Przedmiotem wynalazku jest sposób oraz urza¬ dzenie do kucia wykorbien, zwlaszcza wykorbien walów korbowych.Znany jest sposób ksztaltowania wykorbien, po¬ legajacy na speczaniu z dwu stron odcinka preta w kierunku osiowym, przy równoczesnym wygina¬ niu jego czesci srodkowej w kierunku prosto¬ padlym do kierunku speczania. Stosujac ten znany sposób nie mozna wytworzyc wykorbien, które sa wyposazone w wydatne wystepy usytuowane na ramionach korb po stronie czopów glównych walu korbowego. Tego rodzaju wystepy uzyskuje sie do¬ tychczas przez toczenie tych czesci przeznaczonego do kucia preta lub przedkuwki, które maja byc przeksztalcone w czop korbowodowy i w czopy glówne. wykorbienia. Toczenie to powoduje straty materialu i jest drogie. Ponadto w miejscach to¬ czenia przeciete zostaja wlókna metalu, co nieko¬ rzystnie wplywa na wytrzymalosc wykorbienia.Z polskiego opisu patentowego nr 50 684 znane jest urzadzenie do speczania i kucia walów kor¬ bowych wyposazone w zestaw dwu dzielonych ma¬ tryc zaciskajacych obrabiany element i speczaja- cych go przez wzajemne zblizanie ulozyskowanych suwliwie czlonów tego zestawu.Kazda z dzielonych matryc sklada sie z matrycy górnej i matrycy dolnej. W strefie speczania znaj¬ dujacej sie pomiedzy czolowymi powierzchniami tych. dwóch dzielonych matryc zaciskowych znaj¬ duje sie wyginak i kowadlo, które sluza do wy- 10 15 20 25 30 giecia wykorbienia i uksztaltowania jego czopa korbowodowego. Pomiedzy górna powierzchnia kazdej matrycy urzadzenia a dolna powierzchnia jego glowicy znajduja sie co najmniej dwa skosnie ustawione laczniki, które sa przegubowo polaczone zarówno z górna glowica jak i z matryca. W urza¬ dzeniu tym laczniki sa w górnych matrycach ulo- zyskowane ponad plaszczyzna podzialu matryc za¬ ciskowych i maja szerokosc zblizona do szerokosci tych matryc.Zaleta takiego rozwiazania jest to, ze kazda z matryc jest oparta o przegubowe laczniki na calej swej szerokosci, co eliminuje sily deformu¬ jace matryce. Wada tego rozwiazania jest nato¬ miast to, ze podczas kucia wystepuje na kazdej matrycy moment pary sil, którego ramie odpo¬ wiada odleglosci osi lozyskowania laczników w górnych matrycach od plaszczyzny podzialu tych matryc, natomiast wielkosc tych sil odpo¬ wiada sile speczania. Ten moment pary sil jest przyczyna nierównomiernego obciazenia laczników, szczególnie pod koniec suwu roboczego oraz ten¬ dencji matryc do wywracania sie. Aby temu prze¬ ciwdzialac matryce musza byc wyposazone w po¬ dluzne prowadnice niwelujace dzialanie tych mo¬ mentów.Zadaniem wynalazku jest umozliwienie kucia wykorbien majacych wydatne wystepy na ramio¬ nach korb po stronie czdp&w walu korbowego. 122 409122 409 W sposobie wedlug wynalazku podczas speczania przed wyginaniem czesci srodkowej speczanego odcinka preta kieruje sie plynacy material tak, aby po bokach czesci srodkowej speczanego od¬ cinka utworzone zostaly dwa mimosrodowe wzgle¬ dem osi preta usytuowane i lezace w pewnej od¬ leglosci od siebie speczania, których wierzcholki skierowane sa w kierunku przeciwnym do zamie¬ rzonego kierunku wyginania oraz by po przeciw¬ leglej stronie tworzaca pobocznice speczanego od¬ cinka stanowila linia w zasadzie prosta pokrywa¬ jaca sie z pbbocznica preta. Nastepnie wyginaniu z równoczesnym dalszym speczaniem poddaje sie te cz^sc^preta, która znajduje sie pomiedzy wy- mieniAtYWi, iiwoma mimosrodowymi speczeniami, prz^f czym wyginanie prowadzi sie w kierunku przeciwnym do wierzcholków tych speczen.Sposób wedlug wynalazku realizuje sie korzyst¬ nie tak,- ze speczenia wystajace w kierunku prze¬ ciwnym do zamierzonego kierunku wyginania ksztaltuje sie podczas speczania przez przylozenie z jednej strony do powierzchni speczanego odc:'nka elementu ograniczajacego plyniecie materialu, przy czym powierzchnia tego elementu lezy w linii po- bocznicy preta, a po przeciwleglej stronie wciska sie czesc srodkowa speczanego materialu do widla- stego kalibrujacego wykroju dla zmniejszenia jej przekroju poprzecznego.W sposobie wedlug wynalazku ksztaltowanie korby moze odbywac sie badz to w ciagu jednego cyklu roboczego, badz tez mozna najpierw uksztal¬ towac z preta przedkuwke majaca w miejscach przeznaczonych na kazde z wykorbien dwa mirno- srodowo w stosunku do osi preta usytuowane spe¬ czania, lezace w pewnej odleglosci od siebie, na¬ tomiast po przeciwleglej stronie tworzaca pobocz- nicy przedkówki stanowi linia w zasadzie prosta pokrywajaca sie z pobocznica preta, a nastepnie w odrebnej operacji technologicznej mozna z tego rodzaju przedkuwki uformowac gotowe wykorbie- nie.Jest rzecza oczywista, ze w tych miejscach po- boczmcy przedkuwki, których tworzaca stanowi linia prosta, moga znajdowac sie pewne nierów¬ nosci majace charakter wyplywki. Takie drobne nierównosci nie maja znaczenia dla procesu ksztaltowania wykorbienia.Sposób wedlug wynalazku moze byc realizo¬ wany w jednym ze znanych urzadzen, sluzacych do kucia walów korbowych metoda speczania z rów¬ noczesnym wyginaniem, po przystosowaniu ich na¬ rzedzi i oprzyrzadowania.Do realizacji sposobu wedlug wynalazku nadaje sie jednak szczególnie dobrze urzadzenie, sklada¬ jace sie z dwóch sztywnych konstrukcji, z których jedna stanowi korpus, a druga glowice urzadzenia praz z dwóch dzielonych obudów zawierajacych wkladki dzielonych matryc zaciskajacych kuty ele¬ ment i speczajacych go w strefie speczania, znaj¬ dujacej sie pomiedzy czolowymi powierzchniami tych dwóch dzielonych matryc przy czym w tej strefie speczania znajduja sie wyginak i kowadlo przeznaczone do ksztaltowania czopa korbowodo- wego, a czesci obudów obydwu dzielonych matryc znajdujacych sie po jednej stronie plaszczyzny ich 10 15 05 30 35 40 45 55 podzialu sa w jednej ze sztywnych konstrukcji urzadzenia ulozyskowane suwliwie w kierunku prostopadlym do kierunku ruchu suwaka prasy, natomiast kazda z obudów drugich czesci tych dzielonych matryc znajdujaca sie po drugiej stro¬ nie plaszczyzny ich podzialu jest przegubowo pod¬ parta na co najmniej dwóch lacznikach, które z kolei sa przegubowo oparte o druga z sztywnych konstrukcji urzadzenia.W urzadzeniu tym wedlug wynalazku w kazdej z obudów dzielonych matryc oparitych o przegu¬ bowe laczniki, lozyskowania laczników usytuowa¬ nych najblizej strefy speczania sa umieszczone z jednej strony plaszczyzny podzialu matryc, na¬ tomiast lozyskowania skrajnych przegubowych laczników sa usytuowane z drugiej strony tej plaszczyzny podzialu matryc. Taka konstrukcja eliminuje calkowicie tendencje matryc do wywra¬ cania sie.Korzystnie jest, gdy w urzadzeniu wedlug wy¬ nalazku sztywna konstrukcja o która oparte sa przegubowe laczniki ma postac dwóch podluznych belek, przy czym lozyskowania skrajnych prze¬ gubowych laczników sa oparte o wystepy znajdu¬ jace sie po stronie tych belek, zwróconej ku plasz¬ czyznie podzialu matryc, a lozyskowania laczników usytuowanych najblizej strefy speczania, sa oparte 0 poprzeczne belki umocowane po przeciwnej stro¬ nie podluznych -belek. Dzieki temu unika sie nie¬ korzystnych naprezen gnacych w konstrukcji urza¬ dzenia.Korzystnie jest równiez, gdy w urzadzeniu wed¬ lug wynalazku wyginak jest oparty o dajace sie odsunac podpory, a w poblizu kowadla sa zainsta¬ lowane popychacze wysuwane w kierunku wygina- ka. Przyklad wykonania urzadzenia wedlug wyna¬ lazku uwidoczniono na rysunku,, na którymi fig. 1 przedstawia je w stanie otwartym bez wkladek narzedziowych, w widoku z boku, czesciowo w przekroju pionowym, fig. 2—5 — wkladki na¬ rzedziowe stosowane w urzadzeniu wedlug fig. 1 widoczne w czterech kolejnych fazach ksztaltowa¬ nia wykorbienia, w przekroju pionowym podluz¬ nym, fig. 6 przedkuwke wedlug wynalazku w wi¬ doku bocznym, fig. 7 — te przedkuwke w prze¬ kroju wzdluz linii i—i na fig. 6, fig. 8 odkuwke wykorbienia spoczywajaca na matrycach w chwili wyjecia z niej wyginaka, a fig. 9 — te przedkuwke i wkladki narzedziowe z przekroju wzdluz linii k—k na fig. 8, przy czym wyginak i popychacz sa pokazane na lewej stronie rysunku w ich górnym polozeniu, a na prawej stronie — w ich dolnym polozeniu.Urzadzenie wedlug wynalazku przedstawione na fig. 1 sklada sie z dwu zespolów — dolnego i górnego.Zespól dolny ma u podstawy dwie wzdluzne belki 1 polaczone ze soba za pomoca dystansowych srub. Beljki te sa oparte na plycie 2. Kazda z belek 1 ma u góry dwa wystepy la* a u dolu dwa wy¬ stepy Ib. O dolne wystepy Ib oparte sa dwie po¬ przeczne belki 3. Do kazdej z tych belek jest przy¬ mocowany lozyskowy walek 4. O ten walek jest oparty przegubowy lacznik 5. Dolna powierzchnia lozyskowa tego lacznika jest wklesla-cylindrycznA122 409 natomiast górna powierzchnia lozyskowa jest wy- pukla-walcowa. Lacznik 5 jest zabezpieczony przed odlaczeniem od walka 4 za pomoca ogniw 6.O przegubowe laczniki 5 po lewej i prawej stro¬ nie urzadzenia opieraja sie dolne matryce obudo¬ wy 7. Powierzchnia oparcia kazdej obudowy 7 o lacznik 5 znajduje sie ponizej plaszczyzny po¬ dzialu matryc. Obudowa 7 jest za pomoca trzpie¬ nia 8 zabezpieczona przed odlaczeniem zalacznika od lacznika 5.Do dolnej matrycowej obudowy 7 jest powyzej plaszczyzny podzialu matryc przymocowany lozy¬ skowy walek 9. Analogiczny walek 10 oparty jest o górna powierzchnie belki 1 i jej górny wystep la. W urzadzeniu wedlug fig. 1 kazda dolna ma¬ trycowa obudowa prowadzona je^t wiec na lacznikach 5 i 11 tworzac wraz z nimi i belkami 1 mechanizm równoleglowodowy. Do konców belek 1 sa przy¬ mocowane hydrauliczne silowniki 13, które za po¬ moca ciegien 14 przewijajacych sie przez krazki 12 sa polaczone z obudowami 7 matryc. Silowniki te sluza do cofania matrycowych obudów 7 do po¬ lozenia wyjsciowego, to znaczy az do oparcia o zderzaki 15.Zespól górny urzadzenia sklada sie z dwóch glowicowych belek 16. Belki te maja dwie proste slizgowe prowadnice 16b, do których sa przymoco¬ wane suwliwie górne matrycowe obudowy 18.Obudowy te opieraja sie w polozeniu wyjsciowym o zderzaki 19. Górne matrycowe obudowy 18 po¬ siadaja wystepy 18a pelniace role zabieraków, które w czasie ruchu roboczego opieraja sie o wy¬ stepy 7a dolnej matrycowej obudowy 7. W ten sposób jest zrealizowane wzajemne sprzeganie obudów 7 i 18 polówek matryc.W urzadzeniu wedlug fig. 1 montuje sie narze¬ dzia, których przykladowy zestaw przedstawiono na fig. 2—5. W dolne obudowy matrycowe 7 mo¬ cuje sie matrycowe wkladki 20, a w górne matry¬ cowe obudowy 18 mocuje sie matrycowe wkladki 21. Wyginak 23, którego wykrój odpowiada ksztal¬ towi formowanej przez niego czesci 'wykorbienia (fig. 8 i 9) jest umocowany w obsadzie 22. Do przytwierdzonej do glowicowych belek 16 obsady 24 mocuje sie kowadlo 25 wraz z wstepnym ko¬ wadlem 26. Oprócz tych narzedzi przy kuciu wa¬ lów wielokorbowych stosuje sie nie uwidocznione na rysunku wkladki, które ustalaja wlasciwy kat, o który sa w stosunku do sasiednich skrecone poszczególne wykorbienia.Urzadzenie dziala w nastepujacy sposób: przy Otwartym urzadzeniu (jak na fig. 1) na dolne ma¬ trycowe wkladki 20 uklada sie przeznaczony do kucia nagrzany material 27, majacy postac preta, po czym uruchamia sie prase.Na rysunku stól prasy oznaczono liczba 25, na¬ tomiast suwak prasy — liczba 29. W czasie suwu roboczego prasy górna matrycowa obudowa 18 na¬ ciska na dolna matrycowa obudowe 7. Dzieki prze¬ gubowym lacznikom 5 i 11, których górne czesci sa wychylone w stosunku do pionu w kierunku pionowej plaszczyzny symetrii urzadzenia oraz dzieki slizgowemu osadzeniu górnych obudów ma¬ trycowych 18 nastepuje wzajemne zblizanie pra¬ wych i lewych matryc w kierunku poziomym, co powoduje speczanie znajdujacego sie pomiedzy nimi odcinka preta.Podczas speczania wstepne kowadlo 26 nie po¬ zwala na plyniecie materialu ku górze, dzieki cze- B mu z tej strony tworzaca pobocznicy speczanego preta stanowi linia w zasadzie prosta pokrywajaca sie z pobocznica preta, a jedynie na krawedziach bocznych wstepnego kowadla 26 powstaja nie¬ wielkie wyplywki nie majace znaczenia dla dal-' 10 szego procesu ksztaltowania wykorbienia. Speczany material wyplywa natomiast ku dolowi, czescio¬ wo na boki. Na skutek odchylania sie przegubo¬ wych laczników 5 i 11 podczas speczania nastepuje przyblizanie materialu 27 do wyginaka 23. Specza- 15 ny material jest przy tym wciskany w widlasty kalibrujacy wykrój tego wyginaka widoczny na fig. 9. Zmniejsza to w srodku ksztaltowanego od¬ cinka jego przekrój poprzeczny. Nadmiar materialu wyplywa na zewnatrz wykroju i wraz z materia- 20 lem speczanym tworzy po obydwu bokach wy¬ ginaka dwa mimosrodowe speczenia 27a. W ten sposób powstaje przedkuwka wykorbienia pokaza¬ na na fig. 6 i 7. Teraz przerywa sie suw roboczy prasy i po nieznacznym podniesieniu jej suwaka 25 usuwa sie wstepne kowadlo 26. Nastepnie ponow¬ nie uruchamia sie prase. W trakcie tego ponow¬ nego suwu roboczego prasy nastepuje wyginanie przedkuwki przez wyginak 23 w kierunku prze¬ ciwnym do wierzcholków speczen 27a. 30 Operacja ksztaltowania wykorbienia konczy sie z momentem oparcia dolnych obudów 7 o belke 1.Ze speczen 27a zostaly na ramionach 33 wykorbie¬ nia uformowane wydatne wystepy 33a, wystajace poza zarys czopów glównych po stronie przeciw- 35 nej do korby. Wyjecie odkutego wykorbienia z wy¬ kroju wyginaka 23 nastepuje podczas dodatko¬ wego suwu prasy. Górny zespól urzadzenia jest w tym celu zaopatrzony w dwa popychacze 34 (fig. 9) wysuwane ku dolowi i blokowane w tym 40 polozeniu za pomoca nie uwidocznionego na ry¬ sunku rygla. Po otwarciu prasy, te popychacze wysuwa sie podpory 35 odsuwa sie spod wygina¬ ka 23 na boki, a nastepnie uruchamia sie prase ponownie. Popychacze 34 naciskaja na górna po- 45 wierzchnie wyginaka 23 i spychaja go ku dolowi.Po tym zabiegu i otwarciu prasy gotowa odkuwke mozna bez trudu wyjac z wkladek matryco¬ wych 20.Ksztaltowanie walów korbowych moze byc tez realizowane odmiennie niz to opisano w oparciu o rysunek. Mozna mianowicie najpierw uksztalto¬ wac przedkuwke. Operacje ksztaltowania takiej przedkuwki konczy sie w tym stadium, jakie zostalo pokazane na fig. 3 rysunku. Stanowi ona 55 pólfabrykat, który mozna w dowolnym czasie za¬ stosowac do odkuwania walów korbowych metoda speczania i wyginania, co jest realizowane w in¬ nym urzadzeniu o znanej konstrukcji. Speczenia uformowane na przedkuwce pozwalaja na uzyska- w nie wydatnych wystepów 33a na ramionach korb, przy zachowaniu prawidlowego przebiegu wlókien metalu w wykorbieniu.Na wyzej omówionych rysunkach przedstawiono najprostszy przypadek ksztaltowania walu w jed- « nym wykorbieniu. Jest rzecza oczywista, ze sto- 50122109 sujac wynalazek ..mozliwe...jest::.równiez odkuwanie walów majacych wiele wykorbien. _ W: tym: przy* paliku W: ,kazdym z miejsc przeznaczonych na uksztaltowanie wykorbienia, przedkuwka ma po dwa mimosrodowe speczenia 27a. Spaczenia te sa 5 rozmieszczone przestrzennie stosownie do kon¬ strukcji ksztaltowanego walu korbowego.Urzadzenie wedlug wynalazku moze byc stoso¬ wane do speczania dowolnych ksztaltek po usu¬ nieciu z niego kowadla 25, kowadla wstepnego 26 10 i wyginaka23. ¦....„.: " ; ' Za s t r z e zeni aJ p a t e n t o w e .... 1. Sposób kucia wykorbien, w którym odcinek -preta poddaje sie obustronnie spe:zaniu, a jego 15 .czesc, srodkowa wygina sie w kierunku prosto¬ padlym do kierunku sil speczajacych, znamienny tym, ze podczas speczania, przed wyginaniem czesci srodkowej speczanego odcinka, kieruje sie plynacy material tak, by po bokach czesci srodko- ** wej speczanego odcinka utworzone zostaly dwa mimosrodowe w stosunku do osi preta usytuowane i lezace w pewnej odleglosci od siebie speczenia (27a), których wierzcholki skierowane sa w kie¬ runku przeciwnym do zamierzonego kierunku wy- 25 ginania, oraz by po przeciwleglej stronie tworzaca pobocznicy speczanego odcinka stanowila linia w zasadzie prosta pokrywajaca sie z pobocznica preta. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze 30 speczania (27a) wystajace w kierunku przeciwnym do zamierzonego kierunku wyginania ksztaltuje sie podczas speczania przez przykladanie z jednej stro¬ ny do powierzchni speczanego odcinka elementu ograniczajacego plyniecie materialu, przy czym po- 35 wierzchnia tego elementu lezy w linii pobocznicy preta, a po przeciwleglej stronie wciska sie czesc srodkowa speczanego materialu do widlastego ka¬ librujacego wykroju dla zmniejszenia jej przekro¬ ju poprzecznego. 40 3. Urzadzenie do kucia wykorbien, skladajace sie z dwóch sztywnych konstrukcji, z których jed¬ na stanowi korpus, a . druga glowice , urzadzenia oraz z dwóch dzielonych obudów zawierajacych wkladki dzielonych matryc . zaciskajacych rkuty ele¬ ment i speczajacych. go w strefie .speczania, znaj¬ dujacej sie pomiadzy czolowymi, powierzchniami tych dwóch dzielonych matryc, przy: czym w "tej strefie speczania znajduje sie wyginak" i: kowadlo przeznaczone do ksztaltowania czopa; korbowodo- wego, a czesci obudów obydwu dzielonych matryc znajdujacych sie po jednej stronie plaszczyzny! ich podzialu sa w jednej ze sztywnych konstrukcji urzadzenia ulozyskowane suwliwie w -kierunku prostopadlym do kierunku ruchu suwaka - prasuj natomiast kazda z obudów drugich czesci - ijycfc dzielonych,matryc znajdujaca sie po drugiej stro_- nie plaszczyzny ich podzialu jest przegubowo_pod¬ parta na co najmniej dwóch lacznikach, które z kolei sa przegubowo oparte o druga z sztywnych konstrukcji urzadzenia, znamienne tym, ze w kaz¬ dej z obudów (7) dzielonych matryc opartych o przegubowe laczniki (5, 11), lozyskowania lacz¬ ników (5) usytuowanych najblizej strefy speczania sa umieszczone z jednej strony plaszczyzny po¬ dzialu matryc (20, 21), natomiast lozyskowania skrajnych przegubowych laczników (11) sa usy¬ tuowane z drugiej strony tej plaszczyzny podzialu matryc. 4. Urzadzenie wedlug zastrz. 3, znamienne tym, ze sztywna konstrukcja o która oparte sa przegu¬ bowe laczniki ma postac dwóch podluznych belek (1), przy czym lozyskowania skrajnych przegubo¬ wych laczników (11) sa oparte o wystepy (la) znaj¬ dujace sie po stronie tych belek, zwróconej ku plaszczyznie podzialu matryc, a lozyskowania lacz¬ ników (5) usytuowanych najblizej strefy specza¬ nia sa oparte o poprzeczne belki (3) umocowane po przeciwnej stronie podluznych belek (1). 5. Urzadzenie wedlug zastrz. 3 albo 4, znamienne tym, ze wyginak (23) jest oparty o dajace sie od¬ suwac podpory (35), a w poblizu kowadla (25) sa zainstalowane popychacze (34) wysuwane w kie¬ runku wyginaka (23).122 409 w ,m '« j£_ l|_ff_^fl_ .J5i pV _^i ilL /5V/6 |* 25^ K-K M\ #\ iST .-33^ ^fHl^fTT^ y/mmw Fig.8 \K K23 Fig. 9 27 ^ /^ 23 27a 21 24-^^r ,33,21,27 B3 ^7 ** 2ol 33J2V33a(20 Fi'9-5 PL PL PL PL PL PL PL PL