Przedmiotem wynalazku jest sposób ksztaltowania izolacji wirników silników elektrycznych oraz urzadzenie do ksztaltowania izolacji wirników silników elektrycznych, a zwlaszcza wirników opasanych tasma izolacyjna.Znany jest sposób ksztaltowania izolacji wirników silników elektrycznych opasanych tasma izolacyjna, polegajacy na recznym lub mechanicznym przecieciu tasmy opasujacej wirnik, oddzielnie miedzy kazdymi dwoma sasiednimi zlobkami wirnika oraz na recznym lub mechanicznym oddzielnym zawijaniu w kazdym ze zlobków brzegów tasmy izolacyjnej uprzednio przycietych na odpowiednia dlugosc, kolejno z obu brzegów izolowanego odcinka petli uzwojenia w danym zlobku. Do realizacji opisanego sposobu sluzy znane urzadzenie do przecinania lub zawijania brzegów tasmy w zlobku na petli uzwojenia wirnika,jest to dowolny rodzaj prasy o bardzo malym nacisku, której ruchomy suwak jest wyposazony w uchwyt, w którym mocuje sie pojedyncze narzedzie w postaci noza do przecinania tasmy lub narzedzie do zawijania brzegów tasmy skladajace sie najkorzystniej z okraglej czesci chwytowej i z czesci roboczej majacej w przekroju ksztalt klina umozliwiajacego wprowadzenie brzegów tasmy do zlobka przy pionowym ruchu narzedzia. Sposób taki i stosowane narzedzia do ksztaltowania izolacji oddzielnie w kazdym ze zlobków pozwala na wlasciwe przeciecie tasmy i zawiniecie tasmy na poszczególnych petlach uzwojenia w wirniku, ale jest bardzo praco- chlonnne i nie zapewnia pelnego bezpieczenstwa pracy.Celem wynalazku jest opracowanie sposobu ksztaltowania izolacji wirników silników elektrycznych oraz urzadzenia do stosowania tego sposobu pozbawionych wyzej wymienionych wad i niedogodnosci.Cel zostal osiagniety przez opracowanie sposobu ksztaltowania izolacji wirników silników elektry¬ cznych opasanych tasma izolacyjna, polegajacego na tym, zejednoczesnie przecina sietasme miedzy kilkoma sasiednimi zlobkami, po czym odchyla sie ja i zawija na jednym z boków petli izolowanego uzwojenia, jednoczesnie co najmniej do dwóch zlobków, lecz tylko z jednego boku odcinków petli izolowanego uzwojenia, przez elementy odchylajace i zawijajace narzedzia roboczego zespolu ksztaltujacego górnego, przy czym moga byc sasiednie zlobki, a bezposrednio po tym analogicznie ksztaltuje sie izolacje na pozosta¬ lych bokach tychze izolowanych petli przez wprowadzenie elementów odchylajacych i zawijajacych nizej usytuowanych narzedzi roboczych, przesunietych o podzialke wirnika wzgledem wczesniej wprowadzonych narzedzi roboczych zespolu górnego, z tym, ze izolacje poszczególnych boków petli uzwojenia wirnika ksztaltuje sie przez jednoczesne wprowadzenie narzedzi roboczych do sasiednich zlobków wirnika. Najko¬ rzystniej ksztaltuje sie izolacje w parzystej ilosci zlobków, lecz nie wiekszej ilosci niz polowa zlobków w wirniku.2 12*138 Przykladem stosowania wynalazku moze byc sposób polegajacy na jednoczesnym przecieciu tasmy miedzy trzema sasiednimi zlobkami i wprowadzeniu narzedzi roboczych, których poszczególne elementy odchylaja brzegi tasmy i zawijaja je jednoczesnie do dwóch zlobków, lecz tylko z jednego boku odcinków petli izolowanego uzwojenia, przy czym sa to sasiednie zlobki, z tym, ze zarówno elementy odchylajace narzedzia roboczego jak i elementy zawijajace brzegi tasmy w róznych zlobkach wprowadza sie na przeciw¬ nych bokach izolowanych odcinków petli uzwojenia, a bezposrednio po wprowadzeniu narzedzi ksztaltuja¬ cych izolacje z jednego brzegu w zlobkach ksztaltuje sie izolacje na przeciwnych bokach tychze izolowanych odcinków petli uzwojenia przez wprowadzenie analogicznych narzedzi roboczych o symetrycznych elemen¬ tach odchylajacych i zawijajacych, lecz przesunietych o jedna dzialke wirnika, co zapewnia wlasciwe docisniecie brzegu tasmy zawinietego w pierwszej kolejnosci. Wprowadzenie narzedzi przecinajacych pod tasme opasujaca wirnik jak i narzedzi ksztaltujacych izolacje do zlobków realizuje sie przez przesuniecie wirnika w kierunku nieruchomego urzadzenia wyposazonego w narzedzia robocze. Najkorzystniej ksztaltuje sie izolacje w czwartej czesci calkowitej ilosci zlobków w wirniku.Do realizacji tego sposobu sluzy urzadzenie majace korpus z 3 zespolami roboczymi, takimi jak: zespól przecinajacy wyposazony w narzedzia przecinajace tasme izolacyjna, umieszczony najwyzej i w sasiedztwie wirnika i dwa zespoly ksztaltujace izolacje: górny — wyposazony w narzedzia robocze ksztaltujace jeden z boków izolowanych odcinków petli uzwojenia — w pierwszej kolejnosci i zespól dolny, ksztaltujacy izolacje przeciwnych boków petli uzwojenia, wyposazony w analogiczne narzedzia robocze z systematycznie usytuo¬ wanymi elementami odchylajacymi i zawijajacymi, lecz przesuniete o jedna dzialke wirnika wzgledem narzedzi w zespole górnym. Narzedzia robocze w obu zespolach sa identyczne i posiadaja po dwa symetry¬ cznie ustawione wzgledem siebie elemenety odchylajace i zawijajace korzystnie w odleglosci nieco wiekszej od dzialki wirnika, a mocowane sa w gniazdach pierscieni zespolów górnego i dolnego, wyposazonych w sprezyny podpierajace podstawy tych narzedzi. Sprezyste podparcie narzedzi roboczych pozwala na wlas¬ ciwe ich ustawienie sie w zlobku wzgledem izolowanej petli uzwojenia w czasie pracy urzadzenia, co zapobiega uszkodzeniom ksztaltowanej izolacji. Narzedzia przecinajace zespolu przecinajacego sie osadzone na trzpieniach i podparte sprezynami, co umozliwia przesuwanie narzedzi przecinajacych prostopadle do osi wirnika, celem wprowadzenia koncówek narzedzi przecinajacych pod tasma opasujaca wirnik. Urzadzenie wyposazone jest takze w stempel sluzacy do przesuwania wirnika ku nieprzesuwajacym sie w tej osi narzedziom przecinajacym i roboczym. Narzedzie przecinajace tasme wyposazone sa w jedna lub dwie oddalone od siebie krawedzie tnace w zaleznosci od zadanej wielkosci brzegów tasmy, przy czym odleglosc miedzy krawedziami tnacymi jest równa podwójnej wielkosci, o jaka nalezy skrócic brzeg tasmy w celu wlasciwego jej zawiniecia do zlobka.Przedmiot wynalazku jest pokazany w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie w przekroju podluznym, fig. 2— wycinek przekroju poprzecznego zespolu przecinajacego, a fig. 3 — wycinek przekroju poprzecznego zespolu ksztaltujacego górnego.Urzadzenie posiada korpus 1 i zamocowane w nim zespoly: przecinajacy 2, ksztaltujacy górny 10 i ksztaltujacy dolny 19 oraz stempel naciskajacy 28 na wirnik 29 z ksztaltowana izolacja. Zespól przecinajacy 2 jest wyposazony w narzedzia przecinajace 3 równomiernie rozmieszczone na obwodzie osadzone na trzpieniu 7 i podparte sprezynami 8 i w ustawiaki 9 zapewniajace wlasciwe polozenie wirnika 29, przy czym narzedzia przecinajace 3 posiadaja koncówke 6 z dwoma korzystnie równoleglymi krawedziami tnacymi 4 umieszczo¬ nymi w odleglosci S od siebie. Zespól ksztaltujacy górny 18 umieszczony pod zespolem przecinajacym 2 jest zbudowany z pierscienia U, majacego na obwodzie równomiernie rozmieszczone gniazda 12 dla narzedzi roboczych 13, przy czym w gniazdach 12 umieszczone sa sprezyny 18podpierajace podstawy 16 tych narzedzi 13 i ulatwiajace wlasciwe ich ustawienie sie w zlobku 38 w czasie pracy urzadzenia. Narzedzia robocze posiadaja po dwa symetrycznie usytuowane wzgledem siebie elementy odchylajace 14 i po dwa elementy zawijajace 15. Natomiast zespól ksztaltujacy dolny 19 umieszczony ponizej zespolu roboczego górnego posiada analogiczne elementy a mianowicie: pierscien 28 z gniazdami 21 i sprezynami 27 podpierajacymi podstawe 25 narzedzi roboczych 22 identycznych jak w zespole górnym 18, majacych elementy odchylajace 23 i zawijajace 24, przy czym narzedzia te sa przesuniete na obwodzie o jedna dzialke wirnika 29 wzgledem narzedzi 13 w zespole górnym 18, a górne krawedzie 26 tych narzedzi 22 sa usytuowane nieco ponizej górnych krawedzi 17 narzedzi w zespole ksztaltujacym górnym tak, ze po zawinieciu brzegu 32tasmy izolacyjnej 31 na lewym boku 34 izolowanej petli uzwojenia 33 przez element zawijajacy 15 narzedzia zespolu górnego do zlobka 38 wirnika 29, bezposrednio jest zawijany prawy bok 35 tejze petli uzwojenia 33 przez element zawijajacy 24 narzedzia roboczego 22 zespolu ksztaltujacego dolnego.Obsluga urzadzenia jest prosta, latwa i bezpieczna, gdyz aby zamontowac wirnik 29 w urzadzeniu, nalezy wprowadzic go miedzy ustawiaki 9 zespolu przecinajacego 2, przesunac narzedzia przecinajace 3 w kierunku prostopadlym od osi wirnika tak, aby koncówki 8 tych narzedzi weszly pod tasme izolacyjna 31 opasujaca wirnik 29, a nastepnie uruchomic stempel naciskajacy 28, który przesunie wirnik w kierunku zespolów ksztaltujacych górnego 18 i dolnego 19, tak ze ich elementy odchylajace 14, 23 i nawijajace 15,24 wchodzac w zlobek 38 wirnika 29 odchyla i zawina brzeg 32 tasmy izolacyjnej 31 najpierw z lewego boku 34,120 138 3 a nastepnie / prawego boku 35 izolowanej petli uzwojenia 33. Pc przesunieciu wirnika poza doln\ zespól ksztaltujacy wymontowuje sie go, stempel 28 wycofuje do góry i zaklada nastepny wirnik mied/y ustaw ia- kami 9 zespolu przecinajacego 2 i postepuje identyczniejak wyzej przedstawiono. Urzadzenie charakteryzuje sie duza wydajnoscia w odróznieniu od dotychczas stosowanych, w których wykonanie izolacji petli uzwoje¬ nia tylko w jednym zlobku 3t wymagalo dwukrotnego wprowadzenia narzedzia roboczego zawijajacego brzegi 32 tasmy izolacyjnej 31 do tego zlobka.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób ksztaltowania izolacji wirników silników elektrycznych z przecinaniem opasujacej tasmy izolacyjnej i zawijaniem brzegów tasmy do zlobka, ammtamy tym, ze tasme izolacyjna (31) przecina sie jednoczesnie miedzy kilkoma zlobkami 34, po czym odchyla sieja i zawija na jednym z boków (34) petli (33) izolowanego uzwojenia co najmniej w 2 zlobkach jednoczesnie przez elementy odchylajace (14) i zawijajace (15) narzedzia roboczego (13) zespolu ksztaltujacego górnego (18), a bezposrednio po tym analogicznie ksztaltuje sie izolacje na pozostalych bokach (35) tychze izolowanych petli (33) przez wprowadzenie elemen¬ tów odchylajacych (23) i zawijajacych (24) nizej usytuowanych narzedzi roboczych (22), przesunietych o podzialke wirnika wzgledem wczesniej wprowadzonych narzedzi roboczych (13). 2. Sposób wedlug zastrz. 1, mamtomy tym, ze izolacje poszczególnych boków (34, 35) petli (33) uzwojenia wirnika ksztaltuje sie przez jednoczesne wprowadzenie narzedzi roboczych (13, 22) do sasiednich zlobków (38) wirnika (19). 3. Urzadzenie do ksztaltowania izolacji wirników silników elektrycznych wyposazone w korpus, narze¬ dzia przecinajace i zawijajace, ammimme tym, ze w korpusie (1) posiada zespól przecinajacy (2) z rozmie¬ szczonymi na jego obwodzie narzedziami przecinajacymi (3), a pod nim zespól ksztaltujacy górny (18) i zespól ksztaltujacy dolny (19fc wyposazony kazdy co najmniej w 2 narzedzia robocze (13), (22) majace po 2 symetryczne elementy odchylajace (14), (23) i po 2 elementy zawijajace (15), (24) rozmieszczone korzystnie równomiernie na obwodzie wirnika (29) z ksztaltowana izolacja. 4. Urzadzenie wedlug zastrz. 3, ammfeaattym, ze narzedzia przecinajace (3) sa zamocowane przesuwnie w zespole przecinajacym (2) i prostopadle do osi wirnika (29). 5. Urzadzenie wedlug zastrz. 4, amntame tym, ze narzedzie przecinajace (3) posiada korzystnie dwie równolegle do siebie krawedzie tnace (4). 6. Urzadzenie wedlug zastrz. 3 albo 4 albo 5, aamieaat tym, ze narzedzia robocze (13), (22)sa podparte sprezynami (lf), (27) w gniazdach (12), (21) pierscieniami (11), (22) zespolów ksztaltujacych: górnego (18) i dolnego (19). 7. Urzadzenie wedlug zastrz. 6, ammtame tym, ze narzedzia robocze (22) zespolu ksztaltujacego dolnego (19) sa przesuniete korzystnie ojeden zlobek wirnika (29) wzgledem narzedzi roboczych (13) zespolu ksztaltujacego górnego (19). 8. Urzadzenie wedlug zastrz. 7, namfcmm tym, ze elementy odchylajace (14), (23) i elementy zawijajace (15), (24) narzedzi roboczych (13), (22) sa rozstawione w odleglosci nieco wiekszej niz dzialka wirnika (29).120 138 Fig.1 Fig. 2 Fig 3 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 120 cgz.Cena 100 zl PL