Przedmiotem wynalazku jest przyrzad tokarski do mocowania obrabianych elementów na tokarce, szczególnie elementów obrabianych przez toczenie wielopozycyjne.Z ksiazki W. Mermon, M. Feld, M. Jiingst pod tytulem „Zasady konstrukcji przyrzadów, uchwytów i sprawdzianów specjalnych44 Wydawnictwa Naukowo-Techniczne Warszawa 1975 strona 238 do 242, znane sa przyrzady tokarskie podzialowe. Przyrzad o osi obrotu prostopadlej do osi wrzeciona przeznaczony do obróbki w tloku pod sworzen tlokowy.Po obróbcejednego otworu obraca sie przedmiot wraz z przyrzadem o 180° i obrabia otwór z drugiej strony.Obrabiany tlokjest ustawiony powierzchnia denka na obrotowej plycie. Równoczesnie jest centrowany podatnie osadzonym klem. W wytoczenie tloka wchodzi z góry wkladka centrujaca, która jest równoczesnie elementem mocujacym. Jednoczesnie polozenie tloka ustalaja dwie wahliwe zamocowane pryzmy.Szybkie odmocowanie przedmiotu uzyskuje sie dzieki zarzutce i osadzonym na slupkach sprezy¬ nom, które po odrzuceniu zarzutki unosza cala plyte dostatecznie wysoko, aby swobodnie wyjac przedmiot. Element blokujacy, jakim jest nakretka jest powiazany z elementem podzialowym. Z chwila odkrecenia nakretki i zwolnienia nakladu nastepuje odciagniecie zatrzasku za pomoca osadzonej na nakretce krzywki. Plyte mozna wówczas wraz z przedmiotem swobodnie obrócic az do wstepnie ustalonego kulka polozenia. Dokrecenie nakretki powoduje zwolnienie zatrzasku, który dokladnie ustala polozenie plyty.Przyrzad tokarski wedlug wynalazku posiada wymienny blok obrotowy osadzony na tarczy bazujacej oraz na kolkach i mocowany specjalna nakretka. Przyrzad tokarski wyposazony jest w przeciwciezar, w który wkrecane sa wymienne wkrety wywazenia. Wymienny blok obrotowy posiada boczne wyciecie dla latwego wprowadzenia mocowanego elementu oraz lapy dociskowe osadzone bezposrednio w korpusie wymiennego bloku obrotowego. Obrabiany element mocuje sie w wymiennym bloku obrotowym przyrzadu pozostawiajac odsloniete powierzchnie czolowe obra¬ bianego elementu. Po obtoczeniu obrabianego elementu z jednej strony zmienia sie polozenie wymiennego bloku obrotowego bez odmocowywania obrabianego elementu. Po obtoczeniu wszystkich stron obrabianego elementu odmocowuje sie obrabiany element i zamocowuje sie nastepny.Przyrzad wedlug wynalazku dzieki swojej uniwersalnosci umozliwia zastosowanie jednego przyrzadu do obróbki róznych elementów. W wyniku tego uzyskano obnizenie materialochlon-2 120 945 nosci oraz pracochlonnosci na projektowaniu i wykonawstwie kilku przyrzadów. Równiez obni¬ zono pracochlonnosc wykonania toczonych elementów oraz poprawiono ich dokladnosc wykona¬ nia przez toczenie wielopozycyjne z jednego zamocowania. Dzieki uniwersalnosci przyrzadu uzyskano poprawe organizacji pracy na tokarkach, w wypozyczalni przyrzadów oraz w dziale gospodarki narzedziowej poniewaz przyrzad mozna szybko dostosowac do róznych nowych wyrobów przez dorobienie odpowiednich wymiennych bloków obrotowych.Konstrukcja przyrzadu jest zwarta i obudowana oslona co zapewnia bezpieczenstwo pracy.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przyrzad tokarski w rzucie glównym, fig. 2 — ten sam przyrzad w przekroju w rzucie bocznym, fig. 3 — wymienny blok obrotowy z zamocowanym obrabianym elementem za pomoca dwóch lap dociskowych a fig. 4 — wymienny blok obrotowy z zamocowanym obrabianym elementem za pomoca jednej lapy dociskowej.Do korpusu 1 srubami 2 przykrecony jest przeciwciezar 3, w który wkrecone sa wymienne wkrety wywazenia 4 i 5. Na tarczy bazujacej 6 przykreconej do korpusu 1 wkretami 7 usytuowany jest wymienny blok obrotowy 8 wraz z obrabianym elementem 9. Przyrzad obudowano oslona 10 przykrecona do korpusu 1 srubami 11. Wymienny blok obrotowy 8 usytuowany jest we wlasciwym polozeniu pozycyjnym za pomoca tulejek 12 bazujacych na kolkach 13, który przymocowano specjalna nakretka 14 z podkladka 15.Po zluzowaniu specjalnej nakretki 14 sprezyna 16 unosi wymienny blok obrotowy 8 wraz z obrabianym elementem 9 ponad kolkami 13 co umozliwia jego obrót przy zmianie polozenia.Usytuowanie i konstrukcja specjalnej nakretki 14 pozwala na wygodne jej pokrecenie kluczem trzpieniowym czworokatnym przez otwór 17 w oslonie 10. Po calkowitym odkreceniu nakretki 14 mozna wymienny blok obrotowy 8 wyjac swobodnie dla wymiany.Wywazenie przyrzadu tokarskiego wraz z obrabianym elementem 9 zamocowanym w wymiennym bloku obrotowym 8 odbywa sie przez scinanie materialu wkretów wywazania 4 i 5 od strony czopów. Wymienne bloki obrotowe 8 oraz wkrety wywazenia 4 i 5 sa odpowiednio znakowane i stosowane do obróbki tych samych elementów 9. Wkrety wywazania 4 i 5 posiadaja gwinty o róznych wymiarach w celu unikniecia pomylek przy ich ponownym wkrecaniu.Otwory 18 i wytoczenie 19 w korpusie 1 sluza do polaczenia przyrzadu ze znormalizowana tarcza zabierakowa zamocowana na wrzecionie obrabiarki. Zatoczenie 20 na oslonie 10 pozwala na sprawdzenie bicia przyrzadu po zamocowaniu go na wrzecionie obrabiarki. Sruba z uchem 21 umozliwia latwy i bezpieczny transport przyrzadu.Usytuowany w wymiennym bloku obrotowym 8 obrabiany element 9 jest dociskany do powierzchni bazujacych 22 i 23 dwoma srubami dociskowymi 24.Inne rozwiazanie wymiennego bloku obrotowego 8dostosowanego do geometrii obrabianego elementu 9 przedstawia fig. 3. Obrabiany element 9 mocowanyjest dwoma lapami dociskowymi 25 osadzonymi suwliwie w wymiennym bloku obrotowym 8. Kolki 26 zabezpieczaja lapy dociskowe 25 przed obrotem przy pokrecaniu nakretek 27.Dla zmniejszenia przestrzeni nad wymiennym blokiem obrotowym 8niezbednej do wkladania i wyjmowania obrabianego elementu 9 do cylindrycznego gniazda bazujacego 28 wykonano boczne wyciecie 29, w wymiennym bloku obrotowym 8, pozostawiajac pelna srednice w czesci dolnej gniazda bazujacego 28 do wysokosci okolo 10 mm, którajest baza i zabezpieczeniem obrabianego elementu 9 przed wysunieciem. Taki ksztalt gniazda bazujacego 28 umozliwia szybkie i wygodne wkladanie i wyjmowanie obrabianego elementu 9 od czola zamiast od góry. Dzieki takiemu uksztaltowaniu zmniejsza sie srednice zewnetrzna calego przyrzadu.Wymienny blok obrotowy 8 z zamocowanym obrabianym elementem 9 za pomocajednej lapy dociskowej 30 przedstawiono na fig. 4. Przez dokrecenie sruby 31 nastepuje obrót lapy dociskowej 30 powodujac docisk obrabianego elementu 9 do powierzchni bazujacych 32 i 33. W ciagu operacji toczenia zmienia sie trzykrotnie polozenie wymiennego bloku obrotowego 8 przekrecajac go kazdorazowa o kat 90°.Srodek ciezkosci wymiennego bloku obrotowego 8 wraz z obrabianym elementem 9 pokrywa sie z osia obrotu wymiennego bloku obrotowego 8. Jest to konieczne dla zapewnienia wywazenia przyrzadu wraz z obrabianym elementem 9 niezaleznie od polozenia wymiennego bloku obroto¬ wego 8. Obrabiany element 9 jest zamocowany w wymiennym bloku obrotowym 8 przyrzadu120 945 3 osadzonego na wrzecionie obrabiarki. Po obtoczeniu obrabianego elementu 9 z jednej strony zmienia sie polozenie wymiennego bloku obrotowego 8 przez odkrecenie specjalnej nakretki 14.Sprezyna 16 podniesie wymienny blok obrotowy 8 powyzej kolków 13 wtedy zmieni sie polozenie wymiennego bloku obrotowego 8 po czym dokreci sie specjalna nakretke 14 i obrabia nastepna powierzchnie boczna elementu 9. Po obtoczeniu wszystkich powierzchni bocznych wymienia sie obrabiany element 9 na nastepny.Ksztalt wymiennego bloku obrotowego 8 dostosowano do geometrii elementu obrabianego 9.Kazdy wymienny blok obrotowy 8 wraz z elementem obrabianym 9 posiada przyporzadkowane dwa wkrety wywazenia 4 i 5, które wkreca sie w przeciwciezar 3 przy stosowaniu danego wymien¬ nego bloku obrotowego.Zastrzezenia patentowe 1. Przyrzad tokarski wyposazony w korpus i oslone znamienny tym, ze posiada wymienny blok obrotowy (8) osadzony na tarczy bazujacej 6 i na kolkach (13), mocowany specjalna nakretka (14) oraz przeciwciezar (3) z wymiennymi wkretami wywazania (4 i 5). 2. Przyrzad tokarski wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze wymienny blok obrotowy (8)posiada boczne wyciecie (29) do gniazda bazujacego (28) oraz co najmniej jedna lape dociskowa (25 i 30) psadzona bezposrednio w korpusie wymiennego bloku obrotowego (8).Tig.1120945 Ti'g.4 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 120 egz.Cena 100 zl PL