Przedmiotem wynalazku jest sposób kontroli procesu obróbki fotochemicznej, zwlaszcza wywolywania i oslabiania blon fotograficznych plaskich, w warunkach charakterystycznych dla malych i srednich zakla¬ dów reprodukcyjnych, prowadzacych proces wywolywania w odkrytych poziomych kuwetach.Proces wywolywania w kuwetach poziomych jest bardzo niestabilny na skutek zmian energii wywolywa¬ cza spowodowanych zuzywaniem sie substancji wywolujacej, utlenieniem jej przez tlen z powietrza oraz na skutek wahan temperatury i innych wplywów zaklócajacych. Dodatkowa trudnosc stwarza niejednakowa swiatloczulosc poszczególnych partii materialu fotograficznego tego samego gatunku, w tym równiez materialu produkowanego przez te sama firme.W takich warunkach biezaca kontrola procesu wywolywaniajest bardzo celowa, poniewaz przez zmiane zalozonego poczatkowo czasu wywolywania mozna w pore skompensowac ujemny wplyw wielu czynników zaklócajacych i nie powtarzac zdjecia, oszczedzajac tym samym czas pracy i material.W znanym sposobie takiej kontroli stosuje sie specjalny densytometr wykorzystujacy wiazke promieni podczerwonych mierzacych gestosc optyczna, a nie powodujacych zaswietlenia blony w trakcie pomiaru. W urzadzeniu tym w kuwecie znajduja sie listwy z koleczkami, na które zaklada sie blone oraz glówka kontrolna. Na blonie naswietla sie wzorzec o zawsze jednakowej gestosci, umieszczony obok oryginalu.Promienie podczerwone wychodzace z glowicy przechodza przez blone w miejscu, w którym zostal naswiet¬ lony wzorzec i sa przekazywane do aparatu pomiarowego wskazujacego wartosc zaczernienia osiagnietego w danej chwili na blonie.Natomiast w malych i srednich zakladach reprodukcyjnych biezaca kontrola procesu wywolywania polega na obserwacji wywolywanej blony w swietle lampy ciemniowej. Sposób ten daje wyniki niedokladne zawodne w przypadku uzycia materialów panchromatycznych, bardzo wrazliwych nawet na bardzo slabe swiatlo ciemniowe. Ponadto sposób taki nie pozwala na wyznaczenie nawet w przyblizeniu gestosci maksy¬ malnej, bardzo istotnej np. dla reprodukcji kreskowych.W zakladach sredniej wielkosci mierzy sie równiezgestosc optyczna obrazu fotograficznego lub wzorca, ale zwykle dopiero po zakonczeniu obróbki, lacznie z suszeniem blon, a z reguly po ich wywolaniu i utrwaleniu. Nie jest to zatem kontrola biezaca, ale kontrola koncowa procesu wywolywania.2 12135* Sposób kontroli procesu obróbki fotochemicznej blon fotograficznych plaskich wedlug wynalazku opiera sie na znanych ogólnych zasadach pomiarów gestosci optycznych obrazu negatywowego dwupolo- wego prostokatnego wzorca sfotografowanego obok wlasciwego oryginalu tak, ze obraz negatywowy wzorca znajduje sie na brzegu wywolywanej blony.Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze w trakcie wywolywania negatywowego co pewien czas przeswietla sie jednorazowo male fragmenty rzedu mm2, negatywowego prostokatnego pola wzorcowego, znajdujacego sie na brzegu wywolywanej blony, zanurzonej w roztworze wywolywacza, za pomoca swiatla aktynicznego, powodujacego kazdorazowo niszczenie czesci obrazu wzorca. Gestosci optyczne odczytuje sie na tablicy densytometru.Przedmiotem wynalazku jest takze sonda optyczna do kontroli procesu obróbki fotochemicznej blon fotograficznych plaskich.Sonda wedlug wynalazku stanowi element konstrukcyjny, którego celem jest wprowadzenie do roz¬ tworu wywolywacza wiazki swietlnej, niezbednej do przeswietlenia wywolujacej sie blony, a nastepnie przeslanie zmodulowanej przez blone wiazki do przyrzadu mierzacego natezenie oswietlenia wzglednie padajacego bezposrednio wartosc gestosci optycznej.Sonda optyczna wedlug wynalazku sklada sie ze szczypiec fotograficznych, do których podlaczone sa cienkie elastyczne kable swiatlowodowe z wiazka wlókien szklanych poprzez wkladki gumowe, w które zaopatrzone sa zakonczenia szczypiec. Do dolnego ramienia szczypiec domontowane saprzesuwne pionowe bolce ograniczajace zasieg dzialania szczypiec do odpowiedniej czesci brzegowej blony. Bolce zabezpieczaja wlasciwy obraz oryginalu przed dzialaniem swiatla aktynicznego, stosowanego wylacznie do pomiarów gestosci na brzegu blony.W celu prowadzenia kontroli procesu wywolywania ramiona sondy optycznej wedlug wynalazku zanurza sie w roztworze wywolywacza i miedzy wkladki gumowe wsuwa sie brzeg wywolywanej blony.Koniec swiatlowodu podlaczonego do dolnego ramienia szczypiec laczy sie ze zródlem swiatla widzialnego, natomiast koniec swiatlowodu wychodzacegoz górnego ramienia szczypiec laczy sie zodpowiednim przyrza¬ dem pomiarowym, np. densytometrem na swiatlo widzialne. Podlaczenie sondy do densytometru moze ulatwic wymienna wkladka z pierscieniowo wygieta prowadnica, w której umieszcza sie zakonczenie swiatlowodu.Sonda optyczna wedlug wynalazku, dzieki zastosowaniu w niej swiatlowodów i ze wzgledu na swoja porecznosc znacznie ulatwia prowadzenie kontroli procesu obróbki fotochemicznej blony na biezaco bezpos¬ rednio w roztworze wywolywacza.Sonda optyczna wedlug wynalazku przedstawiona jest w przykladzie wykonania na fig. I rysunku.Miedzy ramionami szczypiec fotograficznych znajduja sie wkladki gumowe 1 z otworkami 2, do których wcisniete sa zakonczenia swiatlowodów 3. Do dolnej czesci szczypiec 4, w poblizu wkladek gumowych, domontowane sa dwa równolegle pionowe bolce 5, stabilizujace polozenie górnej czesci szczypiec 6 i ograniczajace zasieg dzialania szczypiec do czesci brzegowej blony. Bolce te sa przesuwne wzdluz ramienia 4.Element 7 stanowi obsade szczypiec, a element I — wymienna wkladke do densytometru z prowadnica swiatlowodu 9 w srodku.Sposób kontroli wywolywania blon fotograficznych objasniony jest w nastepujacym przykladzie.Fig. 2rysunku przedstawia usytuowanie na blonie 11 obrazu oryginalu lti wzorcowych pól kontrolnych 12 i 13, z których gestosc optyczna jednego pola jest równa gestosci maksymalnej, materialu a drugiego gestosci minimalnej. Format i polozenia blony zostaly dobrane tak, azeby obraz negatywowy wzorca znajdowal sie na brzegu blony. W trakcie wywolywania blony jej czesc brzegowa umieszczono miedzy zakonczeniami ramion szczypiec fotograficznych przedstawionych na fig. 1, przy czym przesuwne bolce 5 ustawiono tak, azeby przeswietlenie blony nastapilo w odleglosci 1 cm od brzegu. Po uplywie 3 minut przeswietlono blone w punktach x i y na polu 12 i 13polozonych blizej brzegu blony, obserwujac wskazania gestosci optycznej na cyfrowej tablicy densytometru. Stwierdzono zbyt niska gestosc optyczna na obydwu polach, wobec czego przedluzono czas wywolywania powtarzajac pomiary, przy tym w coraz innych punktach x i y lub x' i y' — polozonych dalej od brzegu dotad,az na tablicydensytometru odczytano wlasciwe gestosci optyczne, ustalone uprzednio na drodze doswiadczalnej.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób kontroli procesu obróbki fotochemicznej blon fotograficznych plaskich polegajacyna pomia¬ rach gestosci optycznej znajdujacego sie na brzegu blony negatywowego pola wzorcowego, w trakcie wywolywania, zmmntmy tyn, ze co pewien czas przeswietla siejednorazowo w roztworze wywolywacza male12135* 3 fragmenty rzedu mm2 negatywowego prostokatnego pola wzorcowego za pomoca swiatla aktynkznego, powodujacego kazdorazowo niszczenie czesci obrazu wzorca. 2. Sonda optyczna do kontroli procesu fotochemicznej obróbki blon fotograficznych plaskich, na- mienna tym, ze sklada sie ze szczypiec fotograficznych, do których podlaczone sa cienkie elastyczne kable swiatlowodowe z wiazka wlókien szklanych (3) poprzez otworki (2) we wkladkach gumowych (1), a do dolnego ramienia szczypiec (4) domontowane sa przesuwne bolce (5) ograniczajace zasieg dzialania szczypiec do odpowiedniej czesci brzegowej wywolywanej blony fotograficznej. 12 13 11 PL