Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania N-d-rybitylo-3,4-ksylidyny,jednego z pólp¬ roduktów w syntezie witaminy B2 z technicznych wodnych roztworów d-rybozy, otrzymanych z elektrolizy d-rybono-7-laktonu, z zastosowaniem 4-nitro-o-ksylenu.Znany sposób otrzymywania N-d-rybitylo-3,4-ksylidyny polega na bezposredniej kondensacji redukcyjnej roztworu d-rybozy, uzyskanego z elektrochemicznej redukcji d-rybono-7-laktonu z 3,4-ksylidyna wobec katalizatora Raney'a (opis patentowy USA nr 2.477.560).Wedlug innego sposobu, znanego z japonskiego patentu nr 396655, otrzymuje sie N-d- rybitylo-3,4-ksylidyne z czystej d-rybozy i 4-nitro-o-ksylenu zamiast stosowanej 3,4-ksylidyny.Metoda ta polega na uzyciu do redukcji czystej d-rybozy, którajest pólproduktem drogim i wobec tego nie nadaje sie w technologii przemyslowej wytwarzanie witaminy B2. Ponadto nie zostaly uwzglednione wydajnosci koncowe procesu redukcji.Znane metody nie uwzgledniaja sposobu uzyskiwania N-d-rybitylo-3,4-ksylidyny z zanieczy¬ szczonych, wodnych roztworów d-rybozy, zawierajacych w swym skladzie obok d-rybozy nad¬ mierne ilosci soli nieorganicznych, takich jak chlorek sodowy lub siarczan sodowy, albo siarczan amonowy, badz fosforan amonowy, okolo 15-20% d-arabinozy oraznieprzereagowany d-rybono- y-lakton, d-rybitol i inne zanieczyszczenia. Nadto otrzymywana w znany sposób N-d-rybitylo-3,4- ksylidyna jako produkt koncowy jest zanieczyszczona N-d-arabitylo-3,4-ksylidyna, powstajaca ubocznie w przesaczu po redukcji, lecz wymienione wyzej patenty nie podaja ilosciowej zawartosci tego zanieczyszczenia, ani tez metody uwalniania produktu od zanieczyszczenia.Sposobem wedlug wynalazku do technicznego, wodnego roztworu z elektrochemicznej reduk¬ cji d-rybono-7-laktonu o wartosci pH 3-4 zawierajacego d-ryboze i nadmierne ilosci zanieczy¬ szczen, takich jak sole nieorganiczne, zwlaszcza chlorek sodowy, lub siarczan sodowy, albo siarczan amonowy, badz fosforan amonowy, nieprzereagowany d-rybono-7~lakton,d-rybityl oraz 15-20% d-arabinozy, dodaje sie 4-nitro-o-ksylen rozpuszczony w alkoholu. Uzyskana mieszanine doprowadza sie do wartosci pH 5,6-6 za pomoca wody amoniakalnej, dodaje katalizator Raneyai redukuje wodorem pod cisnieniem 5,99KPa w czasie 5h. Podczas redukcji podwyzsza sie stop¬ niowo temperature od 35°C do 70°C, nastepnie oddziela sie na goraco katalizator a przesacz2 121 507 chlodzi sie i pozostawia do krystalizacji. Otrzymuje sie czysta N-d-rybitylo-3,4-ksylidyne o tempe¬ raturze topnienia 142-144°C. Wydajnosc procesu okolo 82%.Czystosc otrzymanej N-d-rybitylo-3,4-ksylidyny oznacza sie metoda chromatografii gazowej.Przyklad I. Do 120 cm3 technicznego wodnego roztworu zawierajacego d-ryboze o stezeniu 5-10g/100cm3 i zanieczyszczonego glównie siarczanem amonowym o stezeniu 50g/dm3 dodano stechiometryczna ilosc 4-nitro-o-ksylenu rozpuszczonego w 30 cm3 alkoholu metylowego. Miesza¬ nine doprowadzono do pH = 6 za pomoca wody amoniakalnej. Nastepnie dodano katalizator Raney'a i calosc poddano redukcji wodorem, która prowadzono w nastepujacych warunkach: cisnienie wodoru 5,99 KPa, czas redukcji 5 h, temperatury procesu w ciagu 1 h 35°-40°C, w ciagu 2h 50°C, w ciaga 3 h 65°C-70°C.Po redukcji autoklaw przemyto 35cm3 30% alkoholu metylowego, odsaczono na goraco katalizator, a przesacz pozostawiono do krystalizacji. Otrzymano czysta N-d-rybitylo-3,4- ksylklyne o temperaturze topnienia 142-144°C, która nie zawiera N-d-arabitylo-3,4-ksylidyny.Wycjajnosc S2%. - <- Przykladu. Do 120 cm3 technicznego wodnego roztworu d-rybozy o stezeniu 8-10 g/100 cm3, zanieczyszczonego zwlaszcza chlorkiem sodowym o stezeniu 220g/dm3 dodano stechiometryczna ilosc 4-nitro-o-ksylenu rozpuszczonego w 30 cm3 alkoholu metylowego. Roztwór doprowadzono do pH 5,8 za pomoca wody amoniakalnej. Dodano katalizator Raneya i redukcje prowadzono w warunkach analogicznych do warunków podawanych w przykladzie I.Po wyodrebnieniu otrzymano surowa N-d-rybitylo-3,4-ksylidyne z wydajnoscia 82%, zawie¬ rajaca 18% N-d-arabitylo-3,4-ksylidyny, która oczyszczono przez krystalizacje zwody. Po krystali¬ zacji otrzymano czysta N-d-rybitylo-3,4-ksylidyne o temperaturze topnienia 141-142°C, nie zawierajaca N-d-arabitylo-3,4-ksylidyny. Wydajnosc po krystalizacji 72%.Przyklad III. Do 120 cm3 technicznego wodnego roztworu d-rybozy o stezeniu 5-10 g/100 cm3 zanieczyszczonego przede wszystkim fosforanem amonowym o stezeniu 50 g/cm3 dodano stechiometryczna ilosc 4-nitro-o-ksylenu rozpuszczonego w 30cm3 alkoholu metylowego dopu¬ szczajac pH do wartosci 5,6. Dodano katalizator Raneya i prowadzono redukcje w warunkach analogicznych do warunków podanych w przykladzie I. Po wyodrebnieniu otrzymano czysta N-d-rybitylo-3,4-ksylidyne o temperaturze topnienia 141-142°C nie zawierajaca N-d-arabitylo- 3,4-ksylidyny. Wydajnosc 77%.Przyklad IV. Do 120 cm3 technicznego wodnego roztworu zawierajacego d-ryboze o steze¬ niu 5-10 g/100 cm3 i zanieczyszczonego chlorkiem sodowym o stezeniu 220 g/cm3 dodano 30 cm3 alkoholu metylowego oraz stechiometryczna ilosc 4-nitro-o-ksylenu rozpuszczonego w 30 cm3 alkoholu metylowego. Mieszanine doprowadzono do wartosci pH=5,9, za pomoca wody amonia¬ kalnej. Po dodaniu katalizatora Raneya mieszanine poddano redukcji wodorem w warunkach opisanych w przykladzie I. Otrzymano N-d-rybitylo-3,4-ksylidyne nie zawierajaca domieszki N-d-arabitylo-3,4-ksylidyny z wydajnoscia 83%.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania N-d-rybitylo-3,4-ksylidyny z d-rybozy z udzialem 3,4-ksylidyny lub 4-nitro-o-ksylenu, oraz srodka redukujacego w obecnosci katalizatora, znamienny tym, ze techni¬ czny, wodny roztwór uzyskany po elektrochemicznej redukcji d-rybono-7-laktonu o wartosci pH 3-4, zawierajacy d-ryboze i nadmierne ilosci takich zanieczszczen, jak sole nieorganiczne, zwla¬ szcza chlorek sodowy, albo siarczan sodowy, lub siarczan amonowy, badz fosforan amonowy, nieprzereagowany d-rybono-7-lakton, d-rybitol, d-arabinoze i inne zanieczyszczenia, poddaje sie dzialaniu alkoholowego roztworu 4-nitro-o-ksylenu, doprowadzajac pH roztworu do wartoscia 5,6-6 woda amoniakalna, po czym prowadzi sie redukcje wodorem w obecnosci katalizatora Raney'a w podwyzszonej temperaturze i pod cisnieniem w ciagu okolo 5 h, nastepnie na goraco oddziela sie katalizator i w schlodzonym przesaczu otrzymuje sie produkt krystaliczny. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze proces redukcji prowadzi sie w temperaturze 35°C do 70°C. 3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze proces redukcji prowadzi sie pod cisnieniem 5 99 KPa ' Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 120 egz.Cena 100 zl PL