Przedmiotem wynalazku jest mechanizm ustalania polozenia stolów obrotowo-podzialowych obrabiarek w pozycjach pracy, stosowany zwlaszcza w obrabiarkach zespolowych.W znanych rozwiazaniach stolów obrotowo-podzialowych obrabiarek obrót stolu realizo¬ wany jest ukladem hydraulicznym za pomoca mechanizmu zapadkowego lub zespolu sprzegla jednokierunkowego wspólpracujacego z mechanicznym ukladem zebatka-kolo zebate jak to ma miejsce w przypadku stolu typu ST-270A firmy Festo GmbH RFN lub polskiego stolu typu JAG 63/80.Mechanizm ustalania polozenia sklada sie z zespolu hamowania w czasie obrotu, zapobiegaja¬ cego rozpedzaniu tarczy stolu przy obrocie, zespolu ryglowania i zespolu zaciskania w polozeniu pracy, przy czym zadzialania poszczególnych zespolów sa uzaleznione od siebie i od polozenia stolu. Zespól zaciskania tarczy stolu w znanych rozwiazaniach jest zasilany ukladem hydrauli¬ cznym i dziala w osi stolu, lub w kilku miejscach na obwodzie równolegle do osi poprzez docisniecie tarczy stolu do powierzchnijej osadzenia. Zaciskanie nastepuje przewaznie w chwili wejscia rygla w gniazdo tarczy podzialowej, co nie jest korzystne, gdyz moze spowodowac niewlasciwe osadzenie wspomnianego rygla w gniezdzie, a co za tym idzie niedokladne wykonanie obróbki elementu mocowanego w stole.Niewlasciwe osadzenie rygla moze byc spowodowane równiez zbyt duzym rozpedzeniem tarczy stolu przy obrocie, czemu zapobiega zespól hamowania.W znanych rozwiazaniach zespól ten stanowia przewaznie hamulce klockowe, których wada jest to, ze w miare zuzywania sie powierzchni tracej klocków nastepuje zmiana momentu hamuja¬ cego, co równiez niewlasciwie wplywa na korzystne ustalanie stolu.W celu wyeliminowania niedogodnosci wystepujacych w znanych rozwiazaniach mechaniz¬ mów ustalania polozenia stolów obrotowo-podzialowych opracowano konstrukcje wedlug wynalazku.Istotne w mechanizmie wedlug wynalazku jest wykorzystanie jako zespolu hamujacego dolnej powierzchni tarczy stolu i górnych powierzchni kamieni zespolu zaciskania tej tarczy.Zespól zaciskania polaczony jest z zespolem ryglowania tarczy stolu przewodami hydrauli¬ cznymi, przy czym istotne w rozwiazaniu jest to, ze polaczenie przebiega przez kanal w cylindrze2 122 460 silownika hydraulicznego obrotu tarczy stolu. Kanal ten znajduje sie w pewnej odleglosci, mniejszej od szerokosci tloka od konca skoku cylindra silownika.Zaryglowanie tarczy stolu powoduje odsloniecie w silowniku ryglujacym drogi hydrauli¬ cznego zasilania cylindra silownika obrotu tarczy stolu w kierunku wycofania mechanizmu zapad¬ kowego, a kanal zasilania cylindrów zaciskajacych zostaje odsloniety dopiero po czesciowym przesunieciu tloka cylindra obrotu tarczy stolu. Gwarantuje to nastepujaca po sobie kolejnosc dzialania, najpierw pelne zaryglowanie tarczy stolu a nastepnie jej zacisniecie.Przedmiot wynalazku w przykladzie wykonania przedstawiono na rysunku którego fig. 1 przedstawia widok z dolu stolu z miejscowym przekrojem silownika obrotu tarczy stolu, a fig. 2 przedstawia przekrój osiowy stolu.Tarcza 1 stolu obrotowo-podzialowego polaczona jest na stale z wrzecionem 2, na którym ustalony jest pierscien 3 podzialowy z kolem zapadkowym 4 wspólpracujacym z zapadka 5.Zapadka 5 zwiazana jest obrotowo z ulozyskowanym na wrzecionie 2 kolem zebatym 6 zazebiaja¬ cym sie z zebatka 7 tloka 8 silownika 9 hydraulicznego obrotu stolu. W pokrywie 10 silownika 9 znajduje sie hamulec 11 hydrauliczny i kanal 12 laczacy prawa strone cylindra silownika 9 z silownikami zaciskowymi 13 zamocowanymi do korpusu 14. Umieszczone w silownikach zacisko¬ wych 13 tloki zaciskowe 15 o osiach równoleglych do osi wrzeciona 2 maja kamienie 16 z dolna powierzchnia 17 i z górna powierzchnia 18, które wspólpracuja z odpowiednimi powierzchniami pierscienia 19 na stale polaczonego z tarcza 1 stolu.Silownik ryglujacy 20 posiada tlok ryglujacy 21 z ryglem 22 osadzajacym sie w gniezdzie 23 pierscienia 3 podzialowego. Tlok ryglujacy 21 w dolnym polozeniu odslania w silowniku rygluja¬ cym 20 droge zasilania pierwszym przewodem 24 prawej strony silownika 9, natomiast górne polozenie tloka ryglujacego 21 umozliwia przeplyw oleju drugim przewodem 25 do lewej strony silownika 9. Przeplyw oleju do lewej strony cylindra silownika 9 powoduje przesuniecie w prawa strone tloka 8 i poprzez zebatke 7 obrót kola zebatego 6, którego zapadka 5 obraca kolo zapadkowe 4, a tym samym dokonuje obrotu tarczy 1 stolu. W czasie obrotu tarcza 1 stolu hamowana jest poprzez pierscien 19 na górnych powierzchniach 18 kamieni 16. Z chwila dokonania obrotu tlok ryglujacy 21 przesuwa sie w dolne polozenie i odslania pierwszy przewód 24 zasilania prawej strony cylindra silownika 9 powodujac wycofanie tloka 8 z zebatka 7, oraz obrót kola zebatego 6 z zapadka 5 w polozenie pierwotne.Po dokonaniu czesciowego wycofania tloka 8 nastepuje odsloniecie kanalu 12 i zasilanie silowników zaciskowych 13 powodujac poprzez tloki zaciskowe 15 zadzialanie dolnymi powierzch¬ niami 17 na odpowiednie powierzchnie pierscienia 19, a tym samym zacisniecie tarczy 1 stolu w polozeniu pracy.Zastrzezenia patentowe 1. Mechanizm ustalania polozenia stolów obrotowo-podzialowych obrabiarek zawierajacy polaczone przewodami hydraulicznymi zespoly hamowania tarczy stolu w czasie obrotu, oraz jej ryglowania i zaciskania w polozeniu pracy, znamienny tym, ze zespól hamowania stanowia: dolna powierzchnia tarczy (1) stolu oraz górne powierzchnie (18) kamieni (16) zespolu zaciskania. 2. Mechanizm wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zespól zaciskania tarczy (1) stolu jest polaczony z zespolem ryglowania tej tarczy (1) przewodami (24) i (25) hydraulicznymi i kanalem (12) w cylindrze silownika (9) hydraulicznego obrotu tarczy (1) stolu, przy czym kanal (12) znajduje sie w pewnej odleglosci, mniejszej od szerokosci tloka (8), od konca skoku cylindra silownika (9).122460 Fig. 2 PL