Wynalazek niniejszy dotyczy zlobu wstrzasowego i polega na tern, ze mecha¬ nizm, wywolujacy niejednostajne jego ru¬ chy sklada sie z dwóch jednakowych elip¬ tycznych kól zebatych, osadzonych w swych ogniskach. Dzieki takiemu urzadze¬ niu zlób porusza sie ruchem zwrotnym, przyczem przy ruchu naprzód otrzymuje on poczatkowo stopniowe przyspieszenie, a nastepnie nagle opóznienie. W czesci pierwszej ruchu zlobu naprzód, materjal zostaje zabierany wskutek tarcia, przy na¬ glym zas opóznieniu ruchu pokonywa to tarcie i nawet przy ruchu wstecznym zlobu posuwa sie jeszcze naprzód.Przyspieszenie zlobu w pierwszej cze¬ sci ruchu naprzód musi byc tak znaczne, aby przenoszony materjal byl istotnie za¬ bierany. Jezeli tarcie miedzy materjalem i zlobem jest male, to przyspieszenie to na¬ lezy równiez zmniejszyc. Mozna to osia¬ gnac zapomoca wiekszego lub mniejszego przesuniecia punktu zaczepienia zlobu na wielkiej osi kola eliptycznego. Otrzymany wówczas wykres szybkosci przy ruchu na¬ przód wykazuje niewielka szybkosc, przy¬ czem jednak czas tego ruchu zwieksza sie kosztem ruchu wtyl. Oba czynniki powo¬ duja zmniejszenie przyspieszenia. Aby to samo urzadzenie odpowiadalo rozmaitym warunkom, wlasnosciom materjalu lub na¬ chyleniu zlobu, nalezy przestawiac punktzaczepienia czopa korbowego aa kole elip- tycznem, *Czop ten mozna przestawic o kat bar¬ dzo znaczny (180°), Wówczas wykres szyb¬ kosci zmieni sie tak dalece, ze przy nie¬ zmienionym obrocie mechanizmu napedne- go, materjal zostaje przenoszony w od¬ wrotnym kierunku.Usilowano juz glowicy korbowodu, la¬ czacej napedzane kolo eliptyczne ze zlo¬ bem, nadac zap^moca sprezyny taka spre¬ zystosc, aby mocniejsze uderzenia zlobu nie przenosily sie wprost na mechanizm naped- ny. Wykazuje to jedtfak t^ niedogodnosc, ze jezeli do zlobu dostanie sie zbyt wiele materjalu, zlób nie wykonywa wcale ru¬ chów zwrotnych. Nalezy zatem nadmiar materjalu usuwac recznie. Wobec tego sprezystosc glowicy tej zostala w mysl wy¬ nalazku niniejszego ograniczona odpowied- niemi zderzakami.W razie przeladowania zlobu porusza sie on ruchem zwrotnym wolniej, jednak materjal przesuwa sie dalej i zlób zostaje stopniowo odciazony.Przy zastosowaniu takiego urzadzenia napednego w chodnikach podziemnych wy¬ stepuje ta niedogodnosc, ze slupy, któremi cale urzadzenie zlobu przytwierdzone jest do podloza chodnika, przenosza cisnienie skaly na podstawe urzadzenia i przy nie¬ równym podtózu znieksztalcaja ja. Wsku¬ tek tego, czesci tego urzadzenia przy do- tychczastowem wadliwem polaczeniu z podstawa odlamuja sie. W&dlug wynalaz¬ ku cale urzadzenie zlobu umocowane jest na podstawie tylko w dwóch miejscach i w podobnych przypadkach podstawa ugi¬ na sie, nie wywierajac wplywu na calosc urzadzenia.Na rysunku fi£ 1 przedstawia schema¬ tyczny widok urzadzenia zlobu, fig. 2, 3 i 4 — wykresy szybkosci, fig. 5 — ogóliry widok zlobu wstrzasowego z urzadzeniem napedriem, fi£. 6'— takiz "widok z wygie¬ ta podstawa, fig. 7 — rzut poziomy, fig. 8 i 9 — widok przestawnego czopa korbowe¬ go w rzucie poziomym i w widoku bocz¬ nym, figv 10 — przekrój sprezyn, umie¬ szczonychrmiedzy zlobem i jego napedem.Jak wskazuje fig. 1 cale urzadzenie sklada sie z wlasciwego zlobu 1, jednako¬ wych eliptycznych kól zebatych 2 i 3, kor¬ bowodu 4, który laczy kolo zebate 2 ze zlo¬ bem? i, oraz z napedu kola zebatego 3, w postaci kól zebatych 5 i 6. Waly 7 i 8 prze¬ chodza przez ogniska eliptycznych kól ze¬ batych 2 i 3. Jezeli czop 9 korbowodu 4 znajduje sie na osi glównej zebatego ko¬ la eliptycznegoj 2^ jak to przedstawiono na fig. 1 linjami kreskowanemi, wówczas wykres szybkosci ruchu zwrotnego zlobu przedstawia fig. 2. Gdy kolo zebate 2 ob¬ rócic wtedy z polozenia przedstawionego na fig. 1) w kierunku strzalki x, to szyb¬ kosc podnosi sie od punktu -odpowiada¬ jacego'polozeniu czopa korbowego na fig. 1 do punktu 6 i spada potem szybko do punktu c, po obróceniu kola 2 z czopem kor¬ bowym o kat 180°. Nastepnie zlób wykony¬ wa ruch wsteczny, przyczem szybkosc wzrasta poczatkowo szybko do punktu d, a nastepnie znowu stopniowo maleje do O az czop korbowy zajmie znów polozenie przedstawione na fig. 1 i odpowiadajace na fig. 2 literze a.Podczas pierwsze) czesci ruchu zlobu naprzód, odpowiadajacej odcinkowi a b < wykresu, przyspieszenie tak jest dostoso^ wane, ze materjal ulega zabieraniu. Po¬ tem jednak od punktu b do c nastepuje sil* ne opóznienie ruchu zlobu, lecz materjal posuwa *ie w dalszym ciagu naprzód; Pod¬ czas tego ruchu materjalu, zlób cofa sie ze znacznym przyspieszeniem, odpowiednio do odcinka c-^-cT wykresu, a nastepnie na odleglosci d-t^a powraca do polozenia, po¬ czatkowego.Jezeli tarcie miedzy przenoszonym hhu terjalero i zlobem -jest bardzo male, moze sie zdarzyc, ze zlób nie zabiera materjalu w czasie swego ruchu na odcinku a-^bf a - 2 -wówczas nalezy zmniejszyc przyspieszenie na tym odcinku.Mozna to osiagnac w ten sposób, | ze czop korbowy, przedstawiony na fig, 1-linja pelna, zostaje przesuniety z osi glównej kola eliptycznego. Wówczas o- trzymuje sie wykres szybkosci pokazany na fig, 3 i 4, przyczem wykres wedlug fig. 3 odpowiada przestawieniu czopa korbo¬ wego o Ikat (0=221/2°, a wykres wedlug iig. 4 o kat = 45°. * Jak widac z -wykresów, przyspieszenie zlobu podczas biegu na¬ przód?odpowiednio do odcinka a—b' i a"— 6" jest istotnie mniejsze niz na fig, 2, gdyz najwieksza szybkosc w punkcie b' jest mniejsza bd najwiekszej szybkosci w puiikcic fr na fig. lf a ponadto czas trwa* nia V skoku naprzód znacznie sie po¬ wieksza kosztem czasu trwania t2 sko¬ ku wstecz. Porównanie fig. 3 i 4 wy¬ kazuje, ze .zmiana najwiekszej szybko¬ sci i czasu trwania /" skoku w przypadku przedstawionym na fig, 4 jest wieksza niz w przypadku przedstawionym na fig, 3, Daje to moznosc powiekszania lub zmniej¬ szania przyspieszenia odpowiednio do tar¬ cia miedzy zlobem i przenoszonym mate- p rjalem, lub odpowiednio do polozenia zlo¬ bu wzgledem poziomu. Przy kacie a=:1800 nastepuje taka -zmiana wykresu! szybkosci, ze kierunek rttdlu-materjialu zostaje od¬ wrócony. Takze i w tym przypadku przez zmiane kata o mozna dostosowac wykres szybkosci do rozmaitych warunków, Aby naped mozna bylo zawsze do¬ stosowac do rozmaitych warunków, ko¬ lo eliptyczne 2 i czop 9 wykonywane sa tak, aby czop ten mozna przestawiac w rozmaitych polozeniach wzgledem osi glównej kola 2. Wskutek tego ten sam mechanizm mozna zastosowac do zlo¬ bów^polozonych poziomo lub tez pochy¬ lonych do góry albo nadól i mozna, od¬ powiednio do rodzaju przenoszonego ma- terjalu, zmieniac polozenie czopa korbo¬ wego, znajdujac latwo najodpowiedniejsze miejsce. Pózatem mozna czop ten umiescic na przeciwnej stronie osi kola eliptyczne¬ go, aby odwrócic kierunek przenoszenia materjalu nie zmieniajac kierunku obrotu urzadzenia.Fig. 5, 6 i 7 przedstawiaja budowe me¬ chanizmu napednego. Waly 7 i 8, na któ¬ rych osadzone sa eliptyczne kola zebate 2 i 3 oraz wal 12 21 kólkiem zebatem 6, mieszcza sie w oslonie, skladajacej isie z czesci dolnej 10 i zdejmowalnej czesci gór¬ nej 11. Na wale 12 zamocowane jest kolo pasowe 13. Na zewnetrznym koncu walu 7 umocowany jest czop korbowy 9. W przy¬ kladzie przedstawionym na rysunku, czop korbowy 9 umieszczony jest na tarczy 14, przylegajacej do tarczy 15 na wa¬ le 7. Jak wynika z fig. 8 i 9, tarcza 15 posiada znaczna ilosc otworów srubo¬ wych 16, zapomoca których oraz srub 17, tarcze 14 mozna umocowac w róznych po¬ lozeniach w ten sposób, ze czop korbowy 9 zajmuje rozmaite polozenie wzgledem osi glównej, po jednej lub po drugiej stronie kola .zebatego 2.Na drazku korbowym 4 (fig, 7) umie¬ szczona jest sprezyna 18, dzieki której dra¬ zek ten przy nadmiernem obciazeniu wy¬ dluza sie aby zapobiec silnym uderzeniom urzadzenia. Czop korbowy 9 spoczywa w glowicy 19 (fig. 10), polaczonej z nasada 20, zaopatrzona w otwór 21. Z glowica 19 polaczona jest drazkami 22 poprzeczka 23 z otworem 24. W otworach 21 i 24 mozna przesuwac korbowód 4 z nasrubowanym na jego koncu pierscieniem 27, przymoco¬ wanym do nasady 20 sworzniami 29 z na¬ kretkami 30. Sworznie te sa iak dlugie, aby pierscien 27 i glowica korbowodu, 19 mogily sie przesuwac wzgledem ciebie tyl¬ ko o wielkosc g. Pomiedzy poprzeczka 23 i pierscieniem 27 znajduje sie sprezyna 18, która utrzymuje drazek 4 w otworze 21.Naprezenie tej sprezyny Jest takie, ze w pewnych granicach przy przeladowaniu zlobu moze sie ona poddawac, przyczem — 3 —sciskanie sprezyny ograniczone jest sworz¬ niami 29 i nakretkami 30. Wobec tego przy przeciazeniu zlobu wskutek naglego prze¬ ladowania go materjalem, sila napedu przenosi sie elastycznie na zlób. Po pew- nem scisnieciu sprezyny, naped zostaje jednak polaczony przymusowo ze zlobem tak, iz zlób ten przy wielkiem obciazeniu otrzymuje nieznaczna sile, która wystarcza do stopniowego odciazenia zlobu. O ile od¬ ksztalcenie sprezyny nie jest ograniczone, to przy przeladowaniu zlobu urzadzenie obraca sie nadal, a sprezyna scisnieta jest wtedy calkowicie, nie przenoszac na zlób zupelnie ruchu. Nalezy zatem materjal przedewiszystkiem usunac ze zlobu recznie, co wymaga duzego czasu.Fig. 5 i 6 przedstawiaja oslone 10 i 11 urzadzenia, przymocowana do podstawy, podpartej np. slupkami. Oslona ta przy¬ twierdzona jest w ten sposób, ze przy od¬ ksztalceniu podstawy nie dotyka dna chod¬ nika, co wywolywaloby w niej niedopu¬ szczalne naprezenia. Jest ona przymoco¬ wana dwoma sworzniami 34 do dwóch be¬ lek zelaznych korytkowych 32, polaczo¬ nych ze soba na koncach. Sworznie te po¬ zwalaja oslonie poruszac sie wzgledem be¬ lek 32 a krawedz dolna oslony lezy wyzej bd krawedzi dolnej tych belek. Wobec te¬ go belki 32 naciskane przez slupy moga przy nierównem .podlozu uginac sie w spo¬ sób uwidoczniony na fig. 6 nie wywierajac zadnego wplywu na wygiecie oslony 10. PL