Przedmiotem wynalazku jest mechanizm nastawczy, zwlaszcza dla okretowych srub napedowych nastawnych przeznaczonych dla zaglowców i statków pelno¬ morskich.Dotychczasowy stan techniki. Znana jest okreto¬ wa sruba nastawna wedlug patentu W. Brytanii Nr 1 478 674, w której wewnatrz piasty umieszczo¬ no mechanizm roboczy skladajacy sie z tloka o dwustronnym dzialaniu i prowadzeniu. Ruch posu¬ wisto zwrotny- tloka jest zamieniany na ruch obro¬ towy skrzydel za pomoca ciegien osadzonych na czopach tloka i czopach tarczy korbowej polaczo¬ nej z nasada skrzydla.Sruba ma uklad automatycznego sterowania ze .. sprzezeniem zwrotnym, pracujacym w zakresie na¬ stawiania kata polozenia skrzydel dla ruchu statku naprzód lub wstecz. Sprzezenie zwrotne przestaje dzialac po otrzymaniu sygnalu wymuszajacego, co pozwala na ustawienie skrzydel w polozeniu zero¬ wym lub w polozeniu równoleglym do kierunku ruchu statku. Rura z kanalem przeplywowym umieszczona wspólsrodkowo w otworze walu sru¬ bowego ma w sciankach otwory promieniowe" do przeplywu strumienia cieczy czynnika roboczego, a na jej koncu od tylu osadzono tloczek i umiesz¬ czono w pomocniczym cylindrze. Przednie zakon¬ czenie rury polaczono z ukladem dzwigniowym.Na zewnatrz rury osadzono zderzak krancowy w taki sposób, ze poprzeczna scianka tloka jest 10 15 20 25 .2 dociskana sprezyna do zderzaka. Rura moze wy¬ konywac ruch posuwisty dzieki istniejacej róznicy cisnien dzialajacych na tloczek umieszczony w po¬ mocniczym cylindrze i tlok mechanizmu roboczego.Takie rozwiazanie konstrukcyjne mechanizmu ro¬ boczego sruby napedowej znacznie wydluza srube, w wyniku czego nastepuje odsuniecie srodka ciez¬ kosci sruby od lozyska rufowego, powoduje nie¬ równomierny rozklad nacisków na powierzchnie nosna lozyska oraz zmniejsza jego trwalosc.Istota wynalazku. W mechanizmie nastawczym do ustawiania i blokowania skrzydel zastosowano funkcjonalnie uksztaltowany prowadnik, osadzony na dragu tloka lub dragu prowadzacym. Prowad¬ nik zaopatrzono w czopy rozmieszczone na obwo¬ dzie w równych odstepach katowych. Czopy pro¬ wadnika i czopy tarcz korbowych polaczono cieg¬ nami.Zastosowano w ciegnach rozstawienie otworów nie wieksze od promienia wykorbienia tarczy kor¬ bowej. Ciegna o takim TOZS$$&KK(jj/totworów umozliwiaja dokonywanie blokó^JjflpPKydel w polozeniu równoleglym do kierunku ruchu statku, przy prostopadlym ustawieniu ciegien do osi draga tloka lub do osi draga prowadzacego. Takie polo¬ zenie ciegien uniemozliwia zmiane polozenia tar¬ czy korbowej, kiedy na skrzydlo dziala moment skrecajacy, pochodzacy od sil hydrodynamicznych.Zmiana polozenia skrzydel moze nastapic tylko od sily przestawczej przylozonej do draga, bez ko- 119 764s niecznosci stosowania, dodatkowych urzadzen za¬ bezpieczajacych przed niepozadanym obrotem skrzydla.Dla ulatwienia montazu, ciegna sa dzielone po¬ przecznie miedzy otworami i prostopadle do . wzdluznej osi ciegna lub w plaszczyznie osiowej jednego z otworów ciegna. Ponadto ciegna dzielo¬ ne umozliwiaja wykonanie montazu przez otwór w piascie od strony rufy, bez koniecznosci podzialu piasty w plaszczyznie osiowej skrzydel.Zastosowanie w mechanizmie nastawczym cie¬ gien znacznie krótszych, anizeli stosowano w do¬ tychczas znanych rozwiazaniach, to jest o rozsta¬ wieniu otworów nie wiekszym od promienia wy- korbienia tarczy korbowej, pozwala na lepsze wy¬ korzystanie przedniej czesci piasty, a ponadto umozliwia skrócenie tylnej czesci piasty i zblize¬ nie jej srodka ciezkosci do lozyska rufowego. Przy¬ blizenie srodka ciezkosci sruby do lozyska rufo¬ wego, poprawia warunki pracy lozyska. Naciski czopa, na powierzchnie nosna lozyska sa równo¬ miernie rozlozone, przez co zostanie powiekszona trwalosc lozyska.Objasnienie figar rysunku. Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój osiowy okretowej sruby napedowej nastawnej z mechanizmem nastawczym i silownikiem hydrau¬ licznym zabudowanym w piascie, fig. 2 przedsta¬ wia przekrój osiowy okretowej sruby napedowej nastawnej z mechanizmem nastawczym wewnatrz piasty, uruchamianym silownikiem hydraulicznym umieszczonym w kadlubie zaglowca, fig. 3 przed¬ stawia ciegno mechanizmu nastawczego, dzielone miedzy otworami, a fig. 4 przedstawia ciegno dzie¬ lone w plaszczyznie osiowej otworu.Przyklad wykonania wynalazku. Mechanizm na- stawczy okretowej sruby napedowej nastawnej u- . mieszczony wewnatrz piasty 1 sklada sie z draga 14 tloka, na którym osadzono prowadnik 10 zao¬ patrzony w czopy 11, rozmieszczone na jego obwo¬ dzie w równych odstepach katowych.Do wykonywania zmiany polozenia katowego skrzydel 2 osadzonych w gniazdach piasty 1 sluza tarcze korbowe 3 z czopami tarczy korbowej 4, polaczone rozlacznie w znany sposób ze skrzydla¬ mi 2.Czopy tarcz korbowych 4 i czopy 11 prowadnika 10 polaczone za pomoca ciegien 5. Rozstawienie otworów 6 i 7 ciegien 5 jest mniejsze lub równe promieniowi wykorbienia tarczy korbowej 3. Takie rozstawienie otworów 6 i 7 ciegien 5 umozliwia zablokowanie skrzydel 2 w polozeniu równoleglym 764 4 do kierunku ruchu statku, przy prostopadlym usta¬ wieniu ciegien 5 do osi draga 14 lub do osi draga prowadzacego 15. Przy takim polozeniu ciegien 5 wzgledem osi draga 14 lub 15, niemozliwy jest obrót tarczy korbowej 3, kiedy na skrzydlo 2 dziala 5 moment skrecajacy, pochodzacy od sil hydrodyna¬ micznych.W celu dokonania zmiany polozenia katowego skrzydel 2 z pozycji równoleglej do kierunku ru¬ chu statku do innej pozycji, nalezy przylozyc do 10 draga 14 tloka lub draga prowadzacego 15 sile przestawcza. Do wywolania sily przestawczej w dragu- 14 uzyto znany silownik hydrauliczny u- mieszczony w tylnej czesci za piasta 1, w którym na dragu 14 osadzono tlok 13, posiadajacy mozli- 15 wosc przemieszczania sie- w otworze cylindra si¬ lownika 12.Przeplyw kanalami draga 14 tlolca cieczy czyn¬ nika roboczego pod cisnieniem do przedniej lub tylnej komory silownika, wywoluje sile osiowa w 20 dragu 14 tloka, na którym osadzono prowadnik 10 z czopami 11, które poprzez ciegna 5, czop 4 tarczy korbowej 3, polaczonej z nasada skrzydla 2, moga zmieniac polozenie lub blokowac skrzydla 2,. w polozeniu równoleglym do /kierunku ruchu statku. 25 Dla ulatwienia montazu, ciegna sa dzielone po¬ przecznie w plaszczyznie 8, pomiedzy otworami 6 i 7 i prostopadle do wzdluznej osi ciegna 5 lub w plaszczyznie osi pionowej 9 otworu 7.Odmiana mechanizmu nastawczego do ustawia- 30 nia i blokowania skrzydel jest mechanizm nastaw- czy z dragiem prowadzacym 15, którego silownik jest umieszczony wewnatrz statku. 35 Zastrzezenia patentowe 1. Mechanizm nastawczy, zwlaszcza dla okreto¬ wych srub napedowych nastawnych ustawiajacy mechanizm korbowy skrzydel osadzonych promie- 40 niowo w piascie sruby za pomoca ciegien, zna¬ mienny tym, ze wielkosc rozstawu otworów (6) i (7) ciegna (5) nie jest wieksza od promienia wy¬ korbienia tarczy korbowej (3) co zabezpiecza blo¬ kowanie skrzydel (2) w polozeniu równoleglym do 45 kierunku ruchu statku, ponadto ciegna (5) osadzone na czopach (11) prowadnika (10) draga (14) tloka sa dzielone poprzecznie w plaszczyznie (8) miedzy otworami (6) i (7) lub w plaszczyznie (9) otworu (7). 5° 2. Mechanizm nastawczy wedlug zastrz. 1, zna¬ mienny tym, ze prowadnik (10) jest osadzony na dragu prowadzacym (15).119 764 13 12 5 10 11 4 3 14 1 Fig. 1 Fig. 2119 764 7 8 6 Fig. 3 9 7 6 Fig. U Drukarnia Narodowa, Zaklad Nr 6, 106/83 Cena 100 zl PL