Wynalazek niniejszy dotyczy urzadze¬ nia do hamowania wyciagów, które wyma¬ ga zwalniania obrotów ciezkich mas beb¬ nów w sposób odpowiedni i skuteczny.Od górniczych maszyn wyciagowych wymaga sie obecnie wielkiej sprawnosci i bezpieczenstwa. Takie wyciagi posiadaja zazwyczaj hamulec mechaniczny, a miano¬ wicie maszynista dociska hamulec na beb¬ nie linowym. Sila hamowania zalezy od szybkosci obrotu bebnów maszyny wycia¬ gowej, glebokosci szybu, obciazenia klatki wyciaganej, kierunku jej jazdy, niezrów- nowazenia statycznego maszyny, zmian wspólczynnika tarcia, ,polozenia klatek w szybie i t d., a wogóle od poszczególnych warunków i wymagan miejscowych. Od maszynisty maszyny wyciagowej wymaga sie wiec obecnie wiele praktyki i znajomo¬ sci tej maszyny, gdyz hamowanie jej wy¬ maga duzej wprawy i doswiadczenia, a w braku tychze nastepuje niepotrzebna stra¬ ta czasu, marnowanie energj i napednej, szybkie zuzywanie sie i niszczenie maszy¬ ny, a nawet jej uszkodzenie lub narazenie na niebezpieczenstwo osób, znajdujacych sie w klatce wyciagowej.W interesie bezpieczenstwa jaady sto¬ sowane sa obecnie urzadzenia, wprowa¬ dzajace w ruch samoczynnie jego hamulce z cala sila hamowania w chwili niebezpie¬ czenstwa, przyczem stosiuje sie wtedy znacznie energiczniejsze hamowanie, ani¬ zeli to jest potrzebne do zatrzymania ma¬ szyny w najgorszych nawet warunkach. W pewnych razach hamowanie moze byc jed- «nak tak wielkie, iz maszyna ulega uszko¬ dzeniu^ gdyz sila hamowania przewyzsza jej .wytftzymalesa * Iri^ym razem hamowa¬ nie powoduje zfbyt szybkie zatrzymywanie klatki wyciagowej, niz tego wymaga jej cie¬ zar, a wtedy nawijajaca sie na beben lina moze wyprzedzic ruch hamowanego b^bna, a nastepnie klatka spowodowac silne szarp¬ niecie, które moze uszkodzic maszyne wy¬ ciagowa. Jezeli zas zwalnianie biegu klatki wyciagowej jest zbyt wielkie, to znajduja¬ ce sie w niej osoby poczuja sie bardzo nie¬ dobrze, a nawet moga otrzymac wewnetrz¬ ne obrazenia, i jak sie przekonano, maszy¬ ny wyciagowe, w których stosunek naj¬ wiekszego niezrównowazonego obciazenia statycznego do calkowitego ciezaru czesci ruchomych jest duzy, narazone sa najwie¬ cej na uszkodzenia z powodu powyzszych przyczyn.Przedmiot wynalazku stanowi urzadze¬ nie hamulcowe, usuwajace lub znacznie zmniejszajace wskazane powyzej wady u- kladów znanych. Niniejszy uklad zaopa¬ trzony jest w hamulce oraz w czuly regu¬ lator. Regulator dowolnego ustroju musi byc dostatecznie czuly na zmiany predko¬ sci obrotu bebnów, przyczem dziala na za¬ sadzie bezwladnosci. Mozna przystosowac go do dzialania recznego, samoczynnego, albo obu razem; najwlasciwiej jest stoso¬ wac rozrzad reczny podczas jazdy zwyklej, a samoczynny — w razie hamowania gwal¬ townego.Wzamian ukladu powyzszego albo obok niego mozna stosowac regulowanie samo¬ czynne przy hamowaniu maszyny wyciago¬ wej podczas zwyklej jazdy, w celu ulatwie¬ nia pracy maszynisty, przyczem hamulec zwykly dziala w odpowiedniej chwili, gdy hamowanie samoczynne zawodzi z jakiego¬ kolwiek powodu.Wynalazek mozna wykonac w rozmaity sposób, a zastosowany jest w szczególnosci do wyciagów kopalnianych, przyczem po¬ dano tytulem przykladu kilka zastosowan do wyciagów, zaopatrzonych w hamulce mechanicznie, uruchamiane hydraulicznie, wreszcie mozna go równiez zastosowac do innych urzadzen hamulcowych, w których wymagania sa podobne.Na rysunkach fig. 1 wskazuje zarys naj¬ prostszego urzadzenia hamulców, fig. 2 — zarys urzadzenia hamulcowego, zaopatrzo¬ nego w regulator do zwalniania biegu ma¬ szyny, fig. 3 — rozklad rur i czesci skla¬ dowych calego urzadzenia hamulcowego, fig. 4 — przekrój pionowy (w powieksze¬ niu) regulatora uwidocznionego w zarysie na fig. 3; fig. 5 — powiekszony przekrój pionowy zaworu hamujacego i jego przy- tlujmiaka, Uwidocznionego w zarysie na fig. 3; fig. 6 i 7 — d^wie inne postacie elektrycz¬ nego regulatora; fig. 8 — uklad dzwigni przy stanowisku maszynisty oraz bezpiecz¬ nik, gdzie zwalnianie kontrolowane regula¬ torem mozna dobierac i zapoczatkowywac zapomoca przyrzadu samoczynnego, przy¬ czem dobrana wartosc moze sie zmieniac stosownie do polozenia klatki.Sila hamowania urzadzenia hamulco¬ wego okreslana zwykle przez maszyniste (fig. 1—3) regulowana jest regulatorem, zwalniajacym ruch maszyny i poruszanym bebliem linowym w taki sposób, iz w razie hamowania maszyny nacisk hamujacy na¬ stawiany jest samoczynnie tak, aby zwal¬ nianie klatki wyciagowej odbywalo sie w granicach dozwolonych i jednoczesnie od¬ powiadalo wymaganiom zaleznym od polo¬ zenia klatki, jej szybkosci i innych warun¬ ków.Beben linowy 1 zaopatrzony jest w dzwignie hamulcowe 2, poruszane zapomo- ^ ca ukladu drazków 3, 4, 5, gdzie jeden koniec drazka 5 polaczony jest z ramie¬ niem 6 dzwigni kolankowej, osadzonej wahliwie na osi 7 w taki sposób, iz gdy jej drugie rannie 8 obróci sie w przeciwnym kierunku wskazówki zegara, to wtedy be¬ ben jest hamowany. Watek 9 obraca beben 1 za posrednictwem stozkowych kól zeba¬ tych 10 i 1\1 z predkoscia w odpowiednim stosunku do predkosci obrotu bebna i slu- — 2 —zy do poruszania regulatora, znajdujacego sie w oslonie 50* Regulator porusza zawór 51, regulujacy doplyw plynu pod cisnie¬ niem do przytlumiaka rozrzadzajacego glównym zaworem hamujacym.Koniec ramienia 8 dzwigni kolankowej polaczony jest zapomoca krzyzulca 26 z tloczyskiem 12 cylindra hamujacego 13, u- mieszczonego na podstawie IL Tlok 15 w cylindrze 13 podtrzymywany jest w gór¬ nym koncu swego skoku w celu utrzymy¬ wania hamulców w stanie nieczynnym, za¬ pomoca plynu pod cisnieniem, doplywaja¬ cego ze zbiornika 16 rura 17, i kanalem wlotowym 18 zaworu 19, który ze wzgledu na to, iz hamulce sa nieczynne znajduje sie w takiem polozeniu, iz plyn pod cisnieniem dostaje sie przez kanaly tloczka 20 zaworu 19 do kanalu wlotowego cylindra 13 i do¬ staje sie pod tlok 15.Tloczek 20 zaworu 19, regulujacego do¬ plyw plynu pod cisnieniem do cylindra hamujacego 13, a przez to i sile hamowa¬ nia, posiada tloczysko 27 polaczone jed¬ nym koncem z nieposiadajaca stalego punktu obrotu dzwignia 28, której drugi koniec 40 laczy sie z tloczyskiem 29 przy¬ tlumiaka 30 zaopatrzonego w tloczek 39 poruszany plynem, doplywajacym rurkami 31 i 32 i miarkowany zaworem 51 porusza¬ nym regulatorem 50. Srodek dzwigni 28 za¬ pomoca drazka 33, dzwigni kolankowej 34 i drazka 35 mozna pociagac drazkiem ste¬ rowniczym 36, osadzonym na osi 37 pod stanowiskiem 38 maszynisty.Aby polozenia tloczka 39 przytlumiaka 30 odpowiadaly polozeniom regulatora 50, wytworzone zostaje polaczenie przez osa¬ dzona na osi 53—dzwignie 52, która laczy sie jednym koncem z tloczyskiem 29, a dru¬ gim koncem — z tuleja zaworu 51 regula¬ tora. « Aby maszyne mozna bylo zahamowac nawet wtedy, gdy w urzadzeniu brakuje plynu pod cisnieniem, na drazkach 23 i 24, polaczonych kolnierzem 25, w którym prze¬ suwa sie tloczysko 12, zawieszony jest cie¬ zar 22. Ciezar powinien byc utrzymywany w polozeniu górnem, i w tym celu posiada on ksztalt tloka przesuwajacego sie w cy¬ lindrze 42, którego dolna strona polaczona jest rurka 43 ze zbiornikiem 16 w taki spo¬ sób, iz gdy cisnienie plynu w tym zbiorni¬ ku spada, to wtedy ciezar 22 opuszcza sie w cylindrze 42 i jego kolnierz 25 pociaga krzyzulec 26 ku dolowi, obracajac ramie 8 dzwigni kolankowej w kierunku przeciw¬ nym do obrotu wskazówki zegara i powo^ dujac hamowanie maszyny. Do utrzymywa¬ nia ciezaru 22 w polozeniu górnem mozna równiez zastosowac elektromagnes, zapad¬ ke lub podobny przyrzad.Stosowanie hamulców pod dzialaniem ciezaru 22 uskutecznia sie jedynie w razie gwaltownego hamowania.Powyzsze urzadzenie hamulcowe dziala w sposób nastepujacy. Przy zwyklem ha*! mowaniu, wykonywanem przez maszyni¬ ste, tloczek 39 przytlumiaka 30 znajduje sie; w polazeniu wskazanem na fig. 1 i nie zachodzi jakiekolwiek zwolnienie bebnów tak, iz regulator nie zmienia polozenia tloczka. Jezeli wiec maszynista przesunie drazek sterowniczy 36 do polozenia czyn¬ nego (oznaczonego linja przerywana), to wtedy dzwignia 28 przechyli sie kolo czo¬ pa 40, wskutek czego tloczek 20 zaworu 19 przesunie sie ku górze, wypuszczajac plyn pod cisnieniem z pod tloka 15 cylindra 13, i wpusci ten plyn kanalem wlotowym 41 nad tlok, przez co spowoduje przesuniecie sie ku dolowi1 tloka 15, tloczyska 12 i krzy- zulca 26, przyczem wywola zahamowanie bebnów.Gdyby tloczek 39 pozostawal na miej¬ scu, wielkosc ruchu tloka 20 zalezalaby calkowicie od ruchu drazka 36, i otwór za¬ woru 19 odpowiadalby okreslonemu polo¬ zeniu, w którem zatrzymal sie drazek 36.W rzeczywistosci jednak tloczek 39 poru¬ sza sie w czasie hamowania pod kontrola regulatora bezwladnego; ruch tloczka 39 niezbedny do przeciwdzialania skutkowi ruchu drazka 36 na zawór 19, w celu utrzy- — 3 —mania go w stanie zamknietym lub w celu jego zamkniecia (jezeli jest on otwarty), znajduje sie w prostym i okreslonym zgó- ry stosunku do ruchu drazka 36. Po usta¬ leniu tego drazka w polozeniu wybranem punkt polaczenia drazka 33 z dzwignia 28 mozna uwazac za punkt staly. Zawór 19 pozwala plynowi doplywac na górna stro¬ ne cylindra hamulcowego 13 i odplywac ze strony dolnej, przyczem cisnienie w gór¬ nej czesci cylindra wzrasta a hamulec przyciska z sila wzrastajaca, zwalniajac ruch bebna linowego. Zwalnianie dziala na regulator 50 w sposób silniejszy lub slab¬ szy, który reguluje cisnienie zapomoca za¬ woru 51 i kieruje przez przewód 32 pod tloczek 39, ten zas podnosi sie do góry i waha dzwignie 28 na jej osi tak, iz tloczek 19 opada i zamyka otwór 41, utrzymujac na stalym poziomie nacisk na hamulec i sprowadzajac odpowiednie zwolnienie.Jezeli zwolnienie przypadkowe bebnów jest wieksze od wartosci wybranej, wyzna¬ czonej polozeniem drazka 36, to regulator zaczyna przesuwac tloczek 20 wdól, otwie¬ rajac kanal 41, i oslabia nacisk. Jezeli jed¬ nak regulator nie posiada tego charakteru, to rozluznienie hamulców uruchomi regula¬ tor który zkolei odsunie tloczek 39 i zno¬ wu przycisnie hamulce. Dzieki wytworze¬ niu hydraulicznej reakcji miedzy zaworem 51 regulatora i przytlumiakiemi 30, jego tloczek 39 przyjmuje polozenia, odpowia¬ dajace poszczególnym polozeniom regula¬ tora 50, czyli ze, przy okreslonej wartosci zwolnienia jazdy klatki wyciagowej, tlo¬ czek 39 zajmie takie polozenie, iz tloczek 20 zaworu 19 znajdzie sie miedzy poloze¬ niami, odjpowiadajacemi zacisnieciu i roz¬ luznieniu hamulców, z którego to poloze¬ nia posredniego tloczek 20 moze przesu¬ wac sie do polozen skrajnych, wpuszczaja¬ cych lub wypuszczajacych z cylindra 13 odpowiednie ilosci plynu pod cisnieniem, czyli takiego zahamowania klatki wyciago¬ wej, aby jej jazda byla w nalezytym stop¬ niu zwolniona. Nalezy przytem zauwazyc, ze chociaz zmiana szybkosci jazdy lub ru¬ chu regulatora 50 spowoduje zawsze prze¬ suniecie czopa 40 dzwigni 28, polaczonego z tloczkiem 39 przesuwanym tym regulato¬ rem do tego samego polozenia, to jednak Wplyw tego ruchu regulatora na sile hamo¬ wania mozna zawsze zmienic w pewnych granicach zapomoca zmiany polozenia drazka sterowniczego 36, a przez to i srod¬ ka dzwigni 28. Jezeli wiec maszynista prze¬ sunie drazek 36 az do.polozenia hamujace¬ go, to uzyskuje sie najwieksze zwolnienie bebnów, jakie wogóle mozna osiagnac za* pomoca regulatora, jezeli zas drazek 36 znajduje sie w dowolinem polozeniu miedzy skrajnem hamuj acem — i skrajnem — od- hamowujacem, — to wtedy niewielki ruch tloczka 39 rozluznia hamulce zacisniete za¬ pomoca drazka 36, przesunietego do polo¬ zenia posredniego, wskutek czego stopien zwalniania jazdy klatki wyciagowej zmniej¬ sza sie. Stopien zwalniania jazdy klatki wyciagowej mozna wiec zmniejszyc poni¬ zej pewnej okreslonej wielkosci najwiek¬ szej, lecz nie* mozna zwiekszyc go ponad granice okreslona, nawet w razie calkowi¬ tego obrócenia drazka 36 do polozenia czynnego, dzieki zastosowaniu wzmianko¬ wanego ciezaru 22.Drazek sterowniczy 36 mozna równiez zaopatrzyc w zatrzask, który przy zwyklem przesuwaniu tego drazka pozwala na cal¬ kowite przesuniecie do skrajnego polozenia hamujacego, lecz po nacisnieciu zatrzasku umozliwia przesuniecie drazka 36 nawet poza to skrajne polozenie, gdy niezbedne jest zahamowanie maszyny z cala sila, bez wzgledu na wplyw regulatora 50 w grafni- cach zdolnosci dzialania urzadzenia hamu¬ jacego.Obok recznego hamowania odbywa sie ono samoczynnie przez zastosowanie odpo¬ wiedniego ukladu przesuwajacego punkt wahania dzwigni 28.Regulator do zwalniania ruchu maszy¬ ny wyciagowej, uwidoczniony na fig. 2, po¬ siada osobny przyrzad, odwracajacy kieru- — 4 —nek jazdy, polaczony z zaworem hamuja¬ cym i z ukladem dzwigni, stanowiacych u- rzadzenie hamulcowe. Zawór hamujacy 60 odpowiada zaworowi 19 urzadzenia poda¬ nego na fig/ 1 i wytwarza jedna calosc z cylindrem 13, a rurki 61 i 62 odpowiadaja kanalom 41 i 21 cylindra 13. Plyn pod ci¬ snieniem doprowadza sie do zaworu 60 rurka 63, polaczona ze zbiornikiem, po¬ dobnym do zbiornika 16 fig. 1 lub z innem zródlem cisnienia hydraulicznego. Na wal¬ ku 9 (fig. 2), który obraca wal bebna lino¬ wego, osadzonym w lozyskach 64 i 65, za¬ klinowana jest wydrazona tarcza 66 otwar¬ ta z jednej strony, na której osadzone jest równiez w lozyskach kulkowych, kolo roz- pedowe 67, polaczone z tarcza 66 przy po¬ mocy dwóch zegarowych sprezyn 68 i 69, nawinietych w kierunkach przeciwnych, dzieki czemu regulator moze obracac sie w obu kierunkach. Do k przymocowana jest mniejsza tarcza 70, której krawedzie 71 stanowia kolista po¬ wierzchnie i która po rozwinieciu na pla¬ szczyznie, posiada zarys klina. Obok tar¬ czy 70 osadzona jest przesuwnie na walku 9 piasta 72 regulatora, obracajaca sie wraz z walkiem i przesuwajaca sie wzdluz nie¬ go, przyczem walek 9 posiada w tern miej¬ scu 73 poprzeczny przekrój kwadratowy lub inny. Z piasty 72 wystaje ramie 74, w którego rozwidlanym koncu, równoleglym do walka 9, osadzony jest obrotowo czo¬ pek 75, przesuwajacy sie po krawedzi 71 tarczy 70.Gdy walek 9 regulatora obraca sie ze stala predkoscia, to wtedy wszystkie cze¬ sci na nim osadzone obracaja sie z jedna¬ kowa predkoscia i synchronicznie, jezeli jednak predkosc obrotów walka zmienia sie, t j. gdy beben linowy zwieksza lub zmniejsza predkosc swych obrotów, to wte¬ dy obrót kola rozpedowego 67 opóznia sie wzgledem obrotów tarczy 66, co umozli¬ wiaja w pewnym stopniu sprezyny 68 i 69, wskutek czego nastepuje pewien ruch wzgledny, czyli przesuniecie miedzy czop¬ kiem 75 i krawedzia 71 tarczy 70, wobec czego piasta 72 przesunie sie wzdluz wal ka 9 do pewnego polozenia, w którem po¬ zostaje przez caly czas trwania danego przyspieszenia lub opóznienia; lecz jezeli to przyspieszenie lub opóznienie ulega zmianom, to wtedy piasta 72 regulatora przesuwa sie wzdluz i przyjmuje inne po¬ lozenie na walku 9.Celem przekazania zaworowi hamuj acer mu 60 tego ruchu piasty 72, osadzony jest na niej pierscien z wytoczonym zlobkiem 76, a na osi 78, umieszczonej ponizej wal¬ ka 9, osadzona jest obrotowo rozwidlona dzwignia 77, której ramiona obejmuja z obu stron ten pierscien 76 i przytrzymuja na nim zapomoca swych czopków 79 ob¬ raczke 120, której grzbiet wewnetrzny 121 znajduje sie w zlobku 80 pierscienia 76, dzieki czemu podczas podluznego przesu¬ wania sie piasty 72 na walku 9, rozwidlo¬ na dzwignia 77 waha sie na swej osi 78, lecz jezeli predkosc obrotu bebna linowego jest stala, to oczywiscie dzwignia 77 skie¬ rowana jest pod katem prostym do walka 9.Dzwignia 77 przymocowana jest do srodka poprzecznego jarzma kablakowego 81, zwróconego swa wypukla strona ku walkowi 9 i zaopatrzoneigo w lukowate wy¬ ciecie 82, w którem moze przesuwac sie czopek 83, przytwierdzony do górnego kon¬ ca drazka 84, a którego drugi koniec laczy sie z krzyzulcem 98, przesuwajacym sie w prowadnicach 99, umieszczonych na rów¬ noleglej osi z dzwignia 77, przyczem krzy- zulec oddzialywa zapomoca odpowiednich drazków na zawór hamujacy 60.Poniewaz rozwinieta na plaszczyznie li- nja krawedzi 71 tarczy 70 jest pochyla, to sprezyny 68 i 69 reguluje sie tak, ze pod¬ czas obracania sie walka 9 ze stala pred¬ koscia, czyli w razie braku ruchu wzgled¬ nego miedzy tarcza 66 i kolem rozpedowem 67, czopek 75 styka sie z krawedzia 71 w punkcie srodkowym miedzy dwoma kran* cowemi polozeniami tego czopka, wskutek czego przesuniecie sie kola 67 wzgledem — 5 —tarczy 66, wywolane przyspieszeniem lub opóznieniem obrotów bebna linowego, po¬ woduje odsuwanie sie piasty 72 od kola 67, gdy walek 9 obraca sie w jednym kierun¬ ku, i przysuwanie sie tej piasty gdy ten walek obraca sie w przeciwnym kierunku.Ruch piasty 72 urudiomia krzyzulec 98 niezaleznie od kierunków obrotu walka 9, a w tym celu walek 9 obraca osadzone w lozyskach sprzeglo cierne 85 za posrednic¬ twem przekladni kól zebatych 86, 87, 88.Sprzegjo? 85 jest obrotowe i sklada sie z tarczy, zaopatrzonej w dwa ramiona 90 i 91, które pod wplywem sprezyny 92 obej¬ muja beben 93, napedzany w ten sposób przez tarcze.Ramiona 90 i 91 sa zaopatrzone w cie¬ zarki 94, które w miare wzrastania pred¬ kosci obrotów tarczy zwiekszaja napiecie sprezyny 92, a przez to i nacisk ramion na beben 93. Oo bebna 93 przymocowane jest ramie 95, ^polaczone za posrednictwem drazka 96 z drazkiem 84, przyczem do te¬ goz bebna przymocowany jest ciezar 97 na ramieniu 95. Jezeli wiec kierunek obrotów walka* 9 ulegnie zmianie, to wtedy beben 93 sprzegla 85 przesuniety zostaje z jednego polozenia ^czynnego do drugiego, pociaga¬ jac za posrednictwem drazka 96 drazek 84 tak^ iz jego czopek 83 przesuwa sie od jednego konca kablakowego wyciecia 82 w jarzmie 81 do drugiego.Ruch krzyzulca 98 przekazany zostaje zaworowi hamujacemu 60 zapomoca dzwi¬ gni 100i której jeden koniec laczy sie z krzyzulcem, a drugi koniec polaczony jest zapomoca ukladu dzwigni z drazkiem 101, odpowiadajacym drazkowi 35 (fig. 1), po¬ laczonym z drazkiem sterowniczym. Sro¬ dek dzwigni 100 polaczony jest zapomoca drazka 102 ze srodkiem dzwigni 103, przy¬ czem (jeden Ikoniec tej dzwigni jest pola¬ czony z tloczyskiem 104 zaworu hamujace¬ go 60, a drugi koniec z równowazacym ci¬ snienie przytlumiakiem 106.Zawór 60 posiada przesuwana tuleje 707, umieszczona miedzy tloczkiem 105 i kanalami cylindra tego zaworu, przyczem wierzch tulei 107 przytrzymuje zapomoca rurki 108 dzwignie obciazona 709, wahaja¬ ca sie na czopie wspornika 110. Dzwignia 109 jest obciazona w tym stopniu, iz naci¬ ska tulejke 107 ku dolowi cylindra zaworu 60, a wtedy rurka 62 laczy sie za posred¬ nictwem otworu Witej tulei z rurka wylo¬ towa 111, zaczynajaca sie od dna cylindra 60, i rurka 61 laczy sie za posrednictwem kanalu, utworzonego w tloczku 705, z rur¬ ka 63, czyli gdy tuleja 107 znajduje sie w doinem polozeniu, to strona dolna tloczka 105 polaczona jest z rura wylotowa, a stro¬ na górna ze zródlem plynu pod cisnieniem, wskutek czego hamulce sa zacisniete. Rdzen 112 utrzymuje zwykle dzwignie 109 w po¬ lozeniu wzniesionem, wbrew dzialaniu ob¬ ciazenia soleraoidu 113, który po zobojet¬ nieniu wywoluje zacisniecie hamulców pod kontrola regulatora.Urzadzenie hamulcowe dziala w spo¬ sób nastepujacy. Gdy predkosc obrotów bebna linowego 1, w odpowiednim stosun¬ ku do predkosci obrotów walka 9, ulegnie zmianie, to wtedy obroty kola rozpedowe- go 67 opózniaja sie wzgledem obrotów tar¬ czy 66, wskutek czego czopek 75 toczy sie po krawedzi 71, przesuwajac piaste 72 wzdluz kwadratowego odcinka 73 walka 9 i odsuwajac sie od kola rozpedowego 67, wskutek czego dizwignia rozwidlona 77 wraz z jarzmem 81 obraca sie na osi 78 w przeciwnym kierunku wskazówki zegara, wobec czego drazek 84 przesuwa krzyzu¬ lec 98 ku dotowL Wskutek opuszczania sie krzyzulca 98, dzwignia 100 waha sie kolo swego lewego konca, polaczonego z draz¬ kiem sterowniczym maszynisty, opuszcza¬ jac drazek 102 ku dolowi, co powoduje wa¬ hanie sie dzwigni 103 kolo jej konca, po¬ laczonego z tloczkiem; przytlumiaka 106, która przesuwa tloczek 105 zaworu hamu¬ jacego 60 do polozenia rozluzniajacego ha¬ mulce.Ruch tloczka 105 przekazany zostaje — 6 —za posrednictwem rurek 117 i 118, pola¬ czonych z cylindrem 60 nawprost rurek 61 i 62, tloczkowi przytlumiaka 106, wobec czego cisnienie plynu w przytlumiaku 106 odpowiada nowemu cisnieniu, powstalemu w cylindrze 60, czyli ze polozenie drugie¬ go konca dzwigni 103 dostosowane zostaje do tego nowego cisnienia. Przytlumiak 106 wytwarza wiec reakcje hydrauliczna, dzie¬ ki której tloczek 105 posiada okreslone po¬ lozenia, odpowiadajace danemu polozeniu regulatora.Dzieki dzialaniu sprzegla ciernego 85 podczas zmiany kierunków obrotu walka 9, zawór hamujacy 60 znajduje sie zawsze pod wplywem regulatora, niezaleznie od kierunku obrotów tego ostatniego.Urzadzenie hamulcowe uwidocznione iia fig. 3 miesci sie obok maszyny wyciagowej 200, której beben linowy 201, zaopatrzony jest w klocki hamulcowe 202, umieszczone po obu stronach bebna na dzwigniach 203, wahajacych sie kolo czopów 204 i polaczo¬ nych ze soba górnemi koncami i z dzwignia 210 zapomoca drazka 205. Cylinder ha¬ mujacy 206 zawiera tlok 207, który po przesunieciu sie ku dolowi zaciska hamul¬ ce za posrednictwem ukladu dzwigni 208, 209, 210, przyczem klocki hamulcowe od¬ ciagane sa nastepnie do polozenia nieczyn¬ nego sprezynami 264 i 265, zamiast których mozna jednak uzyc np. ciezar zawieszony na dzwigni 208.Regulator 211, napedzany jest zapomo¬ ca walka 407, obracanego przez bejben li¬ nowy 201 w taki sam sposób, jak walek 9 fig* 1, Walek 407 obraca za posrednictwem stozkowych kólek zebatych 405 i 406 wrze¬ ciono 400 regulatora. Doplyw plynu pod cisnieniem regulowany jest przez zawór ha¬ mujacy 214, poruszany przez przytlumiak 215, uruchomiany ze swej strony przez re¬ gulator 21L Do wytworzenia cisnienia hy¬ draulicznego uzyty jest olej zawarty w zbiorniku 2/6, w którym utrzymywana jest preznosc zapomoca sprezonego powietrza, doplywajacego rurka 217; zaopatrzona w kurek 218. Zbiornik 216' posiada klape bezpieczenstwa 219 i manometr 220. Stro¬ na wylotowa poszczególnych zaworów i cy¬ lindrów urzadzenia polaczona jest ze zbiornikiem 221, zaopatrzonym w pompe parowa 222 z rurkami 223, 224, która tlo¬ czy olej rurka 225 do zbiornika zasilaja¬ cego 216.Glówna rura zasilajaca 226 laczy zbior¬ nik 216 z wlotem 227 zaworu hamujacego 214, przyczem od tej rury odgalezienie 228 laczy sie z wlotem 229 regulatora 211. Ze zbiornika 216 druga rura 230 wpuszcza o- lej do cylindra 231 pod tlok 232, który tworzy w cyflihdrze ciezar bezpieczenstwa na podobienstfcre ciezaru 22 w cylindrze 42 (fig. 1). Rury 233, 234, prowadzace od zbiornika 221, lacza wylot 236 zaworu 214, a rura 235 wylot 237 regulatora 211, przy¬ czem rura 238 laczy wylot 240 przytlumia¬ ka 215, rura zas 239 — wylot 241 u dolu cylindra hamujacego 206. Rura 233 laczy sie równiez zapomoca rur 271 i 272 z wy¬ lotami 270 i 273 zaworu hamujacego 214 i regulatora 211. Wylot 242 cylindra hamu¬ jacego 206 laczy sie zapomoca nury 243 z wylotem 244 zaworu hamujacego 214, wlot 245 przytlumiaka 215 polaczony jest rura 246 z wylotem 247 regulatora 211.Przytlumiak 215 polaczony jest z za¬ worem hamujacym 214 zapomoca tloczy- ska 248, polaczonego w miejscu 249 za po¬ srednictwem dzwigni 250 z tuleja 429 re¬ gulatora (fig. 4). Dzwignia 250 waha sie kolo osi 251 na ruchomym trzpieniu zawo¬ ru przeponowego 252 (fig. 4), polaczonego rura 253 z wlotem 254 cylindra hamujace¬ go 206 po górnej stronie tloka 207i a jed¬ noczesnie zapomoca zaworu iglicowego 255 z rura 253. Zawór 252 nie jest konieczny przy dzialaniu urzadzenia hamulcowego, lecz stanowi jedynie jego dodatek.Drazek sterowniczy 256, znajdujacy sie przy stanowisku 257 maszynisty, polaczo¬ ny jest zapomoca ukladu dzwigni 258, 259, 260, 261 z kolnierzem 512 (fig, 5), ósadzo- — 7 —N^ iig: 4 \iwi«lotótó6fty jest v*eg*il*tor 2*stoS0wany«w W^dztoiHtf podanym na fig,n3; Wrz«tott^ ^W ^go regidatora osa* dator^Mft di £o£t&lMfc*WfettL lozysk- kulfco^ wfdb-^2 ^403^404% SslonS# 40£ przy- czem wrzeciono obraca sie zapomeoa wal* ka^7Vi^ta^^ i 40$os*^riy^ w tozysbatik 408 i 409 1 uttóGBzcMO&ydticw sciankach r oslony^ 40£ Walfekl^d7 Hape 20/v/tAl^vmozAai^tryto^taikiiia6 predfcodc ob*o*ówwrzecionao#0ft fcetaac dostosawa* niago-:& *o^aftydvwanfiik6w pracy, ko¬ la zebat* 405 SiiOóftrtiwufltemR Bez3{wiwdAio nad dohi^ift lozyskieh* kuBc^w««v^d2 -zaktoiowatt^ jest na wrze¬ cionie 4fl# taraaa A/0, ^iadafaca na^swytn obwOdztópe^r&a ilosc lozysk kulkowych 41A 4safcboiiy*Jb"na pio^i^^ich f«siach *12 i roriofcbferyd*ia lytatttaftlwb-** jeduaito' wytJ wr*e prrycz«tt ittotea 2Wi^t#s^wac trzy 4ozyska 4l* <*oz8ftfc«WiKne' wagletfeia ^ sldbiW'-{xkt katfefcPiS©0^ Nad tarcfeA *l& *featlft$ft& jfcsi tó wrze- ciofiie ^400 kolo roftj^o4W"*rfa& posml- ftkftt*mHozyiska fettlkowtego ^74,'^siada¬ jacego tolerancje okolo V4o mm< dzieki cfce* mu katot*4i3 cmole przesuwac sie wydluz wia»tioi»o40ft-i"-.j^no<»esfii« obracac na nitri^ Boidehw^J stroiiy teola TMp«do#ag^*413 przyiaatowttl^l^^ 4/5, M ktiftMWyeh g4//v uini€Sz?cieoilych na obwo1- dsite tartfcy 4/0. Ta«*oza 4/5 na dolnej &troi- me pefkdsa irys^p^pfers^ftftkrwy -4/8, .wsu1- wa^tyJsie: w takiez wy^tel^ni^ 4/9r wy- kottaiww terczy^14 przy««m ^mieohty wystepe» */»i iciatika^ wyiit)bfenla 4/9 l$tai«^i«wteLi ¦ *drtej^ttay*Jrt6rim* ko¬ to:-Mi^dffwrJ#ll-4ttotel76- oddaialone od tarczy :4/tt^JasapomwMi iwafrtmkfr-rie^ wyv pel^facfcgo< iten ^odst^ Srodkowa ? czesc -itazedlotitf' 40# tftacza tulefA 420v dfe&lajaca jako ^awór i szan* prsezi i^uiator, celem1 miarkowania doplywu^plyriu pod cisnieniem* "do th&tóftfctf 2/5 poruszajacego zawór hanm- jacy 2/4: (fig. 3, 5).Tuleja 420 otacza z tolerancja okolo V40 nsnin Wtrzedono 40ff/ pr^ezem posiada na vAteytoi 4toAcu; dwa wystepy 42P, wsu¬ niete'W odpowiednie zaglebienia 423 Irola rozped*ytfego 413, Wsfcufcek1 czego »; tnl*ja 420 obraca sie wraz z tern kolem*. Na!vdol- nyiff koncu telei 420 maf^fc sie kolnierz 423, :fkl dba* strohach którego osadzone £a pierscienie 424, posiadajace na przeciwle1- glycli'***)!** powierzchniach rortnieszczowe srednicowo^grzdtóenie^ skierowane do fcie^ bie pod katetó prostym. Pierscienie ' 424 przytrzymywane sa pokrywa 425, przymo¬ cowana A'górnej powieraelmi kola rozpe- dow^go*4/3. Powyfcsfcy zespól 4 podatne <$pr*cgl<*laczaco tuteje 420 z ko¬ lem rozpedowem 413, przyczem obracanie sie ttlltó 420 zwieksza dokladtoos^ -dziala¬ nia tego sprzegla, gdyz usuwa barcie sta¬ tyczna^1 W s oslonie regulatora 401, btaciiaj^ej teteje 420, znajduja *^ kanaly Ofil, 229, 247, polaczone rurami w taki sposób, jak na fig. 3. Ttffeje 420 oddziela od tyoh ka¬ nalów tulfeja z otworami 429; poruszana dzwignia 250 zgodnie z rudiami tloczka przytlutntaka 215. Aby do wyzlolhiefiLa 4/9 tarte«?y 4/0^ doplywac^riawsze nrfefrW tulei 420 w^4ioitó»T^mL^^UwMA 43,/; przer&tó* ry olej' n*eie preeciekató z fcanalu ; 229 do pierset«4owego odstepu-miedzy tulleja 420 a wrzeclorrem 4W?, a stamtad ten olef wraz z tfleftei; wyciekajacywi- przez inne»wie* szczalwo^ ^sciekarldo pierscieniowego »mt? ka ^4J2 -^ tarory 470f dta^^rze^ywa do wyzlobienia: 4/9 promomisiemi kanaldkaini 433, ••prxyKSlem doplyw trgo ^lajii: reguluje sie zapWKoca, 33awt»ów^iglicowy^fc«434. ': Wystepy\4i7 taittzy ;4/5 cisna i*a lozy¬ ska 4// /zr sila iwma wadre kola rozpedo- wego 4/3 i imiie&zczcttiych na niera czesci. — 8 —Nadajac wiec wystepom 417 odpowiedni zarys, osiagnac mozna zadany stosunek pomiedzy przyspieszeniem lub opóznieniem obrotów kola 413 i jego unoszeniem sie wzdluz wrzeciona 400. Jezeli np. unosze¬ nie sie kola 413 powinno byc w odpowied¬ nim stosunku do jego przyspieszenia lub opóznienia, podczas calego okresu dziala¬ nia regtdatora, to wtedy zarys tych wyste¬ pów 419 powinien byc paraboliczny. Jezeli zas zarysy wystepów 417 sa niesymetrycz¬ ne, to przyspieszenie i unoszenie sie kola 413, podczas obrotu w jednym kierunku, rózni sie od tychze charakterystyk kola 413, podczas obrotu w przeciwnym kierun¬ ku. Regulator powyzszy dziala w sposób nastepujacy. Gdy wrzeciono 400 nie poru¬ sza sie lub obraca sie z predkoscia stala, to wtedy kolo rozpedowe 413 osiada pod wplywem swego ciezaru na lozysikach 411, osiagajac polozenie najnizsze, lecz gdy wrzeciono 400 zaczyna obracac sie z przy¬ spieszeniem lub opóznieniem, to wtedy ko¬ lo 413 porusza sie pod katem wzgledem wi¬ rujacej tarczy 410, az do chwili osiagniecia równowagi, i wtedy istniejace sily reakcji pomiedzy lozyskami 411 i wystepami 417 równowaza wage kola 413 i sile skrecajaca, konieczna do nadania temu kolu przyspie¬ szenia, posiadanego przez wrzeciono 400.Poszczególne chwile tej równowagi regula¬ tora odpowiadaja rozmaitym przyspiesze¬ niom lub opóznieniom obrotów wrzeciona 400. Dzieki wiec wystepom 417 kolo roz¬ pedowe 413 podnosi sie lub opada do po¬ ziomu, zaleznego od wzrostu lub zmniej¬ szenia sie przyspieszenia lub opóznienia obrotów wrzeciona 400 i od zarysu wyste¬ pów 417. Ten ruch pionowy kola 413 po¬ woduje takiz ruch tulei 420.Aby szarpniecia czyli uderzenia, po¬ wstajace w miejiscu polaczenia dzwigni 250 z zaworem przeponowym 252 i tuleja z o- tworami 429, byly skierowane zawsze w jednym kierunku (fig. 4), pod dzwignia 250 i równolegle do niej osadzona jest dzwi¬ gnia 436, wahajaca sie na czopku 438, po¬ laczona z dzwignia 250 ogniwem 435 i po¬ ciagana za* drugi koniec sprezyna 437, przyczepiona do oslony 401.Zawór hamujacy 214 (fig, 5) ma postac cylindra 501, zaopatrzonego w podstawe 502, sluzaca do przymocowania go do ko¬ lumny 503, Cylinder 501 posiada trzy glówne kanaly 236, 244, 227 i kanal spu¬ stowy 270, polaczone rurami w podobny sposób jak na fig. 3. W cylindrze 501 prze¬ suwa sie tloczek 504 którego tloczysko 248 wysuwa sie nazewnatrz cylindra (fig. 3).Tloczek 504 posiada dwa zwezenia 505 i 506, rozdzielone kolnierzem 507. Tlbczek 504 oddzielony jest od kanalów cylindra 501 tuleja 508, zaopatrzona w okienka 509, 510, 511, znajdujace sie w takiej samej od siebie odleglosci, jak kanaly 244, 227, 270.Z zewnatrz cylindra 501 tuileja 508 zakon¬ czona jest kolnierzem 512, obejmujacym tloczysko 248, przyczem kolnierz polaczo¬ ny jest obrotowo z dzwignia 261 w taki spo¬ sób, iz tuleja 508 moze byc przesuwana do góry i nadól przez te dzwignie, znajduja¬ ca sie pod wplywem drazka sterowniczego 256 (fig. 3).Przytlumiak 215 ma postac cylindra 513, tworzacego komore 514, polaczona z wlotem 245 i wylotem 240. W cylindrze 513 przesuwa sie tloczek 515t którego tlo- czysiko 516, polaczone jest z tloczyskiem 248 zapomoca sprzegla przegubowego 517.Z tloczyskiem 516 polaczone jest zapomo¬ ca czopów ogniwo 518, laczace sie z dzwi¬ gnia 250 (fig. 3). Cylinder 513 przymoco¬ wany ijest zapomoca wspornika 519 do ko¬ lumny 503. Sprezyna 520, znajdujaca sie nad tloczkiem 504, naciska go wraz z tloczkiem 515 ku dolowi.Na fig. 3 hamulce sa rozluznione, a na fig. 4 regulator zajmuje polozenie, przy którem beben 201 jest nieruchomy lub ob¬ raca sie ze stala predkoscia, kiedy kolo rozpedowe 413 znajduje sie w polozeniu najnizszem. Zawór hamujacy 214 i jego przytlumiak 215 uwidocznione sa na fig. 5 w polozeniu, przy którem cisnienie hamu- — 9 —jace w urzadzeniu jest stale, a wlot 244 rozlacza wlot i wylot zaworu 214.Niniejsze urzadzenie hamulcowe zaczy¬ na dzialac pod wplywem przesuniecia drazka sterowniczego 256 do jednego z po¬ lozen czynnych; oraz dzialania bezpiecz¬ nika lub innego przyrzadu (fig. 8); który powinien byc umieszczony tak, aby w ra¬ zie potrzeby przesuwal tuleje 508 ku dolo¬ wi. Jezeli dzwignia 261 zostala pochylona tak, iz przesunela tuleje 508 ku dolowi, to wtedy (fig. 5) wlot 244 laczy sie przez o- twory 509 i 510 tulei 508 zaworu hamuja¬ cego %14 z kanalem 227, wskutek czego ci¬ snienie doprowadza sie do hamulca, czyli tlok 207 cylindra hamujacego 206 przesu¬ wa sie ku dolowi i zaciska hamulce.Beben linowy 201 zmniejsza wtedy ilosc obrotów, a wal^k 407 zmniejsza rów¬ niez w odpowiednim stosunku ilosc swych obrotów, wskutek czego kolo 413 regulato¬ ra unosi sie, przesuwajac tuleje 420 (fig. 4) tak, iz kanal 247 opróznia sie z plynu, który wyplywa do dolnej czesci oslony re¬ gulatora 401. Wtedy cisnienie w rurze 246 zmniejsza sie, wskutek czego tloczek 515 przytluiniaka 215 przesuwa sie ku dolowi zapomoca sprezyny 520, która przesuwa jednoczesnie tloczek 504 zaworu hamuja¬ cego 214, odcinajac doplyw plynu pod ci¬ snieniem do cylindra hamujacego 206 i przesuwajac zapomoca dzwigni 250 tuleje 429 do góry (fig. 4) razem z tuleja 420, wskutek czego kanal 247 zostaje zamknie¬ ty, a tloczek 515 przytrzymany w poloze¬ niu, odpowiadajacem polozeniu regulatora.Ruch tloczka 504 ku dolowi moze byc wy¬ starczajacy do polaczenia kanalu 244 z wy¬ lotem 236 za posrednictwem otworu 509 w tulei 508 zaworu hamujacego 214, a wtedy hamulce zostaja rozluznione, zwalnianie dzwigni zmniejszone, a predkosc obrotów tarczy 410 regulatora wzgledem kola roz- pedowego 413 zwiekszona, wskutek czego to kolo opada wraz z tuleja 420. Kanal 247 regulatora 211 zostaje wtedy polaczony z kanalem 229, wobec czego w przytlumiaku 215 powstaje cisnienie, które podnosi jego tloczek 515 wraz z tloczkiem 504 zaworu hamujacego 214 ku górze do polozenia, od¬ powiadajacego nowemu polozeniu regula¬ tora, przyczem tuleja 429 przesunieta j est dzwignia 250 tak, iz zostaje przerwany do¬ plyw plynu pod cisnieniem do zaworu 214.Te ruchy powtarzaja sie az do osia¬ gniecia przez maszyne wyciagowa okreslo¬ nego stalego stopnia zwalniania, który za¬ lezy od zarysu wystepów 417, rozmiarów i rozstawienia poszczególnych czesci regu¬ latora, ruchów tloczyska 248 wzgledem tu¬ lei 429, sprzezonej z niem zapomoca dzwi¬ gni 250, stosunku predkosci obrotów bebna linowego 201 do predkosci obrotów wrze¬ ciona 400, obracanego zapomoca przeklad¬ ni kól zebatych 405, 406 oraz od innych czynników.Na fig. 6 uwidoczniony jest regulator, dzialajacy zapomoca zmiennego pradu e- lektrycznego, przyczem wirnik 602 prad¬ nicy pradu zmiennego 600 obracany jest bezposrednio zapomoca bebna linowego, a stator 601 posiada uzwojenie pradu zmien¬ nego, zasilane pradem trójfazowym z linji 603. Wirnik 602 posiada uzwojenie trójfa¬ zowe, polaczone przewodami 604 z silni¬ kiem elektrycznym 605, którego wirnik 606 obciazony jest sprezyna 607. Wirnik 606 typu bebnowego przesuwa za posrednic¬ twem kólka zebatego 608 zebnice 609, po¬ laczona z jednym koncem dzwigni 610, któ¬ rej drugi koniec polaczony jest z krzyzul- cem 611, przesuwajacym za posrednictwem tloczyska 612 tloczek zaworu hamujacego 214. Dzwignia 610 waha sie kolo czopa 613, polaczonego z tloczkiem 614 przytlumiaka reakcyjnego, w celu wytworzenia oporu przeciwnego.Gdy wirnik 602 pradnicy 600 obraca sie ze stala predkoscia, to wtedy jego sta¬ tor 601 obraca sie z taka predkoscia, iz wraz z wirujacem polem magnetycznem, wytworzonem w tym statorze przez prad zmienny, poslizg pomiedzy wirnikiem 602 i statorem 601 jest niewielki, czyli ze na- — 10 —piecie, powstale w uzwojeniu wirnika 602, jest równiez niewielkie, wdbec czego sil¬ nik 605, zasilany przez pradnice 600, po- ^ zostaje nieruchomy. Jezeli jednak beben li¬ nowy obraca sie z przyspieszeniem lub o- póznieniem, to wtedy nastepuje przesunie¬ cie faz pradu w wirniku 602 i statorze 601, który wobec tego przekazuje prad do silni¬ ka 605 i zaczyna wówczas obracac sie mi¬ mo sprezyny 607, przesuwajac tloczek za¬ woru hamujacego 214 w taki sposób, iz przyspieszenie lttb opóznienie obrotów beb¬ na zostaje zimiiejszoiie. Gdy zwolnienie jest np. zibyt duze, to zabnica 609 przesu¬ nie sie ku dolowi i wypchnie ku górze krzyzulec 611, który uruchomi wtedy za¬ wór hamujacy, celem zmniejszenia sily hamowania. Stator 601 pradnicy 600 moz¬ na, w razie potrzeby, zaopatrzyc w uzwo¬ jenie pradu stalego i wzbudzac je pradem stalym, a wtedy, podczas obracania sie bebna linowego ze stala predkoscia, stator 601 obraca sie synchronicznie z wirnikiem 602. W razie jednak zmian obrotów bebna nastepuje przesuniecie faz, wskutek czego prad zaczyna plynac do silnika 605, któ¬ rego wirnik mozna, w razie potrzeby, ob¬ ciazyc ciezarkami.Na fig. 7 uwidoczniony jest regulator, poruszany stalym pradem elektrycznym.Oddzielna pradnica 701, której wirnik 702 obraca beben linowy, polaczona jest szere¬ gowo z wirnikiem 704 drugiej pradnicy 703 i z uzwojeniem 705 elektromagnesu 714.Pradnica 703, mogaca obracac sie luzno, zaopatrzona jest w kolo rozpedowe 706, a elektromagnes 714 sklada sie z rdzenia 707, z uzwojenia 708 i sprezyny 709, przy- czem rdzen 707 polaczony jest z dzwignia 610, poruszajaca zawór hamujacy 214 tak, jak podano na fig. 6. Uzwojenia 710 i 711 magnesnicy pradnic 701 i 703 polaczone sa szeregowo z uzwojeniem 708 pola elektro¬ magnesu 714 oraz ze zródlem pradu 712.Wirniki 702 i 704 pradnic 701 i 703 wlaczone sa w obwodzie odwrotnie, wsku¬ tek czego, gdy beben linowy obraca sie ze stala predkoscia, pradnica 701 przezwy¬ cieza opory pradnicy 703, czyli ze prad plynie pomiedzy temi pradnicami, lecz prad, przepuszczony wtedy przez uzwoje¬ nie 705 elektromagnesu, jest za slaby, aby go uruchomic. Jezeli jednak beben linowy obraca sie z przyspieszeniem lub opóznie¬ niem, to wtedy pradnica 703 nie oddzialy¬ wa zaraz, wskutek swej bezwladnosci, na zmiany napiecia pradnicy 701, spowodo¬ wane zmiana predkosci jej obrotów, wsku¬ tek czego przez uzwojenie 705 przeplywa duzy prad, którego kierunek zalezy od te¬ go, czy beben linowy obraca sie z przy¬ spieszeniem czy opóznieniem.Poniewaz elektromagnes 714 wzbudza* ny jest przez uzwojenie 708, wiec przeplyw pradu przez uzwojenie 705 wywoluje ruch rdzenia 707 w kierunku zaleznym od kie¬ runku tego pradu, i wtedy rdzen 707 po¬ ciaga dzwignie 610, uruchomiajac odpo¬ wiednio hamulce. Zamiast elektromagnesu 714 mozna zastosowac silnik pradu stale¬ go, uruchomiajacy zapomoca kólka zeba¬ tego zebnice, podobnie jak to czyni silnik 605 na fig. 6.Poniewaz odleglosc, która powinna przejechac klatka wyciagowa przed zatrzy¬ maniem, zalezy od jej polozenia w szybie, gdyz np. podczas nawijania sie srodkowej czesci liny wyciagowej dopuszczalne jest znacznie mniejsze zwolnienie klatki wycia¬ gowej, anizeli wtedy, gdy znajduje sie bli¬ sko podszybia lub nadszybia, wiec potrzeb¬ ny jest przyrzad, zmieniajacy dzialanie regulatora odpowiednio do .polozenia klat¬ ki w szybie. Sluzy do tego uklad uwidocz¬ niony na fig. 8, który mozna umiescic przy dzwigni 35 (fig. 1) lub przy dzwigni 258 (fig. 3).Drazek sterowniczy 800 maszynisty (fig. 8) waha sie kolo czopa 801 w jarzmie 802, ustawionem na stanowisku 803. Ramie 804 drazka 800 polaczone jest drazkiem 805 z dzwignia 806, zaklinowana na walku 807, osadzonym w lozyskach 808 i 809 i zaopa¬ trzonym na drugim koncu w zaklinowana — 11 -na nim dzwignie 810, polaczona z drazkiem 811A którego górny koniec zapomoca czo¬ pa laczy sie z pozioma dzwignia 812, któ¬ rej srodek polaczony jest krzyzulcem 813, przytwierdzonym do rdzenia 814 solenoidu 815, który to drazek pociaga ku dolowi cie¬ zar 816. Drugi koniec 817 dzwigni 812 po¬ laczony jest z dzwignia, poruszajaca ha¬ mulec, jak np. z dzwignia 28 (fig, 1) lub dzwignia 261 (fig. 3).Bezposrednio pod koncem 817 dzwigni 812 osadzony jest w lozyskach 818, 819 drazek pionowy 820, ograniczajacy posuw ku dolowi konca 817 dzwigni. Dolny ko¬ niec drazka 820 styka sie z obwodem tar¬ czy 821, umocowanej na walku 822, obra¬ canym przez beben linowy lufo przez przy¬ rzad, wskazujacy polozenie w szybie klatki wyciagowej w taki sposób, iz tarcza 821 wykonywa jeden obrót calkowity podczas przejazdu klatki od podszybia do nadszy¬ bia lub odwrotnie, przyczem obwód tarczy 821 sklada sie z odcinka 823 o mniejszym promieniu i odcinka o wiekszym promie¬ niu, z których pierwszy styka sie z koncem drazka 820, gdy klatka znajduje sie na podszybiu lub nadszybiu. Drazek 820 przyciska do obwodu tarczy 821 sprezyna 824, opierajaca sie jednym koncem o lo¬ zysko 818, a drugim koncem na kolnierzu 825, przymocowanym sztywno do drazka 820.Hamulce zaciska sie zapomoca przesu¬ wania drazka sterowniczego 800 lub wsku¬ tek zobojetnienia solenoidu 815, utrzymy¬ wanego zwykle w stanie wzbudzonym, a wtedy dzwignia 812 waha sie wokolo krzy- zulca 813 lub górnego konca drazka 811, celem opuszczenia konca 817 i zacisniecia hamulców pod kontrola regulatora. Sto¬ pien zwalniania jazdy klatki zalezy od wielkosci przesuwu konca 817 dzwigni 812, jezeli wiec drazek 820 styka sie z odcin¬ kiem obwodu tarczy 821, posiadajacym wiekszy promien, to wtedy zakres przesu¬ wu konca 817 jest mniejszy, anizeli wtedy, gdy ten drazek styka sie z odcinkiem 823 tej tarczy o mniejszym promieniu, czyli ze zmniejszanie predkosci jazdy klatki wy¬ ciagowej, gdy znajduje sie posrodku szy¬ bu, jest mniejsza anizeli wtedy, gdy klatka zbliza sie do podszybia lub do nadszybia. PL