Opis patentowy opublikowano: 28.02.1985 121390 ^ (nt. CL' C02F 3/18 Twórca wynalazku: Uprawniony z patentu: Theo Stahler, Miihlenhof (Republika Federalna Niemiec) Urzadzenie do napowietrzania scieków lub szlamów sciekowych Przedenioitem wynalazku jest urzadzenie do na- powierzania scieków lub szlamów sciekowych w celu przemiany zawartych w nich zanieczylszczen, a szczególnie substancje nieszkodliwe, zawierajace zbiornik, przykladowo zbiornilk reakcyjny badz 5 zbiornik do napowietrzania szlamu, jak równiez umocowany, w nim obrotowo wokól jego osi srod¬ kowej, a przy sianie maksymalnego wypelnienia zbiornika czesciowo wynurzony edeimenit wydrazo¬ ny, który posiada scianki dzialowe, przebiegajace M równolegle do osi obrotu i w kierunku na zew- rsatoz od niej w celu utworzenia otwartych na zew¬ natrz komór reakcyjnych, przy czym scianki dzia¬ lowe po swogej przedniej — patrzac w kierunku obrotu — sftronie có najmniej w zewnetrznej fa- ^ zie skierowane sa do dolu w pozycji zanurzenia.Znane jest stosowanie napowieitrzania celem prze¬ miany zawartych w sciekach i szlamach scieko¬ wych szkodliwych substancji, aby te suibstancje Utlenic. Pirzy napowietrzaniu scieków tworzy sie x najczesciej wloskowaty osad, kitóry mozna oddzielic od wody w dolaczonym os&driiltou. Jezeli zachodzi potrzeba mozna jeszcze dokonac odazotowywania wody i szlamu.Napowietrzanie scieków mozna przeprowadzac w 25 róznorodny sposób. Szczególnie skuteczny srodek polega na tym, ze stosoije sie okresowo za- i wy¬ nurzajace sie elementy wydrazone, posiadajace otwory óo pobierania wody i powietrza. Za pomo¬ ca tych wydrazonych elementów mozna pod po- n wierzchnia wody wtlaczac powietrze, fctóre tam po¬ woli uchodzi z wydrazonego elemenitu. Przy wy¬ nurzaniu sie wyniesione zostaja woda i szlam« któ¬ re nastepnie stopniowo wyciekaja z elementów wydrazonych. Da/je to w efekcie intensywne ma¬ powietrzenie scieków o bardziej wysokim wspól¬ czynniku sprawnosci pmzemiany.Z opisu patentowego RFN (DOS) nr 2 638 665 zna¬ ne jest umieszczenie duzej liczby elementów wy¬ drazonych w postaci flpur na obwodzie obxo4owydh wienców kolowych, przy czym elementy te roz¬ mieszczone sa na obwodzie równolegle do po¬ wierzchni wody. Poprzez obrót wienców kolowych elementy iwydrazone zanurzaja i wynurzaja sie okresowo, zabierajac przy tym powietrze do wo¬ dy luJb wydobywajac na powierzchnie wode i szlam.Tego rodzaju rozmieszczenie elementów wydra¬ zonych jest jednak kosztowne ze wzgledów kon¬ strukcyjnych. Poza tyim ilosc powietrza zabierane¬ go przez element wydrazony pod woda jest stosun¬ kowo mala. Pod tym wzgledem korzystniej przed¬ stawia sie opisany równiez w wyzej wymienionej publikacji przyklad wykonania elemenitu wydrazo¬ nego, który uformowany jest w ksztalcie bebna.Element ten zawieszony je&t swoja osia srodkowa obrotowo w osadniku ponad powierzchnia wody.W elemencie wydrazonym umieszczone sa przebie¬ gajace zasadniczo promieniowo na zewnatrz i rów¬ nolegle do osi srocfcowej) scianki dzialowe, dziela¬ ce wnetrze elementu wydrazonego na komory 121 3903 121390 4 równe pod wzgledem wielkosci. Te scianki dzialo¬ we maja swoje przedluzenie jako uksztaltowana w formie zamknietej czesc sciany zewnetrznej, przy tezym cze^cHRl^w^pozycji zanurzenia skierowana jest do dolu." Laczaca zie % nia zgadnie z kierunkiem . obrotu czesc sciaaly zewnetrznej jest zaopatrzona | az do znajdujacej sie z przodu — patrzac zgodnie ^^^ci^runkiiefn ry. W czasie^ zburzenia scianka dzialowa tworzy na skierowanej ku dolowi czesci sciany zewnetrz¬ nej rodzaj lopatka drazonej, która dostarcza po¬ wietrze pod powierzchnie wody. Powietrze to ucho¬ dzi nastepnie w fazie podwodnej za/raz po zanu¬ rzeniu i zapewnia tyim saonym napowietrzanie scie¬ ków znajdujacych sie poza elementem wydrazo- nyim. Przy wynurzaniu w lopatce wynoszona jest woda, która w czasie dalszego obrotu wycieka przez otwory.Zalety, jakami sa prostota konstrukcji i wieksza objetosc zabieranego powtiebrza, okupione zostaly jednak wada polegajaca na tym, ze do obracania elementu rurowego poltrzebina jest stosunkowo wy¬ soka moc napedowa. Poza tym niezaidawalajacy jest wspólczynnik sprawnosci przemiany, poniewaz dostarczone pod woda powietrze ucieka sitosunko- wo szybko z komór i równie szybko dociera do po¬ wierzchni wody. Nasycenie scieków tlenem jest za¬ tem w zwiazku z krótkim czasem przebywania po¬ wietrza pod woda odpowiednio male. Ma to wplyw wówczas, kiedy :— jak to zaproponowano —umiesci sie w komorach reakcyjnych duza liczbe plytek majacych stanowic podloze dla zloza biologicznego skladajacego sie z mikroorganizmów, poniewaz szybko uchodzace powietrze tylko w niewystarcza¬ jacy sposób napowietrza to zloze.* Celem wynalazku jest skonstruowanie dla urza¬ dzenia wyzej wymienionego rodzaju takiego ele¬ mentu wydrazonego, aby obnizyc moc napedowa, potrzebna do obracania elementu wydrazonego oraz osiagnac lepszy wspólczynnik sprawnosci prze¬ miany.Istota wynalazku polega na tym, ze w pozycji wynurzonej scianki dzialowe skierowane sa od¬ wrotna, patrzac w kierunku obrotu, strona ku do¬ lowi. Takie uksztaltowanie odwrotnych stron scia¬ nek dzialowych zapobiega w czasie fazy podwod¬ nej ucieczce z elementu wydrazonego powietrza do¬ starczonego pod powierzchnie wody. Podczas gdy przednie strony scianek dzialowych dzieki ustawie¬ niu co najmniej zewnetrznej czesci, która moze byc równiez czescia zewnetrznej sciany elementu wydrazonego, zabieraja pod wode w swojego ro¬ dzaju lopatce drazonej pecherz powietrza, odwrot¬ ne strony scianek dzialowych dzieki ich ustawie¬ niu tworza rodzaj lopatki zatrzymujacej pecherz powietrza, który podczas obrotu wedruje z przed¬ niej strony jednej' scianki dzialowej do strony od¬ wrotnej przeciwleglej scianki dzialowej w komo¬ rze reakcyjnej. Pecherz powietrza przebywa tym samym dluzej w komorze reakcyjnej, anizeli w znanych przykladach wykonania, przez co w wo¬ dzie zostaje rozpuszczona wieksza ilosc tlenu, a znajdujace sie w komorze reakcyjnej zloze biolo¬ giczne jest* kutensywnie napowietrzane. Procesom tym sprzyjaja równiez sprezanie powietrza w fa¬ zie podwodnej i osiagana dzieki temu lepsza, roz¬ puszczalnosc tlenu w wodzie. Daje to w sumie zna¬ cznie lepszy wspólczynnik sprawnosci przemiany.Pinzy takim wlasnie potrzebnym wspólczynniku . sprawnosci przemiany mozna obnizyc liczbe obro¬ tów elemntu wydrazonego, a tym samym potrzeb¬ na moc napedowa.W tym samym kierunku dziala okolicznosc, ze pecherz powietrza w fazie obrotu nastepujacej po osiagnieciu najnizszego punktu wytwarza dziala¬ jaca wspomagajaco w kierunku obrotu sile' wy¬ poru, która kompensuje sile wyporu skierowana przeciwnie do kierunku obrotu, wystepujaca w fa¬ zie zanurzenia az do osiagniecia najnizszego polo¬ zenia. Nie mialo to miejsca w dotychczasowych formach wykonania, jako ze powietrze uchodzilo z komór reakcyjnych zanim mogloby zaczac dzia¬ lac zgodnie z kierunkiem obrotu. Zbedne jest tym samym moc napedowa potrzebna do pokonania sily wyporu o zwrocie przeciwnymi do kierunku obro¬ tu.Niezbedne jest przy tym, aby zarówno przednie jak i odwrotne strony scianek dzialowych w pozy¬ cji zanurzenia wzglednie wynurzenia byly skiero¬ wane dokladnie w dól. Wystarczy, jezeli scianki dzialowe wzglednie ich zewnetrzna czesc skiero¬ wane stromo w dól. Isltoitne jest tylko to, aby przewiidziaine dzialanie lopatki zachodzilo w ten sposób, ze przy zanurzaniu zabrany zostanie pod powierzchnia wody .pecherz powietrza i zapobieg¬ nie sie chociaz czesciowo jego ucieczce z elementu wydrazonego.W wykonaniu wynalaizku przewidziano wyposo- zenie elementu wydrazonego w scianki dzialowe skierowane w zasadzie promieniowo na zewnatrz, które posiadaja na. swoich zewnetrznych koncach przedluzenia w postaci zeber wzdluznych, prze¬ biegajacych w przyblizeniu zgodnie z linia obwo¬ du, z pominieciem miejsca na otwory szczelinowe.Takie uksztaltowanie elemenJbu wydrazonego wy¬ róznia sie prostata konstrukcji a ponadto tym, ze pod powierzchnia wody wprowadzona zostaje duza objetosc powietrza. Celowe moze byc przy tym, jezeli jedno z obu zeber wzdluznych tworzacych otwór szczelinowy bedzie krótsze, przy czyim kaz¬ dorazowo (powinno byc to korzystanie to zebro, któ¬ re patrzac w kierunku obrotu mozna okreslic jako przednie (poprzedzajace kazdej komory reakcyjnej).Eelement wydrazony jes)t bardzo prosty do skon¬ struowania, jezeli zebra wzdluzne uksztaltowane sa plaisko i przebiegaja w ten sposób, ze element wy¬ drazony tworzy regularny wielokat. Istnieje przy tym korzystna mozliwosc podzialu elementu wy¬ drazonego na szesc komór reakcyjnych oraz — jak to dalej przewiduje, wynalazek — uksztaltowania go jako dwunastokajta., Element wydrazony .mozna zespawac wówczas z prostych plyt. zgodnie z nastepna cecha wynalazku proponuje sie umieszczenie w komorach reakcyjnych' w icelu kierowania powietrza przegród kierujacych prze¬ biegajacych promieniowo i równolegle do osi obro¬ tu. Przegrody te powinny byc korzystnie usytuo¬ wane w zasadzie na dwusiecznej scianek dzialo¬ wych tworzacych kazda z komór reakcyjnych.Zapobiegaja one zbyt wczesnej wedrówce peche- 40 45 50 55 60121 390 fi rzy powietrznych, tworzacych sie przy zanurzaniu w tylnej czesci, do czesci przedniej. Za pomoce przegród kierujacych mozna równiez osiagnac rów¬ nomierne napowietrzanie poszczególnych czesci ko¬ mór reakcyjnych. Ko/rzysftne okazaly sie do tego celu przegrody o dlugosci równej polowie do trzech czwartych dlugosci scian dzialowych.W zwiazku z przegrodami kierujacymi wynala¬ zek przewiduje sie iikszitaltowanie osi obrotu jako drazonego walka, który na odcinku miedzy prze¬ groda kierujaca a przednia — patrzac w kierun¬ ku obrotu — scianka dzialowa kazdej komory re¬ akcyjnej posiada otwory/przebicia. W ten sposób do przemiany scieków wykorzystana zostaje rów¬ niez przestrzen wewnatrz wydrazonego walka, przy czym otwory sluza do wpuszczenia tam scieków, ale równiez i czesci wprowadzonych pod powierzch¬ nia wody pecherzy powietrza. Pecherze te moga uchofdzic przez znajdujace sie w danym momen¬ cie u góry otwory w walku drazonymi i jednoczes¬ nie napowietrzaja reszte wody znajdujaca sie w wynurzajacych sie komorach. Okazalo sie przy tym wystarczajace, aby do walka drazonego pod¬ czas jednego obiegu uchodzilo okolo 10% do 20% powietrza zamknietego w komorach reakcyjnych.Nastepna cecha wynalazku przewiduje, ze zbior¬ nik dopasowany jest scisle do elementu wydrazo¬ nego, a zwlaszcza 'uksztaltowany jako koryto o pólkolistym dnie. Takie dopasowania jest korzyst¬ ne zwlaszcza z tego wzgledu, ze wówczas cala ob¬ jetosc zbiornika znajduje sie praktycznie w komo¬ rach reakcyjnych i tym samym jest napowietrzana.Poza tym dana jest dzieki temu mozliwie najwiek¬ szych powierzchni do osadzania zloza biologiczne¬ go przy minimalnej przestrzeni. Zgodnie z wyna¬ lazkiem moze to nastapic wówczas, jezeli w ko¬ morach reakcyjnych umiesci sie plytki osad we prostopadle do osi obrotu, biegnace promieniowo.N.a tych plytkach tworzy sie nastepnie skladajace sie z miikrocirganizimów zloze biologiczne, które w znacznym stopniu przyczynia sie likwidacji sub¬ stancji szkodliwych. W celu zwiekszenia powierzch¬ ni plytek osadowych korzystne jest ich faliste uklsztaljtowanie.Dalszym srodkiem zmierzajacym do zmniejsze¬ nia potrzebnej mocy napedowej do obracania ele¬ mentu wydrazonego jesit takie osadzenie (umieszcze¬ nie) elementu wydrazonego, zeby przy stanie mak¬ symalnego wypelnienia zbiornika byl on zanurzo¬ ny w dwóch trzecich do trzech czwartych swojej wysokosci. W ten sposób nie bedzie sie juz wydo¬ bywac tak duzej ilosci scieków i osadu, co zmniej¬ szy moc potrzebna do ich wyniesienia.Wynalazek przewiduje ponadto', ze element wy¬ drazony podzielony jest co najmniej na dwie sek¬ cje przez tarcze dzialowe biegnace promieniowo prostopadle do osi obrotu, przy czym scianki dzia¬ lowe sekcji przemieszczone sa wzgledem siebie ka¬ towo. Srodek ten jest wskazany przede wszyst- . kim wówczas, jezeli komory reakcyjne posiadaja duza. objetosc, poniewaz w innych przypadkach powstalyby nierównomiernosci i niewywazenia.Przedmiot wynalazku uwidoczniony jest w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia zbiornik reakcyjny widziany z góry, fig. 2 — zbiornik .reakcyjny w przekroju piono¬ wym wzdluz linii B-C wedlug fig. 2, fig, 3 — przy¬ klad wykonania -urzadzenia wedlug fig. 2.Figura 1 i 2 przedstawiaja zbiornik reakcyjny w 5 ksztalcie koryta przeznaczony dla cczyszczalnikai, do którego to zbiornika mozna skierowac scieki po ich uprzednim wstepnym czyszczeniu za posredni¬ ctwem nie przedstawionej tarn blizej rury doply¬ wowej. Zbiornik reakcyjny 1 ma tyras prostokat- 10 ny z pólkolistym dnem 2 i jest otwarty do góry.Spoczywa on na czterech podporach, z których na fig. przedstawiono tylko dwie.W zbiorniku umieszczono wydrazony element 5 w ksztalcie bebna i o przekroju dwuhastokata w ten 15 sposób, ze pozostaje stosunkowo niewielki odstep miedzy nim a wewnetrzna sciana zbiornika reak¬ cyjnego 1. Element wydrazony 5 usytuowany jest wokól osi obrotowej 6 uksztaltowanej jako walek drazony i osadzony w scianach bocznych zbiornika 20 reakcyjnego 1 i napedzany jest w kierunku strzal¬ ki „A" za pomoca silnika nie pokazanego doklad¬ niej na rysunku. Przy maksymalnym wypelnieniu 9 zbiornika 1 element wydrazony 5 wynurzony . jest w jednej czwartej do jednej itrzeciej swojej wyso- 25 kosci ponad poziom scieków.Jak Wynika zwlaszcza z fig. 2, element wydra¬ zony podzielony zostal na szesc komór reakcyj¬ nych 16 — 21 za pomoca scianek dzialowych 10 — 15, biegnacych promieniowo od osi obrotowej 6 30 na zewnatrz i 'umieszczonych w jednakowej od¬ leglosci katowej wzgledem siebie. Komory reakcyj¬ ne 16 — 21 zamkniete sa z boków tarczami (pokry¬ wami tarczowymi) 22, 23.Kazda z komór reakcyjnych 16 — 21 posiada ot- 35 wór szczelinowy 24 — 29, przebiegajacy na calej dlugosci elementu wydrazonego 5, umozliwiajacy wymiane scieków i powietrza. Otwory 24 — 29 tworzone sa w ten sposób, ze kazda ze scianek dzialowych 10 — 15 ma swoje przedluzenie w po- 40 staci zeber wzdluznych 30 — 41 ustawionych w przyblizeniu na linii obwodu a kierowanych w obie strony. Dzieki termu, ze kazde z przednich — pa¬ trzac w kierunku oibroitu — zeber 36 — 41 naleza¬ cych ido kazdej z komór reakcyjnych 16 — 21 jest 45 krótsze, otwory szczelinowe 24 — 29 przesuniete sa w kierunku obrotu wzgledem dwusiecznej kazdej z komór 16 — 21.W komorach reakcyjnych 16 — 21 umieszczone sa wychodzace z osi obrotu 6 przegrody kierujace 5o 42 — 47 polozone na diwuteiecznej, przeznaczone do ukierunkowywania powietrza zabieranego przy za¬ nurzaniu kandej z komór 16 — 21. Os obrotu 6 po¬ siada miedzy przegrodami 'kierujacymi 42 — 47 a kazda przednia — patrzac w kierunku obrotu — 55 scianke dzialowa 10 — 15 otwory/przebicia 48 — 53, które 'iiimozliwiaja przedostanie sie scieków, a w okreslonych miejscach równiez i powietrza do osi obrotu 6.W komorach . reakcyjnych 16 — 21 usytuowane co sa- ges*0 jedna tuz obok drugiej plytki osadowe 54 o powierzchni falistej. Stanowia one podloze osa¬ dzenia sie zloza biologicznego dk biochemicznej przemiany szkodliwych substancji zawartych w sciekach. Dzieki bebnowemu uksztaltowaniu ele- 65 mentu wydrazonego 5 i niewielkiej odleglosci dzie-1 121 390 8 jacej go od sciany wewnetrznej zbiornika reakcyj¬ nego 1 mozliwe jest przy zachowaniu malych roz¬ miarów zewnetrznych umieszczenie w nim bardzo duzych (powierzchni osadowych do utworzenia zloza biologicznego.Przy obrocie elementu wydrazonego 5 zamiarzaja¬ ca sie wlasnie komora reakcyjna 16 — 21 zabiera ze soda stosunkowo duzy pecherz powietrza, ponie¬ waz (przednie — patrzac w kierunku obrotu — strony scianek dzialowych 10 — 15 wraz z ich przedluzeniami w postaci dolaczonych do nich w kierunku obrotu zeber wzdluznych 30 — 35 two¬ rza rodzaj lopatki drazonej, w której pecherz po¬ wietrzny 55 zostaje zatrzymany. Podczas dalszej fazy obrotu (przegrody kierujace 42 — 47 zapobie¬ gaja wedrówce pecherza 'powietrznego 55 do przed¬ niej —¦ patrzac w kierunku obroitai — czesci ko¬ mór reakcyjnych 16 — 21 tak, ze tylna czesc kaz¬ dej z komór jest dobrze napowietrzana.Dopiero w fazie osiagniecia przez komore naj¬ nizej (polozonego punktu w obrocie pecherz po¬ wietrzny 55 rozdziela sie, przy czym czesc jego do¬ staje sie do przedniej czesci kazdej z komór reak¬ cyjnych 16 — 21. Z tej czesci przez otwory 48 — 53 mozna sie przedostac do zawartej w osi obroto¬ wej 6 ipustej przestrzeni okolo 10% do 20% po¬ wietrza, tym samym napowietrzane zostaja znajdu¬ jace sie tam scieki. Powietrze to moze nastepnie ujsc przez znajdujace sie do komór reakcyjnych 16 — 21, znajdujacych sie w danej chwili w pozycji 'wynurzonej i napowie¬ trzyc znajdujace sie tam pozostalosci wody.W obszarze nastepujacym po punkcie najnizszego polozenia pecherz powietrzny 55 wytwarza dziala¬ jaca wspomagajaco w kierunku obrotu sile wypo¬ ru, która praktycznie w pelni kompensuje sile wy¬ poru dzialajaca w przeciwnym kierunku w pierw¬ szej polowie obrotu. Tym samym w formie wyko¬ nania wedlug wynalazku nie jest potrzebna taka moc napedowa, jaka byla niezbedna dotychczas do zabrania powietrza pod powierzchnie wody, co da¬ je wiekisze oszczednosci.Podczas dalszej fazy obrotu pecherz powietrzny 55 dociera do przedniej czesci komór reakcyjnych 16 — 21, .gdzie az do momentu ich wynurzenia ucieczce tego powietrza zapobiega przednie — pa¬ trzac w kierunku obrotu — zebro wzdluzne 36 — 41 kazdej z komór. W ten sposób wspomagajace dzialanie sily wyponu utrzymane zostaje do konca.Poza tym przednia czesc komory reakcyjnej 16 — 21 jest równiez intensywnie napowietrzona. Ponad¬ to na wspólczynnik sprawnosci napowietrzania ko¬ rzystny wplyw ma fakt, ze powietrze podczas ca- . lego obiegu pod woda jest sprezane, przez co po¬ prawia sie jego rozpuszczalnosc w wodzie.. Ogólnie rzecz biorac, dzieki szczególnemu uksztal¬ towania! scianek dzialowych 10 — 15 wzglednie ich przedluzen w formie zeber wzdluznych 30 — 41 element wdrazony 5\ wyróznia sie bardzo wyso¬ kim wspólczynnikiem sprawnosci przemiany, ponie¬ waz zapewnione jest optymalne napowietrzenie scieków i zlota biologicznego, jak równiez powierz¬ chni stanowiacej podloze dla zloza biologicznego..Przyjmujac za podstawe taki sam wspólczynnik sprawnosci przemiany (potrzebna moc napedowa jest tu znacznie mniejsza niz w znanych przykla¬ dach wykonania urzadzenia. Przez zatrzymanie pe¬ cherza powietrznego w komorach reakcyjnych 16 — 21 podczas zanurzenia, sily wyporu, na które wplyw ma zaorany pecherz powietrzny, kompensu¬ ja isie wzajemnie, co równiez prowadzi do istotne¬ go zmniejszenia potrzebnej mocy.Zastosowanie urzadzenia uksztaltowanego zgodnie z wynalazkiem nie ogranicza sie do zastosowania go jako izbiornika reakcyjnego, urzadzenie to moze byc równiez stosowane jako zbiornik do napo¬ wietrzania szlamów sciekowych, przykladowo w ce¬ lu przemiany wydzielonego iprzy oczyszczaniu osadu w produkt nadajacy sie ido wydalenia w przyro¬ dzie. Figura 3 przedstawia kolejny korzystny przy¬ klad wykonania urzadzenia wedlug fig. 2.Stopien sprawnosci napowietrzania w urzadze¬ niu przedstawionym na fig. 2 mozna jeszcze pod¬ wyzszyc, umieszczajac po zewnetrznej stronie ze¬ ber wzdluznych, miedzy otworami szczelinowymi dodatkowej komory otwartej na zewnatrz, której przednie — patrzac w kierunku ruchu, osiowo równolegle sciany ograniczajace w polozeniu za¬ nurzonym skierowane sa do dolu co najmniej w czesci zewnetrznej. Te osiowo równolegle sciany ograniczajace skladaja sie z w zasadzie osiowo przebiegajjacych odcinków scian, do których dola¬ czone sa usytuowane zasadniczo wedlug linii obwo¬ du odcinki scian, przy czym krawedzie koncowe usytuowanych zasadniczo zgodnie z linia obwodu odcinków scian kazdej komory dodatkowej ograni¬ czaja osiowa szczeline.To przedsiewziecie oznacza, ze na powierzchni bocznej obrotowego elementu wydrazonego, o ile jest ona zamknieta i nie zajeta przez otwory, umieszczone sa dalsze komory reakcyjne, które dzialaja w zasadzie w ten sam sposób, jak komory glówne, posiadaja jednak w porównaniu z tamtymi mniejsza rozciaglosc (dlugosc) promieniowa.Podczas gdy ilosci powietrza zabierane przez glówne komory reakcji maja zawsze w czasie ru¬ chu komór przez dolna czesc koryta sklonnosc do unoszenia sie do drazonego walka, komory dodat¬ kowe maja te zalete, ze dzieki nim powietrze moz¬ na doprowadzic bezposrednio az na samo dno ko¬ ryta, które dopiero stamtad uchodzi czesciowo, dzie¬ ki czemu zapewnione jest napowietrzanie scieków znajdujacych sie najnizej w korycie. Ogólnie rzecz biorac polepsza sie dostarczanie tlenu. Dodatkowe komory daja równiez dodatkowe powierzchnie do tworzenia zloza biologicznego.W przykladzie wykonania przedstawionym na fig. 3 komory dodatkowe 56 sa tak usytuowane na kazdymi z szerokich zeber wzdluznych 30 — 35 i na kazdym z waskich zeber wzdluznych 36 — 41 komór glównych, ze miedzy komorami dodatkowy¬ mi 56 wolne wory 24 — 29 komór glównych. Kazda z komór dodatkowych sklada sie z pierwszej (poprzedzaja^ cej) — patrzac w kierunku obrotu „A" elementu drazonego, osiowo równoleglej sciany ograniczaja¬ cej 57 i nastepujacej po niej osiowo równoleglej sciany ograniczajacej 58, jak równiez z bocznych scian czolowych, nie przedstawionych na rysunku.Powierzchnie denne komór dodatkowych utworzo- 10 15 20 25 30 35 40 45 10 55 609 121 390 10 ne sa przez zebra wzdluzne 30 — 41. Kazda z pierw¬ szych (poprzedzajacych) scian ograniczajacych 57 sklada sie z w zasadzie promieniowo (przebiegaja¬ cego odcinka 59 oraz z usyltuowanego w zasadzie zgodnie z linia obwodu odcinka 61 sciany, który laczy sie przeciwnie do kierunku obrotu z promie¬ niowym odcinkiem 59. Odpowiednio do powyzsze- go nastepujaca po scianie 57 sciana ograniczajaca 58 sklada sie z zasadniczo promieniowego odcin¬ ka 60 sciany i z usytuowanego w zasadzie zgodnie linia obwodu odcinka 62, przylaczonego do odcin¬ ka 60 zgodnie z kierunkiem obrotu. Odcinki 61 i 62 sciany, (przebiegajace w zasadzie zgodnie z linia obwodu ograniczaja osiowa szczeline 63, która -swoim sposobem dzialania odpowiada* w zasadzie xtworom szczelinowym 24 — 29 komór glównych.W sipecjalnym przykladzie wykonania osiowa •szczelina 63 jest "tak polozona, ze znajduje sie w ^okolicy przegiecia stanowiacego przejscie waskie¬ go zebra wzluznego 36 — 41 w szerokie zebro wzdluzne 3(f — 35. Odcinki 61 i 62 sciany wyko¬ nane sa jako plaskie blachy, które przebiegaja w -zasadzie równolegle do progów wzdluznych komór glównych.Przy zanurzeniu pod powierzchnie cieczy, okres¬ lane jako drugie -wzgledem kierunku obrotu sciany ograniczajace 58, zabieraja ze soba pewna ilosc po¬ wietrza, która prawie ze do momentu osiagniecia najnizszego punktu podczas obrotu pozostaje uwie¬ zione w (drugiej czesci komór dodatkowych 56.Przy przekraczaniu najnizej polozonego punktu w czasie obrotu zabrane pod wode powietrze prze¬ chodzi powoli do przedniej czesci komory dodatko¬ wej, przy czym pewna jego czesc przedostaje sie przez osiowe szczeliny 63 do otaczajacych komore ¦scieków. Czesc powietrza uwieziona w czasie ru¬ chu wynurzajacego komór dodatkowych za znaj¬ dujaca sie z przodu — patrzac w kierunku obro¬ tu — sciana ograniczajaca 57, daje równiez w ko¬ morach dodatkowych sile wyporu, która eliminuje ^ie nadmiernym wzrostem mocy napedowej. Przy wynurzaniu sie spod powierzchni cieczy sciana og¬ raniczajacai 58, poruszajaca sie w kierunku obrotu jako druga, zabiera ze soba pewna ilosc wody, któ¬ ra przy osiagniceiu najwyzej polozonego punktu w 'obrocie wyplywa czesciowo z komory dodatkowej i styka sie przy tym z otaczajacym powietrzem, czesciowo przechodzi do komory znajdujacej sie — patrzac w kierunku obrotu — przed poprzednio wy¬ mieniona komore dodatkowa i w ten sposób wspo¬ maga równiez naped obrotowy elementu wydra¬ zonego.Wydostawanie sie powietrza z komory dodatko¬ wej 56 w fazie najnizszego polozenia w czasie ob¬ rotu jak równiez wyplyjwanie wody z komory do¬ datkowej w fazie jej najwyzszego polozenia w cza¬ cie obrotu zostalo w ten korzystny sposób uspraw¬ nione, ze boczne sciany czolowe komór dodatko¬ wych posiadaja w okolicy szczelin osiowych wycie¬ cia, które moga siegac az do dna komory dodat¬ kowej. Dzieki temu równiez w punkcie najnizsze¬ go polozenia do scieków, znajdujacych sie w dol¬ nej partii koryta oddawana jest wieksza ilosc po¬ wietrza, podczas gdy w fazie najwyzszego poloze¬ nia w czasie obrotu wieksza ilosc powietrza prze¬ chodzi w czasie splywania do koryta przez otacza¬ jace powietrze. Zamierzone/celowe uchodzenie po¬ wietrza wzglednie wody z komór dodatkowych mozna poza wyzej wspomnianymi wycieciami w 5 scianie czolowych osiagniec równiez za pomoca róznie rozmieszczonych perforacji w scianach ogra¬ niczajacych. Rozmieszczenie i -wielkosc takich ot¬ worów przejsciowych zalezy od tego, jaka ilosc po¬ wietrza wzglednie wody i rw jakim miejscu ruchu 10 obrotowego powinny wyjsc z komór dodatkowych w celu osiagniecia jak najlepszego efektu napo¬ wietrzania. Najkorzystniejsze (rozmieszczenie zalezy ponadto od poziomu napelniania koryta i jest moz¬ liwy do ustalenia w poszczególnych wypadkach przez zorientowanego w przedmiocie specjaliste.Komory dodatkowe umieszczone na obwodzie ele¬ mentu wydrazonego moga byc uksztaltowane ina¬ czej, niz pokazano w przykladzie wykonania we¬ dlug fig. 3, o ile spelniaja cel wedlug wynalazku, polegajacy na tym, azeby dostarczyc dodatkowe po*- wietrze az do dna koryta do znajdujacych sie tam scieków, z drugiej strony uniesc scieki ponad po¬ wierzchnie scieków, by w ten sposób umozliwic dodatkowe zetkniecia sie Scieków z powietrzem. PL PL PL PL PL PL PL PL