Dziala zaopatrzone sa z reguly w nie¬ zalezne urzadzenia celownicze, zapomoca których mozna celowac do przedmiotów, znajdujacych sie stosunkowo niewysoko nad poziomem, przyczem kat terenowy na¬ stawiany jest w rozmaitych granicach; maksymalna skala nastawy wynosi 400 po- dzialek od zera do góry i to samo wdól.Jezeli polozenie celu przekracza maksy¬ malny kat terenowy, na który mozna na¬ stawiac przyrzad celowniczy, to celowa¬ nie bezposrednie jest niemozliwe i wtedy osiagamy pozadany skutek zapomoca ce¬ lowania posredniego. Zdarza sie to pod¬ czas ostrzeliwania przedmiotów, znajduja¬ cych sie wysoko w powietrzu, jak np, balo¬ ny, samoloty i t d. Z niektórych dzial moz¬ na strzelac nawet pod katem 65° — 80°, lecz ich przyrzady celownicze nie umozli¬ wiaja bezposredniego nastawienia dziala na ceL Wprawdzie moznaby zaopatrzyc dziala polowe w przyrzady celownicze do ostrzeliwania przedmiotów, znajdujacych sie wysoko w powietrzu, lecz przyrzady takie sa nadzwyczaj zlozone, o ile maja byc dokladne. Do uzytku jednak w polu stosowac nalezy przyrzady proste i latwe do obslugi. Webec czego nie zaopatruje sie dzial polowych w przyrzady umozli¬ wiajace bezposrednie celowanie do przed¬ miotów, znajdujacych sie wysoko w powie¬ trzu, a uzywa sie zwykle przyrzadu na¬ dawczego, który podaje elementy strzalu wszystkim dzialom baterii (ewentualnietakze zespolonym ldb podzielonym bate- rjom). Bardzo czesta trzeba sie zaledwie posilkowac tablicimii^liczbowemi, z któ¬ rych odczytuje sie elementy strzalu, odpo¬ wiadajace juz stwierdzonym w praktyce elementom celowania. Omawiany przyrzad nadawczy, czy tez wspomniane tablice, mu¬ sza równiez podawac, zaleznie od przyrza¬ du celowniczego (zalezny lub niezalezny), poprawki boczne, poprawki wysokosci, lub poprawke boczna i poprawiony kierunek wysokosci celu. W zaleznosci od rodzaju przyrzadu nadawczego lub tablic, popraw¬ ka boczna moze byc podana w plaszczyznie poziomej lub tez w plaszczyznie polozenia.Przy uzyciu wspomnianego przyrzadu nadawczego obsluga dziala musi miec moznosc zastosowania podanych elemen¬ tów na przyrzadzie celowniczym, normal¬ ne jednak przyrzady celownicze nie daja tej moznosci.Celem niniejszego wynalazku jest usu¬ niecie tej wady i umozliwienie bezposred¬ niego celowania do wysoko polozonych przedmiotów. Do tego celu sluzy dodatko¬ we urzadzenie do przyrzadów celowni¬ czych, przystosowane odpowiednio do dzia¬ la i zastepujace calkowicie urzadzenia, stosowane dotychczas.Przyklad wykonania urzadzenia przed¬ stawiono na rysunku.Urzadzenie to sklada sie z dwóch cze¬ sci glównych, nogi 1 i lozyska 2, w którem umieszczona jest luneta. Zapomoca nogi 1 przymocowuje sie urzadzenie dodatkowe do lozyska lunety przyrzadu celowniczego, a w lozysku 2 urzadzenia dodatkowego u- mieszcza sie lunete. Lozysko 2 jest rucho¬ me, a zatem mozna zmieniac jego poloze¬ nie wzgledem przyrzadu celowniczego. Z noga 1 jest polaczona na stale oslona 3, w której znajduje sie slimak 4, zazebiajacy sie z kolem slimakowem 5, polaczonym z okragla oslona 6, zaopatrzona w podzial- ke 7. Przy obracaniu slimaka 4 zapomoca kólka recznego 8, obraca sie równiez oslo¬ na 6, a tern samem cala górna czesc urza¬ dzenia dodatkowego, a wiec i lozysko lu¬ netowe 2. W oslonie 6 znajduje sie slimak 9, zaopatrzony w kólko reczne 10 i podzial- ke mikrometryczna 11. Slimak ten zaze¬ bia sie z lukiem slimakowym 12, zaopa¬ trzonym w podzialke 13 i polaczonym z lozyskiem 2. Luk 12, a tern samem i lozysko lunetowe 2 sa umieszczone obrotowo na wale 14, który spoczywa w otworach oslo¬ ny 6. Obracajac kólkiem recznem 10 moz¬ na obracac lozysko lunetowe i lunete w plaszczyznie pionowej okolo osi poziomej walu 14, podczas gdy oslona 6 i wszystkie polaczone z nia czesci obracaja sie dokola osi pionowej. Slimak 4 jest zaopatrzony w podzialke mikrometryczna 15 tak samo jak slimak 9, zapomoca tej podzialki odczytu¬ jemy dokladnie kierunek boczny.Jezeli elementy strzalu sa podawane dla calej baterji dzial, zaopatrzonych w niezalezne przyrzady celownicze, to otrzy¬ mane dane nastawia sie na bebnie przy¬ rzadu celowniczego w normalny sposób, natomiast poprawke boczna nastawia sie zapomoca podzialki mikrómetrycznej1! 15 podlug podzialki 7. Czynnosci zalatwia pomoc, która przy normalnej obsludze dziala polowego jest zbedna. Zolnierz na¬ stawiajacy kierunek boczny nie zajmuje sie wtedy nastawa elementów strzalu, lecz sledzi stale cel (o ile on jest ruchomy) i ruchy jego w kierunku bocznym, wydajac rozkazy do ustawiania ostrogi, a oprócz tego obraca kólkiem recznem nastawy bocznej oraz kólkiem 10 nastawy wysoko¬ sci w ten sposób, ze otrzymuje os lunety bez przerwy na celu. Nastawe na cel usku¬ tecznia sie wprost luneta, a oprócz tego zapomoca podzialki 13 i 11 czesci dodatko¬ wej.Aby wprowadzic poprawke boczna, po¬ moc nastawia ja nie zapomoca urzadze¬ nia dodatkowego wedlug podzialki 7 i 15, lecz ustawia sie te podzialke na zero, a poprawke wprost na wskazówce lunety. — 2 —Jezeli dziala posiada niezalezny przy¬ rzad celowniczy, posilkowanie sie nim jest podobne, nalezy tylko w tym przypadku nastawic podana poprawke na wysokosc bezposrednio zapomoca podzialki 13. Opi¬ sane urzadzenie dodatkowe moze byc u- zywane zamiast znanych urzadzen dodat¬ kowych u wszystkich dzial, zakres wiec jego zastosowania jest rozlegly. PL