Przedmiotem wynalazku jest sposób okreslania sredniego wskaznika anizotropii normalnej blachy glebokotlocznej oraz uklad do okreslania sredniego wskaznika anizotropii normalnej blachy glebokotlo- cznej. Pomiar sredniego wskaznika anizotropii normalnej wzdluz pasma walcowanej blachy sluzy do okreslania przydatnosci blachy do glebokiego tloczenia.Znany sposób okreslania wskaznika anizotropii normalnej polega na pomiarze zmian dlugosci i szerokosci plaskich próbek z badanej blachy, w czasie statycznej próby rozciagania, przeprowadzonej za pomoca maszyny wytrzymalosciowej. Inny sposób polega na pomiarze sredniego wskaznika anizotropii normalnej w oparciu o zwykle figury biegunowe 222 otrzymane dla badanej blachy metoda dyfrakcji rentgenowskiej lub neutronowej. W oparciu o te metode w czasie pomiaru za pomoca goniometru rentge¬ nowskiego, cienka próbka blachy obracana jest w sposób ciagly wokól normalnej do powierzchni blachy oraz skokowo wokól osi stycznej do jej powierzchni a prostopadlej do osi goniometru.Sposób ten jest realizowany za pomoca ukladu, który sklada sie z dyfraktometru rentgenowskiego i wspólpracujacego z nim goniometru teksturowego lub przystawki teksturowej. Na podstawie uzyskanych zapisów intensywnosci promieni odbitych od próbki blachy w zaleznosci od katów jej obrotu, rysowana jest zwykla fugura biegunowa 222. Na otrzymana figure nakladanajest siatka, sluzacado odczytywania wartosci sredniego wskaznika anizotropii normalnej. Obszar o maksymalnej gestosci biegunowej na zwyklej figurze biegunowej, odpowiada na siatce wartosci maksymalnej sredniego wskaznika anizotropii normalnej dla danej blachy. Wada wyzej opisanych sposobów jest uzyskiwanie wartosci sredniego wskaznika anizotropii normalnej dopiero po zakonczeniu procesu otrzymywania blachy. Ponadto, przygotowanie próbek wymaga zniszczenia pewnej ilosci blachy.Celem wynalazku jest umozliwienie prowadzenia pomiaru sredniego wskaznika anizotropii normalnej w trakcie produkcji blachy glebokotlocznej, w koncowym etapie procesu, bez niszczenia badanej blachy.Istota wynalazku jest sposób okreslania sredniego wskaznika anizotropii normalnej blachy glebokotlo¬ cznej metoda dyfrakcji rentgenowskiej lub neutronowej tuz przed nadawaniem blasze zgniotu wygladzaja¬ cego, polegajacy na tym, ze mierzy sie gestosci biegunowe wygladzajacego, polegajacy na tym, ze mierzy sie gestosci biegunowe plaszczyzn 222 w punktach figury biegunowej, odpowiadajace skladowym tekstury {111 j <110, {111} <112, gestosci biegunowe plaszczyzn 332 w punkcie figury biegunowej, odpowiadajacym skladowej tekstury {332} <110 i gestosci biegunowe plaszczyzn 554 w punkcie figury biegunowej, odpowia-- 120 398 dajacym skladowej tekstury {554} <225, a uzyskane wyniki pomiarów sumuje sie i mnozy przez stala empiryczna, uzyskujac wartosc srednia anizotropii normalnej blachy glebokotlocznej w obszarze objetym pomiarem. Istota ukladu do okreslenia sredniego wskaznika anizotropii normalnej blachy glebokotlocznej, zawierajacego co najmniej trzy zestawy pomiarowe, z których kazdy sklada sie ze zródla promieniowania rentgenowskiego lub neutronowego, polaczonego z urzadzeniem kodujacym, przy czym urzadzenia kodu¬ jace wszystkich zestawów sa polaczone z maszyna cyfrowa, jest to, ze z pierwszego zestawu pomiarowego licznik sluzacy do rejestracji tekstury {332} <110 licznik promieniowania drugiego zestawu pomiarowego jest ustawiony pod lub nad blacha glebokotloczna tak, ze dwusieczna kata utworzonego przez os zródla promieniowania i os licznika promieniowania tworzy z powierzchnia blachy glebokotlocznej kat 10,02°, natomiast sluzacy do rejestracji tekstury {554} <225 licznik promieniowania trzeciego zestawu pomiaro¬ wego jest ustawiony pod lub nad blachaglebokotloczna tak, ze dwusieczna kata utworzonego przez os zródla promieniowania i os licznika promieniowania tworzy z powierzchnia blachy glebokotlocznej kat 5,76°.Zaleta sposobu oraz ukladu, wedlug wynalazku, jest mozliwosc prowadzenia ciaglej kontroli sredniego wskaznika anizotropii normalnej, decydujacego o przydatnosci blachy do glebokiego tloczenia.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat ukladu do okreslania wskaznika anizotropii normalnej, a fig. 2— rzut stereograficzny idealnych orientacji typu: {111} <110, {111}<1I2, {332}<110, {554} <225 plaszczyzn 222. Uklad wedlug wynalazku, zawiera trzy lampy rentgenowskie 1, 2, 3, o anodach molibdenowych i przynalezne im liczniki 4, 5, 6 promieniowania rentgenowskiego, ustawione pod walcowana blacha 7, odwijana z bebna 8 i wchodzaca do walcarki 9, która nadaje jej zgniot wygladzajacy (fig. 1). Liczniki 4, 5, 4 polaczone sa z urzadzeniami kodujacymi 10, U, 12 wprowadzajacymi rejestrowane intensywnosci odbic palszczyzn 222 do maszyny cyfrowej 13.Lampa 1 z licznikiem 4 i urzadzeniem kodujacym 10 tworzy pierwszy zestaw pomiarowy, rejestrujacy skladowe tekstury {lll]<110i {111}<112. Lampa 2 z licznikiem 5 i urzadzeniem modujacym U tworzy drugi zestaw pomiarowy, rejestrujacy skladowa tekture {332} <110. Natomiast lampa 3 z licznikiem 6 i urzadzeniem kodujacym 12 tworzy trzeci zestaw pomiarowy, rejestrujacy skladowa tekstury {554} <225.Katy ustawienia zestawów pomiarowych w stosunku do powierzchni blachy 7 wynikaja z fig. 2. Do pomiarów gestosci biegunowych wybrano skladowe lezace najblizej srodka figury biegunowej, przy czym skladowe {Uff <110 i {111} <112, lezace w srodku figury biegunowej pokrywaja sie, wiec do ich rejestracji wykorzystuje sie jeden zestaw pomiarowy.Wiazki promieniowania rentgenowskiego, wychodzace z lamp 1,2,3 maja przekrój prostokatów, przy czym ich dluzsze osie leza w plaszczyznie utworzonej przez promienie: padajacy i odbity. Promienie wychodzace z lamp 1, 2, 3 a nastepnie odbite od walcowanej blachy 7, wpadaja do przynaleznych ich liczników 4, 5, 6. Sygnaly elektryczne wychodzace z liczników 4, 5,6 wplywaja do urzadzen kodujacych 10, 11, 12, które rejestruja te sygnaly i przesylaja do maszyny cyfrowej 13. W oparciu o wyniki pomiarów intensywnosci odbic od plaszczyzn 222 blachy 7 i odbic 222 w mierzonych punktach figury biegunowej dla materialu o bezladnej orientacji ziarn, maszyna 13 oblicza sredni wksaznik anizotropii normalnej dla poszczególnych odcinków pasma walcowanej blachy 7.Zastrzezenia patent o we 1. Sposób okreslania sredniego wskaznika anizotropii normalnej blachy glebokotlocznej metoda dyfrakcji rentgenowskiej lub neutronowej znamienny tym, ze mierzy sie gestosci biegunowe plaszczyzn 222 w punkcie figury biegunowej, odpowiadajacym skladowym tekstury {111} <110, {111} <112, gestosci biegunowe plaszczyzny 332 w punkcie figury biegunowej, odpowiadajacym skladowej tekstury {332} <110i gestosci biegunowe plaszczyzn 554 w punkcie figury biegunowej, odpowiadajacym skladowej tekstury {554} <225, a uzyskane wyniki pomiarów sumuje sie i mnozy przez stala empiryczna, uzyskujac wartosc srednia anizotropii normalnej blachy glebokotlocznej w obszarze objetym pomiarem. 2. Uklad do okreslania sredniego wskaznika anizotropii normalnej blachy glebokotlocznej zawierajacy co najmniej trzy zestawy pomiarowe, z których kazdy sklada sie ze zródla promieniowania rentgenowskiego lub neutronowego i przynaleznego mu licznika promieniowania rentgenowskiego lub neutronowego, pola¬ czonego z urzadzeniem kodujacym przy czym urzadzenia kodujace wszystkich zestawów sa polaczone z maszyna cyfrowa, znamienny tym, ze z pierwszego zestawu pomiarowego licznik (4), sluzacy do rejestracji skladowej tekstury {111} <110 i {111} <112, jest ustawiony pod lub nad blacha gleboko-tloczna (7) tak, ze kat pomiedzy osia zródla promieniowania (1) a powierzchnia blachy glebokotlocznej (7)jest równy katowi utworzonemu przez os licznika promieniowania (4) i powierzchnie blachy glebokotlocznej (7), natomiast12*398 3 dwusieczna kata, utworzonego przez os zródla promieniowania (1) i os licznika promieniowania (4) jest prostopadla do powierzchni blachy glebokotlocznej (7), zas sluzacy do rejestracji tekstury (332) licznik promieniowania (5) drugiego zestwu pomiarowego jest ustawiony pod lub nad blacha glebokotloczna (7) tak, ze dwusieczna kata utworzonego przezos zródla promieniow ania (2) i os licznika promieniowania (5) tworzy / powierzchnia blachy glebokotlocznej (7) kat 10,02°, natomiast sluzacy do rejestracji tekstur) [554) <225 licznik promieniowania (6) trzeciego zestawu pomiarowego jest ustawiony pod lub nad blacha glebokotloczna (7) tak, ze dwusieczna kata utworzonego przez os zródla promieniowania (3) i os licznika promieniowania (6) tworzy z powierzchnia blachy glebokotlocznej (7) kat 5,76°.Fig. 1.120 398 IKW \HP fig. 2 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 120 egz.Cena 100 zl PL