬ bywa sie wtedy, gdy wahadlo osiagnelo maksimum wychylenia.Zamiast ram jezdzacych na kólkach i polaczonych z soba mozna zastosowac ob¬ rotowy stól, na którego obwodzie umie¬ szczone sa rotory. We wszystkich wymie¬ nionych wykonaniach nowego silnika izasa- da jest ta sama i polega na zmianie kie¬ runku obrotu rotoru w celu zmiany kierun¬ ku sil dzialajacych na rotor i przesuniecia rotoru pomiedzy dwoma punktami, leza- cemi z jednej i z drugiej strony kierunku wiatru. PL