Przedmiotem wynalazku jest pompa hamulcowa do jednoobwodowego ukladu hamulcowego o poprawio¬ nej efektywnosci hamowania i podwyzszonej zywotnosci elementów wspólpracujacych.W znanych rozwiazaniach pomp hamulcowych stosowanych do ukladów hamulcowych ciezkich maszyn roboczych z hamulcami tarczowymi nie jest zapewnione powolne zwalnianie nacisku na tarcze hamulcowe po zwolnieniu docisku na pedal hamowania. Ponadto wystepuje stosunkowo szybkie zuzywanie sie elementów uszczelniajacych wspólpracujacych z nurnikiem i samego nurnika.Zapewnienie zwolnionego wyrównywania cisnien w ukladzie hamulcowym i komorze cylindra pompy, ma w odniesieniu do ciezkich maszyn roboczych istotne znaczenie dla zachowania sprawnosci hamowania. Natomiast wzrost zywotnosci elementów nurnika - uszczelnienie jest wazne dla zapewnienia sprawnosci dzialania ukladu hamulcowego i unikniecia przestojów.Celem wynalazku jest zaprojektowanie pompy hamulcowej zapewniajacej wymagane dla ciezkich maszyn roboczych parametry hamowania i o podwyzszonej zywotnosci elementów wspólpracujacych.Zgodnie z wynalazkiem cel ten spelnia pompa dzieki temu, ze ma zawór zwrotny, osadzony w wytoczeniu gwintowanego korka zamykajacego korpus pompy, skladajacy sie z pierscieniowej plytki z osiowym otworem i otworkami przeplywowymi usytuowanymi promieniowo, w którym jest prowadzony trzpien z kolnierzem, na którym od strony kolnierza jest osadzony grzybek zaworowy, a po przeciwnej stronie pierscieniowej plytki na trzpieniu jest osadzona sprezynka i plytka ograniczajaca ruch trzpienia. W osi trzpieniajest kalibrowany otworek laczacy komore pompy z ukladem hamulcowym. Ponadto prowadzacy sie w osiowym otworze cylindra drazony nurnik, ma w czesci wystajacej do komory cylindra, wspólpracujacej z uszczelka szereg promieniowych otwor¬ ków. W stanie wyjsciowym nurnika, otworki te lacza przestrzen komory cylindra z przestrzenia wykladania sie wewnetrznej powierzchni uszczelki na nurniku, zapewniajac pewne smarowanie w momencie rozpoczecia hamo¬ wania.Przedmiot wynalazku w przykladzie wykonania jest przedstawiony na zalaczonym rysunku, na którym fig. 1 przedstawia zespól pompy w przekroju wzdluznym, a fig. 2 — zawór zwrotny tez w przekroju wzdluznym.2 122169 Jak uwidoczniono na fig. 1 korpus pompy 1 ma osiowy otwór 2, w którym pracuje nurnik 3 majacy w przedniej czesci drazenie 4. Komora 5 tworzy otwór 6 majacy z jednej strony scianke czolowa 7, o która opiera sie czolo uszczelki 8, której czesci uszczelniajace wykladaja sie na nurniku 3 i w otworze 6 komory 5.Przy zakonczeniu nurnika 3 w strefie wspólpracy z uszczelka 8 jest szereg promieniowych otworków 9. Zakon¬ czenie komory 5 ma gwint 10, do którego jest wkrecony gwintowany korek 11 majacy stopniowe wytoczenia 12, 13 i 14 oraz gwintowany otwór 15 do przylaczenia przewodu biegnacego do ukladu hamulcowego, nie uwidocz¬ nionego na rysunku. Wewnatrz komory 5 jest tez usytuowana tulejka 16 ograniczajaca polozenie uszczelki 8.W drugim wytoczeniu 13 korka 11 jest umieszczony zawór zwrotny 17 dociskany do czola 18 sprezyna 19.W tylnej czesci nurnika 3 jest wyjecie 20 pod popychacz 21. Zlaczka 22 laczy zasilanie plynem uzupelniajacym do wstepnej komory 23, z której jest polaczenie z komora 5 przez otworki 24 w sciance 25 przez falista pod¬ kladke 26 umieszczona pod uszczelka 8. Do korpusu pompy 1 jest zamocowany odpowietrznik 27 laczacy sie przez otwór 28 z komora 5.Jak uwidoczniono na fig. 2 zawór zwrotny 17 osadzony w wytoczeniu 13 gwintowanego korka 11 sklada sie z pierscieniowej plytki 29 majacej osiowy otwór 30 i otworki przeplywowe 31 rozmieszczone promieniowo.W otworze 30 jest osadzony trzpien 32, na którym od strony wytoczenia 14 jest osadzony grzybek zaworowy 33 a po drugiej stronie pierscieniowej plytki 29 na trzpieniu 32 jest sprezynka 34 i plytka ograniczajaca 35 z otwor¬ kami 36. W osi trzpienia 32 jest wykonany kalibrowany otworek 37.Dzialanie pompy hamulcowej jest nastepujace, W momencie ruchu nurnika 3 plyn zostaje scisniety w ko¬ morze 5 i najpierw napiera przez otworki przeplywowe 31 na grzybek zaworowy 33 powodujac pokonanie sily sprezynki 34 i otwarcie przeplywu z ukladem hamulcowym. Dalszy ruch nurnika 3 powoduje wzrost cisnienia i przeplyw plynu przez otworki 36 plytki ograniczajacej 35, oraz zahamowanie. Równoczesnie poczatkowi ruchu nurnika 3 towarzyszy wyrównanie cisnienia plynu w strefie przylegania uszczelki 8 z gladzia nurnika 3 i cisnieniem w komorze 5, dzieki otworkom 9 wykonanym w strefie nurnika 3. Zapewnia to stale odciazenie powierzchni roboczych uszczelki 8 i dobra wspólprace.W momencie zwolnienia nacisku na popychacz 21, wskutek oddzialywania sprezyny 19, wystapi róznica cisnien plynu w komorze 5 pompy i ukladzie hamulcowym w wyniku wycofania nurnika 3 do polozenia wyj¬ sciowego.W tym momencie nastepuje tez chwilowe wycofanie sie zaworu zwrotnego 17 w kierunku komory 5, który zajmie swoje normalne polozenie pod dzialaniem sprezyny 19, przy czym w ukladzie hamulcowym wystepuje jeszcze pewne podcisnienie. Dalszy spadek cisnienia w ukladzie hamulcowym jest ograniczony w czasie przez powolne wyrównywanie sie cisnien w ukladzie hamulcowym i komorze 5 wskutek przeplywu plynu przez kalibrowany otworek 37 w trzpieniu 32 zaworka zwrotnego 17.Dzieki takiemu rozwiazaniu zaworu zwrotnego 17 jest zapewnione zwolnione wyrównanie cisnienia plynu w ukladzie hamulcowym i komorze pompy co umozliwia przy hamulcach tarczowych sprawniejsze hamowanie i wlasciwe samooczyszczanie tarcz hamulcowych w czasie pracy. Zastosowanie otworków 9 odciazajacych w nur¬ niku 3 zapewnia wzrost zywotnosci uszczelnienia 8 i gladzi nurnika 3.Zastrzezenia patentowe 1. Pompa hamulcowa do jednoobwodowego ukladu hamulcowego skladajaca sie z korpusu, nurnika, usz¬ czelnien, popychacza, zaworu zwrotnego i elementów sprezystych, znamienna tym, ze zawór zwrotny (17) jest osadzony w wytoczeniu (13) gwintowanego korka (11) zamykajacego korpus pompy (1), skladajacy sie z pierscieniowej plytki (29) z osiowym otworem (30), w którym jest prowadzony trzpien (32) z kolnierzem, na którym od strony kolnierza jest osadzony grzybek (33), a po przeciwnej stronie plytki pierscieniowej (29) jest sprezynka (34) i plytka ograniczajaca (35) ruch trzpienia (32), który ma osiowy otworek (37) laczacy przestrzen komory (5) z przestrzenia ukladu hamulcowego, przy czym zawór zwrotny (17) jest utrzymany w polozeniu wyjsciowym przez sprezyne (19) prowadzona drugim koncem w drazeniu nurnika (3). 2. Pompa hamulcowa wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze nurnik (3) ma w czesci wystajacej do komory (5) wspólpracujacej z uszczelka (8) szereg promieniowych otworków (9) zapewniajacych smarowanie tych powierzchni, szczególnie w momencie rozpoczecia ruchu.122 169 22 28 27 1G 5 10 11 20 / 1\ I 26 /Z RGr.1 PL