Przedmiotem wynalazku jest zawór nadcisnienio- wy, do hydraulicznych elementów obudowy w ko¬ palniach podziemnych.Hydrauliczne eelmenty obudowy w kopalniach podziemnych sa narazone na rózne obciazenia. Te¬ go rodzaju elementy podlegaja na przyklad sto¬ sunkowo powoli wzrastajacemu obciazeniu przez zbieznosc warstw stropu i spagu, w których zasto¬ sowane zawory przelewowe musza przy osiagnie¬ ciu cisnienia roboczego stwarzac stosunkowo po¬ wolny uplyw cieczy roboczej, aby chronic ele¬ menty obudowy.Ponadto moze sie to zdarzyc w wyniku naglych udarów mechanicznych, na przyklad przy tapnie- ciach lub szybkich dosunieciach cylindrów strop¬ nicowych wzglednie naroznikowych, natomiast w komorach cylindrów wypelnionych ciecza robocza dochodzi do krótkotrwalych duzych przeciazen. W tych tez wypadkach zawory przelewowe musza dopuscic do niezbednego krótkotrwalego przeply¬ wu odpowiednio duzych ilosci cieczy. Przy zmniej¬ szeniu jednak cisnienia cieczy roboczej ponizej zadanej wartosci, zawory przelewowe powinny sie bezzwlocznie zamknac. Aby sprostac opisanym wy¬ maganiom zostaly opracowane liczne konstrukcje zaworów przelewowych.Znane jest na przyklad z opisu patentowego DE- -PS 1 303 157 rozwiazanie zaworu nadcisnleniowego do zabezpieczenia stojaka hydraulicznego z tlocz- 10 15 20 25 kiem przesuwnym wzdluz osi w cylindrycznym otworze korpusu, obciazonym nastawna sprezyna i uszczelnionym przez samouszczelniajacy pierscien, przy czym tloczek ten ma wykonany od strony czolowej, poddanej cisnieniu cieczy roboczej, cen¬ tralny osiowy, slepy kanal, od którego prowadza otwory promieniowe.Te ostatnie dochodza do pierscieniowego rowka na obwodzie tloczka, wykonanego miedzy dwiema pierscieniowymi powierzchniami prowadzacymi i konczacego sie stozkowatym wylotem na odpo¬ wiedniej powierzchni prowadzacej, przynajmniej od strony wylotu. Dopóki cisnienie obciazajace tlo¬ czek nie osiagnie nastawionej wartosci, znajduje sie on w polozeniu zamkniecia.Ciecz robocza przedostaje sie wtedy przez slepy kanal osiowy i otwory promieniowe do pierscie¬ niowego rowka, a stad przez waska szczeline mie¬ dzy otworem cylindrycznym, w którym osadzony jest tloczek, i samym tloczkiem do pierscienia sa- mouszcizelniajacego, który zostaje skutkiem tego odksztalcony, a tym samym przylega scisle do scia¬ nek jego rowka i cylindrycznej powierzchni ze¬ wnetrznej tloczka. Kiedy natomiast tloczek pod wplywem wzrastajacego cisnienia po pokonaniu obciazajacego go w kierunku zamkniecia elementu sprezynujacego przesunie sie w kierunku otwarcia, osiaga polozenie, w którym cisnienie hydrauliczne odksztalca pierscien samouszczelniajacy w rowku 121 567121 567 pierscieniowym. Gzesc czynnika roboczego pod cis¬ nieniem przeplywac zaczyna w postaci cienkiej blonki cieczowej przez waska szczeline miedzy o- tworem na tloczek i górna czescia cylindryczna samego tloczka do zlobków i wnetrza zaglebien w obudowie zaworu.Wymienione zlobki rozszerzaja sie stopniowo wzdluz obudowy w ksztalcie naboju, zmniejszajac przez to opór przeplywu po stronie wylotu, przy czym przekrój wylotu powieksza sie w duzym stopniu w kierunku przeplywu. A kiedy tylko wskutek upustu czesci cieczy hydraulicznej pod wysokim cisnieniem nastapi obciazenie wlasciwe¬ go stojaka hydraulicznego, tloczek zostanie po¬ nownie przesuniety przez element sprezynujacy w polOzen^e^z1a|^ril^c|a. Wyplywajacy strumien cie¬ czy hydraulicznej |est wiec zalezny od polozenia tloczka w otworze.1 | J#§Ji tlqczefc^jes^ uniesiony na tyle tylko, ze £órna 'krawedz *i#irscieniowego rowka znajdzie sie w~"p5Tówie "wysokosci pierscienia samouszczelnia- jacego lub nieco wyzej, wtedy odplywa tylko nie¬ wielka ilosc cieczy hydraulicznej, jako ze musi byc przy tym jeszcze pokonany calkowity opór przeplywu w waskiej szczelinie pierscieniowej mie¬ dzy scianka cylindryczna otworu i tloczkiem nad pierscieniem samouszczelniajacym.Jesli natomiast górna krawedz pierscieniowego rowka znajdzie sie w górnym obszarze pierscie¬ nia samouszczelniajacego lub nawet ponad nim w obszarze zlobków, laczacych sie z wnetrzem obudowy zaworu, wtedy ilosc wyplywajacej cieczy jest o wiele wiejksza. Cisnienie hydrauliczne w komorze cisnieniowej stojaka redukuje sie wiec odpowiednio szybciej od wymaganej wartosci zna¬ mionowej. W ten sposób omówiony zawór prze¬ lewowy pracuje w ikilku stopniach.Niedogodnosc znanych zaworów stanowi posia¬ danie stosunkowo skomplikowanej konstrukcji cze¬ sci skladowych. Tloczek ma ksztalt, który mozna uzyskac tylko w wyniku bardzo zlozonej techni¬ ki obróbki. Obok stosunkowo prostej zewnetrznej powierzchni cylindrycznejr potrzeba jeszcze wyko¬ nac slepy kanal osiowy. Ten zas musi byc poza tyim polaczony szeregiem otworów promieniowych z rowkiem pierscieniowym. Prócz tego tloczek musi miec wyrobione pólkoliste zakonczenie, o które opiera sia lozysko oporowe, a na to od¬ dzialywuje element sprezynujacy, obciazajacy tlo¬ czek w kierunku zamkniecia.Watpliwe jest ponadto, czy taki zawór przele¬ wowy pozwoli przy wstrzasach podziemnych na dostatecznie duzy uplyw czynnika roboczego, gdyiz nawet przy najwiekszym otwarciu osiowy kanal laczy sie z zlobkami w obudowie zaworu tylko poprzez otwory promieniowe, a co gorsza przez stosunkowo plytki rozszerzony poosiowo rowek pierscieniowy.Znany jest tez z opisu patentowego nr DE-GM 7802256, zaw6r nadcisnieniowy do hydraulicznych stojaków kopalnianych na cisnienia w zakresie 2Q0 do 600 barów, wyiposazony równiez w tlo¬ czek, utrzymywany w stanie (zamkniecia przez ele¬ ment sprezynujacy, który ma wykonany slepy 10 15 20 30 50 55 kanal osiowy i odchodzace od niego promienio¬ wo otwory odplywowe do cylindrycznego obwodu, rozszerzone stozkowo wzglednie z zalamanymi brze¬ gami u wylotów. Za tymi promieniowymi otwora¬ mi w kierunku przeplywu zalozony-jest w rowku pierscieniowym w powierzchni prowadzacej na tloczek pierscien samouszczelniajacy, który obej¬ muje uszczelniajaco tloczek. " Niedogodnosc tej konstrukcji stanowi zwlaszcza obciazenie ciecza robocza pierscienia samouszczel- niajacego w pewnym stopniu punktowo wzgle¬ dem ukladu owtorów promieniowych, co powo¬ duje szybkie zuzywanie sie zaworu; doprowadza¬ jace do jego wyeliminowania po stosunkowo krót¬ kim okresie pracy.Ponadto nie ma pewnosci, czy równiez przy wstrzasach podziemnych zawór pofcwoli na do¬ statecznie duzy -uplyw cieczy roboczej, to znaczy umozliwi nie tylko odplyw stosunkowo niewiel¬ kich ilosci cieczy przy zbieznosci warstw stropu i spagu, ale tez krótkotrwaly przelew duzej ilosci cieczy roboczej. i W opisie patentowym nr DE-OS 2*4 08 106 przed¬ stawiono stosunkowo skomplikowane rozwiazanie zaworu w zastosowaniu do hydraulicznych sto¬ jaków kopalnianych. Ten znany zawór nadcisnie¬ niowy ma równiez tlok przesuwny w cylindrycz¬ nym otworze czesci obudowy, obciazony sprezyna zwrotna i uszczelniony na obwodzie przez pierscien samouszczelniajacy, przy czym tlok ten ma wy¬ konany od strony wysokiego cisnienia slepy ka¬ nal osiowy, oraz prowadzace od niego do obwodu tloka kanaly promieniowe.Tlok ten uruchamiany jest przez tloczek ste¬ rujacy, poddany od strony czolowej dzialaniu wysokiego cisnienia hydraulicznego. Tloczek ste¬ rujacy posiada srednice znacznie mniejsza od sred¬ nicy tloka glównego, przy czym slepy kanal o- siowy w tym tloku polaczony jest z komora cis¬ nieniowa przez co najmniej jedno wyzlobienie na obwodzie i jeden kanal laczacy w obudowie.Zawór w tym rozwiazaniu zawiera wiele ele¬ mentów wymagajacych skomplikowanej obróbki czas kulstych, gniazd i kanalów cromieniowych, co jest powodem duzych kosztów ich wykonania, a po nadto zdecydowanie wiekszej ich zawod¬ nosci. Pierscien samouszczelniajacy obciazony jest przez promieniowe kanaly w pewnym stopniu punktowo, które w tym rozwiazaniu sa przyczy¬ na stosunkowo szybkiego zuzycia sie elementów uszczelniajacych- Wprawdzie podjeto próbe, zapobiezenia szybkie¬ mu zuzywaniu sie pierscienia samouszczelniaja- cego w innym, znanym zglaszajacemu rozwiaza¬ niu zaworu, w którym otwory promieniowe roz¬ mieszczone sa po linii spiralnej na^ obwodzie sle¬ pego kanalu osiowego, jednakze nie mozna w ten sposób skutecznie zmniejszyc tegd zuzycia, na¬ tomiast tylko z trudem daje sie odprowadzic wiekszy przeplyw w krótkim czasie w wy(padkach wstrzasów podziemnych.Znany jest z opisu patentowego iDE-AS 2(1 30 472 inny rodzaj rozwiazania z dwoma oddzielnymi za¬ worami nadcisnieniowy w hydraulicznym stojaku* 5 121567 6 kopalnianym, które maja dzialac jeden po dru¬ gim zaleznie od wielkosci odprowadzanego prze¬ plywu.Celem wynalazku jest unikniecie niedogodnosci znanych rozwiazan konstrukcyjnych i opracowanie zaworu nadcisnieniowego do hydraulicznych ele¬ mentów obudowy w kopalniach podziemnych o dwóch nastepujacych jeden po drugim stopniach zadzialania dla odprowadzania bardzo rózniacych sie ilosci cieczy oraz zapewnienie niezawodnej i prostej w stosunku do znanych rozwiazan kon¬ strukcji zaworu, w której przy niewielkiej lub latwej obróbce elementy beda odporne na usz¬ kodzenia nawet po dluzszym okresie pracy.Zawór nadcisnieniowy zwlaszcza do hydraulicz¬ nych elementów obudowy w kopalniach podziem¬ nych, zawiera dwa dzialajace kolejno stopnie re¬ akcji do odprowadzania rózniacych sie znacznie strumieni cieczy hydraulicznych, a takze tlok prze¬ suwny osiowo za pomoca cisnienia hydrauliczne¬ go cieczy, który wywiera nacisk przeciwny do nastawianej sily sprezyny naciskowej, przy czym tlok wraz z tuleja uszczelniony jest wspólosiowo wzgledem swej prowadnicy za pomoca otaczaja¬ cej go uszczelki, zas biegnace promieniowo w korpusie zaworu kanaly odplywowe umozliwiaja ujscie cieczy hydraulicznej po okreslonym uprzed¬ nio ruchu tloka.W rozwiazaniu wedlug wynalazku zawór cha¬ rakteryzuje sie tym, ze tuleja zawiera na swym koncu, zwróconym w kierunku strony doplywu cieczy hydraulicznej kolnierzowe zakonczenie, któ¬ re przy wspóldzialaniu ze zderzakiem usytuowa¬ nym w korpusie zaworu, stanowi ograniczenie przesuwu tulei w kierunku przeplywu cieczy hy¬ draulicznej zas zderzak stanowi oparcie sprezyny naciskowej, umieszczonej w Jcopusie i wywiera¬ jacej nacisk w kierunku przeplywu cieczy hy¬ draulicznej, a tuleja przynajmniej na czesci prze¬ suwnej przylega swa powierzchnia czolowa, zwró¬ cona w kierunku strony odplywu cieczy hydra¬ ulicznej, do zwróconej w kierunku strony doply¬ wu cieczy hydraulicznej powierzchni czolo¬ wej tloka zawierajacego na powierzchni ze¬ wnetrznej pierscieniowa uszczelke, która jest u- sytuowana w odleglosci od zderzaka nieco mniej¬ szej od dlugosci tulei pomiedzy jej zakonczeniem kolnierzowym, a jej powierzchnia czolowa, przy czym korpus zaworu malej odleglosci od uszczel¬ ki posiada otaczajaca tlok szczeline pierscieniowa i rozszerzajaca sie stozkowo w kierunku przeply¬ wu hydraulicznego komore cieczowa, która jest polaczona z biegnacymi promieniowo w korpusie zaworu kanalami odplywowymi.Tlok jest osadzony z mozliwoscia przesuwu wzdluznego w tulei prowadzacej utrzymywanej nseporzesuwnie w korpusie 2aworu, zas w tulei usytuowane sa równolegle do tloka kanaly.W korpusie zaworu utrzymywana jest wspól¬ osiowo, nieprzesuwnie uszczelniona wzgledem kor¬ pusu tuleja, posiadajaca zderzak, przy czym w tulei osadzona jest tuleja prowadzaca tlok wraz z osadzona w tulei uszczelka pierscieniowa.Komora cieczowa jest utworzona przez piers¬ cien oporowy utrzymywany nieprzesuwnie w kor¬ pusie zaworu i otaczajacy tlok, z utworzeniem szczeliny pierscieniowej.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym na fig. 1 uwidoczniono w przekroju podluznym w stanie zamknietym zawór nadcisnieniowy z wskaz¬ nikiem obciazenia, na fig. 2 — zawór z fig. 1 w innym polozeniu jego elementów skladowych, na fig. 3 — zawór z fig. 2 w kolejnym poloze¬ niu elementów skladowych, na fig. 4 — zawór z fig. 3 — w innym polozeniu elementów skla¬ dowych.Zawór nadcisnieniowy ze wskaznikiem obcia¬ zenia nadaje sie zwlaszcza do wprowadzenia w podziemnym górnictwie weglowym. Korpus I za¬ woru ma postac naboju, który na wiekszej cze¬ sci swej dlugosci ma te sama srednice zewnetrz¬ na powierzchni walcowej.Na jednym koncu korpus 1 zaopatrzony jest w króciec 2 przylaczeniowy, który (moze byc po¬ laczony w sposób rozlaczny z nie pokazanym wy¬ lotem przylaczeniowym równiez nie zaznaczone¬ go hydraulicznego elementu obudowy, na przyklad z hydraulicznym stojakiem kopalnianym. Uszczel¬ ka 3 ma w pokazanym rozwiazaniu postac piers¬ cienia samouszczelniajacego o okraglym przekroju, i zapewnia uszczelnianie cieczowe polaczenia. Kró¬ ciec 2 przylaczeniowy moze byc wykonany „ w znany sposób, a wiec na przyklad podobnie, jak to jest znane w zaworach redukcyjnych lub wskaz¬ nikach obciazenia.Koirpus 1 zaworu ma wykonany centryczny ka¬ nal 4 wlotowy, który przechodzi w rozszerzona czesc 5 kanalu o wiekszej srednicy. W tej czesci 5 kanalu osadzona jest sprezyna 6 naciskowa, która opiera sie z jednej strony o odsadzenie 7 w króccu 2 przylaczeniowym, a z drugiej strony na kolnierzu 9 tulei 8. Tuleja S jest prowadzo¬ na przesuwnie w kierunku podluznym w osadzo¬ nej nieprzesuwnie wspólosiowo w korpusie 1 za¬ woru tulei 11, która jest uszczelniona wzgledem korpusu 1 zaworu za pomoca uszczelki 16.Droga ruchu tulei S w kierunku Y przesuwu, stanowiacego kierunek przeplywu cieczy hydrauli¬ cznej, jest ograniczona za pomoca zderzaka li, który tworzy tuleja 11, i o który opiera sie kol¬ nierz 9 tulei 8 na koncu drogi jej ruchu.Wspólosiowo z tuleja 8 w korpusie 1 zaworu osadzony jest tlok 12 w ksztalcie preta, który przylega do talerzyka 24 sprezyny 28 posiadaja¬ cego wskaznik obciazenia 32, zapewniajacego prze¬ suw osiowy w kierunku przeciwnym sile nasta¬ wianej sprezyny 2$ naciskowej pod dzialaniem nacisku cisnienia hydraulicznego cieczy, oddzialy¬ wujacego na jego powierzchnie czolowa 14. Tlok 12 ma srednice zewnetrzna odpowiadajaca tulei 8 i prowadzony jest w tulei 11, w której jest uszczelniony za pomoca uszczelki 17 pierscienio¬ wej, otaczajacej tlok 12.Odleglosc uszczelki 17 od zderzaka 10 jest nie¬ co mniejsza od dlugosci tulei 8 pomiedzy jej za¬ konczeniem kolnierzowym 99 a jej powierzchnia czolowa 13, zwrócona ku tylowi 12. Sprejzyna 5 10 19121 567 8 naciskowa zapewnia stale przyleganie powierzch¬ ni czolowej 13 tulei 8 do powierzchni czolowej 14 tloka 12, gdy ciecz pod cisnieniem hydraulicznym wywiera nacisk na powierzchnie czolowa 14 mniej¬ szy niz nacisk wywierany tlok 12 sprezyna 28 naciskowa w przeciwnym kierunku X.Przy wzroscie cisnienia hydraulicznego tuleja 8 oraz tlok 12 przemieszczaja sie wspólnie w kie¬ runku Y, az zakonczenie kolnierza 9 tulei 8 oprze sie o zderzak 10 i tlok 12 odlaczy sie od tulei 8 (fig. 4). Powierzchnie czolowe 13 i 14 tulei 8 i tloka 12 sa we wszystkich postaciach wykonania wynalazku plaskie, jednakze nie jest przewidziana pomiedzy tymi powierzchniami absolutna szczel¬ nosc, lecz obydwie powierzchnie tworza minimal¬ na szczeline.W postaci wykonania zaworu wedlug wynalazku na fig. 1, na górnej powierzchni czolowej tulei 11 wstawiony jest w kierunku Y, pierscien oporowy 18, który z jednej stromy opiera sie o tuleje 11, zas po drugiej czolowej stronie przylega do tulei prowadzacej 19, która jest utrzymywana w kor¬ pusie. 1 zaworu nieprzesuwnie i sluzy równiez do prowadzenia tloka 12.Tlok 12 posiada szczeline pierscieniowa 15, u- tworzona poprzez pierscien oporowy 18, który ma stozkowe wybranie po stronie zwróconej ku tulei 19 prowadzacej, a tym samym tworzy cieczowa komore 20, rozszerzajaca sie stozkowo w kie¬ runku przeplywu cieczy hydraulicznej. W tulei prowadzacej 19 usytuowany jest szereg biegnacych równolegle do tloka 12 kanalów 21, polaczonych kanalami odplywowymi 22, 23 umieszczonymi pro¬ mieniowo w korpusie 1 zaworu.W postaci wykonania zaworu wedlug wynalazku z fig. 2-^4 wyeliminowana jest tuleja 11, piers¬ cien oporowy 18 i tuleja 19 prowadzaca. Szczeli¬ na pierscieniowa 15 ma bezposrednie polaczenie z komora cieczowa 25. Z komora 25 polaczone sa równiez promieniowe kanaly 26, 27 odplywowe, które odpowiadaja kanalom 22, 23 odplywowym z fig. 1.W uwidocznionych postaciach wykonania zawo¬ ru wedlug wynalazku sprezyna naciskowa 6, dzia¬ lajaca na tlok 12 za posrednictwem talerzyka 24 sprezyny 28 jest usytuowana w komorze 29 i opiera sie o przestawne w kierunku osiowym i majace postac wkrecanej zatyczki podparcie 30, które ma srodkowy otwór 31 do prowadzenia wskaznika obciazenia 32. Ten ostatni tworzy jed¬ na calosc z talerzykiem 24 sprezyny 28.Na swobodnym koncu wskaznika obciazenia 32 umieszczone sa cztery kreski podzialowe. Kazda kreska podzialowa oznacza w tych przykladach wykonania 110 barów, a zewnetrzna powierzchnia czolowa podparcia 30 tworzy baze odczytowa wska¬ znika obciazenia 32.Ciecz hydrauliczna w zaworze kieruje sie ka¬ nalem 4 przylaczeniowym ewentualnie poprzez u- mieszczony w nim filtr — do korpusu 1 zaworu.W czesci 5 kanalu ciecz ta, która jednoczesnie poprzez tuleje 8 opiera sie o powierzchnie czo¬ lowa 14 tloka 12, obciazajac zakonczenie kolnie¬ rzowe 9 tulei 8. Tuleja 8 i tlok 12 sa prowadzo- 20 25 30 35 40 45 50 55 63 ne wspólnie w tulei 11, a tlok 12 ponadto w tulei 19 prowadzacej (fig. 1) lub w odpowiednich od¬ cinkach korpusu 1 (fig. 2H-4). Przy wzroscie cis¬ nienia hydraulicznego cieczy tlok 12 przemieszcza sie przeciw naciskowi cofajacej sie sprezyny 28 naciskowej w kierunku Y, przy czym powierzch¬ nia czolowa 13 tulei 8 jest utrzymywana przez sprezyne 6 naciskowa w zetknieciu z powierzch¬ nia czolowa 14 tloka .12. v Przy dalszym wzroscie cisnienia powierzchnie czolowe 13, 14, które tworza wspólnie minimalna szczeline pomiedzy tuleja 8, a tlokiem 12, prze¬ mieszczaja sie po uszczelce 17, przy czym ciecz pod cisnieniem, przylegajaca promieniowo do usz¬ czelki 17, odciaza te ostatnia lokalnie i chroni ja w ten sposób przed mechanicznym uszkodze¬ niem przy powyzszym przemieszczaniu. Gdy tylko minimalna szczelina pomiedzy tuleja 8, a tlokiem 12 przemiescila sie poza uszczelke 17, wówczas mala ilosc cieczy, jaka wystepuje przy normal¬ nym obciazeniu stropu i spagu, moze sie rozpre¬ zyc pomiedzy tlokiem 12, a uszczelka 17 i doply¬ nac poprzez szczeline pierscieniowa 15 i komore cieczowa 20 oraz kanaly 21 i kanaly 22, 23 od¬ plywowe (fig. 1) lub poprzez komore cieczowa 25 i kanaly 26, 27 odplywowe (fig. 2^-4).Jesli np. wskutek tapniecia wzrasta rozprezana ilosc cieczy tak, iz szczelina 15 pierscieniowa nie jest juz w stanie odprowadzic dostatecznie szyb¬ ko tej ilosci cieczy, to nastepuje spietrzenie, a tym samym wzrost cisnienia cieczy.Wskutek tego tuleja 8 i tlok 12 sa dociskane wspólnie do sprezyny 28 naciskowej, az zakon¬ czenie kolnierzowe 9 tulei 8 dojdzie do zderzaka 10.Minimalna szczelina pomiedzy powierzchniami czolowymi 13 i 14 przemieszcza sie wówczas po szczelinie pierscieniowej 15 i znajduje sie na po¬ czatku rozszerzajacej sie stozkowo komory 20 cie¬ czowej (fig. 1) lub 25 (fig. 2-Hi). Przy dalszym ruchu tloka 12 przeciw sile sprezyny 28 nacisko¬ wej tlok 12 oddala sie od tulei 8 tak, ze szcze¬ lina pomiedzy powierzchniami czolowymi 13 i 14 otwiera sie szerzej odpowiednio do przypadajacej ilosci cieczy hydraulicznej lub odpowiednio do wysokosci cisnienia hydraulicznego (fig. 4), zas ciecz hydrauliczna odplywa szybko poprzez ko¬ more 20 lub 25 cieczowa, a takze poprzez kanaly 22 i 23 (fig. 1) lub 26 i 27 (fig. _2-=-4).W tym stadium .uszczelka 17 znajduje sie poza krytycznym obszarem rozprezania i nie jest juz przy tym w praktyce poddana jakiemukolwiek obciazeniu.W celu realizacji zaworu wedlug wynalazku nie jest konieczne kojarzenie zaworu, jak to uwido¬ czniono, ze wskaznikiem obciazenia 32. Mozliwa jest postac wykonania zaworu wedlug wynalazku bez wskaznika obciazenia 32 lub z odmiana po¬ staciowa z wskaznikiem obciazenia.Cechy podane w opisie i w zastrzezeniach pa¬ tentowych oraz uwidocznione na rysunku, moga byc istotne dla realizacji wynalazku zarówno od¬ dzielnie, jak i w dowolnych kombinacjach.9 I2I567 10 Zastrzezenia patentowe 1. Zawór nadcisnieniowy zwlaszcza do hydraulicz¬ nych elementów obudowy w kopalniach podziem¬ nych, który zawiera dwa dzialajace kolejno stop¬ nie reakcji do odprowadzania rózniacych sie zna¬ cznie strumieni cieczy hydraulicznych, a takze tlok, przesuwny osiowo za pomoca cisnienia hy¬ draulicznego cieczy, który wywiera nacisk prze¬ ciwny do nastawianej sily sprezyny naciskowej, przy czym tlok wraz tuleja uszczelniony jest wspólosiowo 'wzgledem swej prowadnicy za po¬ moca otaczajacej go uszczelki, zas biegnace pro¬ mieniowo w korpusie zaworu kanaly odplywowe umozliwiaja ujscie cieczy hydraulicznej po okres¬ lonym uprzednio ruchu tloka, znamienny tym, ze tuleja (8) zawiera na swym koncu, zwróconym w kierunku strony doplywu cieczy hydraulicznej kolnierzowe zakonczenie (9), które przy wspól¬ dzialaniu ze zderzakiem ((10) usytuowanym w kor¬ pusie (1) zaworu, stanowi ograniczenie przesuwu tulei (8) w kierunku (Y) przeplywu cieczy hy¬ draulicznej, zas zderzak <10) stanowi oparcie spre¬ zyny (6) naciskowej, umieszczonej w korpusie (1) dla wywarcia nacisku w kierunku przeplywu cie¬ czy hydraulicznej, a tuleja (8) przynajmniej na czesci przesuwnej przylega swa powierzchnia czo¬ lowa (13) zwrócona w kierunku strony odplywu cieczy hydraulicznej, do zwróconej w kierunku strony doplywu cieczy hydraulicznej powierzchni czolowej (14) tloka (12) zawierajacego na powierz¬ chni zewnetrznej pierscieniowa uszczelke i(17), któ¬ ra jest usytuowana w odleglosci od zderzaka (10) nieco mniejszej od odleglosci tulei (8) pomiedzy jej zakonczeniem kolnierzowym (9), a jej powierz- 6 chnia czolowa (13), przy czym korpus (1) zaworu w malej odleglosci od uszczelki (17) posiada ota¬ czajaca tlok (12) szczeline pierscieniowa (15) i rozszerzajaca sie stozkowo w kierunku przeplywu hydraulicznego komore (20, 25) cieczowa, która jest 10 polaczona z biegnacymi promieniowo w korpusie (1) kanalami i(22, 23 lub 26, 27) odplywajacy- 2. Zawór wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze tlok (12) osadzony jest z mozliwoscia przesuwu wzdluznego w tulei (19) prowadzacej utrzymy¬ wanej nieprzerwanie w korpusie (1) zaworu, zas w tulei (19) usytuowane sa równolegle do tloka (12) kanaly (21). 15 20 30 3. Zawór wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze w korpusie (1) zaworu, utrzymywana jest wspól¬ osiowo nieprzerwanie uszczelniona wzgledem kor¬ pusu <1) tuleja (11), posiadajaca zderzak (10), przy czym w tulei (11) osadzona jest tuleja (8) pro¬ wadzaca tlok (12) wraz z osadzona w tulei (11) uszczelka (17) pierscieniowa. 4. Zawór wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze komora (20) cieczowa jest utworzona przez pierscien oporowy (18), utrzymywany nieprzerwa¬ nie w korpusie (1) zaworu i osaczajacy tlok (12), z utworzeniem szczeliny pierscieniowej (15).Fig.1121 567 29 32 31 30 4 2 5 9 8/4. 15 26 25 1 29 32 31 30 7 6 10 13 17 27 12 24 29 4 2 S 9 $ 14 15 26 25 1 29 32 3130 7xvr< if^m 3 7 6 10 13 17 27 12 24 28 FfgA DN-3, z. 279/83 Cena 100 zl PL