Przedmiotem wynalazku jest próbnik do poboru prób wody z hydrogeologicznych otworów obserwa¬ cyjnych lub studni glebinowych, przeznaczonych do ilosciowej analizy ekonomicznej wody uwzgledniajacej metale ciezkie.Pobieranie wody z hydrogeologicznych otworów obserwacyjnych lub studni glebinowych, w celu okreslenia jej skladu chemicznego, odbywa sie za pomoca próbników o róznej konstrukcji próbnika, a zwlaszcza zaworu zabezpieczajacego wyplyw wody. Zawór ten otwiera sie po zetknieciu próbnika z powierzchnia wody, natomiast podczas wyciagania próbnika z wody samoczynnie zamyka sie.Znany jest zawór z zawieradlem w ksztalcie klapy, której zawias i samo zawieradlo zaworu stanowi elastyczna przepona usztywniona od góry kraznikiem blachy, opierajaca sie w momencie zamkniecia na wewnetrznym pierscieniu oporowym. Moze je stanowic elastyczna przepona ulozona plasko na perforowa¬ nym dnie próbnika, umocowana punktowo w srodku dna próbnika. Niedogodnoscia tego rozwiazania jest to, ze niedokladne ulozenie sie przepony na dnie próbnika moze spowodowac czesciowo lub calkowite opróznianie próbnika podczas wyjmowania go z otworu.Znane jest równiez z patentu PRL nr 85 832 urzadzenie do poboru prób wody z otworów wiertniczych w postaci cylindra zamknietego od kazdej strony zaworem z elastyczna przepona, umocowana punktowo i centralnie do korpusu zaworu. Ze zgloszenia wzoru uzytkowego W. 59303 znane jest zawieradlo zaworu otwierajace i zamykajace przestrzen gromadzaca badana ciecz wyposazone w prowadnik z nalozona spre¬ zyna dociskajaca zawieradlo do kolnierza oporowego zaworu. Sile dociskajaca sprezyny mozna regulowac poprzez dokrecenie lub odkrecenie nakretki. Sprezyna przylega do nakretki i do dna perforowanego, przez który przechodzi prowadnik zawieradla.Istniejace konstrukcje próbników do poboru prób wody wykonane sa na ogól z zespolów metalowych calkowicie lub czesciowo. Udzial czesci metalowych w konstrukcji powoduje, ze do badan specjalnych, tojest okreslenia zawartosci metali ciezkich takich jak Pb, Cu, Fe, Zn, Su, te próbniki nie sa przydatne ze wzgledu na przenikanie jonów z materialu konstrukcji próbnika do pobieranej próby wody.Celawosc prowadzenia tego typu badan jest uzasadniona, poniewaz metale ciezkie moga sluzyc jako naturalne wskazniki migracji wody nadosadowej, na przyklad ze zbiorników odpadów flotacyjnych. Tak wiec w celu dokladnego sledzenia predkosci przemieszczania sie wód skazonych niezbedne jest okresowe pobieranie prób wody z otworów obserwacyjnych próbnikiem neutralnym, to znaczy takim, który stykajac sie z woda nie spowoduje zmian skladu chemicznego pobieranej próby. Dotychczas znane próbniki nie spelniaja tego warunku.2 12*771 Celem wynalazku jest umozliwienie pobierania prób wody z scisle okreslonej glebokosci otworu obserwacyjnego.Zgodnie z rozwiazaniem wedlug wynalazku próbnik do poboru prób wody ma postac wydluzonego cylindra, posiadajacego umieszczone na swej dolnej czesci otwory wlewowe oraz zawórdolny z zawieradlem przylegajacym z regulowana sila do kolnierza. Zawieradlo zaworu dolnego jest polaczone cieglem o stalej dlugosci z zawieradlem zaworu usytuowanego na górnej czesci cylindra próbnika. Zawieradlo górnego zaworu ma postac plywaka i przylega szczelnie do gniazda zaworu usytuowanego nad górnym otworem cylindra próbnika. Sila, z jaka zawieradlo dolne a z nim polaczony plywak przylegaja do komory zaworu dolnego i gniazda plywaka, jest regulowana napinajacym elementem, korzystnie sprezyna usytuowana w komorze zaworu dolnego od strony dolotu wody do tego zaworu. Sprezyna oslonietajest elastyczna oslona wykonana korzystnie z tworzywa sztucznego.Po zanurzeniu próbnika zawieszonego na linie holowniczej do otworu obserwacyjnego, otwarcie zawieradel nastepuje na okreslonej glebokosci regulowanej elementem sprezystym. Wszystkie detale prób¬ nika wykonane sa z materialu neutralnego, korzystnie z tworzyw sztucznych np. z teflonu. Wykonanie próbnika calkowicie z tworzywa sztucznego umozliwia pobieranie próbek bez skazenia próbki jonami z materialu próbnika.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na zalaczonym rysunku. Próbnik zbudowany jest z malosrednicowego pionowego cylindra 1, do którego w czesci dolnej zamocowany jest dolny zawór 2 a do czesci górnej zawór 3.W dolnym zaworze 2 znajduje sie zawieradlo 4 oparte na kryzie wewnetrznej, do której przylega uszczelka S zawieradla 4. Zawieradlo 4 polaczone jest z jednym koncem elementu napinajacego i, np. sprezyna korzystnie umieszczona w elastycznej oslonie 7. Drugi koniec elementu napinajacego i zamoco¬ wany jest w srubie napinajacej S. Dolny zawór 2 w swym korpusie, ponizej wewnetrznej kryzy, posiada otwory doplywowe 9, rozmieszczone promieniowo na stozkowej czesci korpusu zaworu. Stozkowa czesc zaworu 2 przechodzi w czesc cylindryczna, wewnatrz której umieszczona jest sruba napinajaca I, oraz w której wykonane sa otwory do mocowania obciaznika pilotujacego lt z tworzywa sztucznego, wewnatrz którego szczelnie zamkniety jest srut olowiany U. Na górna czesc malosrednicowego cylindra 1 nalozonyjest zawór 3 majacy komore plywakowa 12, wewnatrz której znajduje sie zawieradlo 13 w ksztalcie plywaka.Plywak polaczony jest za pomoca ciegna 14 o stalej dlugosci z zawieradlem 4 dolnego zaworu 2 i wspiera sie szczelnie o gniazdo 15 zaworu 3usytuowanego nad górnym otworem cylindra 1. W ten sposób utworzona jest komora cylindryczna li próbnika zamykana od góry i od dolu szczelnie zawieradlami 4i 13, i która miesci w sobie pobierana z scisle okreslonej glebokosci otworu obserwacyjnego próbke wody. W górnym zaworze 3 nad zawieradlem 13 znajduja sie otwory wylotowe 17 powietrza oraz otwory 1S do zaczepu liny holowniczej 19. Glebokosc na której powinien otworzyc sie dolny zawór 2 ustala sie poprzez odowiedni naciag elementu napinajacego i za pomoca sruby 8 i sprawdzenie go za pomoca znanego, nie pokazanego na rysunku dynamometru.Zasada dzialania próbnika jest nastepujaca. Po podwieszeniu obciaznika pilotujacego lt do czesci cylindrycznej dolnego zaworu 2, na linie holowniczej 19opuszcza sie próbnik do otworu obserwacyjnego. Po opuszczeniu próbnika na zadana glebokosc nastapi samoczynne otwarcie dolnego zaworu 2 na skutek podniesienia sie w komorze plywakowej 12 zaworu 3 zawieradla 13 wraz z ciegnem 14 i uczepionym do niego zawieradlem 4 dolnego zaworu 2. Woda, poprzez otwory doplywowe 9 dolnego zaworu 2 oraz szczeline miedzy zawieradlem 4, wlewa sie do cylindrycznej komoryli próbnika, wypierajac z niej powietrze poprzez otwory wylotowe 17komory plywakowej 12. Po napelnieniu próbnika woda nastepuje samoczynne zamknie¬ cie równoczesnie dolnym zaworem 2 i zawieradlem 13 komory cylindrycznej li. Zamknieta w ten sposób woda jest izolowana od wody otaczajacej próbnik w trakcie jego wynurzenia, oraz utrzymywana w cylindry¬ cznej komorze li zas jej wykonanie nastapi po uniesieniu zawieradla 13i zwiazanego z nim zawieradla 4 linka 20, uczepiona do górnej czesci zawieradla 13.Zastrzezenia patetowe 1. Próbnik do poboru prób wody z hydrogeologicznych otworów obserwacyjnych, majacy postac wydluzonego cylindra, posiadajacy umieszczone na swej dolnej czesci wlewowe otwory oraz zawór z zawieradlem przylegajacym z regulowana silado kolnierza komory zaworu, znamieMy tym, ze zawieradlo (4) dolnego zaworu (2)jest polaczone ciegnem (14) o stalej dlugosci z zawieradlem (13) zaworu (3) usytuowanym na górnej czesci cylindra (1) próbnika, które to zawieradlo w postaci plywaka przylega szczelnie do gniazda (15) zaworu (3) usytuowanego równiez nad górnym otworem cylindra (1), tak, ze po zanurzeniu próbnika na okreslona glebokosc otworu obserwacyjnego zawieradlo (4) dolnego zaworu (2) unoszone jest tym plywa-120778 3 kiem a sila wyporu plywaka pokonuje nastawialna sile elementu napinajacego (6) sprezystego usytuowanego w komorze po stronie dolotu zaworu dolnego (2). 2. Próbnik wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze element napinajacy (6) zaworu (2) dolnego jest umie¬ szczony w elastycznej oslonie (7). PL